văn 7 – kì II thu nguyễn(0368218377)

Khác với lối bày tỏ bằng cảm xúc trong văn biểu cảm, việc bày tỏ ý kiến trong văn nghị luận nhằm giải thích, chứng minh, thuyết phục người nghe, người đọc một tư tưởng, một quan điểm nào

PHẦN : TẬP LÀM VĂN I) LÍ THUYẾT

A – Để làm tốt bài văn nghị luận

I – Đặc điểm và yêu cầu của văn nghị luận

Trong đời sống, người ta luôn phải bày tỏ ý kiến của mình về các hiện tượng tự nhiên về các hiện tượng tự nhiên, xã hội xảy ra xung quanh Một cuộc thảo luận tổ, một cuộc họp, một vấn đề trong cuộc sống, một chính sách mới, một tác phẩm nghệthuật, đều đòi hỏi mọi người bày tỏ thái độ của mình Khác với lối bày tỏ bằng cảm xúc trong văn biểu cảm, việc bày tỏ ý kiến trong văn nghị luận nhằm giải thích, chứng minh, thuyết phục người nghe, người đọc một tư tưởng, một quan điểm nào đó

Muốn cho người đọc người nghe cũng hiểu như mình, đồng tình và ủng hộ quan điểm của mình, người viết văn nghị luận phải có những luận điểm rõ ràng, có lí lẽ đúng đắn, chặt chẽ rút từ sách vở, từ đời sống và có những dẫn chứng đáng tin cậy, thuyết phục

Mỗi bài văn nghị luận đều phải có luận điểm, luận cứ và lập luận để dẫn đến luận điểm

Luận điểm là ý kiến thể hiện tư tưởng, quan điểm của bài văn được nêu ra dưới hình thức khẳng định (hay phủ định), được diễn đạt sáng tỏ, dễ hiểu, nhất quán Luận điểm là linh hồn của bài viết Luận điểm đúng đắn, chân thật, đáp ứng nhu cầu thực tế thì mới có sức thuyết thục Ví dụ trong bài “Chống nạn thất học”, luận điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh là: Phải nâng cao dân trí, muốn nâng cao dân trí thìphải chống nạn thất học, cụ thể là mỗi người Việt Nam phải biết đọc, biết viết Trong bài Sự giàu đẹp của Tiếng Việt, luận điểm chính là: Tiếng Việt của chúng ta

là một thứ tiếng vừa giàu, vừa đẹp Đó là quan niệm, là cách đánh giá của nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai

Luận điểm mà người viết nêu ra có tính thuyết phục phải có hai yếu tố quan trọng

Đó là phải được đảm bảo bẳng luận cứ chắc chắn và lập luận chặt chẽ

Luận cứ là lí lẽ, dẫn chứng đưa ra làm cở sở cho luận điểm Trong bài “Tinh thần yêu nước” của nhân dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu luận điểm: “Dân ta có một long nồng nàn yêu nước” Luận điểm này được đảm bảo bằng luận cứ rút từ sự thựclịch sử từ các thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, được đảm bảo bởi lận cứ lấy từ cuộc kháng chiến chống Pháp ở mọi miền, mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp

Lập luận là cách đưa ra lí lẽ, cách xếp đặt các luận cứ để dẫn đến kết luận nêu trongluận điểm Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng trong bài “Đức tính giản dị của Bác Hồ”

đã nêu lên luận điểm: “Bác là nhà cách mạng có sự nhất quán giữa đời hoạt động chính trị lay chuyển trời đất với đời sống vô cùng giản dị và khiêm tốn” Để chứng minh cho luận điểm này, tác giả đã nêu các luận cứ và trình bày theo trình tự: Bác giản dị trong bữa cơm, đồ dùng, cái nhà, lối sống Mỗi luận cứ đều có các dẫn chứng cụ thể có thể kiểm chứng được dễ dàng

II – Cách làm bài văn nghị luận

1, Quy trình làm bài văn nghị luận

Bài văn nghị luận cũng được làm theo quy trình chung của một bài tập làm văn gồm bốn bước: tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, tạo lập văn bản (viết bài và sửa bài) Muốn viết được bài văn nghị luận thành công thì phải tìm hiểu đề và tìm được các

ý cho đề bài đó Sau khi tìm được ý (theo cách lập ý thường gặp dưới đây) sẽ lập dàn ý và viết bài Trong khi viết có thể bổ sung, thêm bớt ý cho dàn bài hoàn chỉnh.Bước cuối cùng là sửa lại bài viết, nhất là sửa các lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp

2, Cách lập ý cho bài văn nghị luận

Muốn lập ý cho bài văn nghị luận, đầu tiên cần phải đọc kĩ đề bài để xác định luận điểm Người viết cần xác định đúng vấn đề, phạm vi, tính chất của nó Luận điểm chính đòi hỏi cần bàn bạc, cho ý kiến là gì? Tùy theo đề bài thuộc loại nào (giải thích, ca ngợi, khuyên bảo, nhắn nhủ, suy nghĩ, bàn luận, tranh luận, phản bác, )

mà xác định luận điểm chính cho phù hợp

Tiếp theo là tìm luận cứ cho luận điểm Thông thường muốn tìm luận cứ phải đưa

ra câu hỏi: Vấn đề cần bàn bạc là gì? Định nghĩa như thế nào? Vì sao có nhận xét như vậy? Điều đó có lợi hay có hại, lợi hại cụ thể như thế nào? Các lí lẽ và dẫn chứng nào có thể phục vụ cho việc thuyết phục mọi người?

Sau khi tìm các luận cứ, phải xây dựng lập luận, tức là phải tổ chức, sắp xếp các lí

lẽ, luận cứ theo một trình tự nhất định để luận điểm của người viết có sức thuyết phục

B – Những kiểu bài thường gặp

Thật ra, đây là các thao tác lập luận chính khi làm bài văn nghị luận Một bài văn nghị luận có tính thuyết phục thì người viết bao giờ cũng kết hợp các thao tác như giải thích, chứng minh, bình luận, Tuy nhiên để phù hợp với việc rèn luyện các thao tác, chúng ta tạm quy ước thành các kiểu bài làm văn nghị luận Trong chươngtrình Ngữ văn lớp 7 có ba kiểu bài phối hợp hai hình thức là lập luận giải thích kết hợp chứng minh

I – Kiểu bài thứ nhất: Lập luận chứng minh

1, Lưu ý chung

a, Chứng minh trong văn nghị luận là phép lập luận dùng các lí lẽ, chứng cứ xác thực, đáng tin cậy, được mọi người thừa nhận để chứng tỏ một luận điểm nào đó (một ý kiến, một nhận định, một đánh giá, ) là đúng hay sai, có lợi hay có hại, đáng tin hay không đáng tin

Các lí lẽ trong khi chứng minh được sắp xếp, trình bày theo một hệ thống nhất định Có thể từ xưa đến nay , từ xa đến gần, từ rộng đến hẹp, từ khái quát đến cụ thể (và ngược lại, tùy theo dụng ý của người nói hoặc viết) Trong bài Đừng sợ vấp ngã (Ngữ văn 7, tập hai, trang 41), để thuyết phục người đọc không sợ vấp ngã, tác giả đã lập luận rằng ai cũng từng vấp ngã, vấp ngã nhiều lần đến nỗi không nhớ nữa Nhưng có sao đâu Để tăng tính thuyết phục về không sợ vấp ngã, người viết

đã đưa ra năm dẫn chứng cụ thể về những người thành công, nổi tiếng ở các châu

lục khác nhau, thuộc các lĩnh vực khoa học, nghệ thuật khác nhau Vấp ngã không chỉ một lần, mà có khi còn “nhiều lần” (Oan Đi – xnay), tới năm lần (Hen – ri Pho).Thế nhưng không vì vấp ngã mà những đó chùn bước, trái lại họ đạt đến thành công rực rỡ Kết luận và cũng là luận điểm chính của bài là: Không sợ vấp ngã, không sợ thất bại

Các dẫn chứng đưa ra trong phép chứng minh (số liệu, sự kiện, hiện tượng, danh ngôn, thơ văn, ) cần phải có độ tin cậy, có tính chính xác, có tính chất tiêu biểu, tính chất toàn diện Tác giả Phạm Văn Đồng chứng minh Tiếng Việt giàu trên cơ sởđời sống tư tưởng và tình cảm của ta giàu, trên cơ sở kinh nghiệm đấu tranh lâu đời

và phong phú của dân tộc, trên cơ sở kinh nghiệm sống giàu có của nhân dân ta trong bốn ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước

b, Muốn làm bài văn nghị luận chứng minh phải nắm vững vấn đề cần chứng minh

Đó là vấn đề gì? Phạm vi của nó đến đâu? Các dẫn chứng có thể tìm ở nguồn nào? Vấn đề và yêu cầu chứng minh nằm ngay trong đề bài Bởi vậy khâu tìm hiểu đề bài rất quan trọng, quyết định phương hướng đúng đắn cho bài viết hay nói

Sau khi tìm hiểu, xác định vấn đề chứng minh, cần tìm các dẫn chứng, lí lẽ Có thể lấy từ trong đời sống, trong lịch sử, trong sách vở Làm bài chứng minh một vấn đềđạo đức, một vấn đề đạo đức, một vấn đề xã hội chủ yếu cần tìm dẫn chứng trong đời sống Làm bài chứng minh một nhận định về vấn đề văn học hay tác phẩm văn học chủ yếu lấy dẫn chứng trong tác phẩm Và cũng có vấn đề đòi hỏi lấy dẫn chứng kết hợp từ nhiều nguồn ấy với nhau

Dẫn chứng phải đảm bảo tính đúng đắn, phải chính xác, căn cứ trên sách vở và những nguồn thông tin đáng tin cậy

Vấn đề quan trọng khác là cách lập luận, trình bày dẫn chứng sao cho tập trung, chặt chẽ Điều này đòi hỏi nghệ thuật lập luận của người viết Cách sắp xếp dẫn chứng mạch lạc, lớp lang sẽ đạt hiểu quả chứng minh cao Ngược lại, nếu không biết sắp xếp, các dẫn chứng sẽ lộn xộn, rời rạc, không thể tập trung làm rõ vấn đề cần chứng minh

2, Hướng dẫn tìm hiểu đề, lập dàn ý, tạo lập văn bản

Kết bài:

- Nhắc lại những điểm chính đã làm sáng tỏ

- Khẳng định lại một lần nữa vấn đề đã chứng minh từ nhiều góc độ khác nhau

II – Kiểu bài thứ 2: Lập luận giải thích

1, Lưu ý chung

a, Giải thích trong văn nghị luận là làm cho người đọc hiểu rõ các tư tưởng, đạo lí, phẩm chất, quan hệ, cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người

Người ta thường giải thích bằng cách: nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh, đối chiếu với các hiện tượng khác, chỉ ra các mặt lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả củahiện tượng, vấn đề được giải thích Ví dụ giải thích về lòng khiêm tốn có thể được coi là một bản tính căn bản cho con người; liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn; Chỉ

ra cái lợi của khiêm tốn, cái hại của không khiêm tốn; Nêu rõ lí do cần phải khiêm tốn

Khi giải thích, lí lẽ phải rõ ràng, dẽ hiểu và chặt chẽ thì mới có sức thuyết phục Tấtnhiên, trong một chừng mực, để đảm bảo cho lí lẽ có sức thuyết phục, người giải thích cũng cần nêu dẫn chứng, nhưng phần chứng minh này chỉ có mục đích làm sáng tỏ lí lẽ mà thôi

b) Giải thích một quan niệm, một câu danh ngôn, một nhận định, nội dung một câu

ca dao, tục ngữ đòi hỏi phải hiểu rõ vấn đề cần giải thích chứa đựng trong đó

Người viết không chỉ đưa ra cách hiểu của riêng mình mà cần phải đưa ra cách hiểuchung nhất, phổ biến nhất về vấn đề đó

Để làm rõ vấn đề, người viết căn cứ vào yêu cầu của đề để tập hợp lí lẽ, sắp xếp lí

lẽ Vận dụng các phương pháp giải thích một cách thích hợp( định nghĩa, diễn giải, liệt kê, nêu ví dụ, đối sánh, ) để làm sáng tỏ vấn đề một cách toàn diện

Trong quá trình giải thích, có khi cần lấy một vài dẫn chứng để chứng minh cho lậpluận, dẫn giải Nhưng cần chú ý không lấy dẫn chứng tràn lan và không biến việc giải thích thành việc chứng minh

Với những vấn đề khó nên đưa ra nhận định ở mức cần thiết không to tát, cứng nhắc và có thể giới thiệu còn có những cách hiểu khác nữa, nhưng cần tập trung vào cách hiểu được trình bày

2, Hướng dẫn tìm hiểu đề, lập dàn ý, tạo lập văn bản.

Dàn bài chung:

a) Mở bài

- Giới thiệu vấn đề cần giải thích: một nhận xét, một đánh giá, một câu tục ngữ, bài

ca dao…

- Nêu phương hướng, phạm vi cần giải thích: những từ ngữ nào , nội dung gì…

b) Thân bài

- giải thích lần lượt các nội dung đã định hướng ở phần mở bài

- Lí lẽ của người giải thích

- Nội dung của những vấn đề cần giải thích( định nghĩa, nghĩa đen, nghĩa bóng, phạm vi tác động )

- Cách hiểu đúng đắn, toàn diện đối với vấn đề, căn cứ vào điều kiện lịch sử, cụ thể

c) Kết bài

- Nhấn mạnh cách hiểu đúng, không thể bác bỏ hay xuyên tạc

- Cũng có thể liên hệ với thực tế hay rút ra bài học cho bản thân

III- Kiểu bài thứ 3- Lập luận giải thích, kết hợp với chứng minh

* Lưu ý chung

Đây là kiểu bài nghị luận hỗn hợp, yêu cầu kết hợp cả hai phương thức lập luận giảithích và chứng minh Yêu cầu kĩ năng của loại bài này cao hơn loại giải thích và chứng minh biệt lập

Cách làm như là đối với việc chứng minh và giải thích đã nêu bên trên Điểm khác biệt là kiểu bài này phải sử dụng giải thích để làm sáng tỏ vấn đề, sau đó chứng minh tính chất của vấn đề hoặc ngược lại lần lượt giải thích hoặc chứng minh Tỉ lệ vận dụng cả hai kiểu lập luận tùy theo mức độ yêu cầu của đề bài

Có ba kiểu kết hợp chính thường gặp là:

- Giải thích vấn đề nêu ra Sau đó chứng minh vấn đề đó bằng dẫn chứng trong lịch

sử, trong văn học và trong đời sống

- Chứng minh vấn đề Sau đó dùng lí lẽ giải thích để làm sáng tỏ thêm điều đã chứng minh

- Lần lượt giải thích, chứng minh vấn đề xen kẽ nhau Nêu lí lẽ, dẫn chứng, lập luậnnhư yêu cầu của hai kiểu: lập luận chứng minh và lập luận giải thích

Tỉ lệ của phần giải thích, chứng minh tùy theo yêu cầu cụ thể của từng đề bài Điều khó nhất là làm thế nào để phần giải thích và chứng minh gắn bó mật thiết, thống nhất trong một bài viết, chứ không phải là ghép hai phần đó vào nhau tạo ra văn bản rời rạc

Chùm đề 8: Một số đề khác

Chùm đề 9: Viết đoạn văn

D) DÀN Ý, BÀI VIẾT THAM KHẢO CÁC CHÙM ĐỀ CƠ BẢN :

Chùm đề 1: Tình yêu thương

ĐỀ 1: Chứng minh câu tục ngữ:

Nhiễu điểu phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng

Lập dàn ý:

1) Mở bài

- Yêu thương con người là truyền thống quí báu của cha ông ta từ xưa đến nay

- Truyền thống ấy đã được đúc kết trong câu ca dao:

Nhiễu điểu phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng

2 Thân bài

* Trước hết, ta đi tìm hiểu nội dung, ý nghĩa câu ca dao:

- Nhiễu điều là tấm vải lụa màu đỏ, phủ lên giá gương, giúp gương không bị bụi bám bẩn, màu đỏ được sáng trong

- “Giá gương” là giá đỡ trước gương

-> Con người phải biết yêu thương, đùm bọc lẫn nhau

* Vì sao vậy?

- Vì yêu thương con người là truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam Nhờ cótình yêu thương mà mối quan hệ giữa người với người trở nên tốt đẹp hơn Con người có nghị lực vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống

* Thực tế cuộc sống đã chứng minh:

- Trong gia đình con cháu kính trọng ông bà, cha mẹ, anh chị em yêu thương nhau

- Ngoài xã hội: yêu thương giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn(

Ví dụ: quyên góp, ủng hộ đồng bào vùng lũ lụt, hạn hán)

- Trong trường lớp( quyên góp sách vở giúp đỡ những bạn học sinh nghèo)

- Một câu tục ngữ có nội dung tương tự: “ Lá lành đùm lá rách”

* Là một học sinh em phải yêu thương gia đình, giúp đỡ những người gặp khó khăn, hoạn nạn, chia sẻ giúp đỡ những bạn học sinh trong trường, lớp có hoàn cảnhkhó khăn

3, Kết bài

Yêu thương con người là truyền thống quí báu của ông cha ta Mỗi chúng ta cần duy trì điều đó

** Bài viết tham khảo:

Yêu thương con người là truyền thống tốt đẹp ngàn đời của dân tộc ta từ xưa đếnnay Truyền thống ấy đã đi vào những cau ca dao, tục ngữ ngắn gọn, nhưng đầy ý nghĩa Một trong số đó là:

Nhiễu điểu phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng

Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa câu ca dao “ Nhiễu điều” là tấm lụa đỏ quý phủlên giá gương, khỏi bị bụi bẩn, giúp gương luôn trắng sáng mãi “ Giá gương” là giá đỡ chiếc gương nói chung, vật này nâng đỡ, che chở cho nhau Đó là nghĩa đen.

Từ hai hình ảnh ẩn dụ trên, câu ca dao muốn đề cập đến ý nghãi sâu xa hơn Cũng giống như tấm lụa quý, biết chịu thiệt thòi bảo vệ cho tấm gương, con người phải biết yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau

Vì sao vậy? Bởi đây là truyền thống, phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam Nhờ có tình thương mà quan hệ giữa người với người trở nên tốt đẹp hơn, xã hội trở nên văn minh hơn, con người có nghị lực để vượt qua mọi khó khăn thử thách.Thật vậy, thực tế đã chứng minh khá rõ nét về điều đó Trong mỗi gia đình, ta không chỉ yêu bản thân chúng ta mà còn kính yêu ông bà, cha mẹ, anh chị em Đến trường, ta phải kính thầy yêu bạn, giúp đỡ bạn mỗi khi bạn gặp gặp khó khăn trong học tập Ở mỗi xóm giềng, bà con lối xóm luôn quan tâm, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn Nhà ai có chuyện vui, bà con đến chúc mừng, gặp chuyện buồn bà con đến thăm hỏi, động viên Nhìn rộng ra ngoài xã hội, ta thấy nghìn năm nay, dân tộc ViệtNam- những người con Lạc cháu Hồng yêu thương, gắn bó với nhau, cùng nhau đánh giặc ngoại xâm Hằng năm, trên các phương tiện truyền thông, cứ ở đâu có thiên tai, lũ lụt, lập tức ở đó có hàng triệu tấm lòng chia sẻ, giúp đỡ Phong trào quyên góp, ủng hộ dấy lên trong cả nước Có những cụ già bớt những đồng tiền lương ít ỏi, những em bé cẩn thận gấp những bộ quần áo cũ, tiết kiệm từng cái bút, quyển sách để ủng hộ đồng bào gặp khó khăn, góp phần động viên họ vượt qua cơnhoạn nạn Rồi chiến dịch “ Mùa hè xanh”, có hàng ngàn thanh niên tình nguyện sẵnlòng xông pha đến những nơi xa xôi, hẻo lánh giúp bà con dựng lại mái nhà, mảnh vườn Phong trào “ Trái tim cho em”, “ Ánh sáng cho người mù” mang niềm vui, ánh sáng cho những người bất hạnh và còn rất nhiều người có lòng yêu thương khác nữa

Bên cạnh đó, còn rất nhiều câu ca dao, tụ ngữ khác cũng gợi lòng yêu thương, đó là

Câu ca dao ngắn gọn nhưng rất sâu sắc, là lời khuyên, bài học quí giá đối với mỗi chúng ta Em mong mọi người hãy yêu thương lẫn nhau để xã hội mãi văn minh, lịch sự và hạnh phúc

Đề 2 : Em hãy giải thích câu tục ngữ: “ Thương người như thể thương thân”

** Bài viết tham khảo:

Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu thương đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau Tình cảm yêu thương con người ấy đã trở thành máu thịt trong mỗi chúng ta

Từ đó hình thành nên lòng nhân ái, tình người bao la Ông bà ta xưa có dạy: “ Thương người như thể thương thân”

Đây là một lời khuyên chí tình, chí nghĩa nhằm nhắc nhở con cháu phải biết yêu thương giúp đỡ người khác như yêu thương chính bản thân mình: Như mộtlời nói tự nhiên chân thành ngắn gọn, mà lại chứa chan bao điều giáo huấn Câu tụcngữ được tách thành hai vế: Một bên là người “ nhân loại”, một bên là bản thân bởicách so sánh “như thể” Lời dạy trên muốn nhấn mạnh: Nếu ta thương thân ta như thế nào thì phải thương người chung quanh ta như thế ấy Thân thể của ta thì phải quí trong, phải chăm sóc Chỉ một vết trầy xước nhỏ, một chứng đau nhẹ cũng khiến cho ta phải quan tâm lo sợ…cho tấm thân ta Thấm được cái đau khi mình mắc phải sẽ giúp ta thông cảm với nỗi đau của người khác Nếu như người chung quanh ta không may gặp khó khăn, hoạn nạn thì ta nên giúp đỡ, quan tâm, chăm sóc họ như yêu thương chăm sóc chính bản thân mình

Chúng ta ai cũng hiểu rằng : Là người sống sống trong xã hội, không ai sống lẻ loi, đơn độc được mà phải tập hợp thành đoàn thể, cộng đồng Trong gia đình ta có mốiquan hệ anh em, những người cùng huyết thống, cùng có những kỉ niệm vui buồn bên nhau Họ chẳng khác nào như chân với tay trong cùng một cơ thể Do đó khi có

ai gặp hoạn nạn khó khăn, mọi người đâu nỡ quay mặt làm ngơ cho được, bởi “ máu chảy ruột mềm”

Xa hơn nữa là bạn bè, bà con hàng xóm, những người đã cùng ta “ tối lửa tắt đèn”

có nhau Tuy không cùng máu mủ nhưng họ lại là người có tình có nghĩa sâu nặng với ta Những lúc “trái gió trở trời”, những khi cùng đường bí lối, họ đến với ta bằng những tấm lòng chân thành để “chia ngọt sẻ bùi” Tình nghĩa ấy sâu đậm chẳng khác gì anh em một nhà Vì vậy khi họ không may rơi vào hoàn cảnh khó khăn, lẽ nào ta lại ngoảnh mặt thờ ơ cho đành Lúc này thái độ “nhường cơm se áo”, “ chị ngã em nâng” là một việc làm mà ta phải thực hiện tốt Ngay đến cộng đồng xã hội mà ta đang sống, những người dù ở miền ngược hay miền xuôi, dù nơi miền núi hay đồng bằng cũng đều là anh em, bởi lẽ họ với ta cùng một dân tộc, có chung một mẹ Âu Cơ Chính mối quan hệ gắn bó này tạo nên tình cảm tương thân,tương ái giữa con người với con người trong xã hội Tình cảm ấy đã bao đời nay trởthành truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta Trải qua những năm tháng kháng chiến gian khổ, gay go cả nước đều chung lòng đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để đi đến thắnglợi vẻ vang Và cũng đã biết bao lần toàn dân ta đã hưởng ứng tích cực lời kêu gọi

“ một miếng khi đói bằng một gói khi no” của Đảng và nhà nước ta để chung góp

từ tiền bạc đến thuốc men vật dụng hầu chia sẻ nỗi đau với các nạn nhân của thiên tai lũ lụt Những việc làm ấy đã thể hiện rất rõ tấm lòng “ thương người như thể thương thân” mà ông cha ta đã truyền dạy tình cảm cao đẹp ấy là một đạo lí, là mộtnet đẹp của con người, là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh, hạnh phúc.Cho nên, mỗi chúng ta cần hiểu rằng yêu thương người khác như yêu thương chính bản thân mình là một việc làm tốt đáng để cho mọi người noi theo Ngày nay, câu tục ngữ không còn mang ý nghĩa hẹp của cá nhân mà nó mang nội dụng rộng lớn,

nó trơt thành tình cảm chung, nếp sống chung của toàn xã hội Và tình cảm nhân đạo ấy được phát triển lan rộng qua mối quan hệ với cả cộng đồng nhân loại Thấmnhuần lời dạy ấy, bản thân mỗi chúng ta cần phải có ý thức rèn luyện đạo đức Ngay từ nhỏ phải biết sống đoàn kết yêu thương nhau từ trong gia đình, lớp học đến mọi người xung quanh “ tuổi nhỏ làm việc nhỏ”, không có gì lớn lao, chỉ cần biết giúp đỡ bạn trong lớp, tham gia quyên góp giúp đỡ đồng bào thiên tai, giúp đỡ gia đình neo đơn, người già, người tàn tật Đó chính là biểu hiện tốt đẹp giữa người với người trong xã hội mà mỗi chúng ta cần phải thực hiện trong cuộc sống hằng ngày.

Tóm lại, câu tục ngữ đã cho ta một bài học về đạo lí làm người Lời dạy ấy mãi vang bên tai ta nhắc nhở ta phải có lòng nhân ái, phải biết yêu thương mọi người chung quanh như thương yêu chính bản thân mình Phát huy được truyền thống tốt đẹp của ông cha là chúng ta vừa thể hiệ nhân cách làm người vừa góp phần xây dựng một đất nước văn minh tiến bộ

Đề bài 3: Ca dao Việt Nam có những câu quen thuộc :

Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.

Em hãy chứng minh vấn đề nêu trong câu ca dao trên.

Bài văn chứng minh cần đảm bảo các ý cơ bản sau :

- Thân bài:

+ Giải thích ý nghĩa và bản chất của vấn đề : hình ảnh bầu - bí khác giống nhưngchung một giàn Cần yêu thương là cách nói ẩn dụ tượng trưng nhằm thể hiện mộtcách kín đáo và sâu sắc tình yêu thương đoàn kết, đùm bọc nhau của các dân tộcViệt Nam trong lịch sử dựng nước và giữ nước

+ Luận chứng chứng minh theo ba luận điểm :

♦ Thương yêu giúp đỡ nhau trong đời sống nghèo túng vấn vả : Chị ngã em nâng, Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ,

♦ Đùm bọc nhau trong hoạn nạn thiên tai, lá lành đùm lá rách, cả nước giúp đỡđồng bào lũ lụt, nhường cơm sẻ áo,

 Đoàn kết thương yêu nhau trong hai cuộc kháng chiến

- Kết bài:

+ Đoàn kết thương yêu nhau đã trở thành sức mạnh giúp ta thành công

+ Rút ra bài học cho bản thân : khắc phục tính đố kị, cá nhân, ích kỉ; thực

sự đoàn kết, hoà nhập và yêu thương các bạn trong lớp, làng xóm.

***Bài làm tham khảo:

Nhân dân Việt Nam ta vốn có truyền thống yêu thương đùm bọc, đoàn kết giúp

đỡ lẫn nhau Điều đấy đã được ông cha ta nhắc nhở qua câu ca dao:

Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Câu ca dao đưa ra hai hình ảnh so sánh giáu sức biểu cảm là “ bầu” và “ bí” Bầu và bí dù có khác nhau về tên gọi, về cay trái nhưng đều thuộc loại dây leo cùng phát triển trưởng thành trên cái giàn, ngôi nhà quê hương của loài ấy Chúng thương có chung một điều kiện sống, chính vì vậy chúng càng gần gũi thân thiết với nhau Bầu thân mềm, bí cũng thân mềm Bầu phải tựa vào giàn mới phát triển được Bí cũng như thế Chung giàn còn có nghĩa là bầu và bí tựa vào nhau, tựa vào giàn Giàn đổ thì bầu gặp tai nạn, bí cũng gặp tai nạn Bầu và bí cùng chung một phận Vì sao bầu bí khác giống mà vẫn phải yêu thương nhau? Nhân dân đưa ra lí

do “ chung giàn” Chung một giàn là chung nhau địa điểm, chung nhau không gian.Bầu và bí chịu mưa, chịu nắng, cùng sống chung bằng những tấc đất bạc màu hay trù phú, cùng được tưới những dòng nước mát hay cùng chịu những ngày hạn hán Như vậy, cảnh ngộ của chúng không khác gì nhau Lẽ nào một mình bầu có thể tươixanh khi bí thì khô héo Bầu thương bí cũng chính là thương mình Bí có sống thì bầu mới sống Nếu bí cỗi cằn thì bầu cũng chẳng thể tươi xanh

Câu ca dao nói về bầu và bí nhưng dân gian không chỉ nói chuyện cỏ cấy Hình ảnh bầu và bí là hình ảnh ẩn dụ để khuyên nhủ người đời Con người cũng như cây bầu cây bí tuy khác giống nhưng lại sống chung một làng, một xã trên một mảnh đất cùng dân tộc Vì vậy phải biết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau

Tại sao chúng ta phải yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau? Là người Việt Nam cùng một mẹ Âu Cơ mang chùng dòng máu Rồng Tiên dù ở bất cứ nơi đâu, miền ngược hay miền xuôi, đồng bằng hay rừng núi cũng đều là ruột thịt, đều là anh em Thực tế đã chứng minh sự đoàn kết, gắn bó của dân ta mỗi khi có giặc ngoại xâm Tình yêu thương trong những trận chiến đấu ấy đã làm cho dân tộc ta có sức mạnh

để chiến thắng từ miền ngược đến miền xuôi, từ Bắc xuống Nam, từ người già đến trẻ em, ai cũng đồng lòng bởi vì họ đều là dân của VN, cùng chịu chung ách nô lệ, cùng chịu chung nỗi khổ đất nước Chính vì vậy, nhân dân ta đã đoàn kết, yêu thương nhau cùng nhau chiến thắng kẻ thù Sống trong xã hội, không ai sống lẻ loi

mà cần có sự giúp đỡ lẫn nhau nhất là khi gặp hoạn nạn khó khăn, “ lá lành đùm lá rách” đó là tình người Những lúc gặp thiên tai lũ lụt: “ Một miếng khi đói bằng một gói khi no” nên kẻ giàu người nghèo quyên góp lại tiếp ứng cho những nạn nhân không may mắn chia sẻ phần nào nỗi mất mát đau thương của họ, đó là truyềnthống quí báu từ ngàn xưa

Yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau là một nghĩa cử, một việc làm tốt không những thể hiện đạo đức của con người mà nó còn là cơ sở của tình yêu quê hương Bởi lẽ,

giúp đỡ cho những người bị thiên tai, dịch hoạn tức là góp phần trong việc “xóa đóigiảm nghèo”, góp phần ổn định cuộc sống của người dân.

Tóm lại, đoàn kết thương yêu nhau đã trở thành sức mạnh giúp ta thành công

Để lời dạy của người xưa còn nguyên giá trị thì bản thân mỗi học sinh cần phảikhắc phục tính đố kị, cá nhân, ích kỉ; thực sự đoàn kết, hoà nhập và yêu thương cácbạn trong lớp, làng xóm

Đề 4: Hãy giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ : “Lá lành đùm lá rách”

- Vì sao hai loại lá này cần che chở cho nhau, bảo vệ nhau?

+ Vì sự tồn tại và phát triển của bản thân chúng nói riêng và của cái cây nói chung.+ Vì vẻ đẹp và sự bền chắc khi người ta dùng lá để gói (bánh, giò, nem…)

- Nghĩa bóng của lá lành, lá rách: người giàu, người nghèo; người bình an, người gặp nạn; người tốt, người chưa tốt,…Con nguwoif cần yêu thương, đùm bọc, che chở nhau

- Vì sao con người phải yêu thương đùm bọc nhau?

+ Thế nào là yêu thương, giúp đỡ nhau?

+ Vì sao phải yêu thương nhau( trong gia đình, bạn bè, xã hội)

+ Tình yêu thương biểu hiện như thế nào trong đời sống xã hội ( trong lao động sảnxuất, chiến đấu, trong nhà trường và đời sống hiện đại,…)?

+ Tính tích cực của lòng yêu thương ( Sống không có tình yêu thương sẽ có tác hại như thế nào?)

+ Khẳng định tình cảm đó chính là đạo lí tốt đẹp, là truyền thống quý báu của dân tộc, xã hội ta

3, KẾT BÀI

- Cảm nhận về sự sáng suốt và khôn ngoan của người xưa khi khuyên nhủ con người đùm bọc, hỗ trợ nhau

- Xác định thái độ đúng đắn về thái độ đoàn kết, giúp đỡ, chia sẻ trong cuộc sống

*** Bài viết tham khảo:

Từ ngàn xưa, dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu thương đỡ đần, giúp đỡ lẫn nhau Lòng yêu thương, tinh thần nhân đạo đó càng ngời sáng là những lúc gặp khó khăn, gian khổ Truyền thống ấy đã thấm nhuần vào máu thịt của con người và nó được đúc kết lại thành những bài học, những câu tục ngữ mà ông cha ta thường nhắc nhở:

“Lá lành đùm lá rách”

Không phải ngẫu nhiên mà ông cha ta mượn hình ảnh chiếc lá để làm bài học giáo dục cho con người Câu tục ngữ gợi lên những hình ảnh quen thuộc, gần gũi với những sự việc bình thường trong cuộc sống

“Lá lành” là những chiếc lá còn nguyên vẹn, còn giữ nguyên dáng hình của chiếc

lá “Lá lách” là chiếc bị sâu rầy đục khoét hoặc gió làm tơi đi nên không còn

nguyên vẹn như trước Ta thử nhìn lên một thân cây với nhiều cành cây xanh um tươi tốt, nếu nhìn kĩ ta sẽ thấy những chiếc lá lành đan cài, bao trùm che lấp một vài chiếc lá sâu rách ở phía sau Cũng như chiếc bánh chưng, bánh ú được gói bằngnhiều lớp lá: Bên ngoài là lớp lá tốt, lành lặn, bên trong là những lớp lá nhỏ, xấu xí,không nguyên vẹn Chính nhờ nhiều lớp lá, nhất là những chiếc lá tốt bọc bên ngoài nên nhìn vào ta không thấy được những chiếc lá xấu ở trong Nhờ những chiếc lá tốt ấy mà chiếc bánh gọn gàng, khéo léo hơn

Từ hình ảnh trên ta liên tưởng đến con người Chiếc lá lành tượng trưng cho người

có cuộc sống đầy đủ, ấm no Còn chiếc lá rách là hình ảnh của người không may mắn, có cuộc sống thếu thốn Nếu chiếc lá lành biết đùm bọc, che chở cho chiếc lárách không may mắn, có cuộc sống thiếu thốn thì lẽ nào ta là con người mà không biết giúp đỡ, yêu thương những kẻ gặp hoạn nạn sao? Là người sống trong xã hội,

ai cũng muốn có cuộc sống sung túc và đầy đủ nhưng mấy ai được như ý muốn củamình Có người gặp những điều không may này nối tiếp những điều không may khác Trước hoàn cảnh đó, cũng là một anh em sống trong cùng một đất nước ta phải hết lòng giúp đỡ họ

Sự giúp đỡ từ những tấm lòng của người may mắn sẽ an ủi được phần nào những mất mát đau thương của kẻ gặp khó khăn Đùm bọc, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau

là tình cảm thiêng liêng quí báu, là đạo lí làm người Sống trên một lãnh thổ, cùng nói một thứ tiếng, cùng một tổ tiên, một lịch sử, như vậy là anh em trong một nhà

Lá lành hay lá rách cũng là lá, cũng như nghèo hay giàu, sang hay hèn đều là con người, thì ta đối xử với nhau cho ra cái đạo lí làm người

Bởi lẽ đó mà dân tộc ta trải qua biết bao gian nan khổ sở mà vẫn đứng vững, vẫn trường tồn Những trận thiên tai, lũ lụt giáng xuống các miền đồng bằng Nam Bộ cũng như các vùng cao nguyên gây biết bao nhiêu thiệt hại về tài sản sinh mạng củacon người Thế nhưng nhờ “Lá lành đùm lá rách”, “của ít lòng nhiều” của bà con, của nhân dân đóng góp nên cũng an ủi và giả quyết được phần nào những mất mát, đau thương ấy Tình yêu đồng bào, đồng loại đã làm ấm lại, làm lành lại những nỗi đau, những vết thương vì hoàn cảnh Sự đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau đã tạo nên tình thân ái trong nhân dân và nó là truyền thống rất tốt đẹp của dân tộc ta

Lời dạy trên là một bài học sâu sắc về đạo lí làm người mà mỗi người chúng

ta cần thực hiện tốt Có được như thế thì mọi người sẽ yêu thương nhau, đùm bọc lẫn nhau trong cơn hoạn nạn, khó khăn trong xã hội sẽ tốt đẹp biết đường nào Lời nhắc nhở của cha ông sẽ là phương châm cho hành động của chúng ta khi sống trong cõi đời này

Chùm đề 2: Lòng biết ơn

Đề bài 1: Chứng minh rằng nhân dân ta luôn sống theo đạo lí: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây; Uống nước nhớ nguồn”

Dàn ý tham khảo:

1, Mở bài: Khẳng định lòng biết ơn là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ xưa

đến nay Truyền thống đó đã được ông cha ta đúc kết trong hai câu tụ ngữ: “Ăn quảnhớ kẻ trồng cây; Uống nước nhớ nguồn”

2, Thân bài

* Xét về lí lẽ( Trả lời câu hỏi là gì? Là sao?): Giải thích

- Đúng vậy( khẳng đinh)

+ Giải thích: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây là gì? Uống nước nhớ nguồn là gì?

+ Dùng lí lẽ để lập luận( Vì sao vậy)

Vì mọi thành quả chúng ta đang sử dụng ( mọi thứ chúng ta đang dùng) không phải tự nhiên mà có, tất cả đều do công sức lao động của con người mà ra

Vì vậy, chúng ta phải biết quí trọng những thành quả lao động đó

* Xét về thực tế( Trả lời câu hỏi như thế nào? Làm gì?) Chứng minh:

- Thật vậy, thực tế đã chứng minh: có rất nhiều việc làm thể hiện lòng biết ơn( đưa

ra một số dẫn chứng)

+ Ngày giỗ tổ Hùng Vương 10-3

+ Ngày thương binh liệt sĩ 27-7

+ Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11

* Bản thân em đã làm gì để thể hiện lòng biết ơn đó?

3, Kết bài: Khẳng định lòng biết ơn là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ xưa

đến nay

** Bài viết tham khảo:

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây; Uống nước nhớ nguồn” là những câu tục ngữ cho thấy lối sống biết ơn người đi trước, biết ơn cội nguồn Đó chính là đạo lí tốt đẹp vàbền vững của nhân dân ta từ xưa đến nay

Trước hết, ta đi tìm hiểu đạo lí tốt đẹp này qua hai câu tục ngữ Đầu tiên, “ Ănquả nhớ kẻ trồng cây” là mỗi khi thưởng thức một loại hoa thơm, traí ngọt, ta phải nhớ ơn người đã vun trồng, chăm sóc cây cho quả đó Còn “ Uống nước nhớ

nguồn” nghĩa là khi uống một ngụm nước mát, trong lành, ta phải nhớ đến nơi khởiđiểm, bắt đầu của nguồn nước đó Hai câu tục ngữ trên hoàn toàn đúng đắn

Từ các hình ảnh ẩn dụ trên hai câu tục ngữ đã nêu lên đạo lí: Mỗi khi hưởng thụ thành quả tôt đẹp nào cả về vật chất lẫn tinh thần, ta phải biết ơn những người làm

ra nó, tạo ra nó, biết ơn tổ tiên cội nguồn… Và vì vậy, chúng ta phải nhớ đến những người tạo ra thành quả đó với tất cả sự biết ơn, bởi họ đã mất bao công sức vất vả để làm ra thành tựu ấy Đó cũng như cha mẹ đã một nắng hai sương vất vả biết bao để làm ra hoặc mua về những hạt gạo, mớ ra Con cá…Hay người công nhân đã cần cù, chăm chỉ, biết mấy để làm ra những mảnh vải, những bộ quần áo

Và cô lao công cũng đã cực nhọc, lao lực để có được con đường sạch sẽ, thoáng đãng.

Vậy chúng ta cần thể hiện đạo lí “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “ Uống nước nhớ nguồn” như thế nào? Thật vậy, thực tế trong cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét vềđiều đó Trong mỗi gia đình, dù giàu sang hay nghèo khó đều có bàn thờ gia tiên Dẫu chỉ là nén nhang, chén nước hay một vài bông hoa trong bình nhưng những người con cháu đã gửi gắm vào đó tấm lòng biết ơn vô hạn Hằng năm Nước ta long trọng tổ chức các lễ hội: Ngày 20-11 là ngày tôn vinh các thầy cô giáo Ngày 27-7 là ngày biết ơn những anh hùng liệt sĩ dân tộc Rồi những chính sách đã ngợi

ca, phụng dưỡng đối với những người có công, những người mẹ Việt Nam anh hùng Ngày nay, mỗi bát cơm chúng ta ăn, mỗi tấm áo chúng ta mặc hay tất cả bất

kì là đồ vật nào ta đang sử dụng đều nhờ vào bàn tay lao động của con người Có nhiều bài thơ, bài hát ca ngợi Đảng Bác kính yêu Và cũng có nhiều câu ca dao, tụcngữ cũng ca ngợi lòng biết ơn như:

“Con người có tổ có tông

Như cây có cội như sông có nguồn”

Câu tục ngữ “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “| Uống nước nhớ nguồn” là biết ơn những người đi trước, biết ơn cội nguồn Cần làm gì để đạo lí tốt đẹp đó ngày càng một phát triển và bền vững? Đó là câu hỏi được đặt ra cho chúng ta, trong đó có bạn và tôi

Đề 2: Tục ngữ có câu “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” Em hiểu thế nào về câu tục ngữ trên?

***Bài làm tham khảo:

Lòng biết ơn đối với người khác từ xưa đến nay vốn là truyền thống của dân tộc ta Ông cha ta luôn nhắc nhở, dạy bảo con cháu phải sống ân nghĩa thủy chung, đã nhận ơn của ai thì không bao giờ quên Truyền thống đạo đức đó được thể hiện rõ nét qua câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

Đây là một lời giáo huấn vô cùng sâu sắc Khi ăn những trái cây chín mọng với hương vị ngọt ngào ta phải nhớ tới công lao vun xới, chăm bón của người trồng nêncây ấy Từ hình ảnh ấy, người xưa luôn nhắc nhở chúng ta một vấn đề đạo đức sâu

xa hơn: người được hưởng thành quả lao động thì phải biết ơn người tạo ra nó Haynói cách khác: Ta phải biết ơn những người mang lại cho ta một cuộc sống ấm no hạnh phúc như hôm nay

Tại sao như vậy? Bởi vì tất cả những thành quả lao động từ của cải vật chất đến củacải tinh thần mà chúng ta đang hưởng thụ không tự nhiên mà có được Những thànhquả đó là mồ hôi, nước mắt và cả xương máu của biết bao lớp người đã đổ xuống

để tạo nên Bát cơm ta ăn là do công lao khó nhọc vât vả “một nắng hai sương” củangười nông dân trên đồng ruộng Tấm áo ta mặc, ngôi nhà ta ở, cả những vật dụng

ta tiêu dùng hàng ngày là do sức lao động cần cù, miệt mài của những người thợ, những chú công nhân Cũng như những thành tựu van hóa nghệ thuật, những di sảncủa dân tộc còn để lại cho đời sau hôm nay là do công sức, bàn tay, khối óc của

những nghệ nhân lao động sáng tạo không ngừng Còn rất nhiều, nhiều nữa nhữngcông trình vĩ đại ,,, mà ông cha ta làm nên nhằm phục vụ cho con người Chúng ta

là lớp người đi sau, thừa hưởng những thành quả ấy, lẽ nào chúng ta lại lãng quên,

vô tâm không cần biết đến người đã tạo ra chúng ư? Một thời gian đằng đẵng sống trong những đêm dài nô lệ, chúng ta phải hiểu rằng đã có biết bao lớp người đã ngã xuống lớp khác đứng lên quyết tâm đánh đuổi kẻ thù để cho ta có được cuộc sốngđộc lập, tự do như ngày hôm nay Vì vậy, ta không thể nào quên được những hi sinh

to lớn và cao cả ấy

Có lòng biết ơn, sống ân nghĩa thủy chung là đạo lí làm người, đó cũng là bổn phận, là nhiệm vụ của chúng ta đối với đời Tuy nhiên, lòng biết ơn không phải là lời nói suông mà phải thể hiện bằng hành động cụ thể Nhà nước ta đã có những phong trào đền ơn đáp nghĩa, xây dựng những ngôi nhà tình nghĩa cho các bà mẹ Việt Nam anh hùng, các gia đình thương binh liệt sĩ Việc đền ơn đáp nghĩa này đã trở thành phong trào, là chính sách lan rộng trên cả nước Đây không chỉ là sự đền đáp công ơn đơn thuần mà nó trở thành bài học thiết thực về đạo lí làm người của chúng ta Cho nên mỗi người ai ai cũng cần phải có ý thức bảo vệ và phát huy những thành quả đạt được ấy ngày càng tốt đẹp hơn , có nghĩa là ta vừa là “người

ăn quả” của ngày hôm nay, vừa là “người trồng cây” cho ngày mai Cũng từ đó ta càng thấm thía hiểu được rằng: Cha mẹ, thầy cô cũng chính là người chồng cây, còn ta là người ăn quả Vì vậy ta cần phải thực hiện tốt bổn phận làm con trong gia đình, bổn phận của người học trò trong nhà trường Làm được như vậy tức là ta tức

là ta đã thể hiện được lòng biết ơn sâu sắc của mình đối với những người đã hi sinh,thương yêu lo lắng cho ta Đây là một việc làm không thể thếu được ở thế hệ trẻ hiện nay

Tóm lại, câu tục ngữ trên giúp ta hiểu hơn về đạo lý làm người Lòng biết ơn là tình cảm cao quý và cần phải có trong mỗi con người Vì vậy, chúng ta cần phải luôn trau dồi phẩm chất cao quý đó, nhất là đối với cha mẹ, thầy cô với những ai

đã tạo ra thành quả cho ta hưởng thụ Lòng biết ơn mãi mãi là bài học quý báu và câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” có giá trị và tác dụng vô cùng to lớn trong cuộc sống của chúng ta

Đề 3: Giải thích câu tục ngữ : “Lá lành đùm lá rách”

*** Bài làm tham khảo:

Từ ngàn xưa, dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu thương đỡ đần, giúp đỡ lẫn nhau Lòng yêu thương, tinh thần nhân đạo đó càng ngời sáng là những lúc gặp khó khăn, gian khổ Truyền thống ấy đã thấm nhuần vào máu thịt của con người và nó được đúc kết lại thành những bài học, những câu tục ngữ mà ông cha ta thường nhắc nhở:

“Lá lành đùm lá rách”

Không phải ngẫu nhiên mà ông cha ta mượn hình ảnh chiếc lá để làm bài học giáo dục cho con người Câu tục ngữ gợi lên những hình ảnh quen thuộc, gần gũi với những sự việc bình thường trong cuộc sống

“Lá lành” là những chiếc lá còn nguyên vẹn, còn giữ nguyên dáng hình của chiếc

lá “Lá lách” là chiếc bị sâu rầy đục khoét hoặc gió làm tơi đi nên không còn

nguyên vẹn như trước Ta thử nhìn lên một thân cây với nhiều cành cây xanh um tươi tốt, nếu nhìn kĩ ta sẽ thấy những chiếc lá lành đan cài, bao trùm che lấp một vài chiếc lá sâu rách ở phía sau Cũng như chiếc bánh chưng, bánh ú được gói bằngnhiều lớp lá: Bên ngoài là lớp lá tốt, lành lặn, bên trong là những lớp lá nhỏ, xấu xí,không nguyên vẹn Chính nhờ nhiều lớp lá, nhất là những chiếc lá tốt bọc bên ngoài nên nhìn vào ta không thấy được những chiếc lá xấu ở trong Nhờ những chiếc lá tốt ấy mà chiếc bánh gọn gàng, khéo léo hơn

Từ hình ảnh trên ta liên tưởng đến con người Chiếc lá lành tượng trưng cho người

có cuộc sống đầy đủ, ấm no Còn chiếc lá rách là hình ảnh của người không may mắn, có cuộc sống thếu thốn Nếu chiếc lá lành biết đùm bọc, che chở cho chiếc lárách không may mắn, có cuộc sống thiếu thốn thì lẽ nào ta là con người mà không biết giúp đỡ, yêu thương những kẻ gặp hoạn nạn sao? Là người sống trong xã hội,

ai cũng muốn có cuộc sống sung túc và đầy đủ nhưng mấy ai được như ý muốn củamình Có người gặp những điều không may này nối tiếp những điều không may khác Trước hoàn cảnh đó, cũng là một anh em sống trong cùng một đất nước ta phải hết lòng giúp đỡ họ

Sự giúp đỡ từ những tấm lòng của người may mắn sẽ an ủi được phần nào những mất mát đau thương của kẻ gặp khó khăn Đùm bọc, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau

là tình cảm thiêng liêng quí báu, là đạo lí làm người Sống trên một lãnh thổ, cùng nói một thứ tiếng, cùng một tổ tiên, một lịch sử, như vậy là anh em trong một nhà

Lá lành hay lá rách cũng là lá, cũng như nghèo hay giàu, sang hay hèn đều là con người, thì ta đối xử với nhau cho ra cái đạo lí làm người

Bởi lẽ đó mà dân tộc ta trải qua biết bao gian nan khổ sở mà vẫn đứng vững, vẫn trường tồn Những trận thiên tai, lũ lụt giáng xuống các miền đồng bằng Nam Bộ cũng như các vùng cao nguyên gây biết bao nhiêu thiệt hại về tài sản sinh mạng củacon người Thế nhưng nhờ “Lá lành đùm lá rách”, “của ít lòng nhiều” của bà con, của nhân dân đóng góp nên cũng an ủi và giả quyết được phần nào những mất mát, đau thương ấy Tình yêu đồng bào, đồng loại đã làm ấm lại, làm lành lại những nỗi đau, những vết thương vì hoàn cảnh Sự đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau đã tạo nên tình thân ái trong nhân dân và nó là truyền thống rất tốt đẹp của dân tộc ta

Lời dạy trên là một bài học sâu sắc về đạo lí làm người mà mỗi người chúng

ta cần thực hiện tốt Có được như thế thì mọi người sẽ yêu thương nhau, đùm bọc lẫn nhau trong cơn hoạn nạn, khó khăn trong xã hội sẽ tốt đẹp biết đường nào Lời nhắc nhở của cha ông sẽ là phương châm cho hành động của chúng ta khi sống trong cõi đời này

Chùm đề 3: Ý chí nghị lực

Đề bài 1: Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ: “ Có chí thì nên”

* Trước hết, ta đi tìm hiểu nội dung, ý nghĩa của câu tục ngữ:

- “ Chí” là gì” Chí là ý chí, nghị lực, là hoài bão, ước mơ, là lòng quyết tâm của mỗi con người

- Ai có chí, sẽ vượt qua mọi khó khăn, sẽ có được thành công trong công việc và trong cuộc sống

-> Không có chí sẽ chẳng làm được việc gì?

* Vì sao vậy?

- Vì chí là điều kiện cần thiết giúp con người thành công

+ Bất cứ việc gì dù nhỏ và đơn giản nhưng không chuyên tâm, không có chí thì liệu có thành công được hay không?

+ Nếu gặp khó khăn mà bỏ dở thì sẽ chẳng làm được việc gì

* Như thế nào?

- Thực tế đã chứng minh( dẫn chứng)

+ Thầy giáo Nguyễn Ngọc Kí: Dù bị liệt cả hai tay, nhưng vẫn cố gắng học tập, thi

đỗ đại học và trở thành thầy giáo

+ Các vận động viên bị tật nguyền, vẫn cố gắng luyện tập và đạt thành tích

+ Trong kháng chiến, nhờ ý chí nghị lực và sự kiên trì đã giúp nhân dân ta đánh thắng bao kẻ thù hùng mạnh

+ Có nhiều câu tục ngữ cùng nội dung: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

* Làm gì?

- Trong học tập: nhiều người nhờ có chí nên đã thành công( thi đỗ đại học)

- Là học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, em phải xác định cho mình mục tiêu phấn đấu: chăm chỉ học tập, kiên trì học ở thầy cô, bạn bè, cố gắng vượt qua những thất bại vì “ Thất bại là mẹ thành công”

3 Kết bài: Khẳng định: Ý chí, nghị lực, hoài bão và ước mơ có vai trò quan trọng

trong cuộc sống của con người

** Bài viết tham khảo:

Sống tức là khắc phục khó khăn, không có ý chí, niềm tin, nghị lực thì khôngthể thành đạt được Do đó, từ xưa nhân dân ta đã dạy: “ Có chí thì nên”

Câu tục ngữ trên hoàn toàn đúng đắn Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa của câu tục ngữ “ Chí” có nghĩa là hoài bão, lí tưởng tốt đẹp, là ý chí, nghị lực Ai có những điều kiện đó thì sẽ thành công trong công việc và sự nghiệp

Vì sao vậy? Bởi lẽ bất cứ việc gì dù xem là có vẻ giản đơn như chơi thể thao, học ngoại ngữ…nhưng không có ý chí quyết tâm, kiên trì thì liệu có làm được không

khi gặp việc gì cuãng thấy khó khăn? Nếu thấy khó khắn mà bỏ dở thì sẽ chẳng làmđược việc gì.

Thực tế cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét về điều đó: Xưa nay, đã có biết bao tấm gương nêu cao ý chí, nhờ có chí mà thành công Để hoàn thnahf chương trình học phổ thông đối với người bình thường đã khó, huống chi là đối với người bị khuyết tật thì việc đó lại vô cùng là khó khăn Anh Nguyễn Ngọc Kí bị liệt cả hai tay phải tập viết bằng chân Nhờ có sự kiên trì, quyết tâm, anh đã đỗ đại học và trở thành một thầy giáo giỏi Còn Pa- đu-la người Anh bị mù nhưng đã phấn đấu trở thành người mẫu nổi tiếng Các vận động viên khuyết tật điều khiển xe lăn bằng tay

đã đem về những tấm huy chương vàng cho đất nước Hay trong lịch sử chống giặcngoại xâm, nhân dân ta đã phải đương đầu với biết bao loại giặc hung ác, lớn mạnh.Nhưng nhờ có ý chí, nghị lực, lòng quyết tâm đã chiến thắng và dành lại độc lập tự

do cho đất nước Trong sản xuất cũng vậy Nhìn nhưng con đê sừng sững ngăn lũ nước và bảo vệ mùa màng, ta mới hiểu được ông cha ta có ý chí, nghị lực phi

thường Ngay cả trong học tập cũng vậy Nhờ có ý chí nghị lực và lòng quyết tâm

mà nhiều người đã gặt hái được thành công lớn

Bên cạnh đó, còn có những câu tục ngữ khác cũng ca ngợi ý chí, nghị lực, kiên trì:

“ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Trái lại với những người có ý chí, nghị lực là những người luôn sống ỷ nại, luôn ngại khó, ngại khổ, chùn bước trước những khó khăn Những kẻ đó thường thất bại trong cuộc sống Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, chúng ta phải rèn luyện phẩm chất tốt đẹp đó

Câu tục ngữ tuy ngắn gọn, nhưng mang ý nghãi thật sâu sắc Đó là lời khuyên, là bài học quí báu cho tất cả chúng ta Em mong mỗi người, đặc biệt là mỗihọc sinh, hãy tu dưỡng, rèn luyện ý chí để vun đắp cuốc sống ngày càng tươi đẹp Bản thân em thấy mình dần phải rèn ý chí, rèn lòng quyết tâm để vươn lên học tốt

Đề bài 2: Giải thích câu tục ngữ: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Dàn bài:

1 Mở bài

- Kiên trì, quyết tâm là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ xưa đến nay

- Truyền thống ấy đã đi vào những câu ca dao, tục ngữ ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa

- Một trong số đó là: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

- Từ hai hình ảnh ẩn dụ trên, câu tục ngữ muốn nói: Nếu như kiên trì, quyết tâm thì

dù việc khó đến đâu, ta cũng làm được

* Vì sao vậy? Vì nhờ có sự kiê trì mà con người có thể vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống để bước tới thành công

* Thực tế đã chứng minh điều đó:

- Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, nhờ sự kiên trì, dũng cảm, nhân dân ta đã đánh thắng nhiều kẻ thù xâm lược

- Trong lao động sản xuất, nhân dân ta cũng cần có sự kiên trì

- Trong học tập, sự kiên trì lại càng cần thiết như: Anh Nguyễn Ngọc Kí mặc dù bị liệt cả hai tay, phải tập viết bằng chân, nhưng nhờ có lòng quyết tâm, kiên trì, anh

đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi

* Có nhiều câu ca dao, tục ngữ có nội dung tương tư: “ Có chí thì nên”

* Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, là học sinh mỗi chúng ta phải rèn luyệnđức tính kiên trì, nhất là trong học tập

3, Kết bài:

- Câu tục ngữ là lời khuyên, là bài học bổ ích cho mỗi chúng ta

\- Em mong mọi người sẽ rèn luyện và phát huy phẩm chất tốt đẹp đó

- Dù cuộc sống gặp nhiều khó khăn nhưng hãy kiên trì để vượt qua nó

** Bài viết tham khảo:

Kiên trì, quyết tâm là truyền thống quí báu của dân tộc ta từ xưa đến nay Truyền thống ấy đã đi vào những câu ca dao, tục ngữ ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa Một trong số đó là: “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa câu tục ngữ “ Sắt”là vật cứng, “ kim” là vật nhỏ

bé, sắc nhọn Để mài sắt thành một cây kim, phải đòi hỏi sự tỉ mỉ, công phu, khéo léo, nhất là khi phương tiện còn thô sơ Câu tục ngữ với hai vế: nhân- quả muốn khẳng định: nếu có công mài rũa, tu luyện sắt sẽ có ngày thành kim Từ hai hình ảnh ẩn dụ trên, câu tục ngữ muốn nói: nếu có sựu bền bỉ, kiê trì, quyết tâm thì dù việc gì khó đến đâu cũng có thể làm được Câu tục ngữ trên hoàn toàn đúng đắn

Vì sao vậy? Vì đây là truyền thống tốt đẹp ngàn đời của dân tộc ta từ xưa đến nay Nhờ có sự kiên trì, quyết tâm mà con người có thể vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống để bước tới thành công

Thật vậy, thực tế cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét về điều đo Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, dân tộc ta đã trường kì kháng chiến, kiên cường bền bỉ suốt hàng bao thế kỉ, đánh thaứng hàng bao loại giặc hung hãn Trong lao động sản xuất,nhân dân ta cũng kiên trì, bền bỉ thật đáng khâm phục Nhìn con đê sừng sững ven Sông Hồng, chúng ta mới hiểu được tổ tiên ta đã kiên trì, nhẫn nại đến mức nào để tạo nên bậc trường thành ngăn dòng nước lũ bảo vệ mừa màng Trong học tập, đức tính kiên trì lại càng cần thiết, để giúp ta hoàn thành chương trình học phổ thông cúng đã là một quá trình khó đối với những người bình thường, ấy vậy mà đối với người chẳng may bị tật nguyền thì việc học càng khó khăn gấp bội Anh Nguyễn Ngọc Kí, bị liệt cả hai tay, phải tập viết bằng chân, nhưng nhờ có lòng quyết tâm,

kiên trì, anh đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi Còn Pa- đu- la, người Anh tuy bị mù nhưng đã phấn đấu trở thành người mẫu nổi tiếng Rồi biết bao vận động viên khác nhờ có lòng kiên trì đã chiến thắng được số phận, mang những huy chương vàng về cho Tổ quốc.

Bên cạnh đó, còn rất nhiều câu ca dao, tục ngữ khác cũng ca ngợi lòng kiên trì, quyết tâm: “ có chí thì nên”

Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, khẳng định mỗi chúng ta phải rèn luyện lòng kiên trì, bền bỉ

Trái lại, trái với những người có lòng kiên trì, quyết tâm là những kẻ ỷ nại, không

có hướng phấn đấu Những kẻ đó sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống

`Câu tục ngữ là lời khuyên, bài học bổ ích để lại cho mỗi chúng ta Em mong mọi người sẽ rèn luyện và phát huy phẩm chất tốt đẹp đó Với bản thân, em thấy điều này vô cùng quan trọng và cần thiết, đặc biệt trong học tập có rất nhiều khó khăn, em sẽ cố gắng vượt qua để đạt hiệu quả

Đề bài 3: Chứng minh tính đúng đắn trong bài thơ:

“Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên.”

**Bài viết tham khảo:

Ý chí, nghị lực và lòng quyết tâm là phẩm chất tốt đẹp ngàn đời của dân tộc ta từ xưa đến nay Đã có rất nhiều bài thơ, câu ca dao, tục ngữ ca ngợi phẩm chất tốt đẹp này Và Bác Hồ Chí Minh đã từng răn dạy thanh thiếu niên:

Đề bài: Hãy giải thích ý nghĩa: “ Thất bại là mẹ thành công”

***Bài viết tham khảo:

Trong học tập, lao động hằng ngày ta thường gặp những khó khăn trở ngại, thậm chí có lúc bị thất bại Song chính sự thất bại ấy đã làm cho con người ta

trưởng thành, giàu kinh nghiệm và vững vàng đi tới chiến thắng Vì thế, tục ngữ xưa đã có câu: “ Thất bại là mẹ thành công”

Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghĩa của câu tục ngữ Câu tục ngữ đã khéo léo sử dụng cách nói so sánh: So sánh thất bại, không đạt được mục đích với thành công, thực hiện được mục đích đề ra Lời nói trên nghe như chứa một mâu thuẫn, nhưng nếu giải thích ta có một ý nghĩa rất thực tế Thất bại là kết quả xấu, là thiệt hại, hư hỏng “ Mẹ” ở đây có nghĩa là lớn, là hiệu lực, “ thành công” là kết quả tốt đẹp Đó

là một lời khuyên hoàn toàn đúng đắn để mọi người vững chí, bền lòng, kiên trì, không nản trước khó khăn, thất bại Nếu biết học tập rút kinh nghiệm thì “ thất bại”

sẽ giúp cho ta cách đạt tới kết quả cao hơn

Vì sao lại nói “ thất bại là mẹ thành công”? Vì khi thất bại, người ta sẽ rút rút ra được những kinh nghiệm quí báu để ta không còn thất bại nữa Như việc thi đại họccủa các anh chị học lớp 12 học rất giỏi, nhưng lại không đỗ đại học ngay năm đầu mặc dù vậy, học đã không nản chí, mà còn coi đó là một bài học, là một kinh

nghiệm để rèn luyện ý chí và năm sau sẽ cố gắng để có kết quả tốt hơn Ngoài ra, thất bại còn rèn luyện ý chí vươn lên cho mỗi con người Hay như Lép Tôn-xtooi,

là tác giả của bộ tiểu thuyết nổi tiếng “ Chiến tranh và hòa bình” đã từng bị đình chỉ học đại học vì “ vừa không có năng lực, vừa thiếu ý chí học tập” Bất cứ một kết quả nào cũng có nguyên nhân, lí do riêng Do đó, thất bại là bài học cho mình , rút kinh nghiệm cho bản thân, có như vậy chúng ta mới không vấp ngã những lần tiếp theo

Vậy tại sao ta phải kiên trì, bền bỉ trước những khó khăn, thất bại? đó là vì cuộc sống khó tránh khỏi những khó khăn cản trở Khi ta làm một việc lớn thì khó khắn lại càng lớn Khó khăn có thể là do chủ quan hoặc khách quan gây nên Khi gặp khó khăn, thất bại mà ngả lòng thì sẽ thất bại hoàn toàn, mất hết ý chí, ảnh hưởng đến công việc và cuộc đời

Hiểu được lời khuyên từ câu tục ngữ trên, mỗi người chúng ta chớ lo thất bại Điều đáng sợ hơn là chúng ta bỏ qua nhiều cơ hội chỉ vì không cố gắng hết mình Lời khuyên đó giúp ta vững vàng trong cuộc sống Chúng ta cần rèn luyện ý chí, sự kiên trì ngay từ khi còn nhỏ và cả những việc trong cuộc sống

Câu tục ngữ là một bài học quí với mỗi con người Là học sinh cũng có những lúc em gặp khó khăn, thất bại trong học tập Em sẽ cố gắng rút kinh nghiệm

từ những thất bại đó để có kết quả tốt hơn

Đề bài 4: Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ : "Có công mài sắt, có ngày nên kim".

Bài văn chứng minh cần đảm bảo các ý cơ bản sau :

+ Sự kiên trì, nhẫn nại giúp chúng ta thành công trong mọi lĩnh vực

+ Tìm dẫn chứng trong đời sống xung quanh, các gương sáng trong xã hội,trong các tác phẩm văn học và trong ca dao tục ngữ

Kết bài : Nêu suy nghĩ của em về câu tục ngữ ấy.

***Bài văn tham khảo:

Kiên trì, quyết tâm là truyền thống quý báu của dân tộc ta từ xưa đến nay.Truyền thống ấy đã đi vào những câu ca dao, tục ngữ ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa một trong số đó là câu tục ngữ “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Trước hết, ta cần phải hiểu rõ nghĩa của câu tục ngữ này “ Sắt” là vật cứng,rắn “Kim” là vật nhỏ bé, sắc nhọn Để mài sắt thành một cây kim bé nhỏ, đòi hỏicon người cần có sự kiên trì và khéo léo Câu tục ngữ khẳng định: nếu kiên trì màigiũa tu luyện thì cuối cùng sắt sẽ thành kim Từ hai hình ảnh ẩn dụ trên, câu tụcngữ muốn nói: Nếu như kiên trì, quyết tâm thì việc dù khó đến đâu, ta cũng làmđược

Vì sao vậy? Vì nhờ có sự kiên trì mà con người có thể vượt qua mọi khó khăn trongcuộc sống để bước tới thành công Thực tế cuộc sống đã chứng minh điều đó.Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, nhờ sự kiên trì, dũng cảm, nhân dân ta đãđánh thắng nhiều kẻ thù xâm lược Trong lao động sản xuất, nhân dân ta cũng cần

có sự kiên trì Trong học tập, sự kiên trì lại càng cần thiết như anh Nguyễn Ngọc

Kí, mặc dù bị liệt cả hai tay, phải tập luyện viết bằng chân nhưng nhờ có lòng quyếttâm, kiên trì anh đã đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi

Ngoài câu tục ngữ trên thì cha ông ta còn có nhiều câu tục ngữ có nội dung tương

tự như “ Có chí thì nên” …

Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, là học sinh mỗi chúng ta phải rèn luyệnđức tính kiên trì nhất là trong học tập Trong trường học sẽ có rất nhiều bạn họcgiỏi, đạt kết quả cao trong các kì thi Bên cạnh sự thông minh, thì các bạn cũngluôn tự giác phấn đấu, kiên trì học tập Nếu không chăm chỉ học bài thì dù có thôngminh đến mấy cũng rất khó để các bạn có thể tiếp thu trọn vẹn những kiến thức cácthầy cô truyền đạt trên lớp

Câu tục ngữ là lời khuyên là bài học bổ ích cho mỗi chúng ta, nó không chỉ có

ý nghĩa cho hôm nay mà còn là bài học cho mai sau Em mong mọi người sẽ rènluyện và phát huy phẩm chất tốt đẹp đó Dù cuộc sống gặp nhiều khó khăn nhưnghãy kiên trì để vượt qua nó

Đề 5: Suy nghĩ của em về câu : "Có chí thì nên".

Lần lượt làm các bước cơ bản sau :

* Tìm hiểu đề:

- Đề nêu lèn vấn đề : vai trò quan trọng của lí tưởng, ý chí và nghị lực

- Đối tượng và phạm vi nghị luận : ý chí, nghị lực

- Khuynh hướng : khẳng định có ý chí nghị lực thì sẽ thành công

- Người viết phải chứng minh vấn đề

* Lập dàn bài: - Mở bài:

+ Nêu vai trò quan trọng của lí tưởng, ý chí và nghị lực trong cuộc sống mà câu

b Bình luận nội dung câu tục ngữ

- Ý chí kiên cường cùng sự quyết tâm cao độ là yếu tố cần và đủ để đưa con người đặt chân đến với thành công

- Khi có ý chí và bản lĩnh vững vàng, con người sẽ có động lực và sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn, thử thách

- Nếu không có ý chí kiên định, con người sẽ dễ dàng bỏ cuộc và đầu hàng trước những gian khó, hiểm nguy và dễ dàng thất bại trong bất cứ mọi việc

- c Bài học nhận thức và hành động

- Rèn luyện sự kiên trì, nhẫn nại trong tất cả mọi việc

- Xác lập những mục tiêu, đích đến cụ thể để có được bản lĩnh thực hiện

**Bài viết tham khảo:

Kho tàng ca dao tục ngữ của chúng ta vô cùng phong phú nó đúc kết biết baonhiêu kinh nghiệm, bao nhiêu bài học quý báu mà cha ông ta đã truyền lại cho concháu đời sau Trong đó có câu tục ngữ được rất nhiều người biết đến và lấy nó làmbài học nhắc nhở mình đó là câu “Có chí thì nên”

Vậy chí là gì? Chí là ý chí phấn đấu sự quyết tâm vượt bậc để giành lấy mộtthành quả gì đó cho bản thân, nó chính là nguồn gốc của mọi thành công trong cuộcsống Đây là thứ mà bất cứ ai bất cứ con người nào cũng cần phải có Và ý chíthường đi liền với sự kiên trì Thế nhưng có chí không thì vẫn chưa đủ được trongmột xã hội phát triển từng ngày với công nghệ kĩ thuật thì việc chắt chiu nền tảngtri thức cũng là điều vô cùng cần thiết Vậy thì “nên” là gì? Nên trong câu tục ngữnày thể hiện sự thành công, trái ngọt của những ngày cần mẫn lao động miệt màinghiên cứu ấy sẽ cho ra một thành quả vô cùng viên mãn

Một bài học về sự thành công vô cùng quý giá nó được đúc kết từ ngàn đời nay

để truyền cho con cháu Không có một thành công nào mang dấu chân của kẻ lườibiếng và cũng không có một trái ngọt nào đến từ sự nhàn dỗi cả Mọi thành tựu đềuđược gặt hái từ chính bàn tay lao động cần mẫn và ý chí nghị lực phi phàm của conngười

Trên thực tế chứng minh có rất nhiều tấm gương đã lao động cần mẫn nuôi nấng

ý chí tuyệt vời để chinh phục quãng đường đầy gian nan Đó là tấm gương của chủtịch Hồ Chí Minh một vị cha già của dân tộc Suốt hơn 30 năm bôn ba khắp nămchâu bốn biển Người đã làm nên điều tưởng chừng như không tưởng đó là giànhđộc lập dân tộc, mở ra một kỉ nguyên mới cho mọi kiếp người Đây là điều tưởngchừng như không bao giờ có khi mà biết bao nhiêu sĩ phu yêu nước trước đã thử,

thế nhưng bằng ý chí mãnh liệt bằng sự kiên nhẫn suốt bao nhiêu năm Người đãviết nên khúc khải hoàn ca cho dân tộc Việt Nam Sự cần mẫn của người chính làđại biểu mãnh liệt cho câu tục ngữ “có chí thì nên”.

Cũng chẳng đâu xa đó là hình ảnh của danh hài nổi tiếng Hoài Linh – một ngườicon sinh ra trong gia đình nghèo khó đông anh em Với ước mơ cháy bỏng với nghệthuật thứ bảy, để nuôi nấng ước mơ đó thời còn trẻ danh hài đã trải qua biết baonhiêu gian truân vất vả Khi thì lặn lội đi khuân vác, khi lại nhọc nhằn với nghềgiao rau thuê cho các cửa hàng… Và cũng phải biết bao nhiêu khổ cực vươn lên từnhọc nhằn đó, anh đã tìm được ánh hào quang chói lọi của cuộc đời

Hay một tấm gương vô cùng quen thuộc đó chính là hình ảnh của người thầykhuyết tật Nguyễn Ngọc Kí Không được may mắn như người thường sinh ra thầy

đã mất đi hai cánh tay Cuộc đời ngỡ đâu chỉ chìm trong bóng tối của sự tăm tối, bithương thì không thầy đã vượt lên trên hoàn cảnh nuôi nấng niềm tin của mình gửigắm nên đôi chân Và chính đôi bàn chân không lành lặn đó đã mang cuộc đời thầysang một trang khác Nét chữ thầy, tinh thần ý chí của thầy trở thành tấm gươngsáng ngời cho biết bao nhiêu mảnh đời bất hạnh

Thế nhưng bên cạnh những tấm gương vượt khó vĩ đại đó thì cũng có biết baonhiêu con người đang hàng ngày “đánh mất” đi ý chí của chính mình Trong một xãhội phát triển, sự đi lên như vũ bão của công nghệ… Đã khiến cho giới trẻ bị mất

đi chí tiến thủ thay vào đó là sự ỉ lại, dựa dẫm…Sự quyết tâm đã bị mất đi giữa sựđầy đủ sa hoa về vật chất Đây là một điều vô cùng lo ngại và bất cập trong xã hộihiện đại

Con người có nền tảng thôi chưa đủ quan trọng nhất đó là chúng ta cần phải ýchí quyết tâm Bởi chỉ có ý chí mới khiến con người trụ vững trước những tai biếncủa cuộc đời Con đường đi đến thành công không bao giờ là bằng phẳng nó gậpghềnh chông gai và đầy biến cố, và con người để đạt được thành công đôi khi phảitrả giá bằng thất bại Và không bao giờ được gục ngã trước những thất bại, phải cốgắng bước tiếp đến đỉnh vinh quang

Chúng ta những người trẻ đang sống trong sự đầy đủ vật chất hãy ý thức đượcchính mình Hãy sống và làm việc bằng một quyết tâm cao độ, sự kiên trì bền bỉ

Có chí thì nên mãi mãi sẽ là một điểm sáng trong kho tàng ca dao tục ngữ trở thànhmột bài học sâu sắc để các con cháu đời đời noi theo và học tập

Đề bài 6: Chứng minh tính đúng đắn trong bài thơ:

Ý chí, nghị lực lòng quyết tâm là phẩm chất tốt đẹp ngàn đời của dân tộc ta

từ xưa đến nay Đã có rất nhiều bài thơ, câu ca dao, tục ngữ ca ngợi phẩm chất tốt đẹp này Bác Hồ của chúng ta đã từng răn dạy thanh thiếu niên:

có ý chí nghị lực thì đều có thể làm được

Vì sao vậy? Bởi đây là phẩm chất dáng quí của dân tộc Nhờ có ý chí nghị lực, lòngquyết tâm, thì con người sẽ có động lực để vượt qua mọi khó khăn, thử thách để đi đến thành công

Thật vây, thực tế cuộc sống đã chứng minh khá rõ nét về điều đó Xưa nay, đã có biết bao tấm gương nêu cao ý chí, nhờ có ý chí mà thành công Để hoàn thành chương trình học phổ thông đối với người bình thường đã rất khó khăn, huống chi đối với người bị khuyết tật thì việc đó càng khó khăn vô cùng Điển hình là anh Nguyễn Ngọc Kí bị liệt cả hai tay, phải tập viết bằng chân Nhờ có lòng kiên trì, ý chí nghị lực mà anh đã tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo giỏi Còn Pa-đu-langười Anh, tuy bị mù nhưng đã phấn đấu trở thành người mẫu nổi tiếng Rồi biết bao vận động viên khuyết tật điều khiển xe lăn bằng tay đã mang về cho đất nước huy chương vàng

Không thể không nói đến: trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, dân tộc ta đã trường

kì kháng chiến, kiên cường bền bỉ suốt hàng bao thế kỉ, đánh bao loại giặc hung hãn Trong lao động sản xuất cũng vậy, nhân dân ta cũng vẫn kiên trì, bền bỉ Thật đáng khâm phục! Nhìn những con đê sừng sững ven sông Hồng, chúng ta mới hiểu được tổ tiên ta đã kiên trì, nhẫn nại đến mức nào để tạo nên bậc trường thành ngăn dòng nước lũ, bảo vệ mùa màng

Bên canh đó, còn có rất nhiều câu ca dao, tục ngữ khác cũng ca ngợi lòng quyết tâm như: “ Có chí thì nên.” Hiểu được tính đúng đắn của câu tục ngữ, mỗi chúng ta phải cố gắng rèn luyện được lòng kiên trì, bền bỉ

Trái lại với những người có lòng kiên trì, quyết tâm, là những kẻ ỷ lại, không có chíhướng phấn đấu Những kẻ đó sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống

Bài thơ tuy ngắn gọn, nhưng đầy ý nghiã, thật sâu sắc Bài thơ chính là lời khuyên và là bài học cho tất cả chúng ta Với bản thân em, em thấy mình phải phấn đấu, rèn luyện phẩm chất này trong bất kì việc gì, đặc biệt là trong học tập

Đề 7: Hãy giải thích câu tục ngữ: “Thất bại là mẹ thành công”

***Lập dàn ý

Mở bài:

- Dẫn dắt vào vấn đề nêu trong câu tục ngữ

- Giới thiệu câu tục ngữ: Thất bại là mẹ thành công

Thân bài:

Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ

- So sánh thất bại – không đạt được mục đích, với thành công – thực hiện đượcmục đích đề ra

- Hình ảnh “mẹ” mang đến cho sự so sánh đó ý nghĩa sâu sắc – Khẳng định từ thất bại có thể tạo ra thành công, thất bại sinh ra thành công

- Đó là lời khuyên để mọi người vững chí bền lòng, kiên trì không nản trước khó khăn, thất bại

Có nhiều lời khuyên cùng ý nghĩa với câu trên

- Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo

- Có công mài sắt có ngày nên kim

- Hoặc: Ai ơi giữ chí cho bền – Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai

- Bài thơ nghe tiếng giã gạo của Bác Hồ

Vì sao phải vững vàng trước khó khăn?

- Trong cuộc sống khó tránh khỏi khó khăn

+ Việc lớn, khó khăn càng lớn

+ Khó khăn do chủ quan – khách quan gây nên

- Khi gặp khó khăn, thất bại mà ngã lòng thì sẽ thất bại hoàn toàn, mất hết ý chí, ảnh hưởng đến công việc, cuộc đời

- Ngược lại, nếu vững vàng, lấy thất bại làm bài học để rút kinh nghiệm thì ý chí vững vàng, kinh nghiệm dày dặn hơn, tiếp tục vươn lên và đạt được thành công

- Thực tế cuộc sống đã thể hiện điều đó (Tìm một số dẫn chứng minh họa)Nói: Thất bại là mẹ thành công chỉ đúng với những người biết nghiêm khắc đánh giá mình, không bảo thủ

Kết bài:

- Lời khuyên giúp ta vững vàng trong cuộc sống

- Cần phải rèn luyện ý chí, sự kiên trì ngay từ khi còn nhỏ, cả những việc bình thường trong cuộc sống

*** Bài viết tham khảo:

Sống trong xã hội ngày nay nếu không có sựu kiên trì, nhẫn nại, bền lòng quyết chí chắc chắn sẽ không thành công Có thất bại ta mới có thành công Vì vậy cha ông ta đã nhắc nhở con cháu bằng câu tục ngữ: “ Thất bại là mẹ thành công”

Trước hết, ta đi giải thích ý nghĩa câu tục ngữ Câu tục ngữ ngắn gọn và đưa

ra bằng phép so sánh qua từ so sánh “là” “ Thất bại” là gì? Thất bại là một ý tưởng mất nhiều công sức mà ta không đạt được sau một quá trình phấn đấu lâu dài

“Thành công” là gì? Là kết quả đạt được theo sự mơ ước, mong muốn của mình sau một quá trình khổ công rèn luyện phấn đấu So sánh thất bại – không đạt được

mục đích, với thành công – thực hiện được mục đích đề ra Hình ảnh “mẹ” mang đến cho sự so sánh đó ý nghĩa sâu sắc – Khẳng định từ thất bại có thể tạo ra thành công, thất bại sinh ra thành công Đó là lời khuyên để mọi người vững chí bền lòng,kiên trì không nản trước khó khăn, thất bại

Để đi đến thành công ta phải trải qua biết bao chông gai, không phải cuộc đời dải chiếu hoa cho ta đi mà chúng ta phải gặp thất bại, gặp khó khăn Bởi con đường phấn đấu là cả một quá trình lâu dài nên thấy thất bại thì đừng nản chí mà phải nhìn, phải phân tích, phải đánh giá nguyên nhân thất bại để rút ra bài học cho mình.Phát huy những điểm mạnh, khắc phục điểm yếu thì ta mới dẫn đến thành công.Sau những thất bại giúp ta nhìn nhận, bình tĩnh soi xét để ta hiểu rõ mình hơn vàlàm bài học cho ta phấn đấu Chính vì thế có nhà thơ đã viết:

Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại một đôi lần

Thua keo này ta bày keo khác

Sau can tri miễn được cuộc sau cùng

Bên cạnh câu tục ngữ trên cha ông ta còn có nhiều lời khuyên cùng ý nghĩa: “Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”, “Có công mài sắt có ngày nên kim”, hoặc “Ai ơi giữ chí cho bền – Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai”, Bài thơ nghe tiếng giã gạo của Bác Hồ

Vậy vì sao phải vững vàng trước khó khăn? Vì trong cuộc sống khó tránh khỏi khó khăn Việc lớn, khó khăn càng lớn Khó khăn do chủ quan – khách quan gây nên Khi gặp khó khăn, thất bại mà ngã lòng thì sẽ thất bại hoàn toàn, mất hết ý chí, ảnh hưởng đến công việc, cuộc đời Ngược lại, nếu vững vàng, lấy thất bại làm bài học

để rút kinh nghiệm thì ý chí vững vàng, kinh nghiệm dày dặn hơn, tiếp tục vươn lên

đã mang cuộc đời thầy sang một trang khác Nét chữ thầy, tinh thần ý chí của thầytrở thành tấm gương sáng ngời cho biết bao nhiêu mảnh đời bất hạnh

Trong cuộc sống nhiều người gặp thất bại một lần đã buồn chán, nản lòng mất hết

ý chí phấn đấu không tìm ra được những nguyên nhân buông xuôi trước sự thất bại

đó là sự tiêu cực của một con người không có ý chí vươn lên phấn đấu Như vậy,

nói “Thất bại là mẹ thành công” chỉ đúng với những người biết nghiêm khắc đánhgiá mình, không bảo thủ.

Câu tục ngữ là lời khuyên giúp ta vững vàng trong cuộc sống Cần phải rènluyện ý chí, sự kiên trì ngay từ khi còn nhỏ, cả những việc bình thường trong cuộcsống

Chùm đề 4: Học tập, sách

Đề bài 1: Có người nói : Khi còn trẻ nếu không chịu khó học tập, lớn lên sẽ chẳng làm được việc gì có ích Em hãy chứng minh.

Bài chứng minh cần đảm bảỏ các ý cơ bản sau :

- Mở bài : học hành có tầm quan trọng lớn đối với cuộc đời mỗi con

người, nhưng không phải ai cũng nhận thức được điều đó, vì thế người xưa

♦ Kiến thức của nhân loại là vô cùng rộng lớn muốn tiếp thu thì cần phải học

♦ Học thì mới đáp ứng được nhu cầu của xã hội và làm việc có hiệu

quả : có kiến thức thì làm việc nhanh hơn, hiệu quả hơn, ngược lại

thiếu kiến thức làm việc khó khăn, hay bị sai sót

♦ Hiện nay một số học sinh bỏ học, không chịu học tập, bị bạn xấu lôi

kéo, dần trở thành người vô ích, là gánh nặng cho gia đình, xã hội

- Kết bài:

Tri thức là vô tận nên phải học suốt đời Nếu còn trẻ mà không coi

trọng việc học thì lớn lên sẽ không làm được việc có ích, không theo kịp sự

phát triển của xã hội

***Bài làm tham khảo:

Học hành có tầm quan trọng lớn đối với cuộc đời mỗi con người,

nhưng không phải ai cũng nhận thức được điều đó, vì thế người xưa đã

từng nhắc nhở : Khi còn trẻ nếu không chịu khó học tập, lớn lên sẽ chẳng

làm được việc gì có ích

Vậy ta hiểu học là gì ? Học là quá trình tiếp thu tri thức của nhân loại qua việchọc ở trường và ngoài xã hội Học để nâng cao trình độ nhằm phục vụ cho côngviệc đạt hiệu quả cao

Tại sao “ nếu khi còn trẻ, ta không chịu khó học tập tì lớn lên sẽ chẳng làmđược gì có ích”? Khi còn trẻ không học hành đến nơi đến chốn thì sẽ không đủ kiếnthức để bước vào đời Trình độ học vấn thấp dẫn đến trình độ suy nghĩ tiếp thu kém

do đó không có khả năng làm tốt mọi việc Trong thời đại khoa học kĩ thuật phát

triển nhanh chúng như hiện nay nếu không học chúng ta không thể đáp ứng nhu cầungày càng cao của xã hội Khi còn trẻ ta sẽ có rất nhiều điều kiện để học tập Đầu

óc còn thông minh, còn đang phát triển có thể tiếp thu được nhiều kiến thức họcnhanh, nhớ nhanh Khi còn trẻ được gia đình, xã hội tạo điều kiện về thời gian, tiềnbạc tinh thần để học tập Khi tuổi trẻ đã qua đi chúng ta phải lo đến chuyện giađình, lo đến cơm áo gạo tiền chẳng còn thời gian để học tập Như vậy, khi còn trẻ takhông học tập thì khi đến tuổi trưởng thành ta sẽ không còn điều kiện học tập Đặcbiệt, trong giai đoạn khoa học kĩ thuật phát triển với tốc độ nhanh như hiện nay nếukhông học sẽ không thể đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội ta sẽ trởthành con người lạc hậu

Hiện nay trong lớp e có một số bạn bỏ học, không chịu học tập, bị bạn xấu lôikéo, dần trở thành người vô ích, là gánh nặng cho gia đình, xã hội Nếu đến một lúcnào đó có tỉnh ngộ thì đã quá muộn

Tri thức loài người mênh mông như biển cả, khi trẻ ta chịu khó học tập, khónhọc bao nhiêu thì lại giúp ích cho cuộc đời, bản thân, đất nước bấy nhiêu Bảnthân em sẽ cố gắng học tập thật giỏi để mai sau mang lại những vinh quang vĩ đaịcho xã hội

Đề bài 2: Một nhà văn có nói: “ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người” Em hãy giải thích nội dung câu nói đó.

Dàn bài:

1, Mở bài

- Sách có vai trò to lớn đối với cuộc đời mỗi con người./

- Nói về vai trò của sách, một nhà văn có nói: “ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người”

2, Thân bài

a) Trước hết ta đi tìm hiểu nội dung câu nói:

- “Sách” là tích lũy kho tàng tri thức của nhân loại

- “ ngọn đèn” là nguồn sáng chiếu rọi, soi tỏ

- “ bất diệt” là không bao giờ tắt

-“ trí tuệ” là sự hiểu biết

-> Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người nghĩa là sách không chỉ giúpích cho con người mà còn soi tỏ tâm hồn con người

b) Vì sao vậy?

- Vì sách mang đến cho con người rất nhiều điều bổ ích:

+ Giúp ta vượt qua khoảng cách về không gian và thời gian

+ Giúp ta trở về quá khứ, hướng tới tương lai

+ Chắp cánh ước mơ cho mỗi chúng ta

c) Thực tế đã cho thấy:

- Sách Toán, Lý, Hóa, giúp ta có thêm hiểu biết về lĩnh vực khoa học tự nhiên

- Sách Văn, Sử, Địa…giúp ta có thêm hiểu biết về lĩnh vực khoa học xã hội.

- Sách Văn, qua những bài thơ, mẩu chuyện giúp ta bồi đáp tình cảm đẹp, tình yêu quê hương, đất nước, con người “Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không

có, luyện những tình cảm ta sắn có”

d) Tuy nhiên, bên cạnh những quyển sách tốt, giúp soi sáng tâm hồn ta, còn

có nhũng quyển sách xấu, sách độc hại.

Vì vậy, là một học sinh, em phải xác định co mình mục đích đọc sách, phải biết chọn lựa những quyển sách tốt để đọc, tránh xa những sách xấu

3, Kết bài

- Khẳng định lại vấn đề

** Bài viết tham khảo:

Sách là kho tàng kiến thức khổng lồ của nhân loại, được tích lúy qua mấy ngàn năm lịch sử dân tộc Nói về giá trị to lớn của sách, một nhà văn có nói: “ Sách

là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người”

Trước hết, ta đi tìm hiểu ý nghãi câu nói “Sách” là tích lũy kho tàng tri thức của nhân loại, “ ngọn đèn” là nguồn sáng chiếu rọi, soi tỏ, “ bất diệt” là không bao giờ tắt, “ trí tuệ” là sự hiểu biết Cả câu nói “ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người” , cho ta thấy sách không chỉ giúp ích cho con người mà còn soi tỏ tâm hồn con người

Vì sao lại nói: “ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người” ? Bởi sách mang đến cho ta rất nhiều điều bổ ích Sách giúp ta vượt qua khoảng cách không gian và thời gian; giúp ta nắm bắt được tình hình trong và ngoài nước; sách giúp ta trở về với quá khứ, hướng tới tương lai Sách chắp cánh ước mơ, sáng tạo, khát vọng Rõ ràng sách có vai trò vô cùng to lớn

Thật vậy, thực tế đã chứng minh khá rõ nét về điều đó Những cuốn sách Toán, Lý ,Hóa, sinh…giúp ta mở mang hiểu biết về lĩnh vực khoa học tự nhiên Những cuốn sách lịch sử phản ánh toàn bộ quá trình từ khi con người xuất hiện trên trái đất cho đến tình hình dựng nước và giữ nước cho tới tận ngày nay Hay cũng như ta thấy, những cuốn sách văn học dạy cho ta biết bao điều hay, lẽ phải, để ta hoàn thiện hơnnhân cách sống Những bài thơ, câu chuyện cho ta thêm yêu cái đẹp, tránh x những

gì xấu xa

Bên cạnh đó, có rất nhiều câu nói hay cũng ca ngợi vẻ đẹp và giá trị của sách như: “Sách là chìa khóa mở của của lâu đài tráng lệ” Hoặc trong văn bản “ Ý nghĩa văn chương” , ta thấy tác giả Hoài Thanh viết: “ Văn chương gây cho ta những tình cảm

ta không có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có” Qua đó, gíup ta bồi đắp nhữngtình cảm đẹp, tình yêu quê hương, đất nước, con người…

Trái lại, có những kẻ vì chạy theo lợi nhuận đã viết lên những cuốn sách tiêu cực, làm ảnh hưởng tới thế hệ trẻ Những kẻ đó thật đáng lên án Vì vậy, là một học sinh, em phải xác định cho mình mục đích đọc sách, phải biết lựa chọn những quyển sách tốt để học, tránh xa những sách xấu

Hiểu được nhận định trên hoàn toàn đúng đắn, ta thấy được giá trị to lớn của sách,

em thấy mình cần phải duy trì tính đọc sách lâu dài

Sách có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc sống của mỗi chúng ta Cho

dù cuộc sống của con người có phát triển tới đâu chăng nữa; nhưng với nhiều phương tiện giải trí hiện đại như ti vi, máy tính, điện thoại…thì sách vẫn mãi là người bạn đồng hành của chúng ta

Đề bài 3: Dân gian ta có câu tục ngữ: “ Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” Nhưng lại có bạn bảo: “ Gần mực chưa chắc đã đen, gần đèn chưa chắc đã rạng” Em hãy viết một bài văn để chứng minh thuyết phục bạn theo ý kiến của em.

-> Từ đó, người xưa mượn mực để ám chỉ điều xấu xa

- “ Đèn” là vật phát sáng-> đèn tượng trưng cho những điều tốt đẹp, sáng sủa

-> Nhắc nhở con cháu: nếu chơi với người xấu, ở môi trường xấu thì sẽ bị ảnh hưởng thói hư, tật xấu Ngược lại, nếu kết bạn với những người tốt, ở môi trường tốt sẽ học tập được ở họ những điều tốt đẹp

-> Câu tục ngữ khẳng định môi trường sống có ảnh hưởng rất lớn đến hình thành nhân cách của mỗi con người

* Dùng lí lẽ chứng minh?

- Từ thực tế cuộc sống hằng ngày cho ta thấy ý nghãi của câu tục ngữ là đúng

- Trong phạm vi gia đình, cha mẹ và anh chị là tấm gương để con , để em noi theo.+ Nếu cha mẹ hòa thuận là coi trọng việc giáo dục con cái Giáo dục anh chị em , yêu thương nhau thì có con ngoan

+ Nếu cha mẹ lục đục, anh chị em bất hòa thì con cái sẽ dễ hư hỏng, khó nên người

- Ngoài xã hội: nếu thường xuyên tiếp xúc với những thói hư tật xấu thì sẽ dễ bị ảnh hưởng theo

- Có nhiều câu ca dao tục ngữ cùng nội dung: “ Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”

Em hãy giải thích ý nghĩa câu tục ngữ trên.

*** Bài viết tham khảo:

“Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài” Câu tục ngữ đã cho ta thấy được một vấn đề trong cuộc sống Ở môi trường nào, điều kiện nào thì con người sẽ thích nghi theo môi trường, điều kiện ấy Như vậy môi trường của xã hội có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành nhân cách của con người Do đó, ông bà có nhận định:

“Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”

Câu tục ngữ có một ý nghĩa vô cùng sâu sắc:

Để nêu lên một bài học, một kinh nghiệm trong cuộc sống, ông bà ta thường hay mượn hình ảnh của sự vật với nghĩa bóng có liên quan đến con người

để thể hiện ý của mình Mực có màu đen, tượng trưng cho người cái sấu xa, không tốt đẹp Đèn là vật phát ra ánh sáng, soi tỏ mọi vật xung quanh tượng trưng cho những cái tốt đẹp, sáng sủa Từ hai hình ảnh tương phản nhau “Mực và đen”, câu tục ngữ đưa ra kết luận “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” – Đó là bản chất qui luật của sự vật Từ đó ta liên hệ đến con người, ta chợt hiểu ông bà ta muốn nói rằng: nếu ở gần người xấu, ta sẽ bị ảnh hưởng những thói hư tật xấu, nếu gần được người tốt thì ta sẽ học tập được những điều hay lẽ phải Đó là vấn đề, là mối quan

hệ giữa môi trường sống với việc hình thành nhân cách con người

Tại sao như vậy? Dựa vào thực tế cuộc sống chúng ta càng thấy rõ điều đó Môi trường sống ảnh hưởng rất lớn đối với chúng ta Nhất là ở lứa tuổi trẻ thơ thì sự tác động của môi trường ngày càng to lớn hơn nhiều Bởi lẽ, tuổi nhỏ thường hay bắt chước, chúng chưa đủ nhận thức để phân biệt đúng – sai, chỉ thấy người chung quanh làm gì thì chúng lại làm theo ngay, nhất là những tật xấu thói hư càng thâm nhập vào tâm tính của đứa trẻ Để rồi lớn lên những tệ nạn xã hội, những thói ăn chơi bên ngoài dần dần lôi cuốn, quyến rũ để dẫn đến những hành vi không tốt và cuối cùng trở thành những phần tử xấu của xã hội Đây là điều tất yếu và khó tránh khỏi, bởi “những vết mực đen” lan rất nhanh và khi dính vào thì cũng khó “tẩy” ra.Cũng vì vậy mà xưa kia mẹ của Mạnh Tử phải dời nhà tới ba lần để có được môi trường tốt nhằm nuôi dạy con thành người Bà đã thấy được mối quan hệ mật thiết giữa môi trường sống và việc hình thành nhân cách ở con người Ta cũng nhìn nhậnrằng: Nếu được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nề nếp đạo đức, ở trong một xóm ấp yên lành, có nếp sống văn hóa, học trong một lớp, một trường tiên tiến

có qui luật khắt khe thì chắc chắn ta sẽ trở thành con ngoan, trò giỏi Bởi những

ánh sáng của bao nhiêu cái tốt đẹp nó soi rọi lan tỏa khắp nơi nơi chung quanh ta, bởi ta đang “gần đèn” thì ắt phải được “sáng” Phải chăng chính là điều này mà ôngcha ta thường hay nhắc nhở con cháu phải biết chọn bạn tốt mà chơi

Thói thường gần mực thì đen

Anh em bạn hữu phải nên chọn người

Thật vậy, nếu ta quan hệ với người bạn tốt biết giúp đỡ lẫn nhau trong học tập cũngnhư trong mọi sinh hoạt khác thì dần dần ta sẽ tập cho mình có cách sống “vì mọi người” Bạn siêng năng, hiếu học, chăm chỉ ta cũng thi đua học theo bạn, tất nhiên kết quả học tập của ta được tiến bộ hơn Ngược lại, nếu ta quan hệ tiếp xúc thườngxuyên với nhóm bạn xấu, lười học, chỉ biết rong chơi thì một ngày nào đó những thói xấu, tật hư đó sẽ tiêm nhiễm vào ta và ta trở thành trở xấu Cho nên ta cần phảitránh xa bạn xấu và đến gần những người bạn tốt là như thế Hiện nay, những tệ nạn xã hội, những hiện tượng tiêu cực trong cuộc sống tăng nhanh, bọn xấu đầy rẫythường dụ dỗ tuổi trẻ bằng nhiều hình thức khá tinh vi, nếu mất cảnh giác ta khó lòng tránh khỏi Vì vậy ta cần phải ý thức thật cao và hiểu thấu đáo lời dạy của ông cha: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” để không hối hận sau này

Câu tục ngữ trên là một bài học vô cùng quí báu Nó vừa giúp ta giữ được bản thân và sửa mình để ngày càng sống đẹp hơn Và khi ta hiểu rằng môi trường sống có ảnh hưởng rất lớn đối với bản thân thì ta sẽ chủ động tìm đến môi trường tốt để học tập và rèn luyện Nếu như không may gặp phải “môi trường xấu” mà ta phải sống, thì ta phải bình tĩnh để nhận định phân biệt tốt xấu để cái xấu không làmảnh hưởng đến cuộc sống, đến nhân cách của ta Được như vậy, ta càng hãnh diện bởi vì ta “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”

Đề bài 5: giải thích lời khuyên của Lê-nin: “ Học, học nữa học mãi”

Dàn bài:

1, Mở bài:

- Học tập là nhiệm vụ quan trọng và suốt đời của mỗi con người

- Để khẳng định tầm quan trọng của việc học, Lê- nin đã khuyên: “ Học, học nữa, học mãi”

2, Thân bài

* Trước tiên, ta cần tìm hiểu “ Hoc, học nữa, học mãi” là gì?

- “Học” là hoạt động tiếp thu tri thức

- “ Học nữa” là học ở thầy cô, bạn bè, học ngoài xã hội

- “ Học nữa” là học suốt đời

* Vì sao phải “ Học, học nữa, học mãi”?

- Vì học tập là con đường duy nhất để giúp ta nâng caohieeur biết và làm tốt mọi công việc

- Xã hội ngày càng phát triển, nếu không học sẽ bị lạc hậu

- Trong cuộc sống, có nhiều người tài giỏi, không học bản thân sẽ thua kém họ

* Học ở đâu và học như thế nào?

- Học ở trường, học ở thầy cô và bạn bè

- Học ngoài xã hội

* Bản thân em:

- Học ở trường: học kiến thức ở thầy cô, bạn bè

- Học ở ngoài xã hội: học các kĩ năng giao tiếp, cách đối nhân, xử thế

3, Kết bài:

Khẳng định tính đúng đắn trong lời khuyên của Lê Nin

** Bài viết tham khảo:

Việc học có vai trò to lớn đối với đời sống của mỗi con người Nếu không có tri thức thì con người sẽ không làm được điều gì có ích Vì thế Lê- Nin đã có một lời khuyên: “ Học, học nữa, học mãi.”

Đúng vậy Học tập là ngĩa vụ, vừa là quyền lợi của mỗi con người Vậy học

là gì? Học là hoạt động tiếp nhận kiến thức và tái hiện kiến thức dưới sự hướng dẫn, truyền đạt của giáo viên “ Học nữa” là gì? “ Học nữa” là cho những kiến thức

đã biết Còn “học mãi” là gì”? “ Học mãi” là học đến suốt đời, học không ngừng nghỉ Tóm lại, “ học , học nữa, học mãi” chính là lời khuyên sáng suốt và bổ ích của Lê- Nin khuyên chúng ta phải thường xuyên học tập để nâng cao kiến thức.Vậy tại sao chúng ta phải “học, học nữa, học mãi?” Câu nói thật đơn giản, có học mới tiếp thu được tri thức, có tri thức mới có thể làm tốt được mọi việc Trong thời đại khoa học, kĩ thuật phát triển như hiện nay, thì việc học tập thật quian trọng Nếu

dễ dàng với những gì đã có thì điều đó chứng tỏ ta đã lạc hậu, không đáp ứng được nhu cầu của xã hội Quy luật cuộc sống là kiếm tìm đầy kiến thức Nó sẽ đào thải tất cả những gì thấp hơn, lỗi thời Chỉ có cách như vậy thì cuộc sống của nhân loại mới ngày càng giàu mạnh Kiến thức ở trường chỉ là kiến thức nhỏ mọn, bình thường, rất rễ tiếp thu thì chúng ta phải học để mở rộng và nâng cao, học trong sách

vở và học cả ngoài đời Việc học không hạn chế về tuổi tác, hoàn cảnh, nghề nghiệp

mà tùy thuộc vào tri thức của mỗi người, thực tế hiện nay, vẫn còn một số bạn không quan tâm, người lớn cho rằng không cần học cũng sống được, học sinh thì học theo kiểu đối phó cho xong Trong cuộc sống, ai ai cũng phải học, việc học tập rất quan trọng đối với chúng ta, ngay cả một ông giám đốc một cơ quan xí nghiệp nào đó Người công nhân muốn nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất cũng phải thường xuyên học hỏi, rút ra những kinh nghiệm quí báu

Nông dân muốn đỡ vất vả trong công việc trồng trọt hoa màu, chăn nuôi và tăng thêm thu nhập cải thiện đời sống thì đương nhiên cũng phải học tập và làm việc trong thời gian dài, ngay cả các thầy cô giáo cũng phải học để lấy kiến thức giảng dạy cho chúng ta những điều hay lẽ phải, dạy cho ta biết cách làm người Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, ta phải xác định vai trò của mình, cần phải

nỗ lực học tập để có trình độ hiểu biết Bởi tri thức do học tập đem lại chính là các

“ chìa khóa vàng” mở cánh cửa thành công

Hiểu được ý nghĩa sâu sa trong lời khuyên của Lê- Nin, tuổi trẻ ngày nay

đã ra sức phấn đấu, thi đua học tập để nâng cao tầm hiểu biết để hoàn thiện bản thân và góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh

ĐỀ 6 : Tục ngữ có câu: “ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” Nhưng có bạn nói: nếu không có ý thức học tập thì chắc gì đã có “ sàng khôn nào”| Hãy chúng minh rằng câu tục ngữ và ý kiến của bạn em đều có khía cạnh đúng a) Yêu cầu:

- Kiểu bài lập luận chứng minh

- Nội dung: Chứng minh kinh nghiệm trong câu tục ngữ và ý kiến nhận xết của bạn

b) Gợi ý

- Với dạng đề này, cần chú ý: hai nhận định có vẻ trái ngược nhau nhưng thực chất

là thống nhất, bổ sung cho nhau

+ “Đi một ngày đàng” là nói đến điều kiện mở rộng tầm nhìn, tạo điều kiện tiếp xúc, giao lưu để có thể học hỏi được nhiều điều hay( sàng khôn)

+ Nhưng nếu chỉ đi, mà thiếu ý thức, thiếu tinh thần chủ động học hỏi thì đi cũng

vô ích, sẽ không thu được kết quả nào, ngược lại còn chuốc lấy mệt nhọc, tốn kém.+ Việc vận dụng tinh thần của tục ngữ cần có sáng tạo, chủ động chứ không nen máy móc, cứng nhắc

- Các luận cứ( lí lẽ và dẫn chứng) phải được sắp xếp hợp lí để quá trình lập luận chứng minh được mạch lạc rõ ràng

* Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ

- Đi một ngày đàng( ngày đường): dùng thời gian đi để chỉ quãng đường đi được coi là tương đối xa và khác lạ so với nơi mình ở quạnh năm, suốt tháng, quẩn quanhhằng ngày…

- Học một sàng khôn: học được nhiều điều hay, biết được nhiều điều mới lạ…

* Vì sao “ đi một ngày đàng” lại học được “một sàng khôn”?

- Lí lẽ: có cơ hội tiếp xúc, có cơ hội giao lưu để học tập

- Dẫn chứng

* Tuy vậy, có phải là cứ đi một ngày đàng” là học được “ một sàng khôn” không?

- Lí lẽ: Phải có ý thức học tập, hỏi han thì “ đi” mới có kết quả Không có tinh thần,

ý thức học tập thì “ đi không lại trở về không”

- Dẫn chứng

Kết bài

- Khẳng định lại quan điểm về tính biện chứng kết hợp giữa “ đi” và ý thức học hỏi

- Liên hệ: học sinh sẽ cố gắng thu thập “sàng khôn” như thế nào?

*** Bài viết tham khảo:

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, có nhiều câu nói lên kinh nghiệm, phương pháp học tập rất phong phú, trong đó “ Đi một ngày đàng học một sàng khôn” là một ví dụ điển hình Nhưng đi như thế nào để thu hút được một “ sàng khôn” mới là điều đáng nói.

Trước tiên, chúng ta nên tìm hiểu ý nghĩa của câu tục ngữ “ Đi một ngày đàng” chỉ việc đi tới những nơi xa lạ, khác với chỗ sống hằng ngày “ Sàng” là dụng cụ để sàng lọc, chọn lấy hạt to, hạt tốt “ Sàng khôn” cũng hiểu như vậy, ý nói

sự chắt lọc, thu lượm được nhiều điều hay, những kiến thức mới, bổ sung thêm hiểubiết cho bản thân Đồng thời, câu tục ngữ nói lên ước mơ của ông cha ta xưa- ngườinông dân quanh năm, ngày tháng chỉ biết ruộng đồng, lũy tre, con trâu, cái cày…

Họ mong được đi, được mở mang đầu óc của mình: “ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”, bởi đó chính là cơ hội tiếp xúc với bên ngoài, giao lưu, học hỏi Chẳng thế mà có câu:

Đi cho biết đó biết đây

Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn

Đó cũng nhằm khuyến khích chúng ta đi đây, đi đó để thu nhập vốn sống Ngoài việc học kiến thức lí thuyết trong sách vở, ở trường, lớp… việc học ở thực tế xã hộicũng rất quan trọng Tuy vậy, không phải cách đi nào cũng mang lại ích lợi Ở đây, cần có ý thức nâng cao trí tuệ, say mê tìm tòi, học tập thì mới có kết quả tốt đẹp Ngược lại, nếu thiếu tinh thần học hỏi, sẽ biến việc đi lại thành ra vô nghĩa, mệt thân, vất vả mà chẳng được ích lợi gì Từ đó chúng ta thấy rằng, điều cốt yếu khôngphải là đi nhiều, đi ít mà mỗi con người cần có ý thức tiếp thu cái hay, cái đẹp ngoài

xã hội để làm mình trở nên hoàn thiện hơn Trong cuộc sống, ai cũng cần kiến thức,

và cũng có rất nhiều cách học, phương pháp học khác nhau, nhưng quả thật, kinh nghiệm đúc rút từ câu tục ngữ trên rất có ý nghĩa Bởi vậy vấn đề ở chỗ, trong cuộcsống không phải lúc nào lời giải đáp cho vấn đề đặt ra cũng có sẵn trong sách vở,

mà tồn tại ngay chính trong thực tiễn, nên cần phải đi và học trên đường

Nhìn vào đề bài, nhiều người dễ lầm tưởng câu tục ngữ và nhận định của bạn trái ngược, nhưng thực chất nó lại bổ sung cho nhau Chúng đều mang ý nghĩa khích lệ

ta chịu khó, tích cực học hỏi ngoài đời

Đối với học sinh, sinh viên, quan điểm trên càng trở nên có giá trị, bởi trongtương lai, đó là những chủ nhân tương lai của đất nước, cần có cách xử lí, ứng dụngthông minh trong thực tế Bởi vậy, câu tục ngữ cuãng như ý kiến của các bạn kia đều là bài học quí giá cho mỗi chúng ta

Đề bài 7: Tục ngữ có câu “ Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng, nhưng trong thực tế có khi “ Gần mực không đen, gần đèn không rạng” Với những hiểu biết của mình, em hãy chứng minh điều đó.

a)Yêu cầu

- Kiểu bài lập luận chứng minh

- Làm rõ mối quan hệ giữa môi trường với nhân cách con người

b) Gợi ý

- Cần nhớ vấn đề nghị luận là: ảnh hưởng của mơi trường xã hội đến đạo đức, tính cách con người Vấn đề đã được cơng nhận.

- Để viết được bài chứng minh với mục đích thuyết phục như để yêu cầu, cần giảnggiải nghĩa đen, nghĩa bĩng của câu tục ngữ rồi đưa dẫn chứng để chứng minh kinh nghiệm dân gian chứa đựng trong câu tục ngữ là đúng Đồng thời cũng lập luận để thấy một khía cạnh khác của vấn đề: nêu lên vai trị chủ động, tích cực của con người trước tác động của ngoại cảnh

c) Lập dàn ý

Mở bài

- Con người sống ở hồn cảnh, ở điều kiện, ở mơi trường nào sẽ chịu ảnh hưởng, tác động của mơi trường đĩ Tục ngữ Việt Nam đã đúc kết “ Ở bầu thì trịn, ở ống thì dài”, “ Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”

- Tuy nhiên cũng cĩ khi “ gần mực” mà khơng đen, “ gần đèn” mà khơng sáng.Thân bài

* Giải thích: “ Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”

- Nghĩa đen: thường xuyên sử dụng, tiếp xúc với bút mực( ở đây là nĩi tới màu mực tá để viết bút lơng, khi dùng phải mài vào đĩa cĩ nước rồi nhúng ngịi bút lơng vào mực mài đĩ mà viết chữ nho), nếu sơ ý hoặc khơng cẩn thận thì dễ bị dây mực ra tay chân, bị đen bẩn Cịn đèn là vật phát sáng, ngồi gần đèn sẽ sáng sủa, rạng rõ nhờ ánh đèn

- Nghĩa bĩng: sống trong mơi trường xấu cũng dễ trở thành người xấu Sống trong mơi trường tốt cũng sẽ trở thành người tốt Sở dĩ như vậy là vì một đặc điểm của con người ta là sự bắt chước, sự học hỏi- bắt chước cái hay, cái tốt và cũng bắt chước cả cái dở, cái xấu

Chứng minh

- Học sinh sống trong tập thể lớp, trường cĩ nhiều bạn tốt, được giáo dục chu đáo

sẽ trở nên người tốt

+ Gia đình hịa thuận- con cái chăm ngoan

+ Xã hơi tốt đẹp- cơng dân tốt

- Ngược lại, sống trong mơi trường gia đình, bạn bè khơng tốt, con người sẽ bị ảnh hưởng, thay đổi theo hứơng xấu

Tuy nhiên, khơng phải ai gần mực cũng đen, khơng phải ai gần đèn cũng sáng

- Giải thích: Gần mực mà cẩn thận giữ gìn thì mực khơng dây bẩn lên mình được Cịn gần đèn mà cố tình ngồi tránh, ngồi khuất thì đèn cũng chẳng chiếu sáng được tới mình Sống ở mơi trường tốt đẹp mà khơng học hỏi, khơng noi theo cái tốt thì làm sao mà thành người tốt được Ngược lại, khi buộc phải sống trong hồn cảnh xấu mà biết giữ mình thì cũng giống như lồi sen “ gần bùn mà chẳng hơi tanh mùi bùn”

Chứng minh:

+ Gương các chiến sĩ cách mạng hoạt động trong lịng địch,

+ Những tấm gương vượt khĩ trong đời sống,…

Kết bài

- Hoàn cảnh sống ảnh hưởng lớn đến tính cách con người

- Nhưng con người hoàn toàn có thể chủ động đón nhận hoàn cảnh Gần mực thì đen nhưng hoàn toàn có thể gần mực mà không đen Điều quyết định là ở bản thân con người: biết hướng thiện, phục thiện thì không có mực nào làm đen được

*** Bài viết tham khảo:

Con người sống ở hoàn cảnh ở điều kiện môi trường nào sẽ chiụ ảnh hưởng, chịu tác động của môi trường đó Tục ngữ Việt Nam đúc kết “ Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” Tuy nhiên có bạn lại bảo “ Gần mực chưa chắc đã đen, gần đèn chưa chắc đã rạng”

Trước tiên ta đi giải thích câu tục ngữ “ Mực” là thỏi mực tàu màu đen, mài rahòa với nước dùng để viết chữ hán Nghĩa bóng là chỉ những điều xấu xa “ Đèn” làvật để thắp sáng, nghĩa bóng là chỉ cái tốt đẹp Nghĩa cả câu: Sống trong môi

trường xấu cũng dễ trở thành những người xấu, sống trong môi trường tốt cũng sẽ trở thành người tốt Sở dĩ như vậy là vì đặc điểm con người ta là sự bắt trước, sự học hỏi- bắt trước cái hay, cái tốt và cũng bắt trước cả cái dở cái xấu Câu tục ngữ khuyên chúng ta không nên gần gũi những kẻ xấu mà nên gần gũi học hỏi những người tốt

Gia đình hòa thuận, hạnh phúc coi trọng, việc giáo dục con cái thì con cái sẽ ngoan ngoãn hiếu thảo Nhiều gia đình hạnh phúc sẽ góp phần làm cho xã hội tốt đẹp có nhiều công dân tốt Ngược lại sống trong môi trường, gia đình, bạn bè không tốt con người sẽ bị ảnh hưởng thay đổi theo hướng xấu

Tuy nhiên không phải ai gần mực cũng đen, ai gần đèn cũng rạng Gần mực mà cẩnthận giữ gìn thì mực không dây bẩn lên mình được.Còn gần đèn mà cố tình ngồi tránh, ngòi khuất thì đèn cũng chẳng chiếu sáng được tới mình Sống ở môi trường tốt đẹp mà không học hỏi, không noi theo cái tốt thì làm sao mà thành người tốt được Ngược lại khi buộc phải sống trong hoàn cảnh xấu mà biết giữ mình thì cũng giống như loài sen “ Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” Đó là những tấm

gương, các chiến sĩ cách mạng hoạt động trong lòng địch Hàng ngày các chiến sĩ tiếp xúc hoạt động với địch- tên cướp nước nhưng các chiến sĩ vẫn giữ vững phẩm chất kiên trung của anh bộ đội cụ Hồ Trong cuộc sống có những tấm gương vượt khó như thầy giáo Nguyễn Ngọc Kí bị liệt cả hai tay, vượt lên chính vản thân, thầy

đã viết chữ bằng chân và trở thành người thầy giáo nổi tiếng

Câu tục ngữ có ý nghĩa giáo dục sâu sắc nêu lên kinh nghiệm sống ở đời Hoàn cảnh sống ảnh hưởng lớn đến tính cách con người Nhưng còn người hoàn toàn có thể gần mực mà không đen Điều quyết định là ở bản thân con người: Biết hướng thiện., phục thiện thì không có mực nào làm đen được

Đề 8: Ông cha ta trước kia có dạy: “Không thầy đố mày làm nên” Em hãy giải thích lời dạy trên

Dàn ý

I, Mở bài:

- Truyền thống “Tôn sư trọng đạo” được nhân dân ta luôn đề cao Người thầy giáo đóng vai trò quan trọng trong công tác giáo dục

- Tục ngữ có câu “không thầy đố mày làm nên”

- Khẳng định vai trò to lớn của người thầy đối với sự nghiệp của người học trò, đông thời cũng là lời nhắc nhở con cháu phải biết ơn, kính trọng thầy cô giáo

II, Thân bài:

a, Giải thích:

- Câu tục ngữ giản dị, nhưng cũng cần hiểu cho chính xác ý nghĩa của nó

“Làm nên” ở đây có nghĩa là có được thành công, sự nghiệp thành đạt Như vậy, nếu không có người thầy dạy dỗ thì người học trò không thể nào thành đạt được Câu tục ngữ như một lời thách thức “đố mày” đồng thời cũng là lờirăn dạy mang tính khẳng định vị trí, vai trò của người thầy đối với sự thành đạt của người học trò

b, Tại sao người thầy có vai trò quan trọng như thế trong sự nghiệp của người trò?

- Thầy là người hướng dẫn, cung cấp kiến thức, mở mang trí óc cho ta, dạy cho ta những điều hay, điều phải Lúc còn bé thơ, thầy dạy ta từng chữ cái, từng con số Rồi dần dần lớn lên, thầy dạy ta những hiểu biết cao hơn, rộng hơn Để ta có được những kiến thức như ngày hôm nay Thầy đã bỏ nhiều công sức, tâ m huyết để rèn luyện, giáo dục ta nên người có tri thức, có đạo đức Công ơn ấy có thể sánh ngang bằng với công ơn cha mẹ

- Không có một người học trò nào thành đạt, có công danh sự nghiệp với đời

mà không do người thầy dạy dỗ cả Điều này khẳng định vai trò vô cùng to lớn của người thầy: “không thầy đố mày làm nên”

- Ngày nay, người thầy đóng vai trò chủ đạo, trò là người chủ động Do vậy, thầy là người cung cấp kiến thức, hướng dẫn thực hành còn tiếp thu kiến thức để áp dụng thực hành tốt hay không là do ở người học trò Đây chính là

tự thân vận động, là yêu tố quan trọng quyết định sự thành đạt của người họctrò “Thầy dạy tốt, trò học tốt” thì sự làm nên mới co giá trị cao, công danh

sự nghiệp mới rạng rỡ Vì vậy, những kiến thức, những hiểu biết mà ta có được chính là nhờ công lao của người thầy bồi dưỡng vun đắp, nên ta phải biết ơn thầy, kính trọng thầy Đây cũng là đạo lí làm người, là hành vi của người có nhân cách, có đạo đức

III, Kết bài:

- Biết ơn thầy, yêu kính thầy là nghĩa vụ, bổn phận thiêng liêng của những ai

đã trải qua cuộc đời làm người học trò Đó là tình cảm không thể thiếu được

ở mỗi chúng ta

- Đây là lời giáo dục sâu sắc về việc rèn luyện nhân cách, đạo đức cho thế hệ trẻ

Đề bài 9: Nhân dân ta nhắc nhở nhau luôn nhớ lời dạy: Người không học như ngọc không mài Em hiểu câu nói trên như thế nào Hãy chứng minh rằng trong môi trường học sinh, câu nói này có một ý nghĩa đặc biệt.

a) Yêu cầu

- Kiểu bài lập luận giải thích kết hợp với chứng minh

- Giải thích một câu tục ngữ trong kho tàng tục ngữ của nhân dân về vai trò của việc học đối với mỗi người

- Chứng minh ý nghĩa của câu nói đối với mỗi người học sinh

b) Gợi ý

- Cần nhớ lại cách giải thích nội dung một câu tục ngữ: Giải thích cách hiểu nghĩa

đen của từ ngữ, hình ảnh Trên cơ sở đó nêu lên nghĩa bóng của cả câu

- Để giải quyết được vấn đề, cần vận dụng hiểu biết của mình về cách diễn đạt của tục ngữ: thường ngắn gọn, có vần, có vế đối xứng; hiểu biết về nội dung của câu tục ngữ: thường tổng kết, khái quát kinh nghiệm sản xuất, ứng xử xã hội Tại sao người ta cần phải học? Tại sao lại so sánh “ người không học” với “ ngọc không mài”?

- Chứng minh người không học không thể là người ưu tú, có ích cho xã hội

- Từ sự giải thích, chứng minh, xác định một thái độ, trách nhiệm đúng đắn đối với

- Vì sao người không học tập lại coi là kém giá trị?

+ Vì ngọc tuy quý xong không mài thì chỉ là một viên đá bình thường lẫn lộn trongđất đá không bộc lộ phẩm chất quý giá

+ Người tuy là quí, tục ngữ có câu “ Người ta là hoa đất” nhưng không học thì