Phân tích đoạn trích tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ download vn

- “Gió đông”: Gió mùa xuân mang theo hơi ấm và sự sống - “Non Yên”: Điển tích chỉ nơi biên ải xa xôi - “Nghìn vàng”: Hình ảnh ẩn dụ cho tấm lòng của người chinh phụ buồn tủi, cô đơn, lo

Dàn ý phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

II Thân bài

1 16 câu đầu: Tình cảm cô đơn, lẻ loi của người chinh phụ.

a Hành động lặp đi lặp lại một cách nhàm chán, vô vị.

- “Thầm reo từng bước”: Bước chân lặng lẽ dạo trên hiên vắng

- “Rủ thác đòi phen”: Vào trong phòng cuốn rèm, buông rèm

→ Hành động lặp lại đi lặp lại một cách vô thức, thể hiện sự bần thần, bất định củangười chinh phụ

- Chữ “vắng, thưa”: Không chỉ gợi sự vắng lặng của không gian mà còn cho thấy nỗitrống vắng trong lòng người người chinh phụ

b Thao thức ngóng trông tin chồng

+ So sánh với bài ca dao “khăn thương nhớ ai”, bài ca dao cũng có xuất hiện hình ảnhngọn đèn Nếu “đèn” trong bài ca dao là tri âm tri kỉ với người phụ nữ thì ở đây ngọn

“đèn” lay lắt lại cứa sâu thêm nỗi đau trong lòng người

- Hình ảnh so sánh “hoa đèn” và “bóng người”

+ “Hoa đèn” dầu bấc ngọn đèn, thực tế là than Cũng giống như ngọn đèn cháy hếtmình để rồi chỉ con hoa đèn tàn lụi, người phụ nữ đau đáu hết lòng chờ chồng nhưngcuối cùng nhận lại sự cô đơn, trống trải

+ Liên hệ với nỗi cô đơn của Thúy Kiều sau khi từ biệt Thúc Sinh trở về với chiếcbóng năm canh:

“Người về chiếc bóng năm canh/Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi”

c Cảm nhận khác thường của người chinh phụ về ngoại cảnh.

- “Gà gáy”, “sương”, “hòe”: Là những hình ảnh gắn với cuộc sống thôn quê bình dị,yên ả

- Từ láy “eo óc, phất phơ”: Cực tả vẻ hoang vu, ớn lạnh đến ghê rợn của cảnh vật

→ Dưới con mắt trống trải cô đơn cả người chinh phụ, những cảnh vật vốn gắn vớicuộc sống yên bình, êm ả nay trở nên khác thường, hoang vu, ớn lạnh Đó là cách nói

tả cảnh để ngụ tình

d Cảm nhận khác thường của người chinh phụ về thời gian.

- “Khắc giờ đằng đẵng”, “mối sầu dằng dặc”: Thể hiện sự dàn trải của nỗi nhớ miênman không dứt.

- Biện pháp so sánh kết hợp với các từ láy giàu giá trị gợi hình gợi cảm “dằng dặc,đằng đẵng” cho thấy sự cảm nhận khác thường về thời gian, mỗi phút mỗi giờ ngắnngủi trôi qua mà nặng nề như một năm dài, thời gian càng dài mối sầu càng nặng nềhơn

→ Câu thơ cực tả nỗi cô đơn tột cùng tột độ trong lòng người chinh phụ

e Hoạt động gắng gượng duy trì nếp sống hằng ngày.

- Điệp từ “gượng”: nhấn mạnh sự cố gắng gò ép mình của người chinh phụ

- Mâu thuẫn giữa lí trí và tình cảm:

+ Đốt hương tìm sự thanh thản nhưng tình cảm lại mê man theo những suy nghĩ viểnvông, khắc khoải, những dự cảm chẳng lành

+ Soi gương nhưng chỉ thấy hiện lên đó gương mặt đau khổ đầm đìa nước mắt

+ Gượng gảy đàn sắt đàn cầm để ôn lại kỉ niệm vợ chồng nhưng lại lo lắng có điềm gở

Sự lo lắng không chỉ cho thấy nỗi cô đơn mà còn cho thấy niềm khát khao hạnh phúclứa đôi của người phụ nữ

⇒Tiểu kết:

- Nội dung: Khắc họa tâm trạng cô đơn, lẻ loi, trống vắng của người phụ nữ, ẩn sau đóthái độ cảm thông, chia sẻ của tác giả đối với nỗi đau khổ của con người

- Nghệ thuật:

+ Giọng thơ trầm buồn, khắc khoải, da diết, trầm lắng

+ Khắc họa nội tâm nhân vật tài tình, tinh tế thông qua hành động nhân vật, yếu tốngoại cảnh, độc thoại nội tâm

+ Các biện pháp tu từ: So sánh, điệp từ, từ láy.

2 Nỗi nhớ nhung của người chinh phụ.

a Ước muốn của người chinh phụ.

- “Gió đông”: Gió mùa xuân mang theo hơi ấm và sự sống

- “Non Yên”: Điển tích chỉ nơi biên ải xa xôi

- “Nghìn vàng”: Hình ảnh ẩn dụ cho tấm lòng của người chinh phụ (buồn tủi, cô đơn,

lo lắng, trống vắng, hi vọng rồi lại thất vọng)

→ Với các hình ảnh ẩn dụ và điển tích đã cho thấy ước muốn của người chinh phụ gửigắm niềm hi vọng, thương nhớ vào ngọn gió xuân mang đến nơi chiến trường xa xôi

để người chinh phu thấu hiểu và trở về cùng nàng

b Nỗi nhớ của người chinh phụ

- Thủ pháp điệp liên hoàn “Non yên – non yên, trời – trời”: Nhấn mạnh khoảng cách

xa xôi, trắc trở không gì có thể khỏa lấp, đồng thời cực tả nỗi nhớ vời vợi , đau đáutrong lòng người chinh phụ

- Từ láy “thăm thẳm, đau đáu”: Cực tả cung bậc của nỗi nhớ, thăm thẳm là nỗi nhớ sâu,dai dẳng, triền miên, đáu đáu là nỗi nhớ gắn với nỗi đau, nỗi sầu

→ Câu thơ ghi lại một cách tinh tế, cảm động sắc thái nỗi nhớ, nỗi nhớ mỗi lúc mộttăng tiến, dồn nén trở thành nỗi đau xót xa

→ Sự tinh tế, nhạy cảm, đồng điệu của tác giả

c Mối quan hệ giữa ngoại cảnh và tâm cảnh.

- “Cảnh buồn”, “người thiết tha lòng”: Cảnh và người đều gặp nhau ở nỗi buồn vàniềm đau

- Cảnh vốn là vật vô tri nhưng tâm trạng của con người đã nhuốm sầu cảnh vật

→ Thủ pháp tả cảnh ngụ tình, người chinh phụ đã hướng nỗi buồn ra ngoài cảnh vậtkhiến nó cũng trở nên não nề.

- Khái quát nội dung và nghệ thuật của đoạn trích

- Liên hệ với số phận của những người phụ nữ trong xã hội phong kiến phải xa chồng

vì chiến tranh phi nghĩa: Vũ Nương Qua đó, phê phán chiến tranh phi nghĩa tước đihạnh phúc người phụ nữ

a Phân tích nỗi cô đơn, sầu tủi của người chinh phụ

- “Dạo hiên vắng”: Trước hiên nhà, những bước đi chậm rãi, nặng nề

- “Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen” Hành động buông rèm xuống, kéo rèm lên lặp lạitrong vô thức diễn tả nỗi chán chường, tô đậm thêm nỗi cô đơn trong khuê các.

- “Ngoài rèm thước chẳng mách tin”: Trông chờ một tiếng lành từ chim thước từ xanhưng chẳng có, nàng đành ngậm ngùi bên chiếc đèn khuya

- “Trong rèm dường đã có đèn biết chăng” Tìm đến đèn để tâm giao cho vơi nỗi ưu sầu,

mà đèn nào có biết, nào có thấu được tâm can kẻ cô đơn

- Người chinh phụ buồn bã trong khuê phòng với ánh đèn dầu hiu hắt mà xót thươngcho số phận mình, tủi hổ cho cảnh lẻ loi, đơn chiếc vì chia ly của mình

- Nỗi bi thiết của lòng nàng cất lên trong từng tiếng thơ ai oán, vừa như trách móc, vừanhư xót xa cho thân phận

- Đèn dần tàn, thời gian vẫn vậy cứ trôi đi, một mình, một bóng, gặm nhấm nỗi cô độc,sầu tủi, nỗi chán chường vì lẻ loi tận cùng “Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi”

- Lòng người buồn tủi, nỗi sầu thương nhuốm lên cả vị thời gian, màu không gian:

 Tiếng gà "eo óc" đếm thời gian trong đêm lạnh

 Bóng hòe "phất phơ rủ bóng" ngẩn ngơ bốn bề

 Thiên nhiên có thanh, có sắc mà chẳng có lấy chút niềm vui dù là nhỏ bé

- Mỗi khắc thời gian trôi qua đều nặng nề, khó khăn tựa như một năm dài

- Trong nỗi buồn tủi, sầu muộn, cô độc đến cùng cực ấy, người chinh phụ cố vực dậytinh thần mình bằng việc tìm đến những thú vui đời thường Nhưng trớ trêu thay, mọithứ dường như đều trở nên gượng gạo, bất lực trước tâm trạng chinh phụ

b Phân tích nỗi nhớ thương chồng tha thiết của người chinh phụ.

- Càng cô đơn, tuyệt vọng, nỗi nhung nhớ lại càng dâng trào, mãnh liệt

- Người chinh phụ nhớ thương chồng tha thiết nhưng đành bất lực vì khoảng cách quá

- Từ láy "thăm thẳm", "đau đáu" kết hợp với cụm danh từ "đường lên bằng trời" đã đặc

tả nỗi nhớ khôn nguôi, mênh mông và cao rộng đến tận cùng trong người chinh phụ

3 Kết bài

Khẳng định lại vẻ đẹp và giá trị của đoạn trích

Phân tích Chinh phụ ngâm

Trong văn học trung đại, để lên án sự suy tàn của xã hội phong kiến cũng như ngợi canhững khát khao niềm hạnh phúc của con người, nhiều thi nhân đã gửi gắm tâm sự,nỗi bất bình của mình vào các bài thơ, khúc ngâm Thời Đường ở Trung Quốc, VươngXương Linh oán ghét cuộc chiến tranh phi nghĩa, mà viết Khuê oán Thời Lê ở nước ta,Đặng Trần Côn cảm thông thâm thúy trước số phận những người dân phụ nữ có chồng

đi lính mà làm ra tuyệt tác Chinh phụ ngâm Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của ngườichinh phụ thuộc tác phẩm trên đã chạm đến trái tim người đọc khi tái hiện hoàn cảnh

cô độc, nỗi nhớ thương da diết của người phụ nữ ước mơ niềm hạnh phúc đoàn tụ

Chinh phụ ngâm ra đời vào tầm khoảng thế kỷ XVIII, đầu đời Lê Hiển Tông, trào lưukhởi nghĩa nông dân diễn ra liên miên, triều đình điều binh lính đi dẹp loạn Từ đấynhiều gia đình chịu cảnh chia lìa, kẻ ở người đi, không hẹn ngày tái ngộ Số phận vàthảm kịch của những con người nhỏ bé trong cái xã hội phong kiến đang đứng bên bờvực thẳm ấy đã lay động trái tim của Đặng Trần Côn

Trong khúc ngâm viết bằng chữ Hán của ông có 476 câu thơ, tuân theo thể trườngđoản cú Khi Đoàn Thị Điểm dịch sang chữ Nôm đã chuyển tác phẩm về thể thơ songthất lục bát, dùng âm điệu réo rắt, thiết tha của thể thơ dân tộc bản địa góp phần thểhiện tình cảnh và tâm trạng của người phụ nữ có chồng đi lính Sở dĩ Hồng Hà nữ sĩtrung thành với chủ với nguyên tác và có nhiều sáng tạo trong quá trình dịch bởi dịchgiả đã ở cùng một hoàn cảnh với nhân vật trữ tình: sau lúc cưới không lâu, chồng bà làNguyễn Kiều phải đi sứ Trung Quốc, chính vì thế, bà thấu hiểu cảnh sống cô đơn, tẻnhạt với những buồn lo, nhung nhớ của người chinh phụ.

Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ viết về tình cảnh và tâm trạng ngườichinh phụ phải sống cô đơn, buồn khổ trong thời gian dài người chống đi đánh trận,không có tin tức, không rõ ngày quay trở về

Tình cảnh lẻ loi, nỗi cô đơn bủa vây của người chinh phụ, nỗi thương nhớ người chồngphương xa, sự khao khát niềm hạnh phúc lứa đôi… là những ý chính khi phân tíchChinh phụ ngâm

Sau thời điểm tiễn chồng ra trận, người chinh phụ bơ vơ chốn khuê phòng vắng lặng,lạnh lẽo, nỗi khổ tâm của nàng được bộc lộ qua hành động và ngoại cảnh:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.

Ngoài rèm thước chẳng mách tin, Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?”

Người chinh phụ rải bước trong hiên vắng, vừa đi vừa thầm đếm bước tiến mình, nhưđếm từng ngày chồng đi Những bước tiến lặng lẽ của nàng nặng trĩu u sầu, đong đầythương nhớ, như bước tiến người cung nữ trong Cung oán ngâm của Nguyễn GiaThiều: “Ngán trăm chiều bước lại ngẩn ngơ”

Trong những buổi đi dạo của nàng không còn vẻ ung dung, an nhàn mà thay vào đó là

sự việc ngán ngẩm, buồn chán – tâm trạng khác hẳn với Thúy Kiều khi bước đi tìmngười yêu: “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” Nàng Kiều đi tìm tình quân

trong thú vui sướng, niềm hạnh phúc ngập tràn, còn người chinh phụ vừa đi vừa gặmnhấm nỗi cô đơn, lo lắng cho việc an nguy của người thân chốn biên ải xa xôi.

Nàng hết dạo hiên, lại ngồi buồn, cuốn rèm, buông rèm Những hành động vô nghĩa ấyđược lặp đi tái diễn trong vô thức, nàng chẳng còn bận tâm mình đang làm gì bởi tâmtrí nàng giờ dồn hết vào người chồng đang tòng quân Thẩm mỹ và làm đẹp sử dụng từngữ “vắng”, “thưa” vẽ ra không gian trống trải, thưa thớt tình thương yêu, càng tô đậm

sự lẻ loi, buồn bã, bồn chồn của nhân vật trữ tình

Người chinh phụ không chỉ buồn nhớ, lo lắng cho chồng mà còn trông ngóng tinchàng Nàng đợi tin lành của chim thước sẽ xoa dịu nỗi không an tâm, nhưng chimthước không tới Nàng lại trở bóng đèn, hỏi đèn mà hỏi lòng Phân tích Chinh phụngâm sẽ thấy nàng nhận ra rằng càng hi vọng, mòn mỏi trông chờ thì sẽ càng hụt hẫng,tuyệt vọng

Khát khao sum vầy đoàn tụ, khát khao hơi ấm gia đình của nàng càng khiến nàng đauđớn, thất vọng Vướng mắc tu từ và điệp từ “rèm” tái diễn ba càng đẩy nàng vào bế tắc,cái bế tắc của xã hội phong kiến suy tàn, của triều đình loạn lạc khiến niềm tin của conngười về tình yêu, niềm hạnh phúc không còn giá trị Chao ôi, người chinh phụ mớiđáng thương làm thế nào!

Phân tích Chinh phụ ngâm sẽ thấy người chinh phụ hết mong ngày, lại mong đêm, khibóng tối cô đơn tịch mịch kéo xuống bao trùm lấy nàng, nàng chỉ có thể làm bạn vớibóng đèn:

“Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?

Đèn có biết dường bằng chẳng biết,

Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi.

Rầu rĩ nói chẳng nên lời,

Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Điệp ngữ bắc cầu “đèn biết chăng”, “đèn có biết” khiến nỗi buồn đau, thương nhớ củangười chinh phụ thêm da diết, day dứt Trong tâm trạng đó, nàng đối diện với ngọnđèn dầu, mong muốn được thấu hiểu, được chia sẻ tâm tư…

Khi phân tích Chinh phụ ngâm, ta thấy hình ảnh cây đèn dầu cũng xuất hiện trongnhững tác phẩm văn học dân gian và văn học trung đại khác Ca dao có câu “đènthương nhớ ai/ mà đèn không tắt”, thể hiện nỗi nhớ nhung tha thiết của người con gáivới những người mình yêu Trong Chuyện người con gái Nam Xương, Vũ Nươngcũng lấy ngọn đèn dầu để xóa giải nỗi cô đơn khi Trương Sinh đi lính

Nhưng đến Chinh phụ ngâm, ý nghĩa biểu tượng của ánh đèn dầu không chỉ tạm dừng

ở đó Đặng Trần Côn mượn cây đèn đang tàn mà ẩn dụ sự trôi đi nhanh chóng của thờigian, sự tàn lụi, héo hon của kiếp người Nhà thơ như đang muốn nói: cuộc đời chỉ làkiếp hoa đèn mong manh dang dở Chính vì vậy, vật vô tri vô giác là cây đèn cháy đỏkhắc khoải, cháy đến tàn bấc dầu kia không những không thể đồng cảm với nỗi đaubuồn, tình cảnh cô đơn, lẻ loi người chinh phụ mà càng khiến nàng vô vọng khôn cùng.Tâm trạng của nhân vật trữ tình được khắc họa bằng những tính từ chỉ cảm xúc: “bithiết”, “rầu rĩ”, “thương” “Bi thiết” được hiểu là sự việc bi thương, thảm thiết Từ

“thiết” theo nghĩa Hán Việt còn tồn tại nghĩa là cắt, mài Những suy tư muộn phiềncủa người chinh phụ khao khát được bộc lộ, được thấu hiểu

Nhưng trong tình cảnh cô độc vắng tẻ của nàng biết lấy ai để trút bầu tâm sự Nàng chỉbiết dồn nén những cảm xúc ấy, cảm nhận nỗi đau như thể trái tim bị cứa, mài Quaviệc cảm nhận tâm sự của người chinh phụ khi đối diện với ngọn đèn, người đọc trầmtrồ ngợi ca tài năng nghệ thuật và thẩm mỹ trong miêu tả tâm trạng của tác giả!

Ngọn đèn tắt, bỏ lại người chinh phụ cô quạnh trong đêm dài tịch mịch u sầu:

“Gà eo óc gáy sương năm trống, Hòe phất phơ rủ bóng bốn bên.”

Một đêm dài năm canh, người chinh phụ vì trông ngóng người chinh phụ, thức trọnnăm canh, nghe tiếng gà gáy mà sợ hãi, rầu rĩ Cái âm thanh “eo óc” ấy thưa thớt, ghêrợn, tang tóc, khó chịu, từng tiếng từng tiếng vang lên rõ mồn một, đối lập với việctĩnh lặng, trầm lắng trong tâm nàng Tiếng gà gáy trong đêm gợi ra khoảng trốngkhông gian mênh mông, hiu quạnh, khiến người phụ nữ cô đơn, lẻ loi trở nên nhỏ bé,đáng thương Thẩm mỹ và làm đẹp lấy động tả tĩnh đẩy tâm trạng người chinh phụ lênmột nấc thang mới, khiến nó đau đớn hơn, cô độc hơn, dày vò nàng hơn.

Không chỉ có tiếng gà gáy khiến nàng trằn trọc, bóng “hòe phất phơ” cũng khiếnngười chinh phụ suy tư, lo nghĩ Vây quanh người chinh phụ là những bóng vía mập

mờ lay động trong đêm, như ẩn như hiện, như có như không Từ láy gợi hình “phấtphơ” càng tăng thêm tính mơ hồ, hư ảo của cảnh vật, của tin tức về người chồng ngoàibiên ải, của những buổi đoàn tụ, sum họp gia đình trong mơ ước ấy, nàng càng mongchờ, càng cảm thấy xa xôi

Phân tích Chinh phụ ngâm, ta thấy hình ảnh cây hòe trong câu thơ trên gợi nhắc về bàithơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi: “Hòe lục đùn đùn tán rợp giương” Cây hòe củaNguyễn Trãi đẹp, căng tràn nhựa sống, gợi nên sự vui tươi của buổi chiều mùa hạ,khác hẳn với vẻ buồn bã, u sầu của cây hòe đặt trong đêm khuya thanh vắng trongkhúc ngâm của Đặng Trần Côn Từ đó ta thấy nghệ thuật và thẩm mỹ dùng từ của tácgiả, từ tính từ “phất phơ” đến động từ “rủ”, tất cả mang sắc thái chán chường, ủ rũ

Trong không gian vắng lặng, thời gian đã đi qua màn đêm, người chinh phụ ôm nỗinhung nhớ, thấm thía về thảm kịch đời mình:

“Khắc giờ đằng đẵng như niên, Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

Vắng chồng, cuộc sống của người chinh phụ thật tẻ nhạt, buồn chán và nặng nề vớinhững thương nhớ đong đầy từng khắc, cô đơn bủa vây từng giờ Những ngày thángnày, thời gian trôi đi thật chậm chạp, như muốn gặm nhấm chuỗi ngày sầu bi của nàng

Một ngày không còn được đo bằng vài canh, mấy khắc, mà được tính đếm bằng cảnăm dài “đằng đẵng”.

Từ láy “đằng đẵng” kéo dãn dài thời gian, kéo dãn dài nỗi buồn và tình cảnh lẻ loi củangười phụ nữ có chồng ra trận Nàng giờ ở vào hoàn cảnh của Kim Trọng khi thươngnhớ Thúy Kiều: “Sầu đong càng lắc càng đầy/ Ba thu dọn lại một ngày dài ghê!”Trong những ngày tháng khó khăn này, người chinh phụ ngẫm về cuộc hôn nhân giađình dang dở, về cuộc đời không được hưởng niềm hạnh phúc trọn vẹn, khiến nàng đãsầu lại càng sầu thêm Quả đúng là “sầu đong càng lắc càng đầy”, nỗi buồn của ngườichinh phụ càng triền miên, không có kết quả cuối cùng

Phân tích Chinh phụ ngâm sẽ thấy tác giả đã so sánh tâm tư của nàng với hình ảnh ước

lệ “miền biển xa”, những lo lắng, buồn thương, đau xót của người chinh phụ vượt rangoài giới hạn về không gian và thời gian So sánh với bản chữ hán của Đặng TrầnCôn “Sầu tự hải/ Khắc như niên”, ta thấy Đoàn Thị Điểm không chỉ trung thành vớichủ với nguyên tác mà còn tồn tại những sáng tạo riêng trong quá trình dịch, giúpngười đọc đơn giản và giản dị hiểu, đơn giản và giản dị đồng cảm hơn với nhân vật trữtình

Người chinh phụ chán ghét thời gian trôi chậm chạp, cố vùng thoát khỏi chuỗi ngày côđơn, lẻ loi dai dẳng:

“Hương gượng đốt hồn đà mê mải Gương gượng soi lệ lại châu chan.

Sắt cầm gượng gảy ngón đàn, Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.”

Mong muốn xóa tan ưu phiền, người chinh phụ đốt hương nhưng lại không kìm lấyđược lòng mà mê man trong quá khứ Trong đoạn trích Thề nguyền trong Truyện Kiềucủa Nguyễn Du, Kim Trọng cũng đốt hương “Đài sen nối sáp, lò đào thêm hương” đểmùi hương trầm ấm áp làm chứng cho thời khắc quan trọng – hai người cất hẹn ướctrăm năm

Người chinh phụ cũng bổi hổi nhớ lại lời hẹn thề năm nào Mùi hương trầm đã vô tìnhđưa nàng trở về những tháng ngày niềm hạnh phúc trước kia, để tâm hồn nàng lạc đitìm những kí ức đẹp quá xa vời Nhưng càng tiếc nuối quá khứ tươi đẹp, nhân vật trữtình càng thấm thía thảm kịch hiện tại Nàng trơ trọi, bơ vơ trong sự thật hiển nhiên:những mặn nồng xưa kia không thể lấy lại được.

Có thể thấy, việc đốt hương vốn để tìm lại niềm thanh thản trong tâm hồn lại khiếnngười phụ nữ bé nhỏ, đáng thương và bơ vơ thêm thống khổ Người chinh phụ đànhtìm cách khác để giải tỏa tâm sự: nàng soi gương Trong chuỗi ngày đợi chờ ngườichinh phu, người chinh phụ chẳng buồn đoái hoài đến phấn son hoa lệ: “Vắng chàngđiểm phấn trang hồng với ai?”

Nhưng đêm nay, mong muốn thoát khỏi nỗi cô đơn bủa vây, nàng gượng gạo cầmgương soi Nàng giật mình xót xa cho dung nhan võ vàng của người phụ nữ tronggương kia Nàng thương hai con mắt buồn chứa chan u sầu, nàng thương đôi môichẳng thể nở một nụ cười nhạt, nàng khóc cho tuổi xuân héo tàn, cho dung mạo đang

độ tươi thắm bị nỗi đau âm ỉ tàn phá Nhưng những giọt lệ nào có thể giúp nàng cứuvãn được tình cảnh bi đát này

Phân tích Chinh phụ ngâm sẽ thấy, khi cảm thấy việc đốt hương hay soi gương khôngthể giúp quên đi chuyện buồn, người chinh phụ tìm về tiếng đàn Tác giả sử dụng mộtloạt hình ảnh ước lệ như “sắt cầm”, “dây uyên”, “phím loan” tượng trưng cho tình yêuđôi lứa, cho vợ chồng hòa hợp Người chinh phụ lo sợ dây đàn đứt, báo điều chẳnglành về cuộc hôn nhân gia đình hiện nay đang bị chia cắt, về người chồng ngoài chiếntrường bặt vô âm tín

Điệp từ “gượng” cho thấy sự cố gắng nỗ lực gượng gạo, chán nản ở người chinh phụ,nàng vùng vẫy trong nỗi cô đơn nhưng lại bị chính nỗi cô đơn bóp chặt Những thú vuicủa tầng lớp quý tộc kia giờ đây lại không thể đem lại cho nàng thú vui Hơn thế nữachúng lại như liều thuốc kích thích khối u sầu khổ trong tâm nàng Nàng chỉ muốnđược sum vầy mà thôi, những buổi đoàn tụ trong tưởng tượng của nàng lại quá đỗi xa

xỉ trong hoàn cảnh này

Góp phần truyền tải nội dung và giá trị nhân đạo của Chinh phụ ngâm là tài năng nghệthuật và thẩm mỹ và sáng tạo tài tình của tác giả và dịch giả Xuyên thấu mười tám câuthơ trong đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ là các biện pháp nghệ thuật

và thẩm mỹ như điệp ngữ, thắc mắc tu từ, ẩn dụ,… và các văn pháp ước lệ tượng trưng,

tả cảnh ngụ tình

Khi phân tích Chinh phụ ngâm cũng như đoạn trích sẽ thấy tác giả có sự chọn lọc tinh

tế các từ ngữ gợi hình, gợi cảm để miêu tả rõ ràng và cụ thể và chân thực, cảm độngtừng cung bậc cảm xúc của nhân vật trữ tình Thêm vào đó, thể thơ song thất lục bátvới âm điệu réo rắt, thiết tha, giàu tính nhạc cũng góp phần quan trọng thể hiện nộitâm người chinh phụ Sát gần đó, Đoàn Thị Điểm rất trung thành với chủ với nguyêntắc khi dịch nên nhiều ý thơ giàu cảm xúc được truyền tải đến người đọc một cách trọnvẹn

Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ trích Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn đã đểlại trong tâm người đọc nhiều dư âm thâm thúy về nỗi buồn đau, thương nhớ da diết,tình cảnh cô độc, lẻ loi của người phụ nữ có chồng đi lính Thông qua đó, người đọchiểu những tâm tư tình cảm và suy nghĩ của tác giả về con người, xã hội đương thời.Ông lên án cơ chế phong kiến mục nát với những trận đấu tranh phi nghĩa kéo dãn dài

và ngợi ca tình yêu cao đẹp, khát khao yêu thương đôi lứa

Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ phân tích

Tác phẩm Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn lấy bối cảnh những cuộc chiến tranhphi nghĩa diễn ra vào cuối thế kỉ XVIII Bằng việc khắc họa hình ảnh nhớ thương, nỗikhổ đau của người chinh phụ khi chồng ra trận ở miền biên ải xa xôi, tác giả đã bày cấttiếng nói đồng cảm của mình với những người phụ nữ trong xã hội cũ đồng thời lên án,

tố cáo chiến tranh phi nghĩa Tác phẩm được nhiều dịch giả nổi tiếng yêu quý dịchsang bản diễn Nôm nhưng bản dịch hay nhất có lẽ là bản dịch của Đoàn Thị Điểm.Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ được trích trong tác phẩm gồm 25 câuthơ từ câu 193 đến câu 216 đã diễn tả nỗi cô đơn lẻ loi của người vợ trong những nămtháng chồng đi chiến trận

"Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen Ngoài rèm thước chẳng mách tin Trong rèm dường đã có đèn biết chăng Đèn có biết dường bằng chẳng biết

Hạnh phúc là điều lớn lao mà ai cũng ao ước có được Đặc biệt là đối với những ngườiphụ nữ trong xã hội phong kiến xưa thì hạnh phúc đến không phải là dễ dàng, bởi vậy

mà họ càng trân quý Người chinh phụ trong tác phẩm phải chấp nhận xa chồng, càng

xa chồng nàng càng cô đơn, buồn tẻ Nỗi cô đơn ngập tràn cả khuê phòng, căn gác,tràn ngập cả không gian, thời gian Trước hiên nhà, những bước đi chậm rãi, nặng nề

và nhàm chán của người chinh phụ càng lột tả nỗi cô đơn, chán chường hơn bao giờhết Hành động buông rèm xuống, kéo rèm lên như lặp lại tô đậm thêm nỗi cô đơntrong khuê các Càng cô đơn, càng thương nhớ, trông chờ một tiếng lành từ chimthước từ xa nhưng chẳng có, nàng đành ngậm ngùi bên chiếc đèn khuya

"Đèn có biết dường bằng chẳng biết Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi"

Tìm đến đèn để tâm giao cho vơi bớt nỗi ưu sầu, mà đèn nào có biết Cuối cùng, ánhđèn dẫu có sáng tỏa đấy thôi nhưng nào soi rọi được tâm hồn người chinh phụ, nàothấu được tâm can kẻ cô đơn Ánh đèn, dẫu sau nó cũng là một vật vô tri, vô giác, nào

có thể lặng nghe người chinh phụ giãi bày, thở than Ánh đèn nào có thể thay đượcngười chồng nơi biên ải, có thể cùng nàng chia sẻ nỗi ngọt bùi, đắng cay Có chăng,ánh đèn ngày một hiu hắt như chính lòng người chinh phụ ngày một nặng nề, trĩunhững nỗi u hoài khôn thấu Nàng buồn bã trong khuê phòng với ánh đèn dầu hiu hắt

mà xót thương cho số phận mình, tủi hổ cho cảnh lẻ loi, đơn chiếc vì chia ly của mình.Nỗi bi thiết của lòng nàng cất lên trong từng tiếng thơ ai oán, vừa như trách móc, vừanhư xót xa cho thân phận chính mình:

“Đèn có biết dường bằng chẳng biết Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi

Buồn rầu nói chẳng nên lời Hoa đèn kia với bóng người khá thương"

Nỗi uất ức trong nàng như trỗi dậy, lòng người chinh phụ buồn tủi, đớn đau, nỗi lòngmình nàng "riêng bi thiết", mình nàng chịu đựng Hoa đèn in bóng người con gái côđộc trên khuê các càng tô đậm nỗi sầu trong đêm thâu Đèn dần tàn, thời gian vẫn vậy

cứ trôi đi, một mình, một bóng, gặm nhấm nỗi cô độc, sầu tủi, nỗi chán chường vì lẻloi tận cùng

“Gà eo óc gáy sương năm trống Hòe phất phơ rủ bóng bốn bên Khắc giờ đằng đẵng như niên Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”

Tiếng thở dài trong đêm thâu bởi hạnh phúc ấm êm bị chiến tranh phi nghĩa tước đoạtthật xót xa Phải chăng lòng người buồn tủi, nỗi sầu thương nhuốm lên cả vị thời gian,màu không gian Tiếng gà "eo óc" đếm thời gian trong đêm lạnh, bóng hòe "phất phơ

rủ bóng" ngẩn ngơ bốn bề, tất cả đều đượm buồn thương Thiên nhiên có thanh, có sắc

mà chẳng có lấy chút niềm vui dù là nhỏ bé, như chính trái tim người thiếu phụ đang

độ tuổi xuân thì, khát khao hạnh phúc lứa đôi lại chịu cảnh cô đơn khôn thấu Ngồibuồn đếm vị thời gian trôi, mỗi khắc thời gian tựa như một năm dài Hình ảnh so sánhkết hợp với từ láy gợi hình" khắc giờ đằng đẵng như niên" càng tô đậm nỗi nhớthương, đợi chờ

"Hương gượng đốt hồn đà mê mải Gương gượng soi lệ lại châu chan Sắt cầm gượng gảy ngón đàn Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng”

Trong nỗi buồn tủi, sầu muộn, cô độc đến cùng cực ấy, người chinh phụ cố vực dậytinh thần mình bằng việc tìm đến những thú vui đời thường Nhưng trớ trêu thay, mọithứ dường như đều trở nên gượng gạo, bất lực trước tâm trạng chinh phụ Hướng

gượng đốt thì hương mê mải, gượng soi ngắm dung nhan thì không ngăn được dòng lệnhớ thương Tay gõ lên phím đàn mà lòng quặn thắt, sợ dây đứt, phím chùng lại lắng

lo về những điều xảy ra sắp đến Mọi thứ dường như đều trở nên vô nghĩa, ngườichinh phụ càng làm, nỗi đau càng xoáy sâu trong tâm khảm, nỗi buồn càng day dứtchẳng nguôi ngoai

"Lòng này gửi gió đông có tiện Nghìn vàng xin gửi đến non yên Non Yên dù chẳng tới miền Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời

Càng cô đơn, tuyệt vọng, nỗi nhung nhớ lại càng dâng trào, mãnh liệt Người chinhphụ nhớ thương chồng tha thiết nhưng đành bất lực vì khoảng cách quá xa xôi "NonYên" một hình ảnh ẩn dụ cho sự xa xôi, cách trở của người chinh phụ và kẻ chinh phụ

Vì nỗi nhớ thương da diết, không biết làm gì hơn, nàng đành gửi nỗi nhớ theo gióđông đến "Non Yên" Mong rằng, những nhớ thương ấy có thể là niềm động viên, ủi

an cũng là nỗi mong mỏi cho chồng nơi xa được an toàn, đợi ngày trở về đoàn thủ Từláy "thăm thẳm", "đau đáu" kết hợp với cụm danh từ "đường lên bằng trời" đã đặc tảnỗi nhớ khôn nguôi, mênh mông và cao rộng đến tận cùng trong người chinh phụ Qua

đó bộc lộ được tình yêu tha thiết, thủy chung son sắt của người con gái khi yêu

“Cảnh buồn người thiết tha lòng Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun"

Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ đã chạm đến trái tim bao người đọcbởi những rung động tình cảm đời thường nhất Đó là sự đồng cảm với tâm trạng củangười chinh phụ, là sự trân trọng vẻ đẹp một tâm hồn của người phụ nữ khi yêu và sựcăm phẫn trước chiến tranh tàn ác đã đẩy bao con người phải chịu khổ đau, chìa lìanhư người chinh phụ.

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ hay nhất

Nếu như Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều khẳng định những giá trị nhânvăn và phản ánh số phận người phụ nữ, vận dụng nhuần nhuyễn thể loại ngâm khúc vàthể thơ song thất lục bát thì diễn Nôm Chinh phụ ngâm hướng nhiều hơn tới cuộc sốngđời thường Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ cho thấy niềm thương vànỗi nhớ đau đáu nào nguôi của người vợ nhớ chồng ra trận và nghệ thuật diễn Nômđặc biệt xuất sắc của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm

Mở đầu bài thơ là nhận thức của nhân vật về hoàn cảnh của mình chiêu ứng với thờigian hóa thành vô vị, mất hết sinh khí Nhân vật chủ thể trữ tình – người chinh phụxuất hiện:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen”.

“tấm rèm” và “bóng đèn” là hai hình ảnh tưởng như vô tri nhưng lại như khơi nguồncảm xúc Trong một không gian chật hẹp, tù đọng, câu thơ chuyển tiếp Trong rèmdường đã có đèn biết chăng càng tô thêm vẻ vắng lặng, đơn côi, khi hoa đèn kia vớibóng người khá thương… Rõ ràng cuộc đời người chinh phụ hầu như đã mất hết sứcsống, con người đã bị “vật hoá” tựa như tàn đèn cháy đỏ kết lại đầu sợi bấc, vừa đốixứng đồng dạng và là hiện thân của chính kiếp hoa đèn tàn lụi đến cảnh sống cũng hiuvắng lẻ loi “gà eo óc gáy sương”, “hoè phất phơ rủ bóng”…

“Khắc chờ đằng đẵng như niên, Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa”.

Dòng thời gian xoay vần mà dài như cả năm trường, mối sầu trào dâng như biển lớnmênh mang, ngân xa như tiếng thở dài của người thiếu phụ đăm đắm chờ chồng Rútcuộc, hình bóng người chinh phụ có xuất hiện trở lại cũng không thoát khỏi nỗi nhớnỗi sầu đã nhuộm màu nước mắt để “Hương gượng đốt”, “Gương gượng soi”, “Sắtcầm gượng gảy”.

Mọi cố gắng đều không thoát được nỗi cô đơn của thực tại Thời gian có trôi bao nhiêuthì khoảng cách địa lý càng xa bấy nhiêu đến tận “non Yên”, “đường lên bằng trời”,

“xa vời khôn thấu”… Sắc thái nỗi nhớ tăng tiến, rộng mở từ những suy tưởng dõi theongười chồng nơi phương xa đến sự dồn nén cảm xúc thành nỗi xót xa “thăm thẳmđường lên bằng trời” và “đau đáu nào xong” Nó gợi nhớ ta về nàng Kiều: “Cảnh nàocảnh chẳng đeo sầu – Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ Lòng người đang nặng trĩu,cảnh vật thì nhuốm sầu nhưng vẫn như thôi thúc cho người ta tỉnh táo:

“Cảnh buồn người thiết tha lòng, Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.

Sương như búa, bổ mòn gốc liễu, Tuyết dường cưa, xẻ héo cành ngô”.

Hình ảnh so sánh “sương như búa”, “tuyết dường cưa” là sự cực tả và bột phát thànhnhững ám ảnh dị thường Trong bản chất, chính tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

đã tạo nên những xung đột tình cảm khác biệt nhau và thổi vào cả không gian để nónhư nhuốm màu đau đớn, để trong cảnh có tình, trong tình có cảnh, để niềm tin hòavới thất vọng, để hy vọng mong manh như không thể nguôi khuây

Bước vào đoạn cuối, người chinh phụ vươn tới không gian thoáng rộng hơn mà cảnhvật như chết lặng, như chìm sâu trong cái giá băng của lòng người Tất cả chỉ đơnthuần là cảnh vật và vì thế hình ảnh người chinh phụ như khuất lấp đi:

“Hoa dãi nguyệt, nguyệt in một tấm, Nguyệt lồng hoa, hoa thắm từng bông.

Nguyệt hoa, hoa nguyệt trùng trùng, Trước hoa dưới nguyệt trong lòng xiết đâu!”

Đến đây, tâm trạng được đẩy lên tận cùng Thiên nhiên đang căng tràn sao con người ủ

rũ, nhựa sống đang trỗi dậy sao hồn người héo úa Dường như nó cũng là hồi chuông,

là sự đánh thức cho nhận thức trỗi dậy để giành, giữ và bảo vệ cho hạnh phúc giữa cõi

ta đang sống

Trên phương diện nghệ thuật, thể thơ song thất lục bát tạo nên nhịp thơ buồn thươngman mác, nối dài không dứt Quan sát kỹ có thể thấy từng bốn câu thơ đi liền nhau tạothành một tiết đoạn, trong đó hai câu thất ngôn đóng vai trò khơi dẫn ý tứ như nhữngngọn sóng cảm xúc đang trào dâng hô ứng, đăng đối, tạo ấn tượng và sự nhấn mạnh.Trạng thái tình cảm của người chinh phụ một mặt có ý nghĩa tố cáo những cuộc chiếntranh phi nghĩa đã đẩy bao nhiêu người trai ra trận và hệ quả là những nỗi đau kéo dài,

là chia ly đôi ngả Chúng ta sống không chỉ để tồn tại như một hạt cát vô danh mà còn

để sẻ chia và hạnh phúc và ghi dấu trong trái tim người khác Ở đây, một lần nữa tínhnhân văn của tác phẩm được đề cao và có lẽ nó sẽ tạo tiền đề cho những khai thác vềgiá trị nhân đạo để mở rộng đề tài về tính nhân văn trong văn học

“Vì ai gây dựng cho nên nỗi này” là tiếng thơ mang đầy nỗi đau, tiếng khóc thương aioán nặng nề đầy uất ức Nhưng không dừng ở đó, tác phẩm là sự tiếp nối xuất sắc cảmhứng nhân đạo của nền văn học dân tộc và khẳng định vai trò của con người tronghành trình sống và đi đến hạnh phúc

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ ngắn gọn

Bài văn mẫu 1

Đặng Trần Côn (chưa rõ năm sinh, năm mất) người làng Nhân Mục, tên nôm là làngMộc, huyện Thanh Trì, nay thuộc phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội.Ông sống vào khoảng nửa đầu thế kỉ XVIII về sáng tác, ngoài tác phẩm chính làChinh phụ ngâm, ông còn làm thơ chữ Hán và viết một số bài phú chữ Hán Theo cáctài liệu lịch sử, đầu đời Lê Hiển Tông, có nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra quanh

kinh thành Thăng Long Triều đình cất quân đánh dẹp, nhiều trai tráng phải từ giãngười thân ra trận Đặng Trần Côn cảm động trước nỗi khổ đau mất mát của con người,nhất là những người vợ lính trong chiến tranh, đã viết Chinh phụ ngâm Khúc ngâmnày gồm 476 câu thơ làm theo thể trường đoản cú (câu thơ dài ngắn không đều nhau).Tác phẩm đã được dịch ra chữ Nôm, và chưa biết ai là tác giả bản dịch hiện hành Cóngười cho rằng đó là bản dịch của Đoàn Thị Điểm Lại có người cho rằng Phan HuyÍch chính là dịch giả của Chinh phụ ngâm Đoạn trích dưới đây thuộc bản dịch hiệnhành, viết về tình cảm và tâm trạng người chinh phụ phải sống cô đơn, mòn mỏi trongthời gian dài người chồng đi đánh trận, không có tin tức, không rõ ngày trở về Kể từlúc tiễn chồng vào “cõi xa mưa gió” người chinh phụ trở về sống trong tình cảm đơnchiếc, lẻ loi Ngày cũng như đêm, sau khi công việc đã yên mọi bề, người chinh phụ

Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.

Ngoài rèm thước chẳng mách tin, Trong rèm, dường đã có đèn biết chăng?

Bốn câu thơ song thất lục bát với vần điệu chặt chẽ, thăng trầm như những nốt nhạcbuồn càng làm đậm thêm tình cảnh đơn chiếc, lẻ loi kia Người trước có lúc sóng đôi

vợ chồng thì nay “thầm gieo từng bước" dưới mái hiên vắng vẻ Ngày nào bàn chuyệnlàm ăn cùng chồng bên cửa sổ thì nay buông xuống kéo lên nhiều lần mong ngóngnhưng chẳng thấy chim thước báo tin lành Ngày thì như thế, còn đêm thì không ngủđược, một mình đối diện với ngọn đèn khuya Tình cảnh của người chinh phụ quá lẻloi, đơn chiếc Ngày thì khắc khoải chờ mong Đêm dài câm lặng, biết riêng lòng mình,Hoa đèn kia dẫu sao còn lửa Riêng lòng này với bóng lạnh lùng

Khắc giờ đằng đẵng như niên, Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.

Hai câu lục bát, một câu miêu tả thời gian, một câu miêu tả nỗi buồn Cả hai câu đềumang nghệ thuật so sánh Trong tình cảnh lẻ loi ấy thì một giờ là đợi dài tựa một năm,như người xưa thường ví “Nhất nhật bất kiến như tam thu hề", ngày sau này XuânQuỳnh tâm sự “Một ngày không gặp nhau / Biển bạc đầu thương nhớ” Thời gian chờđợi càng dài thì nỗi sầu càng lớn "tựa miền biển xa” Tình cảnh đã bước qua tâm trạng.Đấy là tâm trạng nhớ thương của người chinh phụ gửi tới chồng ở miền xa Nỗi nhớthương thật tha thiết.

Lòng này gửi gió đông có tiện?

Nghìn vàng xin gửi đến non Yên Non Yên dù chẳng tới miền, Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.

Bốn câu thơ trên là lời tâm sự của vợ gửi đến chồng Nhưng chim thước không có đểnhờ mang thư đi Vậy thì gửi lời nhớ thương theo gió Nhưng gửi theo gió đông thì gió

có mang lời thủ thỉ đến được tai chàng? Biết chàng đang ở nơi nào ngoài mặt trận?Thôi thì lòng thương quý chàng xin được gửi đến nơi xa nhất mà chàng tới như ĐậuHiến đời Hậu Hán đánh đuổi giặc Bắc Thiền Vu đến núi Yên Nhiên, bởi vì:

“Nay Hán xuống Bạch Thành đóng lại, Mai Hồ vào Thanh Hải dòm qua ”

Đời chiến binh là như thế, là “ôm yên, gối trống đã chôn, / Năm vùng cát trắng ngủcồn rêu xanh”, chưa kể đời chiến binh mấy người đi trở lại Tình thương, nỗi nhớ củanàng là như thế Nhưng:

Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu, Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.

Cảnh buồn người thiết tha lòng,

Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.

Dù là “Trời” thì Trời cũng khó mà hiểu thấu tình thương và nỗi nhớ da diết của ngườichinh phụ Các từ láy “thăm thẳm, đau đáu” càng làm tăng thêm sự không hiểu biết,không thấy được của Trời, và chỉ có người trong cuộc (người chinh phụ) mới cảmnhận rõ lòng mình Cảnh thì buồn, đến cả cây cỏ và tiếng côn trùng cũng não ruột Còntình thì da diết thiết tha Thể thơ song thất lục bát vốn thích hợp với tự sự, trong đoạntrích, bản dịch lại dùng phép so sánh, từ lặp và từ láy một cách tự nhiên càng làm tăngthêm giá trị nội dung

Đọc đoạn trích người đọc cứ ngỡ ngàng rằng chỉ để miêu tả tình cảnh lẻ loi, thể hiệntâm trạng khát khao tình yêu của người chinh phụ Nhưng nếu nghĩ sâu xa hơn thìđoạn trích bày tỏ sự oán ghét chiến tranh Chiến tranh đã chia rẽ tình yêu, ngăn cáchhạnh phúc lứa đôi của nhiều thế hệ, nhất là thế hệ trẻ, có lẽ vì thế mà tác phẩm đã đượcđộc giả cùng thời hết sức tán thưởng Nhiều người còn dịch Chinh phụ ngâm sang thơNôm (tức thơ tiếng Việt) để khúc ngâm được truyền bá rộng rãi hơn Bản diễn Nômhiện hành là bản dịch thành công nhất

Bài văn mẫu 2

Văn học thế kỉ XVIII là văn học của những tiếng nói cảm thương, cảm thông cho sốphận bất hạnh của người phụ nữ Ngoài kiệt tác Truyện Kiều của Nguyễn Du ta cũngkhông thể không nhắc đến tác phẩm Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn Tác phẩm

là tiếng lòng thiết tha, thổn thức của người phụ nữ khi có chồng phải ra chiến trận.Tâm trạng của nhân vật được thể hiện rõ nhất qua đoạn trích Tình cảnh lẻ loi củangười chinh phụ

Theo các cứ liệu lịch sử, vào đầu đời vua Lê Hiển Tông, có nhiều cuộc khởi nghĩanông dân nổ ra quanh kinh thành Thăng Long Triều đình phải cất quân ra trận, nhiềutrai tráng phải từ giã gia đình, người thân ra trận Có bao nhiêu những chàng trai lênđường thì có bấy nhiêu người phụ nữ, người vợ ở nhà trong nhớ thương, buồn tủi Tácgiả Đặng Trần Côn đồng cảm với nỗi niềm của người phụ nữ để nói lên nỗi lòng của

họ Trích đoạn được trích từ câu 193 đến câu 216 diễn tả tâm trạng của người chinh

phụ khi phải xa chồng, thế giới tâm trạng đó được thể hiện qua rất nhiều cung bậc cảmxúc, tình cảm khác nhau.

Trước hết tâm trạng bồn chồn lo lắng, nhớ thương của nhân vật được thể hiện trongcác hành động lặp đi lặp lại nhiều lần: Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước Bước chânchậm chạp, nặng trĩu tâm trạng, trong đó chất chứa biết bao nỗi niềm chán ngán củangười chinh phụ Bước chân này khác với bước chân của nàng Kiều khi tìm đến tìnhyêu: Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình Người chinh phụ hết đứng lên lại ngồixuống, tâm trạng nàng thấp thỏm, bất an bởi lo lắng cho sinh mệnh của chồng ở nơichiến trường đầy nguy hiểm Tâm trạng bất an ấy còn thể hiện qua hành động: Ngồirèm thưa rủ thác đòi phe, nàng hết buông rèm xuống nàng lại cuốn rèm lên, dường như

đó là hành động vô thức, nàng làm không chủ động làm mà trong vô thức thực hiệnhành động để vơi bớt nỗi âu lo Hết ngắm ra ngoài bức rèm để mong chờ tin tức tốtlành lại thẫn thờ quay vào đối diện với ngọn đèn đơn độc

Trong nỗi bồn chồn ấy còn là cả nỗi nhớ, thao thức, mong ngóng chồng quay trở về.Trong văn học, ngọn đèn thường được sử dụng để nói về nỗi nhớ mong, thao thức, ta

đã biết đến qua bài ca dao: Đèn thương nhớ ai/ Mà đèn không tắt Hay trong Chuyệnngười con gái Nam Xương, người vợ nhớ chồng nên đêm đêm chỉ bóng mình trêntường nói với con đó là bố Hành động đó cũng thể hiện nỗi nhớ thương Đây là hìnhảnh xuất hiện nhiều trong văn học, và trong tác phẩm người chinh phụ cũng lấy ngọnđèn để thể hiện nỗi nhớ thương Trong căn phòng trống vắng, quạnh hiu, chỉ có câyđèn là người bạn để chia sẻ mỗi nỗi lòng với người chinh phụ Vì vô tri vô giác nênchinh phụ rất đau khổ nhận ra rằng “Đèn có biết dường bằng chẳng biết”

Nàng càng thấm thía hơn nỗi cô đơn cùng cực của chính mình Để nhấn mạnh hơn nữavào tình cảnh tội nghiệp của mình, hình ảnh Hoa đèn kia với bóng người khá thương,hoa đèn là tàn kết lại đầu sợi bấc đèn cháy đỏ như hoa đèn, là dấu hiệu khi dầu hao,bấc hỏng Chứng tỏ người chinh phụ đã thao thức rất nhiều đêm, triền miên, khắckhoải, mong nhớ về chồng Không gian bên ngoài làm cho nỗi cô đơn của người chinhphụ được khắc họa rõ nét hơn, tiếng gà eo óc cho thấy âm thanh thê lương, khắc khoải.Kết hợp với từ láy phất phơ cho thấy nhịp điệu buồn tẻ, chậm rãi, cho thấy tâm trạng

ngao ngán của người chinh phụ Hai hình ảnh tương hỗ để diễn tả sự thao thức triềnmiên, khắc khoải của chinh phụ trong cô đơn, lê loi Từ đó người chinh phụ cảm nhậnthấm thía nỗi cô đơn hơn bao giờ hết: Khắc giờ đằng đẵng như niên/ Mối sầu dằng dặctựa miền biển xa, thời gian trôi qua rất nặng nề, vô vị Cách đo đếm thời gian trongtâm trạng buồn chán cũng được Nguyễn Du nói đến: Sầu đong càng lắc càng đầy/ Bathu dọn lại một ngày dài ghê Mối sầu trải dài mênh mông đến không cùng Dùng biệnpháp so sánh để diễn tả cụ thể tâm trạng của chinh phụ để thấy nỗi buồn mênh mông.Nỗi cô đơn bủa vây, người chinh phụ gắng gượng, tìm mọi cách để trốn chạy nỗi côđơn Nàng đốt hương để tìm lại sự thanh thản trong tâm hồn, nhưng hồn đà mê mải,người chinh phụ càng chìm đắm hơn trong nỗi phiền muộn Nàng lấy gương soi, đểtìm thú vui trong việc chỉnh trang nhan sắc, nhưng khi soi gương lại phải đối mặt với

sự cô đơn, lẻ loi, hơn nữa nàng lại nhận ra sự tàn phai của tuổi thanh xuân Khiến nướcmắt ngày càng chan chứa, nỗi đau khổ lại càng ngập đầy hơn, nàng thấm thía nỗi côđơn, tuổi thanh xuân tàn phai trong cô đơn sầu muộn Nàng gượng đánh đàn nhưng khichạm đến nàng lại tự ý thức về tình cảnh của mình, nàng thấy tủi thân trước nhữngbiểu tượng đôi lứa, ẩn chứa trong các nhạc cụ : Đàn sắt, đàn cầm: gảy hòa âm với nhauđược ví cảnh vợ chồng hòa thuận Dây uyên: dây đàn uyên ương – biểu tượng cho lứađôi gắn bó, hòa hợp Phím đàn loan phượng – biểu tượng của lứa đôi gắn bó Tất cảcác nhạc cụ để có đôi có lứa, chỉ có mình mình cô đơn, lẻ bóng Thậm chí nỗi cô đơn

đã khiến nàng lo lắng, sợ hãi chơi đàn dây sẽ bị đứt, phím đàn bị chùng, đó là nhữngbiểu hiện không may mắn của đôi lứa Nàng tìm đến những nhạc cụ nhưng lại khôngchạy trốn được nỗi cô đơn Chinh phụ cố gắng tìm quên bằng cách tìm đến những thúvui nhưng càng tìm quên lại càng đối diện với bi kịch của mình, càng đau khổ hơn baogiờ hết

Nàng tìm đến thiên nhiên, nhưng thiên nhiên lại cho thấy khoảng cách vời vợi giữanàng và chồng Non Yên – nơi chiến trận ngoài biên ải xa xôi, khoảng cách xa vờikhôn thấu Nàng tìm cách để vượt qua khoảng cách, gửi lại tất cả những nhớ nhungcho chồng bằng ngọn gió đông, nhưng đây chỉ là giải pháp tưởng tượng, không thểthực hiện Nàng lại phải đối mặt với thực tại, thấm thía với bi kịch của mình: cảnh

xung quanh hiện hữu trước mắt, sương khuya lạnh lẽo, tiếng trùng rả rích trong đêm.Cảnh tượng thê lương, ảm đạm, đang bủa vây lấy người chinh phụ, nàng sống trongđau đớn, nhớ thương Đoạn trích đã cho thấy nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tàitình Tâm lí người chinh phụ được miêu tả ở nhiều cung bậc khác nhau thông qua hànhđộng và ngoại cảnh Thể thơ song thất lục bát cùng hệ thống từ láy giàu giá trị gợi hình,gợi cảm đã diễn tả thế giới nội tâm phong phú của nhân vật.

Qua trích đoạn, Đặng Trần Côn đã diễn tả thành công những cung bậc, sắc thái khácnhau của người chinh phụ, nỗi cô đơn, buồn thương Qua đó diễn tả khát khao hạnhphúc lứa đôi, đây là nét mới trong chủ nghĩa nhân đạo của ông Đồng thời cũng là lời

tố cáo mạnh mẽ, đanh thép chiến tranh phong kiến phi nghĩa đã chia lìa hạnh phúc lứađôi

Trước hết đoạn trích thể hiện nỗi cô đơn tủi phận, nỗi thương nhớ buồn thương mongmuốn gửi tới chàng tấm lòng vàng của người phụ nữ Những hành động, cử chỉ, trạngthái tâm trạng được tăng tiến dần thể hiện nỗi cô đơn buồn tủi chuyển dần thành nỗi bi

ai, buồn rầu, tuyệt vọng:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.

Ngoài rèm thước chẳng mách tin, Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?

Đèn có biết, dường bằng chẳng biết,

Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi.

Buồn rầu nói chẳng nên lời, Hoa đèn kia với bóng người khá thương!”

Hành động dạo hiên vắng cho thấy người phụ nữ đang cô đơn, quanh quẩn với thềmvới chiếc rèm và cây đèn hoa nọ Nàng không thể làm gì và cũng không thiết làm gì.Nàng dạo từng bước một, như gieo mình buông thả mặc cho bước chân đi tới đâu,cũng không mảy may đến độ dài rộng của chiếc bậc để khỏi bị ngã Hành động này thểhiện tâm trạng thơ thẩn thẫn thờ của nàng khi thiếu vắng chàng Hết gạo thì lại ngồi,trong lòng nỗi băn khoăn, nhớ nhung cứ dằng dặc Nàng ngồi trong chiếc rèm rồi chờcon thước báo tin chồng nhưng chỉ tuyệt vọng Nàng tự hỏi đèn thường xuyên thứccùng nàng mong ngóng tin chồng thì liệu đèn có biết được nỗi lòng của nàng Đèn chỉ

là vật vô tri vô giác làm sao có thể hiểu thấu được lòng nàng Tâm trạng nàng thay đổi

từ thẫn thờ đến trông mong, bi thiết và buồn rầu tuyệt vọng

Nàng chờ đợi trông mong rồi thức cả năm canh dài, một khắc trôi qua dài như mộtnăm, mối sầu được thế càng giăng kín trong lòng người thiếu phụ Nàng ngắm nhìncảnh vật mà tự thương lấy bản thân mình Buồn là thế nàng gượng cả đốt hương, vìcàng đốt thì nàng hồn nàng càng như mê mệt, nàng gượng cả soi gương vì sợ nhìn thấychính mình lại nước mắt thương thân Muốn đánh đàn để vơi đi nỗi nhớ, để bày tỏlòng mình với trời đất nhưng lại kinh ngại dây tơ hông, loan phượng đứt chùng:

“Hương gượng đốt, hồn đà mê mải, Gương gượng soi, lệ lại chứa chan.

Sắt cầm gượng gảy ngón đàn, Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng”

Trước muôn vàn nỗi nhớ người chinh phụ muốn gửi đến chồng mình tấm lòng thủychung son sắt, gửi cả những nỗi nhớ niềm thương sự lo lắng tới chàng:

“Lòng này gửi gió đông có tiện, Nghìn vàng xin gửi đến non Yên

Non Yên dù chẳng tới miền, Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.”

Nàng nhờ gió đông gửi đến chàng cho tiện nhưng liệu chàng có thể nhận được chăng.Trời cao với chẳng ai khôn thấu, lòng nàng buồn rầu liệu ai hiểu được chăng Khôngchỉ người buồn mà cảnh vật cũng buồn, những hình ảnh thiên nhiên được nhìn qua conmắt của người thiếu phụ buồn rầu vì thương nhớ cũng mang một màu tâm trạng nhớthương:

“Gà eo óc gáy sương năm trống, Hoè phất phơ rủ bóng bốn bên.

Khắc giờ đằng đẵng như niên, Mối sầu dằng dặc tựa miền bể xa.”

Âm thanh của tiếng gà gáy trở nên “eo óc” ảm đạm, Cây hòe tươi đẹp ngày nào nay ủ

rũ bốn bên, dưới bầu trời sương dằng dặc như giọt nước mắt thầm lặng của ngườichinh phụ, hòe hiện lên như khuôn mặt buồn bi thiết Ở đây tác giả đã sử dụng bútpháp tả cảnh ngụ tình, nói thiên nhiên để thể hiện tâm trạng của người chinh phụ

Như vậy, nhà thơ đã vẽ lên một bức tranh người và cảnh đẹp nhưng buồn Bức tranh

ấy có hình ảnh của những bông hòe ủ rủ bốn bên, mềm mại những yếu ớt, có nhữnghạt mưa phùn rơi trên thềm vắng Người con gái như đang chuyển động từ dạo bướcrồi ngồi rồi lại mong ngóng trông xa Người thiếu phụ ấy vẫn còn trẻ nhưng lại đangđối mặt với nguy cơ trở thành một người phụ nữ góa chồng Nàng cô đơn một phần thìthương nhớ lo lắng đến hơn mười phần

Phân tích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ đầy đủ

Bài văn mẫu 1

Chinh phụ ngâm được tác giả Đặng Trần Côn sáng tác bằng chữ Hán vào khoảng nửađầu thế kỉ XVIII, thời kì vô cùng rối ren của xã hội phong kiến Chiến tranh xảy ra liênmiên hết Lê - Mạc đánh nhau đến Trịnh - Nguyễn phân tranh, đất nước chia làm hai

nửa Ngai vàng của nhà Lê mục ruỗng Nông dân bất bình nổi dậy khởi nghĩa ở khắpnơi Dân chúng sống trong cảnh loạn li nấu da nấu thịt, cha mẹ xa con, vợ xa chồng.Văn học thời kì này tập trung phản ánh bản chất tàn bạo, phản động của giai cấp thốngtrị và nỗi đau khổ của những nạn nhân trong chế độ thối nát ấy Tác phẩm Chinh phụngâm của Đặng Trần Côn ra đời đã nhận được sự đồng cảm rộng rãi của tầng lớp Nho

sĩ Có nhiều người dịch tác phẩm này sang chữ Nôm, trong đó bản dịch của nữ sĩ ĐoànThị Điểm được đánh giá là hoàn hảo hơn cả bởi nó thể hiện gần như trọn vẹn giá trịnội dung và nghệ thuật của nguyên tác

Nội dung Chinh phụ ngâm phản ánh thái độ oán ghét chiến tranh phong kiến phi nghĩa,đặc biệt là đề cao quyền sống cùng khát vọng tình yêu và hạnh phúc lứa đôi của conngười Đó là điều ít được nhắc đến trong thơ văn trước đây

Người chinh phụ vốn dòng dõi trâm anh Nàng tiễn chồng ra trận với mong muốnchồng mình sẽ lập được công danh và trở về cùng với vinh hoa, phú quý Nhưng ngaysau buổi tiễn đưa, nàng phải sống trong tình cảnh lẻ loi, ngày đêm xót xa lo lắng chochồng Thấm thía nỗi cô đơn, nàng nhận ra tuổi xuân của mình đang trôi qua vùn vụt

và cảnh lứa đôi đoàn tụ hạnh phúc ngày càng trở nên xa vời Vì vậy mà nàng rơi vàotâm trạng cô đơn, sầu khổ triền miên Khúc ngâm thể hiện rất rõ tâm trạng ấy

Đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ (từ câu 193 đến câu 228) miêu tảnhững cung bậc và sắc thái khác nhau của tâm trạng cô đơn, buồn khổ ở người chinhphụ trẻ đang khao khát được sống trong tình yêu và hạnh phúc lứa đôi

Đoạn trích có thể chia làm ba đoạn nhỏ:

Đoạn một (từ câu 1 đến câu 16): Nỗi cô đơn của người chinh phụ trong cảnh lẻ loi;cảm giác về thời gian chờ đợi; cố tìm cách giải khuây nhưng không được

Đoạn hai (từ câu 17 đến câu 28): Nỗi nhớ thương người chồng ở phương xa; cảnh ảmđạm khiến lòng chinh phụ càng thêm sầu thảm

Đoạn 3 (từ câu 29 đến hết): Khung cảnh thiên nhiên khiến lòng người chinh phụ rạorực, khao khát hạnh phúc lứa đôi

Sau buổi tiễn đưa, người chinh phụ trở về, tưởng tượng ra cảnh chiến trường đầy hiểmnguy, chết chóc mà xót xa, lo lắng cho chồng Một lần nữa, nàng tự hỏi vì sao đôi lứauyên ương lại phải chia lìa? Vì sao mình lại rơi vào tình cảnh lẻ loi? Bấy nhiêu câu hỏiđều không có lời đáp Tâm trạng băn khoăn, day dứt của người chinh phụ được tác giảthể hiện sinh động bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế Có thể nói, sầu và nhớ làcảm xúc chủ đạo trong đoạn thơ này.

Trong phần đầu, hành động và tâm trạng của người chinh phụ đã được ngòi bút sắc sảocủa tác giả khắc họa rõ nét:

Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.

Ngoài rèm thước chẳng mách tin, Trong rèm dường đã có đèn biết chăng ? Đèn có biết dường bằng chẳng biết ? Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi.

Buồn rầu nói chẳng nên lời, Hoa đèn kia với bóng người khá thương!

Nàng lặng lẽ "dạo hiên vắng thầm gieo từng bước" trong nỗi cô đơn đang tràn ngậptâm hồn Nhịp thơ chậm gợi cảm giác như thời gian ngưng đọng Giữa không gian tịchmịch, tiếng bước chân như gieo vào lòng người âm thanh lẻ loi, cô độc Nỗi nhớ nhungsầu muộn và khắc khoải mong chờ khiến bước chân người chinh phụ trở nên nặng trĩu.Nàng bồn chồn đứng ngồi không yên, hết buông rèm xuống rồi lại cuốn rèm lên, sốtruột mong một tiếng chim thước báo tin vui mà chẳng thấy

Nàng khát khao có người đồng cảm và chia sẻ tâm tình Không gian im ắng, chỉ cóngọn đèn đối diện với nàng Lúc đầu, nàng tưởng như ngọn đèn biết tâm sự của mình,nhưng rồi lại nghĩ: Đèn có biết dường bằng chẳng biết, bởi nó là vật vô tri vô giác

Nhìn ngọn đèn trong suốt năm canh, dầu đã cạn, bấc đã tàn, nàng chợt liên tưởng đếntình cảnh của mình và trong lòng rưng rưng nỗi thương thân tủi phận: Hoa đèn kia vớibóng người khá thương.

Hình ảnh người chinh phụ thầm gieo từng bước ngoài hiên vắng và suốt năm canhngồi một mình bên ngọn đèn chong, không biết san sẻ nỗi niềm tâm sự cùng ai đãmiêu tả được tâm trạng cô đơn tột độ của người chinh phụ

Tác giả đặc tả cảm giác cô đơn của người chinh phụ trong tám câu thơ Đó là cảm giáclúc nào và ở đâu cũng thấy lẻ loi: ban ngày, ban đêm, ngoài hiên vắng, trong phònglạnh Nỗi cô đơn tràn ngập không gian và kéo dài vô tận theo thời gian luôn đeo đẳng,

Ở các khổ thơ tiếp theo, nỗi ai oán hiện rõ trong từng chữ, từng câu, dù tác giả không

hề nhắc đến hai chữ chiến tranh:

Hương gượng đốt hồn đà mê mải, Gương gượng soi lệ lại châu chan.

Sắt cầm gượng gảy ngón đàn,

Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng.

Người chinh phụ cố gắng tìm mọi cách để vượt ra khỏi vòng vây của cảm giác cô đơnđáng sợ nhưng vẫn không sao thoát nổi Nàng gắng gượng điểm phấn tô son và dạođàn cho khuây khoả nhưng càng lún sâu hơn vào sự tuyệt vọng Chạm đến đâu cũng làchạm vào nỗi đau, chạm vào tình cảnh lẻ loi đơn chiếc Khi "hương gượng đốt" thì hồnnàng lại chìm đắm vào nỗi thấp thỏm lo âu Lúc "gương gượng soi" thì nàng lại khôngcầm được nước mắt bởi vì nhớ gương này mình cùng chồng đã từng chung bóng, bởi

vì phải đối diện với hình ảnh đang tàn phai xuân sắc của mình Nàng cố gảy khúc đànlong phụng sum vầy thì lại chạnh lòng vì tình cảnh vợ chồng đang chia ra đôi ngả, đầynhững dự cảm chẳng lành : Dây uyên kinh đứt, phim loan ngại chùng Rốt cuộc, ngườichinh phụ đành ngẩn ngơ trở về với nỗi cô đơn đang chất ngất trong lòng mình vậy.Sắt cầm, uyên ương, loan phụng là những hình ảnh ước lệ tượng trưng cho tình yêunam nữ, tình nghĩa vợ chồng Nay vợ chồng xa cách, tất cả đều trở nên vô nghĩa

Dường như người chinh phụ không dám đụng tới bất cứ thứ gì vì chúng nhắc nhở tớinhững ngày đoàn tụ hạnh phúc đã qua và linh cảm đến sự chia lìa đôi lứa trong hiện tại.Tâm thế của nàng thật chông chênh, chơi vơi, khiến cho cuộc sống trở nên khổ sở, bất

an Mong chờ chồng trong nỗi sợ hãi và tuyệt vọng, nàng chỉ còn biết gửi nhớ thươngtheo ngọn gió:

Lòng này gửi gió đông có tiện ? Nghìn vàng xin gửi đến non Yên.

Sau những day dứt của một trạng thái bế tắc cao độ, người chinh phụ chợt nảy ra một

ý nghĩ rất chân thành mà cũng rất nên thơ: nhờ ngọn gió xuân gửi lòng mình tới ngườichồng ở chiến trường xa, đang đối đầu từng ngày từng giờ với cái chết để mong kiếmchút tước hầu Chắc chắn, chàng cũng sống trong tâm trạng nhớ nhung mái ấm giađinh cùng với bóng dáng thân yêu của người vợ trẻ:

Non Yên dù chẳng tới miền, Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.