Trong đoạn trích, tác giả miêu tả nhân vật ấy đang làm công việc gì?Qua công việc đó, nhân vật đã bộc lộ những vẻ đẹp phẩm chất nào?. Câu 4: Viết một đoạn văn khoảng 10 câu theo phép lậ
Trang 1ÔN TẬP VĂN BẢN:NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI ( TIẾP)
LÊ MINH KHUÊ
Trang 2ĐỀ ĐỌC HIỂU 3:: (6 điểm) Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu dưới đây :
“Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom.Đất rắn Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên Thỉnh
thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom.Một tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt tôi Tôi rùng mình
và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng Một dấu hiệu chẳng lành.Hoặc là nóng từ bên trong quả bom.Hoặc là mặt trời nung nóng.”
(Trích Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê)
Câu 1: Nhân vật "tôi" trong đoạn trích trên là ai? Trong đoạn trích, tác giả miêu tả nhân vật ấy đang làm
công việc gì?Qua công việc đó, nhân vật đã bộc lộ những vẻ đẹp phẩm chất nào?
Câu 2: Nhận xét về cách sử dụng các kiểu câu trong đoạn trích và nêu hiệu quả sử dụng các kiểu câu này
trong việc biểu đạt nội dung?
Câu 3:Kể tên một tác phẩm trong chương trình Ngữ văn 9 cùng đề tài với truyện ngắn “Những ngôi sao xa
xôi”? Ghi rõ tên tác giả.
Câu 4: Viết một đoạn văn khoảng 10 câu theo phép lập luận tổng – phân – hợp phân tích nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật “tôi” trong lần đi làm nhiệm vụ được nhắc đến qua đoạn trích trên Trong đoạn
văn có sử dụng một câu ghép chính phụ (Gạch chân và chú thích rõ)
Trang 3Gợi ý:
Câu 1:(1,25 điểm):
- Nhân vật "tôi" là Phương Định:0,25 đ
- Tác giả miêu tả nhân vật đang chuẩn bị và phá bom trên cao điểm: 0,5đ
- Vẻ đẹp phẩm chất: gan dạ, dũng cảm, bình tĩnh, tự tin: 0,5 đ
Câu 2( 1 điểm):
-Sử dụng các kiểu câu trần thuật ngắn, câu rút gọn: 0,5đ
- Hiệu quả (tác dụng): tạo nhịp nhanh, làm nổi bật : không khí căng
thẳng nơi chiến trường, tâm trạng hồi hộp, lo lắng của Phương Định,
phẩm chất dũng cảm, tinh thần trách nhiệm cao trong công việc.0,5đ
Trang 4Câu 3( 0,5 điểm)
- Tác phẩm cùng đề tài: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Tác giả: Phạm Tiến Duật
Câu 4(3,75đ):
Học sinh có nhiều cách diễn đạt để hoàn thành đoạn văn nhưng cần biết triển khai lí lẽ và dẫn chứng hợp lí:
* Về nội dung:
- Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật khi làm nhiệm vụ (1 đ)
+ Căng thẳng, lo lắng khi tới gần quả bom.
+ Can đảm, dũng cảm, bình tĩnh, bản lĩnh vững vàng và hành động dứt khoát khi châm mìn phá bom.
+ Hồi hộp, lo lắng nhưng đầy tinh thần trách nhiệm khi chờ bom nổ
Trang 5- Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của tác giả (1 đ)
+ Miêu tả tâm lí nhân vật qua suy nghĩ, hành động tinh tế.
+ Sử dụng nhiều câu trần thuật ngắn, câu rút gọn …
+ Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
+ Ngôi kể thứ 1 và ngôn ngữ độc thoại nội tâm
Diễn tả tính chất công việc nguy hiểm, không khí căng thẳng nơi cao điểm (0,25đ)
Phẩm chất anh hùng trong chiến đấu của cô gái trẻ (0,5đ)
Trang 6Cần lưu ý:
Diễn đạt được ý song chưa sâu (1,5 điểm)
Không bám vào nghệ thuật còn mắc vài lỗi diễn đạt (1điểm)
Ý quá sơ sài, nhiều lỗi diễn đạt (0,75 điểm)
Chưa thể hiện được phần lớn ý, sai về nội dung, diễn đạt kém… (0,5đ)
Về hình thức:
- Đạt yêu cầu về số câu và kiểu đoạn văn tổng phân hợp.(0,5 đ)
- Có sử dụng một câu ghép chính phụ (Nếu không chú thích rõ ràng thì không cho điểm)( 0,5 đ)
Trang 7Đề đọc hiểu 4:(5 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“Chúng tôi bị bom vùi luôn Có khi bò trên cao điểm về chỉ thấy hai con mắt lấp lánh Cười thì hàm răng trắng loá trên khuôn mặt nhem nhuốc Những lúc đó, chúng tôi gọi nhau là "những con quỷ mắt đen".
Câu 1: Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai? Nêu hoàn cảnh sáng tác của tác
phẩm.
Câu 2: Câu văn "Những lúc đó, chúng tôi gọi nhau là "những con quỷ mắt đen" gợi cho em
liên tưởng đến câu thơ nào có trong chương trình Ngữ văn 9, nêu tên bài thơ và tác giả?
Câu 3:"Chúng tôi" được nói tới trong đoạn văn là những ai? Nụ cười và những lời đùa gọi
nhau của các nhân vật ấy thể hiện vẻ đẹp nào ở họ?
Câu 4: Từ đó, chúng ta thấy khi gặp khó khăn, thử thách trong cuộc sống, rất cần tinh thần lạc
quan, ý chí và nghị lực.
Hãy viết đoạn văn nghị luận khoảng 10 câu theo phép lập luận diễn dịch để bàn về vấn đề trên.
Trang 8Gợi ý:
Câu 1(1đ):
- Tác phẩm: Những ngôi sao xa xôi. 0.25đ
- Tác giả: Lê Minh Khuê.( 0,25đ)
- Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1971, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ đang diễn
ra vô cùng ác liệt.(0,5đ)
Câu 2( 1 đ):
- Câu văn "Những lúc đó, chúng tôi gọi nhau là "những con quỷ mắt đen"
gợi cho em liên tưởng đến câu thơ "Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha".(0,5đ)
- Trong tác phẩm "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" của Phạm Tiến Duật.
( 0,5đ)
Trang 9Câu 3(1đ):
-"Chúng tôi" được nói tới trong đoạn văn là ba cô gái: Nho, Thao,
Phương Định.(0,5đ)
- Nụ cười và những lời đùa gọi nhau của các nhân vật ấy gợi lên ở họ sự hồn nhiên, yêu đời, lạc quan và ý chí nghị lực vượt lên khó khăn, gian khổ của cuộc chiến tranh…(0,5đ)
Câu 4( 2đ):
a Về hình thức: (0.5đ)
- Đoạn văn nghị luận khoảng 10 câu theo phép lập luận diễn dịch.
- Có cách viết mạch lạc, rõ ràng.
Trang 10b Về nội dung:(1.5đ)
Đây là đoạn văn nghị luận xã hội có tính chất mở
- Khẳng định: Khi gặp khó khăn thử thách rất cần tinh thần lạc quan, ý chí và nghị lực.(0,25)
- Hiểu được thế nào là tinh thần lạc quan, ý chí và nghị lực: là thái độ sống, niềm tin vào cuộc sống tốt đẹp; là sự dũng cảm, nghị lực phi thường vượt qua mọi khó khăn thử thách…(0,25đ)
- Lí giải được tại sao cần tinh thần lạc quan, ý chí và nghị lực: (0,5đ)
+ Trong cuộc sống có rất nhiều gian nan, thử thách thì tinh thần lạc quan, ý chí và nghị lực rất quan trọng, giúp ta có niềm tin vượt qua mọi khó khăn để đến gần thành công.
+ Và ngược lại…
+ Có dẫn chứng minh họa…
- Liên hệ bản thân…(0,5)
* Lưu ý: Hướng dẫn chấm chỉ nêu một số nội dung cơ bản mang tính định hướng Khi chấm
cần tôn trọng những suy nghĩ chân thực của học sinh Khuyến khích đối với những bài viết có liên hệ thực tế tích cực.
Trang 11ĐỀ 55 (sgkT-115-116): Dưới đây là trích đoạn trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê):
« Những cái xảy ra hàng ngày: máy bay rít, bom nổ Nổ trên cao điểm, cách cái hang này khoảng 300 mét Đất dưới chân chúng tôi rung Mấy cái khăn mặt mắc ở dây cũng rung Tất cả, cứ như lên cơn sốt Khói lên, và cửa hang bị che lấp Không thấy mây và bầu trời đâu nữa.
Chị Thao cầm cái thước trên tay tôi, nuốt nốt miếng bích quy ngon lành: “Định ở nhà Lần này nó bỏ ít, hai đứa
đi cũng đủ”, rồi kéo tay áo Nho, vác xẻng lên vai và đi ra cửa.
Tôi không cãi chị Quyền hạn phân công là ở chị Thời gian bắt đầu căng lên Trí não tôi cũng không thua Những
gì đã qua, những gì sắp tới không đáng kể nữa Có gì lý thú đâu, nếu các bạn tôi không quay về?
(Ngữ văn 9, tập II, NXB Giáo Dục, 2010)
Câu hỏi
1 Tác phẩm Những ngôi sao xa xôi được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
2 Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn trích trên
3 Truyện được trần thuật từ nhân vật nào ? Việc chọn vai kể như vậy có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung truyện?
4 Tìm hai câu rút gọn trong đoạn văn trên và cho biết hiệu quả của việc sử dụng các câu rút gọn đó
5 Từ tình đồng chí, đồng đội của những nữ thanh niên xung phong trong tác phẩm « Những ngôi sao xa xôi » và
những hiểu biết xã hội, em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng nửa trang giấy thi) về sức mạnh của tình đoàn kết trong cuộc sống hiện nay
6 Dựa vào văn bản « Những ngôi sao xa xôi », Em hãy viết đoạn văn khoảng 12 câu theo lập luận T-P-H để phân tích vẻ đẹp tâm hồn và tình đồng chí, đồng đội của những cô gái thanh niên xung phong trong tổ trinh sát mặt đường trên tuyến lửa Trường Sơn Trong đoạn có sử dụng thành phần biệt lập cảm thán và phép nối ( Gạch chân thành phần biệt lập cảm thán và phép nối)
Trang 122.Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn trích trên?
=> Đoạn trích tái hiện lại những cảnh tượng bom đạn chiến tranh khốc liệt trên tuyến đường Trường Sơn Ở nơi đó có những nữ thanh niên xung phong dũng cảm chiến đấu, phá bom Họ có tình đồng đội keo sơn, họ vô cùng gắn bó, yêu thương, quan tâm hết mực đến nhau
3.Truyện được trần thuật từ nhân vật nào ? Việc chọn vai kể như vậy có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung truyện?
=>Truyện được trần thuật từ ngôi thứ nhất và những người kể chuyện cũng là nhân vật chính Sự lựa chọn ngôi kể như vậy phù hợp với nội dung tác phẩm và tạo thuận lợi để tác giả miêu tả, biểu hiện thế giới tâm hồn, những cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Để cho nhân vật là người trong cuộc kể lại thì câu chuyện sẽ thật hơn, cụ thể và sinh động hơn, tạo cho người đọc cảm giác tin vào câu chuyện hơn Và ở đây, truyện viết về chiến tranh, tất nhiên phải có bom đạn, chiến đấu, hi sinh, nhưng trong truyện này, hiện lên khá rõ là thế giới nội tâm của các cô gái thanh niên xung phong với vẻ đẹp tâm hồn của một thế hệ trẻ thời kháng chiến chống Mĩ Đó cũng là do cách lựa chọn và kể của tác giả - nhất
là vai kể ở đây lại là một cô gái trẻ Hà Nội có cá tính nhiều mộng mơ với những kỉ niệm đẹp của thời thiếu nữ
4 Tìm hai câu rút gọn trong đoạn văn trên và cho biết hiệu quả của việc sử dụng các câu rút gọn đó.
=>1 Nổ trên cao điểm, cách cái hang này khoảng 300 mét
2 Không thấy mây và bầu trời đâu nữa.
- Tác dụng:Hiệu quả của việc sử dụng các câu rút gọn: Làm cho câu văn ngắn gọn, tránh lặp từ; thông tin nhanh, nhịp văn dồn dập phản ánh được sự khốc liệt của chiến trường
Trang 135 Từ tình đồng chí, đồng đội của những nữ thanh niên xung
phong trong tác phẩm Những ngôi sao xa xôi và những hiểu biết
xã hội, em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng nửa trang giấy thi) về sức mạnh của tình đoàn kết trong cuộc sống hiện nay.
=>5 Đoạn văn cần đảm bảo những yêu cầu về:
- Nội dung: Từ tình đồng chí, đồng đội của những nữ thanh niên xung phong trong tác phẩm Những ngôi sao xa xôi, nêu được những suy
nghĩ của về sức mạnh của tình đoàn kết : giúp con người hòa nhập,
gắn kết trong cộng đồng; tạo nên sức mạnh lớn lao để vượt qua khó
khăn, đạt được thành công trong mọi hoàn cảnh
- Hình thức: kết hợp các phương thức biểu đạt, diễn đạt rõ ý, độ dài theo qui định
Trang 146 Dựa vào văn bản « Những ngôi sao xa xôi », Em hãy viết đoạn văn khoảng 12 câu theo lập luận T-P-H để phân tích vẻ đẹp tâm hồn và tình đồng chí, đồng đội của những cô gái thanh niên xung phong trong tổ trinh sát mặt đường trên tuyến lửa Trường Sơn Trong đoạn có sử dụng thành phần biệt lập cảm thán và phép nối ( Gạch chân thành phần biệt lập cảm thán và phép nối)
