HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA LÝ LUẬN CƠ SỞ BÀI THU HOẠCH HẾT MÔN Môn Nội dung cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin (Học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học) ĐỀ TÀI QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MAC L[.]
Trang 1HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CƠ SỞ
- -
BÀI THU HOẠCH HẾT MÔN Môn: Nội dung cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin
(Học phần Chủ nghĩa xã hội khoa học)
ĐỀ TÀI: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MAC-LIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN LIÊN HỆ VẬN DỤNG VÀO VIỆC XÂY DỰNG
GIAI CẤP CÔNG NHÂN TẠI TP HỒ CHÍ MINH
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 13 tháng 4 năm 2022
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thiện bài thu hoạch này tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các đoàn thể và cá nhân Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn tới tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu
Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô, tập thể lớp H.895, các đơn vị liên quan của Trường Học viện cán bộ TP.HCM, những người đã trang bị cho tôi kiến thức quý báu để giúp tôi hoàn thiện bài thu hoạch này
Tôi xin chúc toàn thể các Thầy, Cô Học viện cán bộ luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, công tác tốt để đào tạo cho đất nước những cán bộ, công chức đầy đủ năng lực chuyên môn, phẩm chất chính trị, đạo đức phục vụ cho nhân dân và cho đất nước
HỌC VIÊN CAO THỊ THU NGÀ
Trang 3NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN CHẤM ĐIỂM
GIẢNG VIÊN CHẤM ĐIỂM
Trang 4A MỞ ĐẦU
❖ Lý do chọn đề tài
Trong thời đại xã hội nào, những người lao động sản xuất trong các ngành sản xuất công nghiệp, dich vụ công nghiệp hay nhũng người công nhân đều có vai trò sáng tạo chân chính ra lịch sử và là những người giữ vai trò quết định sáng tạo công cụ sản xuất, giá trị trặng dư và chính trị xã hội Chủ nghĩa xã hội khoa học
là một trong ba bộ phận của chủ nghĩa Mac-Lênin đã nghiên cứu một cách toàn diện về các quy luật chính trị xã hội của quá trình phát sinh,hình thành và phát triển của các hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa Trong đó, chủ nghĩa xã hội khoa học tâp trung nghiên cứu những nguyên tắc cơ bản ,những điều kiện, con đường, hình thức phương pháp đấu tranh của giai cấp công nhân để chuyển biến
từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội
Từ vai trò to lớn của giai cấp công nhân, việc khảng định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn
Trước sự khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên xô và Đông Âu, nhiều người đã bộc lộ sự dao động và hoài nghi về sứ mệnh lịch sử của giai câp công nhân Bọn cơ hội xét lại và các thế lực chống cộng có cơ sở mới để phủ nhận
sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và chủ nghĩa xã hội
Trong giai đoạn mới hiện nay, công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang diễn ra trên toàn thế giới, chủ nghĩa xã hội đang trong thời kỳ thoái trào, thời đại ngày nay vẫn đang là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới còn đang có nhiều biến động, tiêu cực…thì vấn đề làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được đặt ra trở nên bức thiết hơn bao giờ hết
Đối với nước ta, vấn đề này đươc Đảng ta rất chú trọng Vì thế, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ thể hiện rõ trong các văn kiên đại hội đại biểu toàn quốc, mà đây còn là một trong những đề tài nghiên cứu khoa học của nhiều nhà lý luận, nhà nghiên cứu lịch sử, và của nhiều thế hệ công nhân, sinh viên
Trang 5Sự tác động của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ ảnh hưởng tới sự chuyển biến của lịch sử thế giới làm thay đổi từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác, thay đổi từ chế độ kinh tế này sang chế
độ kinh tế khác …mà còn làm thay đổi tình hình kinh tế chính trị xã hội trên toàn thế giới, nó tác động tới quá trình sản xuất cụ thể, tới bộ mặt phát triển của thế giới
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là phạm trù cơ bản nhất của chủ nghĩa xã hội khoa học Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân (GCCN) là một trong những cống hiến vĩ đại của chủ nghĩa Mac-Lenin
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ ý nghĩa, nội dung căn bản, thể hiện cụ thể của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn mới là: "Lợi ích giai cấp công nhân thống nhất với lợi ích của toàn dân tộc trong mục tiêu chung là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa
xã hội, dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Nội dung chủ yếu của đấu tranh giai cấp trong giai đoạn hiện nay là thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa "
B NỘI DUNG Phần 1 Lý luận
1 Quan điểm của CN Mac – Lenin về giai cấp công nhân
Khái niệm giai cấp công nhân:
Trên cơ sở phân tích quá trình hình thành và phát triển nền đại công nghiệp trong điều kiện tư bản chủ nghĩa có nhiều biến đổi về chính trị- xã hội, cơ cấu xã hội- giai cấp, C.Mác và Ănghen đã nghiên cứu khái quát chỉ ra 2 tiêu chí để phân định giai cấp công nhân với các giai tầng khác
Về phương thức lao động: Là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành công cụ sản xuất có tính công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp nên nó là hiện thân của lực lượng sản xuất tiên tiến, hiện đại, đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến
Về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa: giai cấp công nhân
Trang 6(GCCN) là những người lao động không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, họ phải bán sức lao động cho giai cấp tư sản và bị bóc lột giá trị thặng dư Trong các doanh nghiệp kinh tế tư bản, công nhân là những người lao động tự
do, họ bán sức lao động của mình cho các nhà tư bản và bị tư bản bóc lột giá trị thặng dư Tư liệu sản xuất nằm trong tay giai câp tư sản, hiển nhiên giá trị thặng
dư do GCCN tạo ra phải thuộc về giai cấp tư sản Đây là đặc trưng cơ bản của GCCN dưới chế độ tư bản chủ nghĩa (TBCN), vì vậy Mác gọi GCCN là gia cấp
vô sản, cũng chính từ đặc trưng này khiến GCCN trở trành giai cấp đối kháng giai cấp tư sản
Giai cấp công nhân gắn liền với nền đại công nghiệp nên khi tìm hiểu khái niệm giai cấp công nhân cũng phải cho thấy rằng đây là khái niệm mở Gắn với
sự biến đổi của đại công nghiệp, giai cấp công nhân cũng có sự biến đổi thường xuyên, liên tục, cả về số lượng, chất lượng, đặc biệt biến đổi về cơ cấu Vì vậy
có thể định nghĩa: GCCN là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại, họ đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên xã hội chủ nghĩa Ở các nước tư bản chủ nghĩa, họ là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất, phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị bóc lột giá trị thặng dư Ở các nước xã hội chủ nghĩa, cùng với nhân dân lao động, họ làm chủ các tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình
2 Nội dung và điều kiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
2.1 Nội dung cơ bản sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân chính là những nhiệm
vụ mà giai cấp công nhân cần phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong,
là lực lượng đi đầu trong công cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
a Nội dung kinh tế
Giai cấp công nhân hiện đại dù ở chế độ chính trị nào, cũng là chủ thể của
Trang 7quá trình sản xuất vật chất bằng phương thức sản xuất công nghiệp để sản xuất công nghiệp để sản xuất ngày càng nhiều của cải, đáp ứng nhu cầu ngày càng
tăng của con người Qua đó, họ tạo ra tiền đề vật chất cho sự ra đời của xã hội
xã hội chủ nghĩa Ở các nước đang xây dựng xã hội chủ nghĩa (XHCN), giai cấp công nhân lãnh đọa quá trình cải tạo và xây dựng quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất và tiến bộ, công bằng xã hội
Nội dung kinh tế này là yếu tố sâu xa nhất khẳng định sự cần thiết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đối với quá trình phát triển của văn minh nhân loại Thực hiện đầy đủ và thành công nội dung kinh tế này cũng là điều kiện vật chất để CNXH chiến thắng chủ nghĩa tư bản (CNTB)
b Nội dung chính trị - xã hội
Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản (ĐCS), tiến hành cách mạng chính trị lật đổ chế độ TBCN, xác lập, bảo
vệ và phát triển chế độ dân chủ XHCN Nhà nước pháp quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động được xác lập và trở thành công cụ có hiệu lực để lãnh đạo chính trị, quản lý kinh tế và xã hội trong quá trình cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới
Ngoài ra, nội dung này còn bao gồm việc giai cấp công nhân giài quyết đúng đắn các vấn đề về chính trị - xã hội trong tiến trình cách mạng XHCN như: liên minh các giai cấp – tầng lớp, đoàn kết các dân tộc, xây dựng xã hội mới, con người mới… Thông qua đó, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước và tính tự giác của nhân dân trong quá trình xây dựng CNXH Kinh nghiệm thực tiễn chỉ ra rằng, nếu không giải quyết tốt những vấn đề này thì quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử có thể gặp khó khăn, thậm chí đổ vỡ và phải làm lại từ đầu
Nội dung to lớn, phong phú của cách mạng chính trị xác nhận đây là một quá trình lâu dài và phức tạp CNXH hiện thực chỉ có thể ra đời thông qua thắng lợi của cuộc cách mạng chính trị của giai cấp công nhân
c Nội dung tư tưởng - văn hóa
Trang 8Nhiệm vụ lịch sử trao cho giai cấp công nhân tiến trình cách mạng của
mình là xác lập hệ giá trị mới ( lao động, công bằng , dân chủ, bình đẳng và tự
do…) để thay thế cho hệ giá trị tư sản và những hệ tư tưởng cũ lạc hậu Xây dựng
hệ giá trị của giai cấp công nhân vừa là điều kiện để thực hiện vừa là mục tiêu trong quá trình xây dựng xã hội và con người mới
Thực chất đó là một cuộc cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cải tạo cái cũ, xây dựng cái mới trong sự kế thừa những tinh hoa của thời đại và giá trị truyền thống của văn hóa dân tộc Xây dựng nền văn hóa XHCN và tạo điều kiện
để con người được phát triển tự do trong xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Xây dựng con người mới còn thông qua việc xây dựng gia đình, xã hội XHCN Đây cũng là những mục tiêu cao cả của cách mạng XHCN Theo V.I Lenin, chỉ khi nào những mục tiêu này hoàn thành thì sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân mới có được thắng lợi vững chắc
2.2 Những điều kiện để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử
a Điều kiện khách quan
Phải có được nền sản xuất công nghiệp mang trình độ xã hội hóa cao
Giai cấp công nhân là sản phẩm và cũng là người đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất mang trình độ xã hội hóa cao; biểu hiện của nó là công nghiệp hóa
Xã hội hóa là sự liên kết nhiều lĩnh vực sản xuất và dịch vụ bởi yêu cầu khách quan của đại công nghiệp và ngày càng gắn kết con người cho dù có thể có những lợi ích khác nhau Công nghiệp hóa hay “đại công nghiệp” là biều hiện khởi đầu của nó
Xã hội hóa là “ là tiền đề thực tiễn tuyệt đối cần thiết” (C.Mac) cho sự nghiệp xây dựng xã hội mới – XHCN Nó xuất hiện ngay trong quá trình sản xuất TBCN
và ngày càng phát triển ngay trong chế độ XHCN Bởi vì, không chỉ CNTB mà
cả quá trình xây dựng CNXH, chủ nghĩa cộng sản (CNCS) đều cần đến những tiền
đề vật chất từ lực lượng sản xuất ở trình độ xã hội hóa cao
Trang 9Xu thế dân chủ hóa trong xã hội
Quá trình dân chủ hóa trong đời sống chính trị là hệ quả của xu thế xã hội hóa sản xuất và là kết quả của cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động vì dân chủ và tiến bộ xã hội Bản chất của dân chủ hóa là nhân dân ngày càng tham gia sâu rộng hơn vào đời sống chính trị - xã hội
Cuộc đấu tranh vì dân chủ tạo ra những điều kiện thuận lợi để giai cấp công nhân tập dượt và tửng bước thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình Mặt khac, trong những lần đấu tranh với giai cấp tư sản và chế độ TBCN, giai cấp công nhân cũng tích lũy được nhiều kinh nghiệm đấu tranh chính trị và ngày càng hoàn thiện hơn
về chính trị, tư tưởng và tổ chức Tham gia vào quá trình dân chủ hóa trong chế độ TBCN và tích cực hóa nó, hướng tới xác lập nền dân chủ XHCN là sứ mệnh chính trị của giai cấp công nhân
b Điều kiện chủ quan
Sự phát triền về số lượng và chất lượng của giai cấp công nhân
Qúa trình phát triển về số lượng của giai cấp công nhân bao gồm: sự tăng lên về lượng công nhân chiếm tỷ lệ cao trong tổng số lao động xã hội, lao động bằng phương thức công nghiệp cũng chiếm tỷ lệ tuyệt đối trong các cơ cấu kinh tế quốc dân
Sự phát triển về chất của giai cấp công nhân được thể hiện trên hai mặt: năng lực làm chủ công nghệ hiện đại và ý thức giác ngộ giai cấp, ý thức dân tộc Trình độ văn hóa và tay nghề tương xứng với công nghệ hiện đại là một thước đo trình độ phát triển về chất của công nhân
Với tư cách là chủ thể của sứ mệnh lịch sử, giai cấp công nhân cần phải đạt đến trình độ giác ngộ cao về chính trị Phẩm chất này được thể hiện tập trung trong nhận thức về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và trách nhiệm của giai cấp công nhân với lợi ích quốc gia – dân tộc
Đảng cộng sản và nhà nước của giai cấp công nhân là những nhân tố quan trọng nhất để thực hiện sứ mệnh lịch sử
Trang 10Chù nghĩa Mac-Lenin khẳng định, việc giai cấp công nhân tổ chức được một chính đảng của mình là dấu hiệu trưởng thành về chính trị, tư tưởng và tổ chức
để thực hiện sứ mệnh lịch sử Quy luật chung của sự hình thành đảng cộng sản là
sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mac – Lenin với phong trào công nhân Ở Việt Nam, quy luật này có biểu hiện đặc thù: “Chủ nghĩa Mac-Lenin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảng cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930”
Tính chất tiền phong trong thực tiễn và lý luận, tình tổ chức khoa học và chặt chẽ xác định: Đảng là tổ chức lãnh đạo, là hạt nhân của giai cấp công nhân
Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng về chiến lược, sách lược, tổ chức và tư tưởng là điều kiện đảm bảo cho giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử toàn thế giới
Nắm được quyền lực chính trị để lãnh đạo thực hiện sứ mệnh lịch sử, xây dựng CNXH; không ngừng nâng cao bản chất giai cấp công nhân và trở thành đại biểu chân chính cho lợi ích quốc gia – dân tộc… là những quy luật phát triển của Đảng Cộng sản
Việc Đảng của giai cấp công nhân giành lấy chính quyền, xây dựng nền dân chủ XHCN vừa là mục tiêu vừa là điều kiện chính trị - xã hội và là công cụ quan trọng nhất để xây dựng chủ nghĩa xã hội
Phần 2 Liên hệ vận dụng vào việc xây dựng giai cấp công nhân ờ TP
Hồ Chí Minh
Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, đặc biệt là sau gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, giai cấp công nhân ở Thành phố mang tên Bác không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, đang có mặt trong tất cả các ngành nghề, các thành phần kinh tế, là lực lượng quan trọng,
đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước TPHCM có nguồn lao động dồi dào chất lượng cao Cụ thể, TPHCM hiện nay với hơn 4,5 triệu lao động, là nơi có lực lượng lao động đông nhất cả nước Lợi thế của TPHCM là có
hệ thống giáo dục đào tạo khá phát triển với hơn 60 viện, trường đại học, cơ sở