BÀI TẬP NHÓM MÔN LUẬT ĐẤT ĐAI ĐỀ BÀI Đề 1 Hãy chỉ rõ mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ? Pháp luật đất đai hiện hành có nhiều quy định thể hiện những yêu cầu cụ thể về công khai, minh bạch trong quy hoạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tuy nhiên trên thực tế thực hiện chưa nghiêm túc và chưa hiệu quả vấn đề này Bằng kiến thức đã học và quan sát thực tiễn, anh chị hãy làm sáng tỏ vấn đề này Hà Nội, 2022 Contents LỜI MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2.
Trang 1
BÀI TẬP NHÓM
MÔN: LUẬT ĐẤT ĐAI
ĐỀ BÀI:Đề 1: Hãy chỉ rõ mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ? Pháp luật đất đai hiện hành có nhiều quy định thể hiện những yêu cầu cụ thể về công khai, minh bạch trong quy hoạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tuy nhiên trên thực tế thực hiện chưa nghiêm túc và chưa hiệu quả vấn đề này Bằng kiến thức đã học và quan sát thực tiễn, anh chị hãy làm sáng
tỏ vấn đề này.
Hà Nội, 2022
Contents
LỜI MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2
Trang 21 Khái niệm 2
2 Mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 3 2.1 Mục đích của vấn đề minh bạch và công khai hóa hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.3 2.2 Ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 5
2.2.1 Đối với nhà nước 5
2.2.2 Đối với người dân 6
3 Hạn chế, bất cập và thực hiện chưa nghiêm túc vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 7
3.1 Người dân chưa nắm bắt được thông tin quy hoạch, kế hoạch kịp thời, chính xác 7
3.2 Nhiều địa phương còn chưa công bố quy hoạch sử dụng đất hoặc công bố không đầy đủ theo quy định của pháp luật 9
3.3 Một số người dân lợi dụng thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công khai để thu lợi riêng cho cá nhân 9
4 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật 9
KẾT LUẬN 10
D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
LỜI MỞ ĐẦU
Đất đai là một loại tài nguyên đặc biệt, cần được khai thác và sử dụng một cách
có hiệu quả nhất nhằm góp phần quan trọng trong việc phát triển kinh tế-xã hội, văn hóa, an ninh-quốc phòng của quốc gia Việc khai thác và sử dụng đất cần
Trang 3có những kế hoạch chi tiết cụ thể để bảo đảm tài nguyên đất được sử dụng có hiệu quả nhất, đúng mục đích sử dụng, chống lãng phí tài nguyên đất Minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch đất giúp nhà nước quản lý đất đai một cách tốt nhất, hiệu quả nhất Đồng thời, minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giúp người dân hiểu đúng và đầy đủ mục tiêu của nhà nước là phát triển chung, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh Từ đó chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước trong lĩnh vực liên quan đến đất đai
NỘI DUNG
1 Khái niệm
- Căn cứ quy định tại Khoản 2, Khoản 3 Điều 3, Luật đất đai 2013 sửa đổi, bổ
sung năm 2018 (sau đây gọi tắt là Luật đất đai năm 2013) quy định về khái
niệm quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất như sau:
2 Quy hoạch sử dụng đất là việc phân bổ và khoanh vùng đất đai theo không gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu trên cơ sử tiềm năng đất đai và
Trang 4nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực đối với từng vùng kinh tế - xã hội
và đơn vị hành chính trong một khoảng thời gian xác định.
3 Kế hoạch sử dụng đất là việc phân chia quy hoạch sử dụng đất theo thời gian
để thực hiện trong kỳ quy hoạch sử dụng đất.
- Căn cứ quy định tại Khoản 1, Khoản 3 Điều 48, Luật đất đai 2013 sửa đổi,
bổ sung năm 2018 quy định:
1 Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, cấp tỉnh, cấp huyện sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, phê duyệt phải được công
bố công khai.
3 Thời điểm, thời hạn công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo quy định sau đây:
a) Việc công bố công khai được thực hiện trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, phê duyệt;
b) Việc công khai được thực hiện trong suốt kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
- Công khai là không giấu diếm,bí mật mà để cho mọi người cùng biết
Minh bạch là sáng rõ, rành mạch
Công khai và minh bạch hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một quy định quan trọng nhằm đảm bảo quyền được tiếp cận thông tin của người dân trong đó
có các thông tin về đất đai Từ những nội dung đã nêu trên, chúng em xin đưa ra
khái niệm sau: “ Có thể hiểu công khai và minh bạch hóa quy hoạch, kế hoạch
sử dụng đất tức là làm cho mọi người đều có thể tiếp cận và biết một cách rõ ràng, rành mạch quyết định của nhà nước về việc phân bổ và khoanh vùng đất
Trang 5đai theo không gian trong một khoảng thời gian, và thời gian thực hiện cụ thể đối với từng nội dung trong đó.”
2 Mục đích, ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
2.1 Mục đích của vấn đề minh bạch và công khai hóa hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Mục đích chính của vấn đề trên là việc thực hiện theo đúng tinh thần của nhà nước của dân, do dân và vì dân Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, trong đó, Nhà nước là đại diện chủ sở hữu toàn dân, giao đất và quy hoạch đất đai Công khai, minh bạch hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chính là một phương thức để Nhà nước có thể thể hiện sự kết nối giữa Nhà nước với người dân về đất đai của quốc gia Chia nhỏ mục đích lớn trên thì ta có các mục đích sau:
Thứ nhất, Nhà nước minh bạch, công khai hóa là để người sử dụng đất thuộc
lãnh thổ Việt Nam nắm bắt được thông tin về đất đai Nhà nước để được coi là nhà nước của dân, do dân và vì dân thì cần giúp người dân có thể nắm bắt, tham gia vào công việc chung của đất nước, để có được điều đó, trước hết, họ cần giúp người dân tiếp cận được thông tin Để người dân có thể tiếp cận thông tin thì Nhà nước phải công khai, minh bạch hóa các công việc quan trọng của mình
Về lĩnh đất đai thì Nhà nước cần công khai, minh bạch hóa quy hoạch, kế hoạch
sử dụng đất cho người dân Tránh cho việc quy hoạch, kế hoạch chỉ được thông báo cho những nhóm xã hội có quyền lực, gây ra sự mất công bằng xã hội
Thứ hai, Nhà nước minh bạch, công khai hóa nhằm thúc đẩy sự tuân thủ đối
với các quyết định Tạo được đồng thuận xã hội để nâng cao được hiệu quả trong tổ chức thi hành các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cũng chính là những vấn đề rất quan trọng mà Nhà nước hướng tới thực hiện và đây cũng là mục đích của việc công khai, minh bạch hóa Các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người sử dụng đất, do đó, để đảm bảo
Trang 6việc người sử dụng đất có thể chuẩn bị trước và hiểu được ý nghĩa của quy hoạch, kế hoạch đất mà nhà nước xây dựng thì công khai, minh bạch hóa chính
là là một giải pháp
Thứ ba, Nhà nước minh bạch, công khai hóa nhằm tăng cường tính nhất quán
trong việc ra quyết định, giúp kiểm soát việc xây dựng, thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Bởi lẽ mỗi địa phương sẽ có những bản quy hoạch, kế hoạch đất đai khác nhau, do các cơ quan tại các địa phương khác nhau xây dựng, do
đó, để đảm bảo tính nhất quán thì cần có sự công khai minh bạch quy hoạch kế hoạch sử dụng đất, đảm bảo sự phù hợp với các chính sách chung
Thứ tư, Nhà nước minh bạch, công khai hóa nhằm thúc đẩy trách nhiệm giải
trình, chống tham nhũng và giúp loại bỏ sự tùy tiện Tấc đất tấc vàng, đất không sinh ra thêm, vì vậy mà cần đảm bảo việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải đúng đắn để không gây lãng phí và để sử dụng đất có hiệu quả Minh bạch và công khai hoá quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chính là để người sử dụng đất
có thể nắm bắt được cơ quan nào thực hiện việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch
sử dụng đất, khi xảy ra những điều sai sót thì cần xác định được đối tượng chịu trách nhiệm
2.2 Ý nghĩa của vấn đề minh bạch và công khai hóa hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
2.2.1 Đối với nhà nước
Thứ nhất, trong xã hội với Nhà nước pháp quyền “của dân, do dân và vì dân”,
thì tính minh bạch, công khai hóa trong hoạt động quản lý cũng là nguồn sức mạnh của bộ máy công quyền Minh bạch, công khai hóa giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước Các cơ quan chức năng nắm rõ được thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tránh tình trạng một số cá nhân lợi dụng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phục vụ lợi ích nhóm, mục đích cá nhân: thao túng giá cả, mua bán thông tin hay đầu cơ đối với đất
Trang 7Thứ hai, minh bạch, công khai hóa là một giải pháp rất quan trọng để khắc
phục tệ nạn quan liêu, tham nhũng, làm sạch bộ máy quản lý Nhà nước Đòi hỏi tính trung thực, ý thức và trách nhiệm của cơ quan nhà nước và các cán bộ, công chức trong việc thực thi pháp luật
Thứ ba, các cơ quan nhà nước nắm được ý kiến, nguyện vọng của nhân dân để
có thể xem xét, giải quyết kịp thời, không để nảy sinh những mâu thuẫn Điều này sẽ tạo tâm lý thoải mái, tạo lòng tin của người dân vào các quyết định của
cơ quan nhà nước có thẩm quyền từ đó hạn chế được những tranh chấp, khiếu kiện kéo dài trong lĩnh vực đất đai hiện nay Góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển trên con đường hội nhập, tạo sự tin cậy đối với các nhà đầu tư trong nước
và quốc tế
Thứ tư, minh bạch, công khai hóa cũng là điều kiện không thể thiếu để bộ máy
Nhà nước tiếp thu ý kiến của người dân đóng góp cho các hoạt động quản lý Khi mà các vấn đề liên quan đến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố công khai cho toàn thể người dân được biết sẽ giúp cho người sử dụng đất nắm được đường lối, chủ trương của nhà nước từ đó đánh giá tính đúng đắn, hợp lý trong các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
2.2.2 Đối với người dân
Thứ nhất, người dân sẽ bảo vệ được quyền và lợi ích chính đáng của mình khi
công khai, minh bạch hóa Người dân được nắm bắt các thông tin về quy hoạch,
kế hoạch sử dụng đất, được giám sát quá trình từ lập dự thảo đến triển khai thực hiện trên thực tế Thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được minh bạch,
rõ ràng, cụ thể, người dân dễ nắm bắt thì sẽ hạn chế được các khiếu kiện, khiếu nại về việc thực hiện dự án, thu hồi đất, bồi thường, tái định cư…
Thứ hai, người dân có thể tham gia tích cực, phát huy tính dân chủ, giám sát
hoạt động của các cơ quan nhà nước và tố cáo các hành vi tiêu cực, trái với quy
Trang 8định của pháp luật của những cán bộ, công chức trong quá trình thực thi quyền hạn của mình Từ đó góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước
có thẩm quyền trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Thứ ba, minh bạch, công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giúp củng
cố niềm tin của người dân, giúp người dân yên tâm và tin tưởng vào định hướng, kế hoạch phát triển của Nhà nước Minh bạch,công khai hoá sẽ góp phần làm giảm những tranh chấp, khiếu kiện của người dân về vấn đề quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Có điều kiện để bày tỏ những mong muốn, nguyện vọng của mình tới các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
3 Hạn chế, bất cập và thực hiện chưa nghiêm túc vấn đề minh bạch và công khai hóa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
3.1 Người dân chưa nắm bắt được thông tin quy hoạch, kế hoạch kịp thời,
chính xác
Mặc dù thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động rất lớn tới quyền lợi của người dân và công tác công bố thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được quy định rất cụ thể, là yêu cầu bắt buộc trong Luật Đất đai, Luật Phòng chống tham nhũng và nhiều văn bản pháp lý khác nhau, nhưng trên thực tế, việc thực hiện còn nhiều hạn chế
Báo cáo về Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam (PAPI) cho thấy, mặc dù các địa phương trên cả nước đã có nhiều chuyển biến trong công tác công khai, minh bạch quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và giá bồi thường thu hồi đất, song vẫn chỉ ở mức khiêm tốn
Với hơn 14.000 người ở tất cả 63 tỉnh, thành phố được lấy ý kiến, báo cáo PAPI cho thấy, ngoại trừ kết quả năm 2015, việc công khai, minh bạch quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và giá bồi thường thu hồi đất gia tăng dần trong 5
Trang 9năm qua, một phần nhờ những quy định cụ thể liên quan trong Luật Đất đai năm
2013, nhưng mức tăng không lớn Cụ thể, năm 2015 có 17,86% số người được biết về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thì con số của năm 2018 tăng lên 21,61% Tuy nhiên, cũng chỉ có chưa đến 1/3 người có cơ hội đóng góp ý kiến cho các bản quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở địa phương.1
Tuy nhiên pháp luật Pháp luật đất đai năm 2013 vẫn còn một số hạn chế, bất cập khó khăn trong quá trình thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất với các loại quy hoạch, kế hoạch khác vẫn còn trùng lặp, chồng chéo về cả nội dung những cơ quan, đơn vị thực hiện Quy định về cách thức, nội dung lấy ý kiến, công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chưa chặt chẽ, phạm vi đối tượng được lấy ý kiến hẹp dẫn đến một số địa phương thực hiện mang tính hình thức, không hiệu quả, thời gian thực hiện chậm Ngoài ra, quy định về đồng nhất nguyên tắc lập quy hoạch sử dụng đất với nguyên tắc lập kế hoạch sử dụng đất là không phù hợp, cứng nhắc, mang hình tình hình thức Kỳ kế hoạch sử dụng đất được quy định chung là 10 năm cho các quốc gia, cấp tỉnh, cấp huyện, đất quốc phòng, đất an ninh là chưa hợp lý Vì quy hoạch kế, hoạch sử dụng đất quốc gia mang tính tổng hợp của nó luôn mang đến những dự báo chiến lược mang tính khả biến song vẫn bảo đảm được sự ổn định so với quy hoạch sử dụng đất ở địa phương Vì vậy quy hoạch sử dụng đất quốc gia cần phải dài hơn quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, cấp huyện Về điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch
sử dụng đất, luật không quy định rõ trong từng trường hợp điều chỉnh thì được điều chỉnh những nội dung cụ thể gì Điều này dẫn đến tình trạng lợi dụng chính sách để làm lợi cho một số bộ phận, phá vỡ quy hoạch Mặt khác, luật chưa quy định cụ thể về trách nhiệm và chế tài xử phạt các cơ quan, đơn vị thuộc nhà nước và các tổ chức, cá nhân liên quan khi thực hiện không đúng hoặc vi phạm
về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt 2
1 https://bds.tinnhanhchungkhoan.vn/bat-dong-san/nguoi-dan-doi-thong-tin-quy-hoach-ke-hoach-su-dung-dat-211179.html
2 Phạm Quang Huy, “Pháp luật Việt Nam về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn
thi hành: luận văn thạc sĩ Luật học”, Hà Nội 2020
Trang 103.2 Nhiều địa phương còn chưa công bố quy hoạch sử dụng đất hoặc công
bố không đầy đủ theo quy định của pháp luật
Có nhiều địa phương công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chậm hơn so với thời hạn luật quy định, có nhiều địa phương không công khai đủ trên cổng thông tin điện tử và trụ sở cơ quan theo quy định của luật Việc làm này diễn ra
ở rất nhiều nơi, thường chỉ đến khi có yêu cầu của nhân dân các cơ quan mới thực hiện đúng và đủ
Thực tế, nhiều địa phương công khi quy hoạch trên cổng thông tin điện tử không đầy đủ, các địa phương thường công khai quyết định phê duyệt quy hoạch sử dụng đất nhưng không công khai bản đồ quy hoạch đi kèm Việc làm này dẫn đến người dân khó có thể tiếp cận với quy hoạch sử dụng đất khi không
có bản đồ quy hoạch, cụ thể người dân chỉ có thể tiếp cận với chỉ tiêu quy hoạch nhưng không nắm bắt chi tiết được các dự án, công trình trong kỳ quy hoạch
3.3 Một số người dân lợi dụng thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công khai để thu lợi riêng cho cá nhân
Thực tế, không ít các trường hợp người dân thấy quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có phần đất của mình bị thu hồi để thực hiện dự án đã xây dựng, trồng trọt cây cối thần tốc để nhận đền bù Việc làm này gây lãng phí và ảnh hưởng không nhỏ đến nhà nước hoặc các doanh nghiệp thực hiện dự án
4 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật.
Thứ nhất, cần hình thành một cơ chế hợp lý để tiếp thu có hiệu quả ý kiến đóng
góp của nhân dân trong quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hơn nữa
Thứ hai, nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ
công tác trong lĩnh vực quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thông qua các hoạt động như mở lớp đào tạo nghiệp vụ cho cán bộ, tăng cường các cuộc đối thoại gặp gỡ với các chuyên gia về quy hoạch nước ngoài để học hỏi kinh nghiệm