Giáo trình Cài đặt và bảo trì máy tính (Nghề Tin học ứng dụng - Trình độ Cao đẳng) - CĐ GTVT Trung ương I

Giáo trình Cài đặt và bảo trì máy tính (Nghề Tin học ứng dụng - Trình độ Cao đẳng) gồm có những nội dung chính sau: Cấu trúc máy tính, các thành phần của máy tính, lắp ráp và bảo trì máy tính, thiết lập CMOS, ổ đĩa cứng và phân vùng đĩa cứng, cài đặt hệ điều hành window XP, Driver, cài đặt các phần mềm thông dụng, sao lưu và phục hồi hệ thống.

GIAO TRINH MON

CAI DAT VA BAO TRI

TRÌNH ĐỘ CAO ĐĂNG

Ban hành theo Quyết định số 498/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày

25/03/2019 của Hiệu đưởng Trường Cao đẳng GTYT Trung ương I

TUYEN BO BAN QUYEN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thê được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Mã tài liệu: THUD - MH19

LOI NOI DAU

Hiện nay công nghệ thông tin phát triển rất nhanh bao gồm công nghệ phần cứng và công nghệ phần mềm Nhưng hầu hết, chúng ta chỉ đi sâu vào công nghệ phần

mềm Nhiều cơ quan, trường học đã đầu tư trang thiết bị máy tính, sau một vài năm khai thác, hệ thống không được bảo trì và quản lý tốt dẫn đến các thiết bị hư hỏng

nhiều gây ra lãng phí lớn Nhiều người sử dụng máy tính thành thạo nhưng không biết

cấu trúc phần cứng nên gặp những khó khăn trong bảo trì và quản lý, cũng như đầu tư trang bị không thể chọn lựa cho mình một máy tính như ý

Với nhiều năm kinh nghiệm thực tế qua nghiên cứu và tham gia giảng dạy, tác

giả xin giới thiệu bạn đọc cuốn “Giáo trình cài đặt và bảo trì máy tính” Cuốn sách này

dùng cho các em học sinh, sinh viên ngành Tin học ứng dụng trình độ Cao đẳng- Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương I và làm giáo trình nội bộ trong Trường Ngoài ra còn dùng cho các kỹ thuật viên Tin học bên ngoài và những người

tìm hiểu một cách có hệ thống về phần cứng máy tính Nội dung của giáo trình được

biên soạn với dung lượng 90 tiết gồm:

4: Sao lưu và phục hồi hệ thống

Tuy nhiên đây là lần đầu biên soạn giáo trình, nên sẽ không tránh khỏi những

khiếm khuyết Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn doc, dé giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

NHÓM BIÊN SOẠN

MUC LUC

CHUONG I: LAP RAP PHAN CUNG

1 CAU TRUC MAY TINH

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.2 Cấu trúc máy tính

2 CAC THANH PHAN CUA MAY TINH

2.1 Thiết bị nội vi

2.2 Thiết bị ngoại vi

3 LẮP RÁP VÀ BẢO TRÌ

3.1 CHUẨN BỊ

3.2 CÁC BƯỚC LẮP RÁP

3.3 ĐẦU NÓI CÁC THIẾT BỊ NGOẠI VI

3.4 KHOI DONG VA KIEM TRA:

3.5 BAO TRI PHAN CUNG:

4 THIẾT LẬP CMOS

4.1 CMOS LÀ GÌ?

4.2 THIẾT LẬP CMO)

5 Õ ĐĨA CỨNG VÀ PHÂN VÙNG O DIA

5.1 KHAI NIEM VE PHAN VUNG (PARTITION)

5.2 KHÁI NIỆM VE FAT (FILE ALLOCATION TABLE):

5.3 PHAN VUNG O CUNG

CHUONG II: CAI DAT PHAN MEM

1 CAI DAT HE DIEU HANH WINDOWS XP

1.1 CHUAN BI CAI DAT

1.2 TIEN HANH CAI DAT

1.3 CAI DAT CAC HE DIEU HANH WINDOWS KHAC

2.2 QUAN LY THIET BI

2.3 CAI DAT DRIVER

2.4 XEM CAU HINH MAY

3 CAI DAT CAC PHAN MEM THONG DUNG

3.1 TO CHUC DU LIEU CUA WINDOWG

3.2 HUONG DAN CAI DAT CAC PHAN MEM THONG DUNG:

4 SAO LUU VA PHUC HOI HE THONG

4.1 CHUAN BỊ

4.2 SAO LUU HE THON

4.3 PHUC HOI HE THON!

CHUONG I: LAP RAP PHAN CUNG

1 CAU TRUC MAY TINH

1.1 Các khái niệm co bản

1.1.1 Phần cứng

Phần cứng là các thiết bị vật lý của máy tính, Tất cả những gì cấu tạo nên một

chiếc máy tính mà ta có thể nhìn thấy, sờ thấy và có trọng lượng thì đó được coi là phần cứng của máy tính

Tìm hiểu về phần cứng máy tính nghĩa là tìm hiểu về các linh kiện, các thành phần

cấu tạo nên một bộ máy tính, tìm hiểu cấu tạo và nguyên lý hoạt động của chúng

1.1.2 Phần mềm

Phân mêm là các chương trình được thiệt kê chứa các mã lệnh giúp phân cứng làm

việc phục vụ nhu cầu người sử dụng Phần mềm được lưu trữ trong các thiết bị lưu trữ

Phần mềm chia làm 2 loại:

- Phần mềm hệ thống (System Softwares): bao gồm các hệ điều hành điều khiển,

quản lý phần cứng và phần mềm ứng dụng; các trình điều khiển trình thiết bị (driver)

- Phần mềm ứng dụng (Application Softwares): là các phần mềm chạy trên nền các

hệ điều hành để giúp người sử dụng thao tác với máy tính

1.1.3 Các loại máy tính thông dụng:

c Laptop, DeskNote, Notebook

Là những máy tính xách tay

c PDA - Persional Digital Assistant

Là những máy tính xách tay Thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số cá nhân Tên gọi khác: máy tính cầm tay, máy tính bỏ túi (Pocket PC) Ngày nay có rất nhiều điện thoại di

động có tính năng của m ột PDA

1.2 Cấu trúc máy tính

1.2.1 Thiết bị nhập (Input Devices)

Là những thiết bị nhập dữ liệu vào máy tính như bàn phím, chuột, máy quét, máy

scan

1.2.2 Thiết bị xử lý (Processing Devies)

Là những thiết bị xử lý đữ liệu bao gồm bộ vi xử lý, bo mạch chủ.

1.2.3 Thiết bị lưu trữ (Sfogare Devices)

Là những thiệt bị lưu trữ dữ liệu bao gôm bộ nhớ trong và bộ nhớ ngoài

- Bộ nhớ trong: bao gồm bộ nhớ chì đọc ROM, bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên RAM

- Bộ nhớ ngoài: bao gồm ồ cứng, đĩa mém, dia CD, DVD, 6 cimg USB, thẻ nhớ và

các thiết bị lưu trữ khác

1.2.4 Thiết bị xuất (Ouiput Devices)

Là những thiết bị hiển thị và xuất dữ liệu từ máy tính Thiết bị xuất bao gồm màn hình, đèn chiếu, máy in

2 CAC THANH PHAN CUA MAY TINH

Vỏ máy là giá đỡ dé gắn các bộ phận khác của máy và bảo vệ các thiết bị khỏi bị

tác động bởi môi trường

- Công dụng: Là thiết bị điều hành mọi hoạt động của mainboard

- Nhận dạng: Là con chíp lớn nhấn trên main và thường có 1 gạch vàng ở một góc, mặt trên có ghi tên nhà sản xuất

b Giao tiếp với CPU

- Công dụng: Giúp bộ vi xử lý gắn kết với mainboard

- Nhận dạng: Giao tiếp với CPU có 2 dạng khe cam (slot) va chan cam (socket)

+ Dạng khe cắm là một rãnh dài nằm ở khu vực giữa mainboard dùng cho PII, PIII

đời cũ Hiện nay hầu như người ta không sử dụng dạng khe cắm

+ Dạng chân cắm (socket) là một khối hình vuông gồm nhiều chân Hiên nay đang

sử dụng socket 370, 478, 775 tương ứng với số chân của CPU

c AGP Slot

Khe cam card man hình AGP viết tắt từ Array Graphic Adapter

- Công dụng: Dùng đề cắm card đồ họa

- Nhận dạng: Là khe cắm màu nâu hoặc màu đen nằm giữa socket và khe PCI màu trắng sữa trên mainboard

Ghi chú: Đối với những mainboard có card màn hình tích hợp thì có thể có hoặc không có khe AGP Khi đó khe AGP chỉ có tác để nâng cấp card màn hình bằng card

rời nếu cần thiết để thay thế card tích hợp trên mainboard

d RAM slot

- Công dụng: Dùng để cắm RAM và main

- Nhận dạng: Khe cắm RAM luôn có cần gạt ở 2 đầu

Ghi chú: Tùy vào loại RAM (SDRAM, DDRAM, RDRAM) mà giao diện khe cắm

khác nhau

e PCI Slot

PCI - Peripheral Component Interconnect - khe cắm mở rộng

- Công dụng: Dùng để cắm các loại card như card mạng, card âm thanh,

- Nhận dạng: Khe màu trắng sử nằm ở phía rìa mainboard

# 1SA Slot

Khe cắm mở rộng ISA - Viết tắt Industry Standard Architecture

- Công dụng: Dùng để cắm các loại card mở rộng như card mạng, card âm thanh

- Nhận dạng: khe màu đen dài hơn PCI nằm ở rìa mainboard (nếu có)

Ghi chú: Vì tốc độ truyền dữ liệu chậm, chiếm không gian trong mainboard nên hầu hết các mainboard hiện nay không sử dụng khe ISA

Ghi chú: Khi cắm dây cắm ồ mềm: đầu bị đánh tréo cắm vào ổ, đầu không tréo cắm

vao dau FDD trén mainboard

i ROM BIOS

10

Là bộ nhớ sơ cấp của máy tính ROM chứa hệ thống lệnh nhập xuất co ban (BIOS

- Basic Input Output System) dé kiểm tra phần cứng, nạp hệ điều hành nên còn gọi là ROM BIOS

lưu mật khẩu CMOS

Jumper là một thành phần không thể thiếu đẻ thiết lập ô chính, 6 phy khi bạn gắn 2

ỗ cứng, 2 ỗ CD, hoặc ỗ cứng va ồ CD trên một dây cáp

l Power Connector

Power Connector là đầu cắm cáp nguồn trên main Đầu lớn nhất để cáp dây cáp

nguồn lớn nhất từ bộ nguồn Đối với main dành cho Pemtium IV trở lên có một đầu

cáp nguồn vuông 4 dây cắm vào main

m FAN Connector

Là chân cắm 3 đỉnh có ký hiệu FAN nằm ở khu vực giữa mainboard để cung cấp

nguồn cho quạt giải nhiệt của CPU

Trong trường hợp Case có gắn quạt giải nhiệt, nếu không tìm thấy một chân cắm quạt nào dư trên mainboard thì lấy nguồn trực tiếp từ các đầu dây của bộ nguồn

n Dây nối với Case

Mặt trước thùng máy thông thường chúng ta có các thiết bị sau:

- Nút Power: dùng đề khởi động máy

- Nút Reset: để khởi động lại máy trong trừơng hợp cần thiết

- Đèn nguồn: màu xanh báo máy đang hoạt động

- Đèn ổ cứng: màu đỏ báo ồ cứng đang truy xuất dữ liệu

Các thiết bị này được nối với mainboard thông qua các dây điện nhỏ đi kèm Case Trên mainboard sẽ có những chân cắm với các ký hiệu để giúp gắn đúng dây cho từng thiết bị

o Bén ngoài mainboard:

Bên ngoai mainboard thường có các thành phần sau:

PS/2 Port: 2 cổng tròn nằm sát nhau Màu xanh đậm (hoặc tím) để cắm đây bàn

phím, màu xanh nhạt đề dây chuột

USB Port: Cổng vạn năng - USB viết tắt từ Universal Serial Bus Dùng để cắm các thiết bị ngoại vi như máy in, máy quét, webcame .; cổng USB đang thay thé vai trò của các công COM, LPT cổng USB dẹp và thường có ít nhất 2 cổng nằm gần nhau

và có ký hiệu mỏ neo đi kèm Đối với một số thùng máy (case) có cổng USB phía

trước, muốn dùng được cổng USB này bạn phải nối dây nối từ Case vào chân cắm

dành cho nó có ký hiệu USB trên mainboard

COM Port: Cổng tuần tự - COM viết tắt từ Communications Là cổng có chân cắm nhô ra, thường có 2 công COM trên mỗi mainboard và có ký hiệu COM1, COM2 dùng

để cắm các loại thiết bị ngoại vi như máy in, máy quyét, Nhung hiện nay rất ít thiết

- Card man hinh - VGA viét tat tir Video Graphic Adapter

- Công dụng: là thiết bị giao tiếp giữa màn hình va mainboard

- Đặc trưng: Dung lượng, biểu thị khả năng xử lý hình ảnh tính bằng MB (4MB,

8MB, 16MB, 32MB, 64MB, 128MB, 256MB, 512MB, 1.2 GB )

- Nhận dạng: card màn hình tùy loại có thể có nhiều cổng với nhiều chức năng, nhưng bất kỳ card màn hình nào cũng có một cổng màu xanh đặc trưng như hình trên

để cắm dây dữ liệu của màn hình Có 2 loại chính là đạng card rời (cắm khe AGP,

hoặc PC]I) và Dạng tích hợp trên mạch (onboard)

- Ghi chú: Nếu mainboard có VGA onboard thì có thể có hoặc không khe AGP

Nếu có khe AGP thì bạn có thể nâng cấp card màn hình bằng khe AGP khi cần

2.1.5 HDD

- Ö đĩa cứng HDD viết tắt từ Hard Disk Drive

- Cấu tạo: gồm nhiều đĩa tròn xếp chồng lên nhau với một motor quay ở giữa và một đầu đọc quay quanh các lá đĩa để đọc và ghi dữ liệu (xem hình bên)

- Công dụng: ỗ đĩa cứng là bộ nhớ ngoài quan trọng nhất của máy tính Nó có nhiệm vụ lưu trữ hệ điều hành, các phần mềm ứng dụng và các dữ liệu của người sử dụng

- Đặc trưng: Dung lượng nhớ tính bằng MB, GB hoặc TB và tốc độ quay tính bằng

số vòng trên một phút - rounds per minute (rpm - hiện nay thường có 2 tốc độ - 5400rpm, 7200 rpm)

- Sử dụng: HDD nối vào cổng IDEI trên mainboard bằng cáp IDE, và một dây

nguồn 4 chân từ bộ nguồn vào phia sau 6

12

- Ghi chú: Dây cáp dữ liệu của HDD cũng có thể dùng cắm cho các ồ CD, DVD

Trên một IDE có thé gắn được nhiều ổ cứng, 6 CD tùy vào sé đầu của đây cáp đữ liệu;

Dây cáp dữ liệu của ồ cứng khác cáp dữ liệu của ồ mềm

2.1.6 RAM

- Bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên - RAM viết tắt từ Random Access Memory

- Công dụng: Lưu trữ những chỉ lệnh của CPU, những ứng dụng đang hoạt động,

+ Giao diện DIMM - Double Inline Memory Module: Là loại RAM hiện nay đang

sử dụng với các loại RAM sau:

>SDRAM: có 168 chân, 2 khe cắt ở phần chân cắm; Tốc độ (Bus): 100Mhz,

133Mhz; Dung lượng: 32MB, 64MB, 128MB; sử dụng tương thích với các

mainboard socket 370 (Mainboard socket 370 sử dung CPU PII, Celeron,

PHI)

>DDRAM: có 184 chân, chỉ có 1 khe cắt ở giữa phần chân cắm: Tốc độ (Bus):

266 Mhz, 333Mhz, 400Mhz; Dung lượng: 128MB, 256MB, 512MB; sử dụng tương thích với các mainboard socket 478, 775 ( sử dụng cùng với các loại

CPU Celeron Socket 478, P IV

>DDRAM2: Viết tắt là DDR2 - là thế hệ tiếp theo của DDRAM; Tốc độ gấp đôi DDRAM, cũng có 1 khe cắt giống DDRAM nhưng DDR2 cắt ở vị trí khác nên

không dùng chung được khe DDRAM trên mainboard; Tốc độ (Bus): 400

Mhz; Dung lượng: 256MB, 512MB

>RDRAM: Có 184 chân, có 2 khe cắt gần nhau ở phần chân cắm Bên ngoài RDRAM có bọc tôn giải nhiệt vì nó hoạt động rất mạnh; Tốc độ (Bus):

§00Mhz; Dung lượng: >512MB; Lưu ý!: RDRAM sử dụng tương thích với

mainboard socket 478, 775 (các main sừ dụng PIV, Pentium D)

2.1.6 CPU

* Bộ vi xử lý, đơn vị xử lý trung tâm - CPU viết tắt từ Center Processor Unit

* Đặc trưng: Tốc độ đồng hồ (tốc độ xử lý) tính bằng MHz„ GHz; Tốc độ truyền dữ

liệu với mainboard Bus: Mhz; Bộ đệm - L2 Cache

* Phân loại: Dạng khe cắm Slot, dạng chân cắm Socket

- Dang khe cam (Slot):

+ Slot1: dùng cho những CPU PII, PIII có 242 chân dạng khe cắm của hang Intel + Slot A Athlon: dùng cho những CPU 242 chân dạng khe cắm của hãng AMD

> Dạng chân cắm (Socket): Socket đi kèm với 1 số là số chân của CPU, và phải

xác định mainboard có socket bao nhiêu để dùng đúng loại CPU tương ứng

> Socket 370: Pentium II, Celeron, Pentitum III

> Socket 478: Celeron, Pentium IV

> Socket 775: Pentium D

2.2 Thiết bị ngoại vi

2.2.1 Monitor - man hinh

- Công dụng: Là thiệt bị hiên thị thông tin cùa máy tính giúp người sử dụng giao

tiếp với máy

- Đặc trưng: độ rộng tính bằng Inch

- Phân loại: Màn hình ống phóng điện tử CRT (lồi, phẳng), màn hình tỉnh thể lỏng

LCD, màn hình Plasma, màn hình cảm ứng

2.2.2 Keyboard - Bàn phím

- Công dụng: Bàn phím là thiết bị nhập Ngoài những chức năng cơ bản, bạn có thể

tìm thấy những loại bàn phím có nhiều chức năng mở rộng để nghe nhạc, truy cập

internet, hoặc chơi game

- Phân loại: Bàn phím cắm cổng PS/2; Bàn phím cắm cổng USB; Bàn phím không

- Công dụng: Ô mềm lắp từ bên trong thùng máy Đầu cáp bị đánh tréo gắn vào 6,

đầu thắng gắn vào đầu cắm FDD trên main

- Lưu ý: Cấp ô mềm nhỏ hơn cáp ỗ cứng, cáp ô mềm bị đánh tréo một đầu, đầu này

đê gắn vào ô mêm

14

+ DVD-ROM: chi doc tat ca cdc loai dia CD, VCD, DVD

+ Combo-DVD: đọc được tất cả các loại đĩa, ghi đĩa CD, VCD

2.2.6 Card mang - NIC (Network Interface Card)

- Công dụng: Dùng đề nối mạng nội bộ

- Đặc trưng: Có 1 đầu cắm lớn hơn đầu cắm dây điện thoại, thường có 2 đèn tín

hiệu đi kèm

- Phân loại:

+ NIC tích hợp trên mạch - onboard

+ NIC dạng card rời cắm khe PCI

2.2.7 Card âm thanh - Sound Card

- Công dụng: Card âm thanh là thiết bị xuất và nhập dữ liệu audio của máy tính

- Đặc trưng: Khả năng xử lý Mhz

Phân loại:

+ Card tích hợp trên mạch - Sound onboard

+ Card rời - gắn khe PCI

- Sử dụng: Dựa vào các ký hiệu bằng chữ hoặc bằng màu trên sound card:

+ Line Out (xanh nhạt): để cắm dây audio của loa hoặc tai nghe

+ Line In (xanh đậm): cắm dây đữ liệu audio vào từ các thiết bị cần đưa âm +

thanh vào máy như đàn điện tử

+ Mic (màu đỏ): để cắm đây của micro

+ Game (công lớn nhất): để cắm cần choi game Joystick

2.2.8 Modem TS

- Công dụng: Chuyên đôi qua lại giữa tín hiệu điện thoại và tín hiệu máy tính giúp máy tính nôi với mạng Internet thông qua dây điện thoại

- Đặc trưng: Dung lượng nhớ MB, GB và luôn cắm vào cổng USB trên

mainboard

- Su dung:

+ Onboard: thường có trên máy xách tay

+ External: gắn ngoài

+ Internal: gắn trong, cắm vào khe PCI trên main

- Lưu ý: Đối với modem gắn trong bạn dễ nhằm với card mạng, card mạng có

đầu cắm to hơn để cắm dây cáp mạng và có đèn tín hiệu đi kèm:

2.2.9 USB Hard Disk

- Công dụng: Ô cứng USB dùng để lưu trữ dữ liệu với dung lượng lớn Ô cứng

USB con ding dé nghe nhạc MP3, xem phim MP4

- Đặc trưng: Dung lượng nhớ MB, GB và luôn cắm vào cổng USB trên

mainboard

2.2.10 May in - Printer

- Công dụng: Dùng dé in an tai liệu từ máy tính

- Đặc trưng: Độ phân giải dpi (dots per inch), tốc độ in (số trang trén 1 phit), bd nhớ (MB)

- Phân loại: In kim, In phun, Lazer

2.2.11 Máy quét - Scanner

Công dụng: Máy quét để nhập dữ liệu hình ảnh, chữ viết, mã vạch, mã từ vào máy tính

Đặc trưng: Độ phân giải đpi (dots per inch)

Phân loại:

+ Máy quyét ảnh: dùng để quyét hình ảnh, film của ảnh chụp, chữ viết

+ Máy quyết mã vạch: dùng quyết mã vạch dùng trong siêu thị để đọc giá tiền

của hàng hóa, trong thư viên để đọc mã số SV từ thẻ SV

+ Máy quyét từ: đọc thẻ từ, ứng dụng trong hệ thống cửa thông minh, hệ thống

châm công nhân viên

2.1.12 May chiéu - Projector

- Công dụng: đèn chiếu thiết bị hiển thị hình ảnh với màn hình rộng thay thế màn hình để phục vụ hội thảo, học tập

- Đặc trưng: Độ phân giải, cường độ sáng

- Sử dụng: cắm cổng VGA hoặc HIMI

16

2.1.13 Thẻ nhớ - Memory card

- Công dụng: thẻ nhớ là thiết bị lưu trữ di động là bộ nhớ có khả năng tương

thích với nhiều thiết bị khác nhau như máy ảnh kỹ thuật số, máy điện thoại di động

- Đặc trưng: Dung lượng MB, GB

- Sử dụng: sử dụng đầu đọc thẻ nhớ gắn vào cổng USB hoặc cắm trực tiếp vào

khe cắm thẻ nhớ trên máy tính

2.1.14 Loa - Speaker

- Công dụng: loa để phát âm thanh

- Đặc trưng: công suất W

- Sử dụng: cắm dây audio của loa với đầu có ký hiệu Line Out (màu xanh nhạt)

trên card âm thanh

2.1.15 Microheadphone

- Công dụng: Microheadphone có 2 chức năng xuât và nhập dữ liệu audio

- Sử dụng: Mỗi Microheadphone có 2 đầu dây, cắm dây có ký hiệu tai nghe vào

chân cắm Line Out (màu xanh nhạt), dây có ký hiệu Micro vào chân cắm Mic (màu

đỏ, hoặc hồng trên card âm thanh

2.1.16 Webcam

~ Công dụng: thiết bị thu hình vào máy tính, Webcame sử dụng trong việc giải trí,

bảo vệ an ninh, hội thảo từ xa, khám bệnh từ xa

- Đặc trưng: độ phân giải dpi

- Sử dụng: nối đây dữ liệu vào công USB phía sau mainboard Cài các phần mềm

hỗ trợ đi kèm

2.1.17 Bộ lưu điện — UPS (Uninterruptible Power Supply):

- Công dụng: Ôn áp đòng điện và cung cấp điện cho máy trong một khoảng thời gian ngắn (5 - 10 phút) trong trường hợp có sự có mất điện đề giúp người sử dụng lưu tài liệu, tắt máy an toàn

- Đặc trưng: Công suất KW

- Sử dụng: Cắm dây nguồn của UPS vào nguồn điện, cắm nguồn của case, màn hình, máy in vào UPS

3 LAP RAP VA BAO TRi MAY TINH

3.1 CHUAN BI

* Chuẩn bị đầy đủ các linh kiện:

Chọn thiết bị linh kiện là việc làm cân thiệt khi lắp một bộ máy vi tính, nêu thiệt bi

chọn không đúng cách có thé làm cho máy chạy không ồn đỉnh, không tối ưu về tốc độ

hoặc không đáp ứng được công việc

Chọn tốc độ cần dựa trên các yếu tố:

- Mục đích sử dụng máy tính: Sử dụng cho đồ hoạ (Nếu cấu hình thấp hơn thì máy

sẽ chậm và không đảm bảo cho công việc, nếu cấu hình cao hơn thì càng tốt), sử dụng cho văn phòng (tiêt kiệm được khoảng 40% chi phí so với bộ máy câu hình

cao mà vẫn đảm bảo cho công việc)

- Tính tương thích của thiết bị: Trong máy tính có 3 thiết bị có tính tương thích

phải chọn đồng bộ nếu không có thể chúng sẽ không hoạt động hoặc không phát

huy hêt tác dụng là: Mainboard, CPU, RAM

* Chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ lắp ráp:

vòng tay tĩnh điện, trục vít, kìm

3.2 CÁC BUGC LAP RAP

Nguyên lý: Lắp những thiết bị đơn giản trước, lắp từ trong ra ngoài

1 Gắn CPU vào mainboard:

- Dỡ cần gạt của socket trong mainboard lên cao

- Nhìn vào phía chân cắm của CPU để xác định được vị trí lõm trùng với socket

- Đặt CPU vào giá đỡ của socket, khi CPU lot han và áp sát với socket thi day cần gạt xuống

2 Gắn quạt giải nhiệt cho CPU:

- Đưa quạt vào vị trí giá đỡ quạt bao quanh socket trên main Nhắn đều tay để quạt lọt xuống giá đỡ

- Gạt 2 cần gạt phía trên quạt để cố định quạt với giá đỡ

- Cam day nguồn cho quạt vào chân cắm 3 có ký hiệu FAN trên main

3 Gắn RAM vào main:

- Phải xác định khe RAM trên main là dùng loại RAM nào và phải đảm bảo tính tương thích, nếu không bạn sẽ làm gãy RAM

- Mở hai cần gạt khe RAM ra 2 phía, đưa thanh RAM vào khe, nhấn đều tay đến

khi 2 cần gạt tự mâp vào và giữ lây thanh RAM

- Lưu ý: Khi muốn mở ra thì lấy tay day 2 cần gạt ra 2 phía, RAM sẽ bật lên

4 Gắn mainboar d và thùng máy

- Đối với mỗi mainboard có số cổng và vị trí các cổng phía sau khác nhau nên bạn phải gỡ nắp phía sau của thùng máy tại vị trí mà mainboard đưa các công phía sau ra ngoài đê thay thê băng miêng sắc có khoăt các vị trí phù hợp với mainboard

- Gắn các vít là điểm tựa để gắn mainboard vào thùng máy, những chân vít này bằng nhựa và đi kèm với hộp chứa mainboard

- Đưa nhẹ nhàng main vào bên trong thùng máy

- Đặt đúng vị trí và vặt vít để cố định mainboard với thùng máy

- Cấm dây nguồn lớn nhất từ bộ nguồn vào mainboard, đối với một số main cần

phải cắm đầu dây nguồn 4 dây vuông vào main đề cấp cho CPU

5 Lắp ỗ cứng:

- Chon mét vi tri dé dat 6 cứng thích hợp nhất trên các giá có sẵn của case, vặt vít

2 bên dé cố định ổ cứng với Case

- Nối dây dữ liệu của ô cứng với đầu cắm IDEI trên mainboard

-_ Nối dây nguồn đầu dẹp 4 dây (đầu lớn) vào ỗ cứng với mặt có gân xuống dưới

- Nếu ổ đĩa không có quy định thi vi tri jump gan dây dữ liệu là để xác lập ổ cứng

này là ô chính, cắm jumper va vi trí thứ 2 tính từ dây dữ liệu là đê xác lập ô này

là ô phụ

6 Lap 6 CD-ROM

- Mở nắp nhựa ở phía trên của mặt trước Case

- Đây nhẹ ổ CD từ ngoài vào, vặn ít 2 bên để cố định ôổ với Case

- Nối dây cáp dữ liệu với IDE2 trên main Có thể dùng chung dây với ô cứng

nhưng phải thiết lập ổ cứng là Master, 6 CD 1a Slave bang jumper trén ca 2 6 này

- Trong trường hợp đùng 2 ổ CD, cũng phải xác lập jump trên cả 2 ỗ để giúp HDH

nhận dạng 6 chinh, 6 phu

7 Gắn dây công tắc của Case

- Xác định đúng ký hiệu, đúng vị trí để gắn các đây công tắc nguồn, công tắc khởi

động lại, đèn báo nguồn, đèn báo 6 cứng

- Nhin ky nhiing ký hiện trên hàng chân cắm dây nguồn, cắm từng dây một và phải chắc chắn bạn cắm đúng ký hiệu Nếu không máy sẽ không khởi động được và đèn tín hiệu phía trước không báo đúng

Các ký hiệu trên main:

- MSG, hoặc PW LED, hoặc POWER LED nói với dây POWER LED - dây tín hiệu của đèn nguồn màu xanh của Case

-_ HD, hoặc HDD LED nối với dây HDD LED - dây tín hiệu của đèn đỏ báo ổ cứng

đang truy xuất dữ liệu

- PW, hoặc PW SW, hoặc POWER SW, hoặc POWER ON nối với dây POWER

SW - đây công tắc nguồn trên Case

- RES, hoặc RES SW, hoặc RESET SW nối với dây RESET - dây công tắc khởi động lại trên Case

- §PEAKER - nối véi day SPEAKER - dây tín hiệu của loa trên thùng máy

8 Kiểm tra

Kiểm tra lần cuối các thiết bị đã gắn vào thùng máy đã gắn đúng vị trí, đủ dây dữ liệu và nguồn chưa

Buộc đề có định những dây cáp cho không gian bên trong thùng máy thoáng mát

tạo điều kiện cho quạt CPU giải nhiệt tốt giúp máy hoạt động hiệu quả hơn

- Tránh trường hợp các dây nguồn, cáp dữ liệu va vào quạt làm hỏng quạt trong quá trình hoạt động và có thể gây cháy CPU do không giải nhiệt được

Đóng nap 2 bên lưng thùng máy và vặn vít cố định

3.3 ĐẦU NÓI CÁC THIẾT BỊ NGOẠI VI

Day là bước kêt nôi các dây cáp của các thiệt bị bên ngoài với các công phía sau

mainboard

- Cắm dây nguồn vào bộ nguồn

- Cắm đây dữ liệu của màn hình vào card màn hình (VGA Card) - cổng màu xanh Cắm bàn phím vào công PS/2 màu xanh đậm hoặc USB tùy loại bàn phím

- Cắm chuột vào cổng PS/2 màu xanh đậm hoặc USB tùy loại chuột

3.4 KHOI DONG VA KIEM TRA:

- Nhấn nút Power dé khởi động và kiểm tra

- Nếu khi khởi động máy phát 1 tiếng bip chứng tỏ phần cứng bạn lắp vào đã hoạt

động được

20

- Néu có nhiều tiếng bíp liên tục thì kiểm tra tất cả các thiết bị đã gắn vào đúng vị

trí, đủ chưa

3.5 BẢO TRÌ PHÀN CỨNG:

Dé dam bao may của bạn luôn hoạt động tôt thì bạn cân phải duy trì thao tác bảo trì, bảo dưỡng định kỳ

-_ Tháo gỡ các thiết bị theo trình tự ngược lại với trình tự lắp ráp ở trên

- Lau chùi các thiết bị bằng bàn chải, cọ, khăn để đảm bảo các thiết bị không bị

bụi bám nhiều làm giảm khả năng giải nhiệt gây cháy thiết bị

- Chải sạch các khe cắm RAM, PCI, AGP để tăng khả năng tiếp xúc với các

thiết bị

4 THIẾT LAP CMOS

4.1 CMOS LA Gi?

CMOS viét tắt từ Complementary Metaloxide Semiconductor - chat ban din

oxit metal bé sung, một công nghệ tốn ít năng lượng

CMOS là chất làm nên ROM trên mainboard, ROM chứa BIOS (Basic Input/Output System) hệ thống các lệnh nhập xuất cơ bản để kiểm tra phần cứng,

nạp hệ điều hành khởi động máy

Một số thông tin lưu trong CMOS có thể thiết lập theo ý người sử dụng, những thiết lập này được lưu giữ nhờ pin CMOS, nếu hết pin sẽ trả về những thiết lập mặc

định

Hai đặc tính cơ bản của các linh kiện được chế tạo bằng công nghệ CMOS là có

độ miễn nhiễu cao và tiêu thụ năng lượng ở trạng thái tĩnh rất thấp Các vi mạch CMOS chỉ tiêu thụ năng lượng một cách đáng kể khi các transistor bên trong nó

chuyển đổi giữa các trạng thái đóng (ON) và mở (OFF) Kết quả là các thiết bị

CMOS ít tiêu thụ năng lượng và tạo ra ít nhiệt hơn so với các loại mạch lôgíc khác như mạch transistor-transistor logic (TTL) hay mạch logic NMOS (khác với CMOS,

NMOS chỉ dùng toàn bộ transistor hiệu ứng trường kiểu n và không dùng transistor hiệu ứng trường kiểu p) CMOS cũng cho phép tích hợp các hàm lôgíc với mật độ cao trên chíp

- Ngày giờ hệ thống

- Thông tin về các ô đĩa

- Danh sách và thứ tự ô đĩa giúp tìm hệ điều hành khởi động máy

2

- Thiết lập cho các thiết bị ngoại vi

- Cài đặt mật khẩu bảo vệ

4.2.1 CMOS cia mainboard thông dụng:

Đối với các mainboard thông dụng hiện nay, khi khởi động máy thấy màn hình như

bên dưới Nhắn phím Delete để vào thiét lap CMOS

1 1 Haster : _NPC DUD NW ND-Z500A 1.91

`."

nel 1 od nel 2 Na Sai : Mone

ae ara Pe) Dee tac IPE HDB fUTD DETECTI0M

NỔ TY DU,

LOAD SETUP DEFAULTS Poe ne Ut

err oe Peay (Shift)F2 : Change Color

Standard CMOS Setup:

23

RƠM PCL⁄ISN BIUS (2 Ses ad Stara) Date (zee:đd:ự tm]

L8} 7 CVLS HERD PRECOMP LAMDZ SECTUR MĐDE

Drlwe f\

Drlwe B rey

TT Quit a Solect Itom

ra (Shift)F2 : Chango Color

Ts ave Te

Date: ngay hệ thống, Time: giờ của đồng hồ hệ thống

- Primary Master: thông tin về ổ đĩa chính gắn trên IDEI

- Primary Slave: thong tin vé 6 dia phy gan trên IDEI

1.44M 3.5 Inch

Secondary Master: thong tin vé 6 dia chinh gắn trên IDE2

Secondary Slave: théng tin vé 6 dia phụ gắn trên IDE2

Drive A: thong tin về ổ mềm, nếu có sẽ hiển thị loại ổ mềm hiện đang dùng

Drive B: không còn sử dụng nên sẽ hiển thị dòng None, hoặc Not Installed

- Lưu ý: Nếu thông tin về các ổ gắn trên IDE không có chứng tỏ các ổ này chưa hoạt động được, bạn phải kiểm tra lại ổ đĩa gắn đủ 2 dây dữ liệu và nguồn chưa,

có thiết lập ô chính, ổ phụ bằng jump trong trường hợp gắn 2 ồ trên 1 đây chưa Bios Features Setup (Advanced CMOS Setup)

eT eit)

a Pater :Select

Trong mục này lưu ý các mục sau:

- First Boot Device: chon 6 dia để tìm HĐH đầu tiên khởi động may

- Second Boot Device: 6 thir 2 néu không tìm thấy HĐH trên ô thứ nhất

Hem Leweil }

ee Revice Prieritw

- Third Boot Device: 6 thir 3 nếu không tìm thấy HĐH trên 2 6 kia

- Vi du: khi muén cai HDH thì phải chon ở muc First Boot Device 14 CD-ROM dé máy khởi động từ đĩa CD và tiên hành cài đặt

Một số chức năng khác:

- Supervisor Password: thiết lập mật khâu bảo vệ CMOS

- User Password: thiết lập mật khẩu đăng nhập vào máy

- IDE HDD Auto Detection: kiểm tra thông tin về các 6 cứng gắn trên IDE

- Save & Exit Setup: Lưu các thiết lập và thoát khỏi màn hình CMOS

- Exit Without Saving: Thoát nhưng không lưu các thiết lập

4.2.2 CMOS cia may DELL

Nhắn F2 đề vào màn hình CMOS

Ngày giờ hệ thống:

- System Time: giờ đồng hồ hệ thống

- System Date: ngày hệ thống

Cac 6 dia mém:

- Diskette Drive A: Théng tin vé 6 mém 3.5 ich Néu kh6ng c6 6 chon Not Installed

- Diskette Drive B: Not Installed, vi khong con su dung loai 6 mém I6n nita

Thông tin về các ỗ đĩa gắn trén IDE:

- Primary Drive 0: Ô đĩa chính trên IDEI

- Primary Drive 1: Ô đĩa phụ trên IDEI

- Secondary Drive 0: O dia chinh trên IDE2

25

- Secondary Drive 1: O dia chinh trén IDE2

Luu y:

- Lần đầu tiên sau khi gắn ổ đĩa vào phải chọn chế độ Auto để main nhận ra ổ gắn trên IDE (khác với các mainboard thông dụng hiện nay)

- Nếu không có thông tin về các ổ đĩa cần xem lại đã cắm đủ dây cáp, dây nguồn

vào ô chưa Còn lại là trường hop 6 bi hong

Chọn danh sách ỗ đĩa khởi động:

- Tìm đến mục Boot Sequence, chọn thứ tự các ổ đĩa để dò tìm hệ điều hành khởi

động máy

4.2.3 CMOS của dong may Compaq:

- Nhan F10 dé vao CMOS

- Chọn một ngôn ngữ hiển thị nội dung màn hinh CMOS, nén chon English

- Man hinh CMOS bé trí theo dạng cửa số Windows với các chức năng được phân loại vào trong các menu

- Dùng phím F10 để xác nhận mỗi khi thiết lập lại các thuộc tính

AMIBI0 (C) 2002 American Mega

: Select Item (Shi : Change Color FS:

¬" ?

ACM SON cts F7 : Load §etup Iefaults ate as ote

Change/Set/Disable Password

Menu File - Các chức năng cơ bản

- System Information: thông tin chỉ tiết về hệ thống như tốc độ CPU, dung lượng RAM, card màn hình

Set Time and Date: thiết lập ngày giờ hệ thống

Save to Diskette: lưu các thiết lập vào ổ mềm

Restore form Diskette: cập nhật các thiết lập từ phần đã lưu và đĩa mềm

- Set Default and Exit: Ding thiét lap mac dinh và thoát khỏi CMOS

26

- Ignore Changes and Exit: Bỏ qua các thiết lập thoát khoi CMOS

- Save Changes and Exit: Luu các thiết lập và thoát khỏi CMOS

Storage - Các thiết bị lưu trữ

- Diskette Drive: Thong tin về các ổ đĩa mềm

Remoable Media: Thông tin về các ổ đĩa gắn rời

- IDE Devices: Thông tin về các ổ gắn rời

- IDE Options: Thiết lập cho các IDE

- Boot Order: Chon danh sach 6 dia khởi động

Security - Bảo mật cho các thiết bị

- Setup Password: Dat mat khau bio vé CMOS

- Power-on password: dat mat khau dang nhap

- Device Security: Bảo mật các thiết bị Device available: cho phép dùng, Device hidden: khéng cho phép ding

5 0 DIA CUNG VA PHAN VÙNG Ô ĐĨA

5.1 KHAI NIEM VE PHAN VUNG (PARTITION)

Để dễ sử dụng chúng ta thường phải chia ổ cứng vật lý thành nhiéu 6 logic, mỗi ổ

logic gọi là một phân vùng ổ đĩa cứng - partition Số lượng và dung lượng của các phân vùng tùy và dung lượng và nhu cầu sử dụng

Theo quy ước mỗi ỗ đĩa, và phân vùng ô đĩa trên máy được gắn với một tên ô từ A:

đến Z: Trong đó A: dành cho ổ mềm, B: dành cho loại ổ mềm lớn - hiện nay không

còn sử dụng nên B: thường không dùng trong My Computer Còn lại C:, D: thường dùng để đặt các phân vùng ổ cứng, các ký tự tiếp theo dé đặt tên cho cdc phan ving 6

cứng, ô CD, ổ cứng USB tùy vào số phân vùng của cứng, số các loại ổ đĩa gắn thêm

vào máy

Phân chia phân vùng không phải là điều bắt buộc đối với các ồ đĩa cứng để nó làm việc (một vài hãng sản xuất máy tính cá nhân nguyên chiếc chỉ thiết đặt một phân

vùng duy nhất khi cài sẵn các hệ điều hành vào máy tính khi bán ra), chúng chỉ giúp

cho người sử dụng có thể cài đặt đồng thời nhiều hệ điều hành trên cùng một máy tính

hoặc giúp việc quản lý các nội dung, lưu trữ, phân loại dữ liệu được thuận tiện và tối

ưu hơn, tránh sự phân mảnh của các tập tin

5.2 KHAI NIEM VE FAT (FILE ALLOCATION TABLE):

Lựa chọn định dạng các phân vùng là hành động tiếp sau khi quy hoạch phân vùng

6 dia cứng Tuỳ thuộc vào các hệ điều hành sử dụng mà cần lựa chọn các kiểu định dạng sử dụng trên 6 dia cứng Một số định dạng sử dụng trong các hệ điều hành họ

Windows có thể là:

- FAT (File Allocation Table): chuẩn hỗ trợ DOS và các hệ điều hành họ Windows 9X/Me (và các hệ điều hành sau) Phân vùng FAT hỗ trợ độ dài tên 11 ký ty (8

ký tự tên và 3 ký tự mở rộng) trong DOS hoặc 255 ký tự trong các hệ điều hành

32 bit như Windows 9X/Me FAT có thể sử dụng 12 hoặc l6 bít, dung lượng tối

đa một phân vùng FAT chi đến 2 GB dữ liệu

- FAT32 (File Allocation Table, 32-bit): tương tự như FAT, nhưng nó được hỗ trợ

bắt đầu từ hệ điều hành Windows 95 OSR2 và toàn bộ các hệ điều hành sau này

Dung lượng tối đa của một phân vùng FAT32 có thể lên tới 2 TB (2.048 GB)

- NTFS (Windows New Tech File System): được hỗ trợ bắt đầu từ các hệ điều

hành họ NT/2000/XP/Vista/Win7 Một phân vùng NTES có thể có dung lượng

tối đa đến 16 Exabytes

- Không chỉ có thế, các hệ điều hành họ Linux sử dụng các loại định dạng tập tin

riêng

28

Format: Format 1A sự định dạng các vùng ghi đữ liệu của ổ đĩa cứng Tuỳ theo

từng yêu cầu mà có th thực hiện sự định dạng này ở các thể loại cấp thấp hay sự định

cứng hoặc 3 phân vùng Primary và I phân vùng Extended

- Đối với Extended: chỉ tồn tại khi có ít nhất một phân vùng Primary Phân vùng

này có thê chiêm một phân trông còn lại của đĩa hay chỉ chiêm một phân Phân còn lại có thê chứa phân vùng NTES hay Non-DOS

Đối với Logical: trong phân vùng Extended phải có ít nhất 1 phân vùng Logical

nếu bạn muốn DOS hay Windows truy cập đến đĩa cứng thông qua chữ cái đại diện Nếu có phân vùng Extended mà không có phân vùng Logical trong nó thì

bất cứ hệ điều hành nào cũng có thẻ thay đổi phân vùng Extended thành phân

vùng Non-DOS

Đối với NTFS: phân vùng NTES thường được các phiên bản Windows sử dụng

Hệ điều hành Dos và Windows 8x, Me không có khả năng truy cập đến phân vùng này

- Đối với Non-DOS: phân vùng Non-DOS là phân vùng không được DOS hoặc

Windows hỗ trợ

Có những lý đo khác nhau để sử dụng nhiều phân vùng:

- Nhiều hệ điều hành: cho phép phân vùng để cài đặt nhiều hệ điều hành trên ổ

cứng một

~_ Một số tập tin hệ thống: mỗi phân vùng có hệ thống tập tin riêng của mình, do đó

có thể được tạo ra bởi hệ thống tập tin phân vùng khác nhau trên một đĩa vật lý

Điều này cũng làm tăng dung lượng trên đĩa

- Bảo mật dữ liệu: nếu các phân vùng hệ thống tập tin không chính xác, các phân

vùng khác không bị ảnh hưởng Điều này đặc biệt thuận lợi khi cần thiết dé cài đặt lại hệ điều hành (ngay cả với các định dạng trước): Đây là thực tế có thể không có các dữ liệu, v v dé thay đổi phân vùng khác hoặc để mất

- 'Tổ chức: bạn có thé lưu trữ đữ liệu cho các mục đích trong các phân vùng khác nhau Ví dụ: các dữ liệu của hệ thống, chương trình ứng dụng và dữ liệu người

dùng nằm trên khối lượng khác nhau, tạo điều kiện sao lưu

- Hệ thống an ninh: trong nhiều hệ thống Unix, có thể để ngăn chặn tắt cả các phân vùng trên các tập tin thực thi

Chúng ta có thể phân vùng ô cứng bằng nhiều công cụ: bằng lệnh FDISK của Ms- Dos, bằng phần mềm Partition Magic, các đĩa cài đặt Windows

Trong đó Partition Magic là một phần mềm giúp phân vùng ổ cứng nhanh chóng,

dễ sử dung Partition Magic Pro 8.05 là một phần mềm chuyên dùng để phân chia và tái phân chia ổ cứng cũng như chuyển đổi các dạng thức phân vùng ổ cứng một cách

dễ dàng mà không làm mắt dữ liệu đã có trong ổ cứng Phần mềm có giao diện trực quan nên thích hợp với những người mới biết sử dụng máy tính

Quy trình phân vùng một ổ cứng bao gồm các bước cơ bản:

- Khởi động công cụ phân vùng ô cứng

- Tạo mới các phân vùng với dung lượng và số lượng tùy thuộc vào nhu cầu sử dụng

- Dinh dang cac phan ving

5.3.1 Khởi động:

- Chuẩn bị đĩa có phan mém Partition Magic

-_ Vào CMOS chọn chế độ khởi động từ CD-ROM trước nhất - tức chọn trong mục

First Boot Device: CD-ROM

- Khởi động máy với CD-ROM có phần mềm Partitions Magic (nên ding đĩa

Hiren's Boot CD)

- Go lénh pqmagic dé khởi động phần mềm

Nếu dùng đĩa Hiren's Boot:

CHỌN KHOI DONG TY CD

- Chon Start BooCD để khởi động máy từ dia Hiren't Boot

30

Menu Disk: chon 6 dia can thao tác (nếu có từ 2 ổ cứng vật lý trở lên)

- Menu Partitions: chọn phân vùng cần thao tác

Menu Operations:

31