trách nhi m hình s do ể ậ ệ ự người chưa thành niên thự ện trong giai đoạ c hi n hiện nay ở nước ta, thực trạng và giải pháp

Untitled Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải TPHCM Môn h c Pháp Lu ọ ật Đại Cương TIỂU LUẬN Đề tài Trách nhiệm hình s ự do người chưa thành niên thực hiện trong giai đoạn hi n nay c ta, th c tr ng và ệ[.]

Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải TPHCM

Môn h c : Pháp Lu ọ ật Đại Cương

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, tội phạm do người chưa đủ thành niên gây ra ngày một gia tăng và diễn bi n càng ph c t p thì s ế ứ ạ ố lượng và tính ch t nguy hi m c a hành vi c a chúng ấ ể ủ ủcàng có xu hướng tăng lên Ở phương diện pháp lý, để tăng cường hiệu quả công tác đấu tranh phòng ch ng t i phố ộ ạm người chưa thành niên, việ ổc t ng k t th c ti n và phát hiế ự ễ ện những vướng mắc, bất cập trong các quy định của Bộ luật hình sự liên quan đến người chưa thành niên thực hi n m t yêu cệ là ộ ầu đòi hỏi đang được đặt ra hiện nay Theo quy định của Bộ luật hình s , mự ục đích của vi c xệ ử lý người chưa thành niên thực hiện chủ y u ếnhằm giáo dục giúp đỡ các em có cơ hộ ửi s a ch a sai l m, phát tri n lành mữ ầ ể ạnh để trởthành công dân t t cho xã h i Vì vố ộ ậy, người chưa thành niên thực hi n có th ệ ể áp dụng các biện pháp tư pháp hoặc mi n trách nhi m hình s ễ ệ ự để đưa về gia đình, cơ quan tổ chức giám sát Tuy nhiên, trong th c t xét xự ế ử, do người chưa thành niên thực hi n ệ đa phần phạm vào các tội phạm nghiêm trọng, đặc bi t nghiêm trệ ọng (cướp, cướp gi t, giậ ết người, ch ng ốngười thi hành công vụ) nên thường bị xử án tù (ít trường hợp được hưởng án treo và áp dụng các biện pháp tư pháp khác) Người chưa thành niên nói chung trong hầu hết các trường hợp đều chưa có đầy đủ quyền công dân tham gia vào những quan hệ xã hội được điều ch nh b i quy phạm pháp luỉ ở ật, nhưng tùy thuộc vào từng cấp độ tuổi, h có thể ọ được pháp lu t th a nhậ ừ ận năng lực hành vi trong m t s quan h xã hộ ố ệ ội có điều ki n nhệ ất định Nhưng các em lại dễ b l i d ng, xúi gi c, ho c b l a dị ợ ụ ụ ặ ị ừ ối để tham gia vào những vi c làm ệtrái pháp luật ho c bặ ị buộc trở thành n n nhân cạ ủa sự phân biết đố ử, ngược đãi, bóc lột, i xxúc ph m nhân ph m và nh ng hành vi trái pháp luạ ẩ ữ ật khác

Luật nói chung, đặc biệt là lu t hình s , luôn phậ ự ải coi người chưa thành niên là ột đố m i tượng đặc biệt, không chỉ cần được bảo vệ trong cuộc sống mỗi ngày, ngay cả khi chủ đề này vi ph m pháp lu t, pháp lu t t t ng hình s Cạ ậ ậ ố ụ ự ần đưa ra các chế tài riêng để ử x lý và

thủ t c nụ ó cũng phải phù h p v i tr vợ ớ ẻ ị thành niên để ể hiện tính nhân văn Trong chính thsách qu c gia Tuy nhiên, các bi n pháp tr ng phố ệ ừ ạt như vậy cũng cần đủ ạnh để m có tác dụng răn đe và ngăn chặn tội phạm v thành niên tái ph m, óng vai trò có tác dị ạ đ ụng răn đe

đố ới v i xã hội Mặc dù không áp dụng hình phạt tù chung thân và tử hình Hình phạt đối

với người chưa thành niên vi phạm, nhưng các biện pháp trừng phạt cần thiết khác Vẫn được áp dụng như cảnh cáo, phạt ti n, cải tạo không giam giữ và phạt tù có th i hạn ề ờ Có những vụ án do người chưa thành niên gây ra mang tính chất đặc biệt nghiêm trọng gây hoang mang trong dư luận xã hội Việc xử lý người chưa thành niên phạm tội là một việc khá ph c t p bứ ạ ởi người chưa thành niên còn có nhận thức chưa đầy đủ, hành vi c a h ủ ọthường mang tính bột phát do b lôi kéo hoị ặc kích động, hoặc chưa đủ khả năng làm chủ hành động của mình, hơn nữa h còn có mọ ột tương lai dài phía trước Do đó, không thể áp dụng các bi n pháp x ệ ử lý người chưa thành niên phạm tội giống như những người đã thành niên Đây là lý do tại sao thực trạng- giải pháp và trách nhiệm cho người chưa đủ thành niên thực hiện tr thành mở ột vấn đề ấ c p bách, nó c n thiầ ết và được xã hội chú ý quan tâm Nghiên c u m t s vứ ộ ố ấn đề ề v các biện pháp tư pháp đố ới người chưa thành niên, tìm i vgiải pháp hoàn thi n hệ ệ thống pháp lu t hình s và gi i pháp v m t th c ti n nh m góp ậ ự ả ề ặ ự ễ ằphần phòng, ch ng tố ội phạm người chưa thành niên, bảo đảm an ninh tr t t , an toàn xã ậ ựhội Đây cũng là lý do để tác gi quyả ết định lựa ch n i: Trách nhi m hình s ọ đề tà ệ ự do người chưa thành niên thực hiện trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, thực trạng và giải pháp

2 Mục đích nghiêm cứu

Làm rõ m t lý luặ ận cơ bản và n i dung trách nhi m hình s ộ ệ ự do người chưa thành niên thực hiện trong giai đoạn hi n nay ệ ở nước ta, nêu được th c tr ng và bi n pháp gi i quyự ạ ệ ả ết trên cơ sở đó đề xu t, ki n ngh hoàn thiấ ế ị ện các quy định v biề ện pháp tư pháp đố ới người v i chưa thành niên phạm tội và những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp tư pháp đối với người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật hình sự Việt Nam

3 Đối tượng và ph m vi nghiêm c u ạ ứ

3.1 Đối tượng nghiêm cứu: Đúng như tên gọi của ti u lu n: Trách nhi m hình s do ể ậ ệ ự

người chưa thành niên thực hiện trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, thực trạng và

giải pháp

3.2 Phạ m vi nghiên c ứu: Luận văn nghiên cứu Một số ấn đề v lý lu n, thậ ực trạng và thực tiễn v các biề ện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên ở Việt Nam

MỤC LỤC

1 Mộ ố t s vấn đề lý luận cơ bản v ề trách nhiệm hình sự của người chưa thành

niên………

a Khái niệm người chưa thành niên………

b Đặc điểm tâm lí của người chưa thành niên………

c Khái niệm trách nhiệm hình s cự ủa người chưa thành niên………

2 Thực tr ng v vi c truy c u trách nhi m hình sạ ề ệ ứ ệ ự đố ới người chưa thành i v niên ph m tạ ội………

a Một số quy định c a pháp lu t v truy c u trách nhi m hình sủ ậ ề ứ ệ ự đối với người chưa thành niên phạm tội………

a.1 Nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội……… ……

a.2 Các bi n pháp giám sát, giáo d c áp dệ ụ ụng đố ới người chưa thành niên i v phạm tội………

a.3 Biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 96 BLHS 2015)………

a.4 Hệ thống hình phạt được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm t iộ ………

b Thực tr ng tình hình truy c u trách nhi m hình s ạ ứ ệ ự đối với người chưa thành niên phạm tội ở nước ta………

3 Một s gi i pháp nh m hoàn thi n pháp lu t v trách nhi m hình s cố ả ằ ệ ậ ề ệ ự ủa người chưa thành niên phạm tội………

a M t s ki n ngh nh m hoàn thiộ ố ế ị ằ ện quy định c a pháp lu t v trách nhi m hình ủ ậ ề ệ sự của người chưa thành niên phạm tội………

b Một s gi i pháp nh m gi m vi c vi ph m pháp lu t hình s cố ả ằ ả ệ ạ ậ ự ủa người chưa thành niên………

NỘI DUNG

1 Một số vấn đề lý lu ận cơ bản về trách nhi m hình s cệ ự ủa người chưa thành niên

a Khái niệm người chưa thành niên

Luật pháp c a các quủ ốc gia khác nhau có định nghĩa khác nhau về trẻ ị v thành niên Điều 1 của Công ước qu c tố ế v quy n trẻ em, được Đạ ội đồề ề i h ng Liên hợp quốc thông qua ngày 20 tháng 11 năm 1989, quy định: “Theo mục đích của Công ước này, trẻ em là người dưới 18 tuổi, trừ khi Luật áp dụng đối với trẻ em ở độ tuổi thành niên sớm hơn ỞViệt Nam, độ tuổi chưa thành niên được quy định thống nhất bởi Hiến pháp năm 2013,

Bộ luật Hình s 2015, Luự ật Tố ụ t ng hình s 2015, Luự ật Lao động, Luật Dân sự, Quy ch ếxét x vi phử ạm hành chính và các văn bản quy ph m pháp lu t khác T t cạ ậ ấ ả các văn bản pháp luật này đều quy định độ tuổi của người chưa thành niên là dưới 18 tu i và có nh ng ổ ữquy định pháp luật riêng cho người chưa thành niên trong từng lĩnh vực cụ thể Theo Điều

1 Lu t B o vậ ả ệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004: “Trẻ em là công dân Vi t Nam ệdưới 16 tuổi năm tuổi" Người chưa thành niên được xác định là người dưới 18 tuổi, chưa phát triển đầy đủ ề v thể chất và tinh thần, không có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ ợ h p pháp của người đã thành niên Ở Việt Nam, độ tuổi tham gia Đội thi u niên ti n phong ế ề

Hồ Chí Minh là t 10 tuừ ổi đến 15 tuổi, độ tuổi tham gia Đội thiếu niên cộng sản Hồ Chí Minh t 15 tuừ ổi đến 30 tu i Trong thổ ời đại Daoan, họ được g i là thanh niên, trong thọ ời

đại Daoan, họ được gọi là thanh thiếu niên, và trong thời đại Daoan, họ được g i là trẻ ọ

em Ở m i l a tuọ ứ ổi, người chưa thành niên được nhà nước và xã h i b o vộ ả ệ, chăm sóc, giáo dục để phát tri n t t nh t v ể ố ấ ề thể l c và nhân cách, tr ự ở thành người lành m nh, có ích ạcho xã hội

b Đặc điểm tâm lí của người chưa thành niên

Người chưa thành niên là người chưa phát triển hoàn thi n vệ ề thể chất, tâm lý, tinh thần và chưa được hưởng đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của công dân Chính vì vậy các

em có những đặc điểm tâm lý riêng; Về trạng thái tình c m: V ả ị thành niên là người đang trong quá trình phát tri n vể ề thể chất, tâm lý và ý th c; V ý th c pháp lu t: Khứ ề ứ ậ ả năng nhận th c pháp lu t cứ ậ ủa người chưa thành niên còn rấ ạt h n ch Ph n lế ầ ớn hành vi phạm

pháp của người chưa thành niên chỉ nh m th a mãn nhu c u và l i ích b t chính c a cá ằ ỏ ầ ợ ấ ủnhân, b t ch p h u qu nguy hi m cho xã h i V nhu cấ ấ ậ ả ể ộ ề ầu độ ậc l p: Nhu cầu độ ậc l p có thể được hi u là vi c cá nhân t ể ệ ự hành động và t ra quyự ết định theo ý ki n riêng mà không ếmuốn b ịảnh hưởng của người khác Ở l a tuứ ổi chưa thành niên, nhu cầu độ ậc l p thái quá thường biểu hiện ra bên ngoài dướ ạng các hành vi như ngang bưới d ng, cố chấp, d t ái, ễ ựgây gổ, phô trương Về nhu c u khám phá cái m i: Tìm hi u, khám phá cái m i là mầ ớ ể ớ ột trong nh ng nhu c u c a các em l a tuữ ầ ủ ở ứ ổi chưa thành niên Tuy vậy, s tò mò và khám ựphá cái mới cũng có thể trở thành m t trong nh ng nguyên nhân d n t i hành vi ph m tộ ữ ẫ ớ ạ ội của các em

c Khái niệm trách nhi m hình s cệ ự ủa người chưa thành niên

Qua phân tích khái ni m trách nhi m hình s , khái niệ ệ ự ệm người chưa thành niên ta có thể rút ra khái ni m trách nhi m hình s cệ ệ ự ủa người chưa thành niên như sau: Trách nhiệm hình s cự ủa người chưa thành niên là trách nhiệm mà người chưa thành niên phạm t ội phải chịu nh ng h u quữ ậ ả pháp lý b ất l i vợ ề hành vi ph ạm tội củ a mình.

2 Thực tr ng v vi c truy c u trách nhi m hình sạ ề ệ ứ ệ ự đố ới người chưa thành niên i v phạm tội

a Mộ t số quy định c a pháp luật về truy cứu trách nhiệm hình sự i với người ủ đố

chưa thành niên phạm tội

a.1 Nguyên t ắc xử lý người chưa thành niên phạ m t i ộ

Các nguyên t c x ắ ử lý người chưa thành niên phạm tội được quy định tại Điều 91 BLHS 2015, có các nguyên tắc cụ thể như sau:

Trước h t, so vế ới Điều 69 BLHS năm 1999, thì Điều 91 BLHS năm 2015 đã bổ sung nguyên tắc: “Trong xử lý t i phộ ạm đố ới người dưới v i 18 tu i, vì l i ích cao nhổ ợ ất của người dưới 18 tuổi phải được bảo vệ ”( kho n ả 1, Điều 91) Đây là nguyên tắc chỉ đạo, nội dung c a nguyên t c này là yêu củ ắ ầu các cơ sở, tổ chức, cá nhân khi tiến hành các hoạt động liên quan đến x lý t i phử ộ ạm người dưới 18 tu i phổ ải đảm bảo đưa ra các quyết định có lợi nhất cho mối quan hệ hài hòa giữa trẻ em với các lợi ích khác và đảm bảo tuân thủ pháp luật

Vì vậy, mục đích c a vi c xủ ệ ử lý người chưa thành niên phạm tội là để giáo d c, ụgiúp đỡ h s a ch a l i l m, tr thành công dân có ích cho xã h i ch ọ ử ữ ỗ ầ ở ộ ứ không đề cập

trực tiếp đến mục đích của hình phạt Vì v y, chúng ta c n hi u rậ ầ ể ằng, đối với ngư i ờchưa thành niên, nếu hành vi của họ được BLHS thừa nhận là tội phạm thì cơ quan

có th m quy n m i quyẩ ề ớ ết định kh i t C n ph i cân nh c và xem xét, ngay trong ở ố ầ ả ắgiai đoạn này, mục tiêu giáo dục và giúp đỡ người chưa thành niên phải được đặt lên hàng đầu Để thực hiện nguyên tắc này, khi người chưa thành niên phạm tội, cơ quan xét x phử ải xác định tính ch t và mấ ức độ nguy hi m c a t i phể ủ ộ ạm Điều này

sẽ giúp cho người chưa thành niên phạm pháp có hiểu biết toàn diện và sâu sắc về hành vi của mình, để ừ đó sửa ch a l t ữ ỗi l m, trầ ở thành người có ích cho xã hội Thứ hai, điều ki n mi n trách nhi m hình s ệ ễ ệ ự đối với người chưa thành niên phạm tội thấp hơn đố ới người đã thành niên phại v m tội Trên cơ sở ế thừa quy đị k nh tại Điều 69 (2) Bộ luật Hình sự năm 1999 về miễn trách nhi m hình sự đối với người ệchưa thành niên, Điều 91 (2) B ộ luật Hình s ự năm 2015 quy định người dưới 18 tuổi

có m t trong các các tộ ội sau: quy định c a pháp lu t, tình ti t Nủ ậ ế ặng hơn và hầu hết hậu qu là do t nguy n, có thả ự ệ ể miễn trách nhi m hình s , có th áp d ng các biệ ự ể ụ ện pháp giám sát, giáo dục

Theo đó, các trường hợp được mi n tr ch nhi m h nh s và áp d ng các biễ á ệ ì ự ụ ện pháp gi m s t, gi o d c gá á á ụ ồm: ngườ ừ đủi t 16 tuổi đến dưới 18 tu i ph m t i ít ổ ạ ộnghiêm tr ng, ph m t i nghiêm tr ng, trọ ạ ộ ọ ừ trường hợp quy định tại các điều: Điều

134 (t i cộ ố ý gây thương tích hoặc gây t n h i cho ổ ạ sức kh e cỏ ủa người khác); Điều

141 (t i hiộ ếp dâm); Điều 171 (tội cướp gi t tài sậ ản); Điều 248 (t i s n xu t trái phép ộ ả ấchất ma túy); Điều 249 (t i tàng tr trái phép chộ ữ ất ma túy); Điều 250 (t i v n chuyộ ậ ển trái phép chất ma túy); Điều 251 (t i mua bán trái phép chộ ất ma túy); Điều 252 (tội chiếm đoạt ch t ma túy) Người từ 14 tuấ đủ ổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm

trọng do cố ý quy định t i khoạ ản 2 Điều 12 c a Bủ ộ ật t c l ph m t i r t nghiêm lu ứ à ạ ộ ấtrọng thu c m t trong 28 t i danh m ộ ộ ộ à BLHS năm 2015 quy định đối tượng này phải chịu trách nhiệm hình sự, trừ trường hợp quy định tại các điều: Điều 123 (t i giộ ết người); Điều 134, các khoản 4, 5 và khoản 6 (t i cố ý gây thương tích hoặc gây tổn ộhại cho sức khỏe của người khác); Điều 141 (t i hiộ ếp dâm), Điều 142 (tội hi p dâm ếngười dưới 16 tuổi); Điều 144 (tội cưỡng dâm người t ừ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tu i); ổĐiều 150 (t i muộ a bán người); Điều 151 (tội mua bán người dưới 16 tuổi); Điều 168

(tội cướp tài sản); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 248 (tội sản xuất trái phép chất ma túy); Điều 249 (t i tàng tr trái phép chộ ữ ất ma túy); Điều 250 (t i v n chuyộ ậ ển trái phép ch t ma ấ túy); Điều 251 (t i mua bán trái phép chộ ất ma túy); Điều 252 (tội chiếm đoạt chất ma túy).Người dưới 18 tuổi là người đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể trong vụ án.

Do đó, so với BLHS 1999, Điều 91 khoản 2 BLHS 2015 mở rộng đối tượng miễn trách nhi m hình s là t t cệ ự ấ ả người trên 14 tuổi nhưng chưa đủ 16 tuổi, làm rõ điều kiện mi n trách nhi m hình sễ ệ ự Đồng thời, bổ sung quy định v vi c áp d ng các ề ệ ụbiện pháp giám sát, giáo dục đố ới tri v ẻ em được mi n trách nhi m hình sễ ệ ự để bảo đảm tính khả thi và khả năng áp dụng của hệ thống pháp luật

Thứ ba, vi c truy cệ ứu TNHS người chưa thành niên phạm t i và áp d ng hình phộ ụ ạt

đố ới v i họ ch trong trường h p cần thiết và phỉ ợ ải căn cứ vào tính chất của hành vi phạm t i, vào nhộ ững đặc điểm v nhân thân và yêu c u c a vi c phòng ng a tề ầ ủ ệ ừ ội phạm N u th y không c n thi t ph i áp d ng hình phế ấ ầ ế ả ụ ạt đố ới người chưa thành i vniên ph m t i thì tòa án áp d ng các bi n pháp giám sát giáo d c và biạ ộ ụ ệ ụ ện pháp tư pháp giáo d c tụ ại trường giáo dưỡng được quy định tại m c 2 và mụ ục 3 Chương XII

của BLHS, g ồm: Khiển trách (Điề u 93), Hòa gi i t i cả ạ ộng đồng (Điều 94), Giáo dục

tại xã, phường, thị trấ (Điều 95) và bin ện pháp tư pháp Giáo d c tụ ại trường giáo

dưỡng (Điều 96). Như vậy, có thể nói rằng việc truy cứu TNHS và áp dụng hình phạt đối với người thành niên phạm tội là biện pháp cuối cùng Nguyên tắc thứ tư

đối với người chưa thành niên phạm tội là nguyên tắc giảm nhẹ TNHS Tính chất giảm nh ẹ được th ể hiện ở những quy định v ề loại và m c ph t tù có th áp dứ ạ ể ụng đối với người chưa thành niên phạm tội

Thứ năm, “Không xử ph t tù chung thân ho c tạ ặ ử hình đố ới người dưới v i 18 tuổi phạm tội”; Thứ sáu,“Tòa án chỉ áp d ng hình ph t tù có th i hụ ạ ờ ạn đố ới người dưới i v

18 tu i ph m t i khi xét th y các hình ph t và bi n pháp giáo d c khác không có tác ổ ạ ộ ấ ạ ệ ụdụng răn đe, phòng ngừa Khi x ph t tù có th i hử ạ ờ ạn, Tòa án cho người dưới 18 tuổi phạm tội đư c hư ng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với ngư i đợ ở ờ ủ 18 tuổi trởlên ph m tạ ội tương ứng và v i th i h n thích h p ng n nh t Không áp d ng hình ớ ờ ạ ợ ắ ấ ụphạt bổ sung đố ới người dưới v i 18 tuổi ph m tạ ội” ử T hình và tù chung thân là hai

biện pháp nghiêm kh c nh t trong hắ ấ ệ thống hình phạt được quy định trong BLHS, người ph m t i ch b áp d ng hình phạ ộ ỉ ị ụ ạt này trong trường hợp đặc bi t nghiêm tr ng ệ ọ

và khi khả năng giáo dục không còn n a Chính vì vữ ậy đố ới người chưa thành i vniên ph m t i, khi mạ ộ ục đích của vi c truy c u TNHS ch y u là nh m giáo d c cệ ứ ủ ế ằ ụ ải tạo h , thì không th áp d ng hai hình ph t này Nguyên t c cuọ ể ụ ạ ắ ối cùng đối với người chưa thành niên phạm tội được quy định tại Khoản 7 Điều 91 BLHS: “Án đã tuyên đối với người chưa đủ 16 tuổi phạm tội, thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm”

a.2 Các bi n pháp giám sát, giáo d c áp dệ ụ ụng đối với người chưa thành niên

phạm t i ộ

Trước đây Bộ luật hình s 1999 ch ự ỉ quy định chung chung r ng ằ người chưa thành niên phạm tội được mi n trách nhi m hình sễ ệ ự thì sẽ có gia đình hoặc cơ quan, tổ chức giám sát, giáo d c Bụ ộ luật hình s 2015 b sung m t s bi n pháp giám sát, giáo dự ổ ộ ố ệ ục đối với người chưa thành niên được mi n trách nhi m hình s là: bi n pháp khi n trách ễ ệ ự ệ ể(Điều 93), hòa gi i t i cả ạ ộng đồng (Điều 94) và giáo dục tại xã, phường, thị trấn (Điều 95) Đây là những quy định cụ thể nhằm đưa việc giáo d c, nâng cao nh n thụ ậ ức đối với người phạm tội đi vào thực tế và có hiệu quả Trên cơ sở quy định của BLHS, Bộ luật

tố t ng hình s ụ ự năm (BLTTHS) 2015 cũng bổ sung các quy định về thẩm quyền, trình

tự, thủ t c áp d ng các bi n pháp giám sát, giáo dụ ụ ệ ục đố ới người dưới v i 18 tu i phổ ạm tội tại các Điề ừ 426 đếu t n 429 của bộ lu t.ậ Ngoài ra, Bộ luật hình s 2015 bự ỏ đi biện pháp tư pháp giáo dụ ại xã, phườc t ng, thị trấn theo quy định của Bộ luật Hình sự năm

1999 (do đã có các biện pháp giám sát, giáo dục cụ thể nêu trên) và chỉ giữ lại 1 biện pháp tư pháp áp dụng đố ới người chưa thành niên phại v m tội, đó là biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 96)

+ Bi n pháp khi n trệ  ách (Điều 93 BLHS 2015)

Được áp dụng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tu i lổ ần đầu phạm tội t í

nghiêm tr ng thuọ ộc trường hợp quy định tại đi m a khoản 2, Điều ể 91 c a BLHS ủ2015; người dưới 18 tuổi là người đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án.Việc khiển trách đố ới ngư i dưi v ờ ới 18 tuổi ph m tạ ội phả ó ự chứng ki n c a cha i c s ế ủ

mẹ hoặc người đ i diệạ n hợp pháp của người dưới 18 tuổi Người bị khi n trách phể ải

tuân thủ pháp lu t, n i quy, quy ch cậ ộ ế ủa nơi cư trú, học tập, làm vi c; trình diệ ện trước

cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu; tham gia các chương trình học tập, dạy nghề do địa phương tổ chức, tham gia lao động với hình thức phù h p ợ Tùy từng trường h p cụ thểợ cơ quan có thẩm quyền ấn định th i gian thờ ực hiện các nghĩa vụquy định tại điểm b và điểm c khoản 3, Điều 93 BLHS 2015 từ 03 tháng đến 01 năm.Biện pháp này nh m giúp h nh n thằ ọ ậ ức rõ hành vi phạm tội và hậu qu ả gây ra đố ới i vcộng đồng, xã hội và nghĩa vụ của họ

+ Hòa gi i t ả ại cộng đồng (Điều 94 BLHS năm 2015)

Được áp dụng đối v i ớ người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tu i phạm tội t nghiêm tr ng ổ í ọhoặc phạm tội nghiêm tr ng thuọ ộc trường hợp quy định tại điểm a khoản 2 điều 91 của BLHS 2015; người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi ph m tạ ội rất nghiêm tr ng quy ọđịnh tại điểm b khoản 2 Điều 91 của BLHS Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát ho c ặTòa án phối h p vợ ới Ủy ban nhân dân c p xã t ấ ổ chức việc hòa giải tạ ộng đồi c ng khi ngườ ịi b hại hoặc người đại diện h p pháp của người b hợ ị ại đã tự nguyện hòa giải và

đề ngh miễn TNHS ị Người đư c áp dụng biện pháp hòa giả ạợ i t i cộng đồng phải xin

lỗi ngư i bị hờ ại và ồi thườ b ng thiệt h i; tuân thạ ủ pháp lu t, n i quy, quy ch cậ ộ ế ủa nơi

cư trú, học tập, làm việc; trình diện trước cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu; tham gia các chương trình học tập, d y nghạ ề do địa phương tổ chức, tham gia lao

động v i hình thức phù h p ớ ợ Tùy trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền ấn định thời điểm xin lỗi, th i gian thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hờ ại quy định tại điểm

a khoản 3 điều 94 BLHS 2015 và nghĩa vụ quy định tại điểm b và điểm c khoản 3 điều 93 của BLHS 2015 từ 03 tháng đến 01 năm

+ Gi o d c tá  ại xã, phường, th ị trấn (Điều 95 BLHS năm 2015)

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát ho c Tòa án có thể áp dụng biện pháp giáo dục tại ặ

xã, phường, thị trấn từ 01 năm đến 02 năm đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm t i ít nghiêm tr ng ho c phộ ọ ặ ạm t i nộ ghiêm trọng quy định tại điểm a kho n ả

2 Điều 91 của BLHS; người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng quy định tại điểm b khoản 2 Điều 91 của BLHS Người được Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án giao cho y ban nhân dân c p xã tỦ ấ ổ chức giám sát, giáo dục phải chấp hành đầy đủ nghĩa vụ về học tập, lao động; chịu sự giám sát, giáo dục của

gia đình, xã, phường, thị trấn; không đi khỏi nơi cư trú khi không được phép và thực

hiện các nghĩa vụ theo quy định tại khoản 3 Điều 93 của BLHS 2015 Nếu người được giáo dục tại xã, phường, thị trấn đã chấp hành một phần hai thời hạn, có nhiều tiến bộ thì theo đề ngh cị ủa Ủy ban nhân dân cấp xã được giao trách nhiệm quản lý, giáo dục, cơ quan đã áp dụng bi n pháp này có th quyệ ể ết định ch m dấ ứt thời hạn giáo dục tại xã, phường, thị trấn Việc áp dụng các bi n pháp thay th xệ ế ử lý hình sự đối

với ngư i dư i 18 tu i phờ ớ ổ ạm tội là một trong những điểm mới nổi bật của BLHS

2015, thể hiện rõ chính sách nhân đạo của Nhà nước ta, tăng tính hướng thi n trong ệchính sách xử lý hình sự, nhất là đối vớ ối tượi đ ng c n b o v ầ ả ệ đặc biệt là người chưa thành niên

a.3 Biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điề u 96 BLHS 2015)

Biện pháp giáo d c tụ ại trường giáo dưỡng là bi n ệ pháp tư pháp đố ới người chưa i vthành niên phạm t i nộ ếu xét c n ph i cách ly h ra khầ ả ọ ỏi môi trường gia đình- xã hội đểgiáo d c và c i t o h thành công dân có ích Khi quyụ ả ạ ọ ết định biện pháp tư pháp này, tòa

án c n xem xét tính ch t nghiêm tr ng c a hành vi ph m tầ ấ ọ ủ ạ ội, nhân thân người ph m tạ ội

và môi trường sống của người đó Thời hạn của biện pháp giáo dục trường giáo dưỡng

là từ 1 năm đến 2 năm Trường giáo dưỡng là cơ sở giáo dục đặc biệt được Nhà nước thành lập để giáo d c, c i tụ ả ạo người chưa thành niên phạm t i ho c có nh ng vi phộ ặ ữ ạm pháp lu t khác Tuy biậ ện pháp đưa vào trường giáo dưỡng b t buắ ộc người chưa thành niên ph m t i ph i ch u s qu n lý ch t ch và ph i cách li ra kh i xã hạ ộ ả ị ự ả ặ ẽ ả ỏ ội nhưng họ được học tập văn hóa và nghề nghi p Tệ ại đây, họ được học t p, rèn luyậ ện để trờ thành công dân tốt trong tương lai ếu người đượ N c giáo d c tụ ại trường giáo dưỡng đã chấp hành một ph n hai thầ ời h n, có nhi u ti n bạ ề ế ộ, thì theo đề nghị của trường giáo dưỡng được giao trách nhi m qu n lý, giáo d c, Tòa án có th quyệ ả ụ ể ết định ch m d t th i h n giáo dấ ứ ờ ạ ục

tại trường giáo dưỡng (Điều 97 BLHS)

a.4 H ệ thố ng hình phạt được áp d ụng đối với người chưa thành niên phạ m t i ộ

H ệ thống hình phạt được quy định trong BLHS bao g m hình phồ ạt chính và hình ph t ạ

bổ sung Tuy nhiên, căn cứ vào đặc điểm của người chưa thành niên, yêu cầu c a viủ ệc phòng ch ng t i ph m, nguyên tố ộ ạ ắc nhân đạo XHCN, lu t hình s ậ ự quy định các hình phạt được áp dụng đố ới người chưa thành niên phại v m tội bao gồm: