trách nhi m hình s do ể ậ ệ ự người chưa thành niên thự ện trong giai đoạ c hi n hiện nay ở nước ta, thực trạng và giải pháp

Mục đích nghiêm cứu Làm rõ mặt lý luận cơ bản và nội dung trách nhiệm hình sự do người chưa thành niênthực hiện trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, nêu được thực trạng và biện pháp giải

Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải TPHCM

Môn học : Pháp Luật Đại Cương

TIỂU LUẬN

Đề tài: Trách nhiệm hình sự do người chưa thành niên

thực hiện trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, thực trạng và

giải pháp.

GVHD: LÊ VĂN HỢP

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, tội phạm do người chưa đủ thành niên gây ra ngày một giatăng và diễn biến càng phức tạp thì số lượng và tính chất nguy hiểm của hành vi của chúngcàng có xu hướng tăng lên Ở phương diện pháp lý, để tăng cường hiệu quả công tác đấutranh phòng chống tội phạm người chưa thành niên, việc tổng kết thực tiễn và phát hiệnnhững vướng mắc, bất cập trong các quy định của Bộ luật hình sự liên quan đến ngườichưa thành niên thực hiện là một yêu cầu đòi hỏi đang được đặt ra hiện nay Theo quy địnhcủa Bộ luật hình sự, mục đích của việc xử lý người chưa thành niên thực hiện chủ yếu nhằmgiáo dục giúp đỡ các em có cơ hội sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh để trở thành côngdân tốt cho xã hội Vì vậy, người chưa thành niên thực hiện có thể áp dụng các biện pháp tưpháp hoặc miễn trách nhiệm hình sự để đưa về gia đình, cơ quan tổ chức giám sát Tuynhiên, trong thực tế xét xử, do người chưa thành niên thực hiện đa phần phạm vào các tộiphạm nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng (cướp, cướp giật, giết người, chống người thihành công vụ) nên thường bị xử án tù (ít trường hợp được hưởng án treo và áp dụng các biệnpháp tư pháp khác) Người chưa thành niên nói chung trong hầu hết các trường hợp đềuchưa có đầy đủ quyền công dân tham gia vào những quan hệ xã hội được điều chỉnh bởi quyphạm pháp luật, nhưng tùy thuộc vào từng cấp độ tuổi, họ có thể được pháp luật thừa nhậnnăng lực hành vi trong một số quan hệ xã hội có điều kiện nhất định Nhưng các em lại dễ bịlợi dụng, xúi giục, hoặc bị lừa dối để tham gia vào những việc làm trái pháp luật hoặc bị buộctrở thành nạn nhân của sự phân biết đối xử, ngược đãi, bóc lột, xúc phạm nhân phẩm và nhữnghành vi trái pháp luật khác

Luật nói chung, đặc biệt là luật hình sự, luôn phải coi người chưa thành niên là một đốitượng đặc biệt, không chỉ cần được bảo vệ trong cuộc sống mỗi ngày, ngay cả khi chủ đề này

vi phạm pháp luật, pháp luật tố tụng hình sự Cần đưa ra các chế tài riêng để xử lý và thủ tục

nó cũng phải phù hợp với trẻ vị thành niên để thể hiện tính nhân văn Trong chính sách quốcgia Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt như vậy cũng cần đủ mạnh để có tác dụng răn đe vàngăn chặn tội phạm vị thành niên tái phạm, đóng vai trò có tác dụng răn đe đối với xã hội Mặc

dù không áp dụng hình phạt tù chung thân và tử hình Hình phạt đối

với người chưa thành niên vi phạm, nhưng các biện pháp trừng phạt cần thiết khác Vẫnđược áp dụng như cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và phạt tù có thời hạn Có

những vụ án do người chưa thành niên gây ra mang tính chất đặc biệt nghiêm trọng gâyhoang mang trong dư luận xã hội Việc xử lý người chưa thành niên phạm tội là một việckhá phức tạp bởi người chưa thành niên còn có nhận thức chưa đầy đủ, hành vi của họthường mang tính bột phát do bị lôi kéo hoặc kích động, hoặc chưa đủ khả năng làm chủhành động của mình, hơn nữa họ còn có một tương lai dài phía trước Do đó, không thể ápdụng các biện pháp xử lý người chưa thành niên phạm tội giống như những người đã thànhniên Đây là lý do tại sao thực trạng- giải pháp và trách nhiệm cho người chưa đủ thành niênthực hiện trở thành một vấn đề cấp bách, nó cần thiết và được xã hội chú ý quan tâm Nghiêncứu một số vấn đề về các biện pháp tư pháp đối với người chưa thành niên, tìm giải pháphoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự và giải pháp về mặt thực tiễn nhằm góp phần phòng,chống tội phạm người chưa thành niên, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội Đây cũng là

lý do để tác giả quyết định lựa chọn đề tài: Trách nhiệm hình sự do người chưa thành niênthực hiện trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, thực trạng và giải pháp

2 Mục đích nghiêm cứu

Làm rõ mặt lý luận cơ bản và nội dung trách nhiệm hình sự do người chưa thành niênthực hiện trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, nêu được thực trạng và biện pháp giải quyếttrên cơ sở đó đề xuất, kiến nghị hoàn thiện các quy định về biện pháp tư pháp đối vớingười chưa thành niên phạm tội và những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp

tư pháp đối với người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật hình sự Việt Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiêm cứu

3.1 Đối tượng nghiêm cứu: Đúng như tên gọi của tiểu luận: Trách nhiệm hình sự

do người chưa thành niên thực hiện trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, thựctrạng và giải pháp

3.2 Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu Một số vấn đề lý luận, thực trạng và thực

tiễn về các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên ở Việt Nam

MỤC LỤC

1 Mộ t số vấn đề lý luận cơ bản về trách nhiệm hình sự của người chưa thành

niên………

a Khái niệm người chưa thành niên………

b Đặc điểm tâm lí của người chưa thành niên………

c Khái niệm trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên………

2 Thực trạng về việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội………

a Một số quy định của pháp luật về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội……… a.1 Nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội……… …… a.2 Các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội………

a.3 Biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 96 BLHS 2015) ……… a.4 Hệ thống hình phạt được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội……… b Thực trạng tình hình truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội ở nước ta………

3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội………

a Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội………

b. Một số giải pháp nhằm giảm việc vi phạm pháp luật hình sự của người chưa thành niên………

NỘI DUNG

1 Một số vấn đề lý luận cơ bản về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên

a Khái niệm người chưa thành niên

Luật pháp của các quốc gia khác nhau có định nghĩa khác nhau về trẻ vị thành niên.Điều 1 của Công ước quốc tế về quyền trẻ em, được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông quangày 20 tháng 11 năm 1989, quy định: “Theo mục đích của Công ước này, trẻ em làngười dưới 18 tuổi, trừ khi Luật áp dụng đối với trẻ em ở độ tuổi thành niên sớm hơn ỞViệt Nam, độ tuổi chưa thành niên được quy định thống nhất bởi Hiến pháp năm 2013,

Bộ luật Hình sự 2015, Luật Tố tụng hình sự 2015, Luật Lao động, Luật Dân sự, Quy chế xét

xử vi phạm hành chính và các văn bản quy phạm pháp luật khác Tất cả các văn bản phápluật này đều quy định độ tuổi của người chưa thành niên là dưới 18 tuổi và có những quyđịnh pháp luật riêng cho người chưa thành niên trong từng lĩnh vực cụ thể Theo Điều 1Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004: “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới

16 tuổi năm tuổi" Người chưa thành niên được xác định là người dưới 18 tuổi, chưa pháttriển đầy đủ về thể chất và tinh thần, không có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ hợp pháp củangười đã thành niên Ở Việt Nam, độ tuổi tham gia Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh

là từ 10 tuổi đến 15 tuổi, độ tuổi tham gia Đội thiếu niên cộng sản Hồ Chí Minh từ 15 tuổiđến 30 tuổi Trong thời đại Daoan, họ được gọi là thanh niên, trong thời đại Daoan, họ đượcgọi là thanh thiếu niên, và trong thời đại Daoan, họ được gọi là trẻ em Ở mọi lứa tuổi, ngườichưa thành niên được nhà nước và xã hội bảo vệ, chăm sóc, giáo dục để phát triển tốtnhất về thể lực và nhân cách, trở thành người lành mạnh, có ích

cho xã hội

b. Đặc điểm tâm lí của người chưa thành niên

Người chưa thành niên là người chưa phát triển hoàn thiện về thể chất, tâm lý, tinhthần và chưa được hưởng đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của công dân Chính vì vậy các em

có những đặc điểm tâm lý riêng; Về trạng thái tình cảm: Vị thành niên là người đang trongquá trình phát triển về thể chất, tâm lý và ý thức; Về ý thức pháp luật: Khả năng nhận thứcpháp luật của người chưa thành niên còn rất hạn chế Phần lớn hành vi phạm

pháp của người chưa thành niên chỉ nhằm thỏa mãn nhu cầu và lợi ích bất chính của cá nhân,bất chấp hậu quả nguy hiểm cho xã hội Về nhu cầu độc lập: Nhu cầu độc lập có thể đượchiểu là việc cá nhân tự hành động và tự ra quyết định theo ý kiến riêng mà không muốn bị ảnhhưởng của người khác Ở lứa tuổi chưa thành niên, nhu cầu độc lập thái quá thường biểuhiện ra bên ngoài dưới dạng các hành vi như ngang bướng, cố chấp, dễ tự ái, gây gổ, phôtrương Về nhu cầu khám phá cái mới: Tìm hiểu, khám phá cái mới là một trong những nhucầu của các em ở lứa tuổi chưa thành niên Tuy vậy, sự tò mò và khám phá cái mới cũng cóthể trở thành một trong những nguyên nhân dẫn tới hành vi phạm tội

của các em

c Khái niệm trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên

Qua phân tích khái niệm trách nhiệm hình sự, khái niệm người chưa thành niên ta có

thể rút ra khái niệm trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên như sau: Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên là trách nhiệm mà người chưa thành niên phạm tội phải chịu những hậu quả pháp lý bất lợi về hành vi phạm tội của mình.

2 Thực trạng về việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội

a. Một số quy định của pháp luật về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người

chưa thành niên phạm tội

a.1 Nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội

Các nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội được quy định tại Điều 91 BLHS 2015, có các nguyên tắc cụ thể như sau:

Trước hết, so với Điều 69 BLHS năm 1999, thì Điều 91 BLHS năm 2015 đã bổ sungnguyên tắc: “Trong xử lý tội phạm đối với người dưới 18 tuổi, vì lợi ích cao nhất củangười dưới 18 tuổi phải được bảo vệ ”( khoản 1, Điều 91) Đây là nguyên tắc chỉđạo, nội dung của nguyên tắc này là yêu cầu các cơ sở, tổ chức, cá nhân khi tiến hànhcác hoạt động liên quan đến xử lý tội phạm người dưới 18 tuổi phải đảm bảo

đưa ra các quyết định có lợi nhất cho mối quan hệ hài hòa giữa trẻ em với các lợiích khác và đảm bảo tuân thủ pháp luật

Vì vậy, mục đích của việc xử lý người chưa thành niên phạm tội là để giáo dục,giúp đỡ họ sửa chữa lỗi lầm, trở thành công dân có ích cho xã hội chứ không đề cập

trực tiếp đến mục đích của hình phạt Vì vậy, chúng ta cần hiểu rằng, đối với ngườichưa thành niên, nếu hành vi của họ được BLHS thừa nhận là tội phạm thì cơ quan cóthẩm quyền mới quyết định khởi tố Cần phải cân nhắc và xem xét, ngay trong giai đoạnnày, mục tiêu giáo dục và giúp đỡ người chưa thành niên phải được đặt lên hàngđầu Để thực hiện nguyên tắc này, khi người chưa thành niên phạm tội, cơ quan xét

xử phải xác định tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm Điều này sẽ giúp chongười chưa thành niên phạm pháp có hiểu biết toàn diện và sâu sắc về hành vi củamình, để từ đó sửa chữa lỗi lầm, trở thành người có ích cho xã hội

Thứ hai, điều kiện miễn trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên phạmtội thấp hơn đối với người đã thành niên phạm tội Trên cơ sở kế thừa quy định tạiĐiều 69 (2) Bộ luật Hình sự năm 1999 về miễn trách nhiệm hình sự đối với ngườichưa thành niên, Điều 91 (2) Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định người dưới 18 tuổi

có một trong các các tội sau: quy định của pháp luật, tình tiết Nặng hơn và hầu hết hậuquả là do tự nguyện, có thể miễn trách nhiệm hình sự, có thể áp dụng các biện

pháp giám sát, giáo dục

Theo đó, các trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng các biệnpháp giám sát, giáo dục gồm: người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội ítnghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng, trừ trường hợp quy định tại các điều: Điều

134 (tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Điều

141 (tội hiếp dâm); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 248 (tội sản xuất trái phépchất ma túy); Điều 249 (tội tàng trữ trái phép chất ma túy); Điều 250 (tội vận chuyển trái phépchất ma túy); Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy); Điều 252 (tội chiếm đoạt chất matúy) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý quy định tại khoản

2 Điều 12 của Bộ luật tức là phạm tội rất nghiêm trọng thuộc một trong 28 tội danh mà BLHSnăm 2015 quy định đối tượng này phải chịu trách nhiệm hình sự, trừ trường hợp quy định tạicác điều: Điều 123 (tội giết người); Điều 134, các khoản 4, 5 và khoản 6 (tội cố ý gây thươngtích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Điều 141 (tội hiếp dâm), Điều 142 (tội hiếpdâm người dưới 16 tuổi); Điều 144 (tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi);

Điều 150 (tội mua bán người); Điều 151 (tội mua bán người dưới 16 tuổi); Điều 168

7

(tội cướp tài sản); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 248 (tội sản xuất trái phép chất

ma túy); Điều 249 (tội tàng trữ trái phép chất ma túy); Điều 250 (tội vận chuyển tráiphép chất ma túy); Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy); Điều 252 (tội chiếmđoạt chất ma túy).Người dưới 18 tuổi là người đồng phạm nhưng có vai trò

không đáng kể trong vụ án

Do đó, so với BLHS 1999, Điều 91 khoản 2 BLHS 2015 mở rộng đối tượngmiễn trách nhiệm hình sự là tất cả người trên 14 tuổi nhưng chưa đủ 16 tuổi,làm rõ điều kiện miễn trách nhiệm hình sự Đồng thời, bổ sung quy định về việc

áp dụng các biện pháp giám sát, giáo dục đối với trẻ em được miễn trách nhiệmhình sự để bảo đảm tính khả thi và khả năng áp dụng của hệ thống pháp luật.Thứ ba, việc truy cứu TNHS người chưa thành niên phạm tội và áp dụng hình phạtđối với họ chỉ trong trường hợp cần thiết và phải căn cứ vào tính chất của hành viphạm tội, vào những đặc điểm về nhân thân và yêu cầu của việc phòng ngừa tộiphạm Nếu thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt đối với người chưa thànhniên phạm tội thì tòa án áp dụng các biện pháp giám sát giáo dục và biện pháp tưpháp giáo dục tại trường giáo dưỡng được quy định tại mục 2 và mục 3 Chương

XII của BLHS, gồm: Khiển trách (Điều 93), Hòa giải tại cộng đồng (Điều 94), Giáo dục tại xã, phường, thị trấn (Điều 95) và biện pháp tư pháp Giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 96) Như vậy, có thể nói rằng việc truy cứu TNHS và áp dụng hình

phạt đối với người thành niên phạm tội là biện pháp cuối cùng Nguyên tắc thứ tưđối với người chưa thành niên phạm tội là nguyên tắc giảm nhẹ TNHS Tính chấtgiảm nhẹ được thể hiện ở những quy định về loại và mức phạt tù có thể áp dụngđối với người chưa thành niên phạm tội

Thứ năm, “Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người dưới 18 tuổiphạm tội”; Thứ sáu,“Tòa án chỉ áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người dưới

18 tuổi phạm tội khi xét thấy các hình phạt và biện pháp giáo dục khác không có tác dụngrăn đe, phòng ngừa Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người dưới 18 tuổi phạm tội đượchưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người đủ 18 tuổi trở lên phạm tội tương ứng vàvới thời hạn thích hợp ngắn nhất Không áp dụng hình

biện pháp nghiêm khắc nhất trong hệ thống hình phạt được quy định trong BLHS,

người phạm tội chỉ bị áp dụng hình phạt này trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng vàkhi khả năng giáo dục không còn nữa Chính vì vậy đối với người chưa thành niênphạm tội, khi mục đích của việc truy cứu TNHS chủ yếu là nhằm giáo dục cải tạo họ, thìkhông thể áp dụng hai hình phạt này Nguyên tắc cuối cùng đối với người chưa thànhniên phạm tội được quy định tại Khoản 7 Điều 91 BLHS: “Án đã tuyên đối với ngườichưa đủ 16 tuổi phạm tội, thì không tính để xác định tái phạm hoặc

tái phạm nguy hiểm”

a.2 Các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội

Trước đây Bộ luật hình sự 1999 chỉ quy định chung chung rằng người chưathành niên phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự thì sẽ có gia đình hoặc cơ quan,

tổ chức giám sát, giáo dục Bộ luật hình sự 2015 bổ sung một số biện pháp giám sát, giáodục đối với người chưa thành niên được miễn trách nhiệm hình sự là: biện phápkhiển trách (Điều 93), hòa giải tại cộng đồng (Điều 94) và giáo dục tại xã, phường, thịtrấn (Điều 95) Đây là những quy định cụ thể nhằm đưa việc giáo dục, nâng cao nhậnthức đối với người phạm tội đi vào thực tế và có hiệu quả Trên cơ sở quy định củaBLHS, Bộ luật tố tụng hình sự năm (BLTTHS) 2015 cũng bổ sung các quy định vềthẩm quyền, trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp giám sát, giáo dục đối với ngườidưới 18 tuổi phạm tội tại các Điều từ 426 đến 429 của bộ luật Ngoài ra, Bộ luật hình

sự 2015 bỏ đi biện pháp tư pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn theo quy định của

Bộ luật Hình sự năm 1999 (do đã có các biện pháp giám sát, giáo dục cụ thể nêu trên)

và chỉ giữ lại 1 biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội,

đó là biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 96)

+ Biện pháp khi n trách (Điều 93 BLHS 2015)

Được áp dụng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi lần đầu phạm tội ít nghiêmtrọng thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản 2, Điều 91 của BLHS 2015; người dưới 18 tuổi là người đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án Việc khiển trách đối với người dưới 18 tuổi phạm tội phải có sự chứng kiến của cha mẹ hoặc

người đại diện hợp pháp của người dưới 18 tuổi Người bị khiển trách phải

tuân thủ pháp luật, nội quy, quy chế của nơi cư trú, học tập, làm việc; trình diện trước cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu; tham gia các chương trình học tập, dạy nghề do địa phương tổ chức, tham gia lao động với hình thức phù hợp Tùy từng trường hợp cụ thể cơ quan có thẩm quyền ấn định thời gian thực hiện các nghĩa vụ quy định tại điểm b và điểm c khoản 3, Điều 93 BLHS 2015 từ 03 tháng đến 01 năm Biện pháp này nhằm giúp họ nhận thức rõ hành vi phạm tội và hậu quả gây ra đối với cộng đồng, xã hội và nghĩa vụ của họ.

+ Hòa giải tại cộng đồng (Điều 94 BLHS năm 2015)

Được áp dụng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng hoặc phạm tội nghiêm trọng thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản 2 điều 91 của BLHS 2015; người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng quy định tạiđiểm b khoản 2 Điều 91 của BLHS Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức việc hòa giải tại cộng đồng khi người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại đã tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn TNHS Người được áp dụng biện pháp hòa giải tại cộng đồng phải xin

lỗi người bị hại và bồi thường thiệt hại; tuân thủ pháp luật, nội quy, quy chế của nơi

cư trú, học tập, làm việc; trình diện trước cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu; tham gia các chương trình học tập, dạy nghề do địa phương tổ chức, tham gia lao động với hình thức phù hợp Tùy trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền ấn định thời điểm xin lỗi, thời gian thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại quy định tại điểm a khoản 3 điều 94 BLHS 2015 và nghĩa vụ quy định tại điểm b và điểm c khoản 3 điều 93 của BLHS 2015 từ 03 tháng đến 01 năm

+ Giáo d c tại xã, phường, thị trấn (Điều 95 BLHS năm 2015)

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án có thể áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn từ 01 năm đến 02 năm đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng hoặc phạm tội nghiêm trọng quy định tại điểm a khoản

2 Điều 91 của BLHS; người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọngquy định tại điểm b khoản 2 Điều 91 của BLHS Người được Cơ quan điều tra, Viện

kiểm sát hoặc Tòa án giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức giám sát, giáo dục phải chấp hành đầy đủ nghĩa vụ về học tập, lao động; chịu sự giám sát, giáo dục của

gia đình, xã, phường, thị trấn; không đi khỏi nơi cư trú khi không được phép và thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại khoản 3 Điều 93 của BLHS 2015 Nếu người được giáo dục tại xã, phường, thị trấn đã chấp hành một phần hai thời hạn, có nhiều tiến bộ thì theo đề nghị của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao trách nhiệm quản lý, giáo dục, cơ quan đã áp dụng biện pháp này có thể quyết định chấm dứt thời hạn giáo dục tại xã, phường, thị trấn Việc áp dụng các biện pháp thay thế xử lý hình sự đối với người dưới 18tuổi phạm tội là một trong những điểm mới nổi bật của BLHS 2015, thể hiện rõ chính sách nhân đạo của Nhà nước ta, tăng tính hướng thiện trong chính sách xử lý hình sự, nhất là đối với đối tượng cần bảo vệ đặc biệt là người chưa

thành niên

a.3 Biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 96 BLHS 2015)

Biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng là biện pháp tư pháp đối với ngườichưa thành niên phạm tội nếu xét cần phải cách ly họ ra khỏi môi trường gia đình- xãhội để giáo dục và cải tạo họ thành công dân có ích Khi quyết định biện pháp tư phápnày, tòa án cần xem xét tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội, nhân thân ngườiphạm tội và môi trường sống của người đó Thời hạn của biện pháp giáo dục trườnggiáo dưỡng là từ 1 năm đến 2 năm Trường giáo dưỡng là cơ sở giáo dục đặc biệtđược Nhà nước thành lập để giáo dục, cải tạo người chưa thành niên phạm tội hoặc

có những vi phạm pháp luật khác Tuy biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng bắt buộcngười chưa thành niên phạm tội phải chịu sự quản lý chặt chẽ và phải cách li ra khỏi xãhội nhưng họ được học tập văn hóa và nghề nghiệp Tại đây, họ được học tập, rènluyện để trờ thành công dân tốt trong tương lai Nếu người được giáo dục tại trườnggiáo dưỡng đã chấp hành một phần hai thời hạn, có nhiều tiến bộ, thì theo đề nghị củatrường giáo dưỡng được giao trách nhiệm quản lý, giáo dục, Tòa án có thể quyết địnhchấm dứt thời hạn giáo dục tại trường giáo dưỡng (Điều 97 BLHS)

a.4 Hệ thống hình phạt được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội

Hệ thống hình phạt được quy định trong BLHS bao gồm hình phạt chính và hình phạt bổ sung Tuy nhiên, căn cứ vào đặc điểm của người chưa thành niên, yêu cầucủa việc phòng chống tội phạm, nguyên tắc nhân đạo XHCN, luật hình sự quy định các hình phạt được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội bao gồm: