Tài liệu bồi dưỡng kĩ năng công tác đoàn hội đội

Tổ chức Đoàn ở địa phương, đơn vị có vai trò quan trọng trong việc cụ thể hoá chủ trương, nghị quyết của Đoàn cấp trên cho phù hợp với nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội ở địa

1

TRUNG ƯƠNG ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM

***

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG

KĨ NĂNG CÔNG TÁC ĐOÀN, HỘI, ĐỘI

Hà Nội, 2018

2

CÔNG TÁC THAM MƯU ĐỐI VỚI CẤP ỦY, SỰ PHỐI HỢP VỚI CÁC

BAN, NGÀNH Ở ĐỊA PHƯƠNG, ĐƠN VỊ

I VỊ TRÍ, VAI TRÒ, NHIỆM VỤ CỦA ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH Ở ĐỊA PHƯƠNG, ĐƠN VỊ

1 Vị trí, vai trò của Đoàn thanh niên ở địa phương, đơn vị

Để thực hiện tốt vị trí, vai trò, chức năng của mình, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thiết lập hệ thống tổ chức thống nhất từ trung ương đến cơ sở bao gồm: Cấp Trung ương, cấp tỉnh (tỉnh, thành Đoàn, Đoàn trực thuộc), cấp huyện (thành phố trực thuộc tỉnh, thị Đoàn, huyện, quận Đoàn và tương đương); cấp cơ sở (Đoàn cơ sở – Đoàn xã, phường, thị trấn và tương đương

và chi đoàn cơ sở)

Tổ chức Đoàn ở địa phương, đơn vị giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết, giáo dục thanh niên Đoàn thanh niên ở địa phương đơn vị có nhiệm vụ nắm vững đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nghị quyết của Đoàn và những đặc điểm của địa phương, đơn vị, hướng dẫn, chỉ đạo, giám sát, kiểm tra trực tiếp tổ chức cơ sở của Đoàn thực hiện chủ trương, nghị quyết của Đảng, của Đoàn cấp trên và tham gia thực hiện nhiệm vụ chính trị ở địa phương, đơn vị

Tổ chức Đoàn ở địa phương, đơn vị có vai trò quan trọng trong việc cụ thể hoá chủ trương, nghị quyết của Đoàn cấp trên cho phù hợp với nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội ở địa phương, đơn vị, phù hợp với hoàn cảnh lịch sử, đặc điểm tình hình của đơn vị, với nhu cầu, nguyện vọng, tâm

lý, lợi ích hợp pháp của các đối tượng thanh niên, từ đó hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức các hoạt động của Đoàn và phong trào thanh, thiếu nhi sao cho hiệu quả đạt được ở mức độ cao nhất

Vai trò chỉ đạo, thực hiện của Đoàn thanh niên ở các địa phương, đơn

vị rất quan trọng Vì vậy, cán bộ đoàn phải nghiên cứu nắm vững tình hình địa phương, đặc điểm đối tượng, phải tìm chọn biện pháp chỉ đạo khoa học, hợp lý, thiết thực để Đoàn hoạt động có hiệu quả Đồng thời, cần nắm bắt thông tin chính xác phản hồi từ cơ sở, tham mưu tích cực cho cấp uỷ và Đoàn

Đoàn thanh niên giữ vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị ở địa phương, đơn vị đối với việc định hướng giá trị cho tuổi trẻ, huy động tài năng sức trẻ tham gia tích cực thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội của đơn vị

Tổ chức Đoàn chịu trách nhiệm trước cấp uỷ địa phương, đơn vị về toàn bộ công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Trên cơ sở những chức năng cơ bản của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh mà tổ chức Đoàn phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, với các phòng, ban, các đoàn thể, các tổ chức khác để tạo môi trường rộng lớn đoàn kết, tập hợp, giáo dục, rèn luyện thanh thiếu nhi

2 Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên ở địa phương, đơn vị

Một là, công tác giáo dục đoàn viên và thanh niên Đoàn thanh niên có

nhiệm vụ triển khai nội dung, hình thức giáo dục thông qua các phương pháp chỉ đạo khác nhau, nhất là việc bồi dưỡng tập huấn lực lượng tuyên truyền viên, cán bộ đoàn làm công tác tuyên truyền giáo dục, về kỹ năng phương pháp truyền thông theo các chủ đề, các đối tượng, các sự kiện chính trị - xã hội hoặc theo các ngày lễ lớn trong năm

Đoàn thanh niên có nhiệm vụ phổ biến, tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ, đoàn viên thanh niên thông qua các hoạt động, các chương trình hành động cách mạng; quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng nhằm nâng cao giác ngộ lý tưởng, niềm tin cho đoàn viên, thanh niên, góp phần thực hiện lý tưởng mục tiêu của Đảng Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề và khó khăn, vì ở địa phương, đơn vị

có nhiều đối tượng thanh niên khác nhau Do vậy, việc tìm chọn biện pháp chỉ đạo và tổ chức các hoạt động phải hết sức cụ thể, năng động, linh hoạt và sâu sát, phù hợp với tình hình thực tiễn ở các địa phương, đơn vị

Trong công tác giáo dục, Đoàn thanh niên còn có nhiệm vụ hướng dẫn các

cơ sở Đoàn thông qua các ngày lễ lớn, bằng những cuộc vận động, các cuộc thi, các loại hình văn hoá, văn nghệ, tham quan dã ngoại, cắm trại, các hoạt động xã

4

hội mà giáo dục truyền thống cách mạng, giáo dục lối sống, nếp sống văn hoá nâng cao ý thức bảo vệ, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá thế giới cho thanh thiếu nhi, giáo dục an ninh quốc phòng, giáo dục

về dân số - sức khoẻ - môi trường, giáo dục luật pháp v.v

Hai là, công tác xây dựng tổ chức Đoàn, Hội, Đội Đoàn thanh niên có

nhiệm vụ xây dựng, củng cố và phát triển vững mạnh về chính trị, tư tưởng và

tổ chức, thực sự là nền tảng của Đoàn, là nơi thực hiện chủ trương, nghị quyết của Đoàn, thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương đơn vị Muốn vậy phải thường xuyên tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đoàn, kỹ năng công tác thanh thiếu niên cho cán bộ đoàn, tiến hành chỉ đạo điểm, tổng kết kinh nghiệm, tham mưu tích cực cho các cấp uỷ Đảng, xây dựng qui hoạch đội ngũ cán bộ đoàn, chính sách cán bộ đoàn Đồng thời chỉ đạo cơ sở tích cực triển khai chương trình rèn luyện đoàn viên nhằm nâng cao chất lượng đoàn viên làm nòng cốt trong xây dựng Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam và phụ trách Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh Tích cực xây dựng tổ chức

cơ sở Đoàn, Hội trong các đối tượng thanh niên đặc thù, trong các khu vực kinh tế tư nhân, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và trong các trường bán công, dân lập, tư thục

Ba là, công tác tổ chức các hoạt động của Đoàn và phong trào thanh niên Đoàn thanh niên chịu trách nhiệm phối hợp với các ban ngành các đoàn

thể tổ chức thực hiện các chương trình hành động cách mạng, các phong trào thanh niên ở địa phương, đơn vị Định hướng và chỉ đạo thống nhất giúp các Đoàn cơ sở chủ động xây dựng nội dung, chương trình công tác, tổ chức các hoạt động phù hợp với từng đối tượng, sở thích và nghề nghiệp của thanh niên

Tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn về kỹ năng nghiệp vụ công tác thanh niên cho Ban Chấp hành Đoàn cơ sở, giúp họ vận dụng những phương thức hoạt động phù hợp với từng đối tượng thanh niên ở cơ sở, tạo nguồn kinh phí, cơ sở vật chất cho mọi hoạt động của Đoàn, thành lập các trung tâm xúc tiến việc làm, thực hiện các dự án quy mô cấp huyện nhằm giúp thanh niên lập thân, lập nghiệp

Tổ chức chỉ đạo điểm, chỉ đạo theo cụm, hướng dẫn các Đoàn cơ sở thực hiện các hoạt động lớn như cắm trại, hội thi, triển lãm theo chủ đề, nhân

xã hội ở địa phương, đơn vị

Từ các phong trào lớn của Trung ương Đoàn và Đoàn cấp trên phát động, Đoàn thanh niên ở địa phương, đơn vị có nhiệm vụ xây dựng các chương trình hành động cách mạng, phát động những phong trào nhánh, để thu hút tập hợp đông đảo đoàn viên thanh niên tham gia thực hiện Động lực của các phong trào thanh niên, các chương trình hành động cách mạng tham gia thực hiện nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội trước hết là vấn đề lợi ích Do vậy, Đoàn thanh niên có nhiệm vụ tham mưu tích cực cho cấp uỷ Đảng, phối hợp với chính quyền, chuyên môn và các ban ngành đoàn thể nhằm giải quyết tốt các chế độ chính sách, cơ chế phối hợp hành động, đảm bảo hài hoà các lợi ích để một mặt, có thể huy động được đoàn viên, thanh niên, mặt khác đáp ứng được nhu cầu về lợi ích vật chất, tinh thần cho tuổi trẻ

Bốn là, công tác giáo dục thiếu niên nhi đồng và xây dựng Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh Đoàn thanh niên ở địa phương, đơn vị có

nhiệm vụ phối hợp với chính quyền, các ban ngành có liên quan xây dựng chương trình hoạt động hàng năm về công tác chăm sóc, giáo dục bảo vệ thiếu niên, nhi đồng Trước hết, với chức năng là người phụ trách Đội, Đoàn thanh niên có trách nhiệm xây dựng đội ngũ cán bộ Đội thiếu niên tiền phong

Hồ Chí Minh bao gồm các phụ trách Đội trong trường học và các anh chị phụ trách thiếu nhi ngoài nhà trường, trên các địa bàn dân cư, ở các cơ quan đơn

vị, xí nghiệp Thông qua đội ngũ cán bộ phụ trách, các cấp bộ Đoàn hướng dẫn, giúp đỡ các em xây dựng Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh vững mạnh và tổ chức các hoạt động thiếu nhi trên địa bàn dân cư

Tập huấn đội ngũ phụ trách Đội theo năm học, hướng dẫn chủ đề năm học; hướng dẫn các hoạt động nhân đạo từ thiện mà nội dung tập huấn là 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng, đồng thời bồi dưỡng về kỹ năng và nghiệp vụ cho phụ trách thiếu nhi ngoài nhà trường

6

Khái quát toàn bộ các nhiệm vụ của Đoàn thanh niên thể hiện ở 4 mặt công tác trên có thể khẳng định rằng Đoàn thanh niên các cấp chỉ có thể phát huy được vị trí, vai trò của mình trong công tác thanh niên và trong phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương khi xây dựng được đội ngũ cán bộ đoàn có đủ phẩm chất, năng lực, kỹ năng nghiệp vụ, nhiệt tình say mê với công việc, với thế hệ trẻ, trong đó, người Bí thư Đoàn giữ vai trò rất quan trọng

II CÔNG TÁC THAM MƯU ĐỐI VỚI CẤP UỶ ĐẢNG, SỰ PHỐI HỢP VỚI CHÍNH QUYỀN, CÁC BAN NGÀNH Ở ĐỊA PHƯƠNG, ĐƠN

VỊ

1 Công tác tham mưu đối với cấp uỷ Đảng

Cấp uỷ Đảng lãnh đạo trực tiếp và toàn diện Đoàn Thanh niên cùng cấp (về định hướng chính trị, về tư tưởng, về tổ chức) Quan hệ giữa cấp uỷ Đảng với cấp bộ Đoàn cùng cấp là quan hệ lãnh đạo và chỉ đạo

Thực tiễn, tồn tại ba biểu hiện về khả năng tham mưu của cán bộ Đoàn đối với cấp uỷ và mối quan hệ lãnh đạo giữa cấp uỷ Đảng với tổ chức Đoàn, như sau:

- Những nơi mà cán bộ đoàn năng động, sáng tạo thì việc tham mưu cho Đảng lãnh đạo công tác thanh niên được tiến hành chủ động, rõ việc, huy động được nguồn lực và tính cộng đồng trách nhiệm của cả hệ thống chính trị cho công tác thanh niên

- Những nơi cán bộ đoàn thụ động, năng lực công tác yếu thì việc tham mưu cho Đảng lãnh đạo công tác thanh niên đạt hiệu quả thấp, đôi khi cấp uỷ Đảng phải "cầm tay, chỉ việc" cho cán bộ đoàn Tình trạng cán bộ đoàn quá thụ động cũng dẫn đến hệ quả cấp uỷ Đảng chỉ đạo quá sâu (hoặc “làm thay”) các mặt công tác của Đoàn, nhất là trong công tác cán bộ đoàn

- Những nơi cấp uỷ Đảng không quan tâm, “khoán trắng” công tác đoàn kết, tập hợp thanh niên cho cán bộ Đoàn thì việc lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá, quan tâm hỗ trợ hầu như qua loa, chiếu lệ, chưa đặt đúng tầm và

vị trí của nó Cán bộ Đoàn năng động, sáng tạo cũng khó tạo ra sự đồng thuận, ủng hộ từ các ban, ngành, đoàn thể khác và của xã hội, hoạt động phong trào sẽ khó khăn

Đoàn phải chủ động tham mưu để cấp uỷ Đảng xác định rõ, đúng chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn, tôn trọng tính độc lập về tổ chức của tổ

7

chức Đoàn Đây là vấn đề không mới, nhưng trong thực tế, vẫn có sự thiếu thống nhất, chưa đầy đủ trong nhận thức của nhiều cấp uỷ, dẫn đến sự thiếu thống nhất trong chỉ đạo và đánh giá đối với Đoàn Thanh niên Một số nơi, cấp uỷ chỉ đạo Đoàn Thanh niên nặng về huy động đoàn viên, thanh niên cho các hoạt động tập trung, để thực thi các công việc cụ thể, đột xuất mà chưa quan tâm đến việc lãnh đạo, tạo điều kiện cho Đoàn thực hiện đầy đủ các chức năng, nhiệm vụ cơ bản của mình

Từ những vấn đề trên, đòi hỏi phải tăng cường công tác tham mưu của cán bộ đoàn mà trực tiếp là Bí thư Đoàn với cấp uỷ Đảng, theo hướng quan tâm “đặc biệt hơn”, tập trung vào những nội dung sau:

- Tham mưu cho cấp uỷ Đảng xây dựng chương trình công tác thanh niên định kỳ theo tháng, quý, năm, nhiệm kỳ;

- Tham mưu để cấp uỷ Đảng phân công cấp uỷ viên phụ trách công tác thanh niên Cấp uỷ viên phụ trách công tác thanh niên nên là những đồng chí

đã kinh qua công tác thanh niên hoặc có nhiều kinh nghiệm trong lãnh đạo công tác thanh niên, hiểu biết, chia sẻ với thanh niên và độ tuổi còn trẻ

- Tham mưu để cấp uỷ Đảng chỉ đạo chính quyền, các cấp, các ngành thực hiện nội dung công tác thanh niên Các cấp, ngành phải cụ thể hóa Nghị quyết của Đảng về thanh niên trong chương trình, nhiệm vụ công tác, xác định trách nhiệm của mình trong công tác thanh niên dưới góc độ thanh niên vừa là đối tượng tác động vừa là nhân lực trực tiếp của các cấp, ngành…; quan tâm, tạo điều kiện cho tổ chức Đoàn thể hiện vai trò xung kích trong tham gia phát triển kinh tế, xã hội, giữ gìn quốc phòng, anh ninh ở địa phương

- Tham mưu cho cấp uỷ Đảng kiểm tra việc thực hiện các chủ trương

về công tác thanh niên, trong đó chú trọng kiểm tra công tác phát triển đảng

từ đoàn viên

- Tham mưu cho cấp uỷ Đảng xây dựng quy chế, lề lối làm việc với cấp

bộ Đoàn và các ngành về công tác thanh niên (như: quy định về lề lối làm việc với tập thể Ban Thường vụ Đoàn, chế độ kiểm tra, nghe báo cáo tình hình thanh niên và công tác Đoàn, làm việc về công tác tổ chức, cán bộ, công tác tư tưởng…

- Tham mưu cho cấp uỷ Đảng xây dựng các nội dung, yêu cầu công tác đối với cấp uỷ Đảng cấp dưới và đảng viên trong việc nêu cao tính kỷ luật

8

Đảng trong công tác thanh niên; mỗi đảng viên cần đi vào phong trào của tuổi trẻ, tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; sống mẫu mực, là tấm gương cho thanh niên noi theo; đồng thời tham gia bồi dưỡng, giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét kết nạp Cấp uỷ Đảng cấp trên cần giao nhiệm vụ cho cấp uỷ Đảng cấp dưới và mỗi đảng viên trong việc chăm lo công tác thanh niên, gắn việc bình xét danh hiệu đảng viên và cấp uỷ Đảng với kết quả công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi ở địa bàn, đơn vị công tác

Bên cạnh đó, Đoàn phải thường xuyên thực hiện chế độ báo cáo, xin ý kiến của cấp uỷ (tập thể hoặc đồng chí cấp uỷ trực tiếp phụ trách) về những chủ trương công tác lớn của Đoàn, nhất là công tác tổ chức, cán bộ, công tác

tư tưởng, các chương trình thanh niên tham gia phát triển kinh tế xã hội…

Trong công tác tham mưu cho cấp uỷ Đảng, quan hệ giữa Đoàn với Đảng uỷ cơ sở là quan hệ phối hợp trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Bí thư Đoàn cần thay mặt Ban thường vụ thường xuyên trao đổi thông tin với Đảng uỷ cơ sở về tình hình thanh niên, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi; phối hợp chỉ đạo, kiểm tra và giải quyết các vấn đề đặt ra đối với công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi ở cơ sở đảm bảo sự đồng thuận, cộng đồng trách nhiệm và tôn trọng lẫn nhau trong chỉ đạo công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi

2 Công tác phối hợp với chính quyền

Quan hệ giữa chính quyền và Đoàn thanh niên cùng cấp là quan hệ phối hợp Đoàn thanh niên có trách nhiệm vận động và tổ chức cho đoàn viên thanh niên tham gia phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, đơn vị và phối hợp với chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể khác chăm lo giải quyết các vấn đề của thanh niên

Chính quyền có quan hệ phối hợp với cấp bộ Đoàn, không có quan hệ chỉ đạo đối với cấp bộ Đoàn cùng cấp Tuy nhiên, xét dưới góc độ quản lý hành chính nhà nước, thì cấp chính quyền cùng cấp là cấp cấp ngân sách và quản lý nhà nước đối với các chủ thể hoạt động tại địa bàn, do đó, tổ chức Đoàn ở đây chịu sự quản lý và giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với các hoạt động thuộc lĩnh vực, đối tượng do Nhà nước quản lý Điều này cho thấy, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị,

Ở Trung ương, hàng năm Trung ương Đoàn đều có phiên làm việc với Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan nhằm đề xuất giải pháp vận động và tổ chức cho đoàn viên thanh niên tham gia phát triển kinh tế - xã hội (chủ yếu thông qua các chương trình, dự án, như dự án xoá cầu khỉ, xây dựng cầu nông thôn mới, dự án làm đường Hồ Chí Minh, dự án đưa trí thức trẻ tham gia phát triển nông thôn, miền núi, dự án xây dựng các làng thanh niên lập nghiệp, các đảo thanh niên, các dự án phòng chống tệ nạn xã hội, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khoẻ thanh niên, vị thành niên, dự án xây dựng các trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi v.v.; tham mưu xây dựng chính sách, luật pháp thanh niên như: Chiến lược quốc gia về phát triển thanh niên đến năm

2020, Luật thanh niên và nhiều chủ trương, chính sách liên quan đến thanh niên và chính sách cán bộ Đoàn, Hội, Đội… Thông qua các cuộc làm việc thường niên này, Chính phủ, các bộ, ngành nắm chắc tình hình thanh niên và những vấn đề bức xúc của thanh niên, trên cơ sở đó có các chủ trương, chính sách thích hợp

Tại một số địa phương, đơn vị, các cấp bộ Đoàn cũng chủ động xây dựng chương trình, nội dung làm việc với cấp chính quyền cùng cấp, tuy nhiên công tác này còn hạn chế

Ở một số địa phương vai trò quản lý của Nhà nước của chính quyền đối với công tác thanh niên còn khá mờ nhạt Nếu Đoàn không chủ động tham mưu, đề xuất thì rất ít khi chính quyền chủ động có các chủ trương, chính sách cụ thể đối với thanh niên cũng như đối với cán bộ Đoàn Nhà nước cũng chưa thực hiện được vai trò điều phối với cơ chế, chính sách thích hợp để huy động sự tham gia của các ngành, đoàn thể liên quan trong công tác thanh niên Các chỉ số phát triển thanh niên hầu như chưa được các cấp chính quyền đưa thành chỉ tiêu phát triển kinh tế - xó hội ở địa phương mình

Do vậy, bí thư đoàn cần tham mưu và phối hợp với các cơ quan Nhà nước trong quản lý đối với công tác thanh niên theo hướng “thực thi hơn”

Nội dung phối hợp tập trung vào các vấn đề sau:

10

- Phối hợp để tổ chức lực lượng thanh niên xung kích tham gia thực hiện các chính sách, pháp luật của Nhà nước, các nhiệm vụ phát triển kinh tế -

xã hội của địa phương, đơn vị;

- Phối hợp để đại diện chăm lo bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đoàn viên, thanh niên;

- Đề xuất với các cấp chính quyền các chủ trương, chính sách liên quan đến thanh niên và công tác thanh niên;

- Tham gia giám sát việc thực hiện chính sách, luật pháp thanh niên ở địa phương, đơn vị

Để chính quyền hiểu rõ hơn về những đòi hỏi của công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi, nắm bắt trực tiếp, cụ thể hơn về tình hình thanh niên từ đó quan tâm, tạo điều kiện bằng các cơ chế, chính sách, giao cho Đoàn đảm nhận các công việc tham gia phát triển kinh tế, xã hội, gìn giữ quốc phòng, an ninh, Ban Thường vụ Đoàn thanh niên cần đề xuất với lãnh đạo chính quyền những phiên làm việc với sự tham gia của các ngành ở địa phương, đơn vị tổ chức gặp gỡ, đối thoại với đoàn viên thanh niên Ít nhất, mỗi năm tổ chức một lần Nội dung các cuộc làm việc hoặc các cuộc đối thoại cần được ghi chép cẩn thận, có thể “tham mưu” để ban hành thông báo kết luận nội dung làm việc hoặc tổng hợp những vấn đề trao đổi giữa đoàn viên thanh niên với lãnh đạo chính quyền (nếu là cuộc trao đổi, đối thoại) để chính quyền nghiên cứu, phối hợp tổ chức thực hiện

3 Công tác phối hợp với mặt trận, các đoàn thể và ban, ngành khác

Quan hệ của Đoàn với các đoàn thể khác trong hệ thống chính trị, các

tổ chức kinh tế - xã hội, các tổ chức khác là quan hệ phối hợp Đoàn chủ động phối hợp với các đoàn thể trong công tác thanh niên thông qua các nghị quyết, các chương trình liên tịch hay các hoạt động phối hợp cụ thể (các cuộc thi, các loại học bổng, giải thưởng, các chương trình, dự án theo chuyên đề…)

Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể cùng cấp có quan hệ phối hợp với cấp

bộ Đoàn, không có quan hệ chỉ đạo đối với cấp bộ Đoàn cùng cấp (trừ một số trường hợp đặc biệt, như cấp bộ Đoàn thực hiện Nghị quyết của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, vì Đoàn thanh niên là thành viên tập thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam)

11

Đoàn thanh niên nên xây dựng và triển khai các chương trình liên tịch với các đoàn thể nhân dân khác trong địa phương, đơn vị; đề xuất với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp định kỳ chủ trì giao ban các đoàn thể nhân dân, trong đó có vấn đề thanh niên; thường xuyên gửi các báo cáo định kỳ về tình hình thanh niên, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi tới các đoàn thể nhân dân và yêu cầu các đoàn thể nhân dân gửi những báo cáo định

kỳ về tình hình thanh niên và kết quả thực hiện các chủ trương công tác thanh niên theo đối tượng và lĩnh vực mà đoàn thể nhân dân được phân công phụ trách Bên cạnh đó, Đoàn thanh niên cần chủ động phối hợp với các đoàn thể nhân dân trong việc tổ chức các hoạt động, các phong trào thanh niên phù hợp với đối tượng và chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức ấy

Đối với Mặt trận Tổ quốc: Đoàn thanh niên cần làm tốt hơn nữa công tác

tuyên truyền về vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên Đó là

cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần quan trọng xây dựng, chỉnh đốn Đảng, góp sức xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh Để góp phần xây dựng, phát huy vai trò và nâng cao trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc, Đoàn thanh niên trước hết phải thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình và cùng các tổ chức thành viên tham mưu cho Đảng và chính quyền xây dựng, hoàn chỉnh và cụ thể hoá Quy chế để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân phát huy quyền làm chủ của nhân dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra", qua đó tăng cường đoàn kết toàn dân, củng cố sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong xã hội Đoàn thanh niên cùng các đoàn thể nhân dân trong Mặt trận Tổ quốc cần mở rộng và đa dạng hoá các hình thức tập hợp quần chúng tham gia các đoàn thể nhân dân, các tổ chức xã hội, các hội nghề nghiệp, văn hoá, hữu nghị, từ thiện - nhân đạo; tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, khắc phục tình trạng hành chính hoá, phô trương, hình thức, quan liêu, xa dân Đặc biệt, tổ chức Đoàn cần xung kính, tình nguyện, tổ chức và tham gia các phong trào thi đua yêu nước, đoàn kết xây dựng cuộc sống mới, gắn liền với các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, của địa phương, đơn vị

Đối với Hội Nông dân: Đoàn thanh niên phối hợp với Hội nông dân

tham mưu cho Đảng và chính quyền ban hành các chính sách để ra sức bồi dưỡng sức dân, phát huy vai trò của nông dân trong sự nghiệp đổi mới và tập trung các nguồn lực cần thiết cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp

12

nông thôn Cùng với Hội Nông dân tuyên truyền và thực hiện tốt các chính sách về ruộng đất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất, phát triển nông nghiệp toàn diện, tiêu thụ nông sản hàng hoá, giải quyết việc làm, xoá đói, giảm nghèo, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí, xây dựng nông thôn mới

Đối với Hội Phụ nữ: Đoàn thanh niên phối hợp với Hội Phụ nữ tuyên

truyền, động viên và tổ chức cho hội viên thực hiện tốt luật pháp và chính sách bình đẳng giới, bồi dưỡng, đào tạo nghề nghiệp, nâng cao học vấn và tham mưu cho Đảng và chính quyền có cơ chế, chính sách để phụ nữ tham gia ngày càng nhiều vào các cơ quan lãnh đạo và quản lý ở địa phương, đơn vị Cán bộ, đoàn viên và thanh niên cần gương mẫu và thực hiện tốt các nhiệm

vụ về chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ bà mẹ và trẻ em, tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ thực hiện tốt thiên chức người mẹ; xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng tiến bộ hạnh phúc

Đối với Hội Cựu chiến binh: Đoàn thanh niên cần thường xuyên phối

hợp hoạt động tuyên truyền, tôn vinh, thực hiện chính sách đền ơn đáp nghĩa

và đạo lý "uống nước nhớ nguồn" để các thành viên của hội luôn phát huy bản chất, truyền thống " Bộ đội cụ Hồ", tích cực tham gia xây dựng Đảng và bảo

vệ chính quyền, chế độ xã hội chủ nghĩa; giúp nhau cải thiện đời sống, nêu gương tốt góp phần giáo dục lý tưởng, truyền thống và chủ nghĩa anh hùng cách mạng cho thế hệ trẻ

Diễn đàn, đối thoại, hội thảo là những phương thức hoạt động phổ biến,

có tính chính trị, xã hội và khoa học, trực diện, tác động trực tiếp đến thế hệ trẻ; đây chính là những phương thức có tính gợi mở, là các kênh diễn đàn có tính tương tác, trải nghiệm, là môi trường để thanh thiếu niên học tập, nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ công tác, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm cuộc sống… góp phần thiết thực nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trong giai đoạn hiện nay

2 Những nguyên tắc chung

Diễn đàn, đối thoại, hội thảo về hình thức tổ chức khác nhau, nhưng 3 phương thức đều phải đảm bảo những nguyên tắc chung cơ bản: Xuất phát từ nhu cầu, đảm bảo tính khoa học, sự bình đẳng và mục đích, cụ thể:

2.1 Xác định nhu cầu

Diễn đàn, đối thoại, hội thảo đều phải xuất phát từ nhu cầu, tính cần thiết, từ nguyện vọng, tâm tư, tình cảm của thanh thiếu niên; xuất phát từ đòi hỏi chung của công tác thanh niên, của tình hình công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Việc tổ chức diễn đàn, đối thoại, hội thảo phải góp phần giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội trong và ngoài nước có tác động đến thế hệ trẻ; mặt khác, góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị Thông qua các hình thức hoạt động này, cán bộ Đoàn, Hội, Đội hiểu rõ hơn tâm tư, tình cảm, sở thích, nguyện vọng của thanh thiếu niên; truyền đạt những thông điệp

có tính định hướng về quan điểm, lý tưởng, lập trường chính trị, chủ trưởng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và lý tưởng, mục tiêu của tổ chức Đoàn, Hội, Đội đến thế hệ trẻ Đồng thời, thanh thiếu niên sẽ có điều kiện tự thể hiện và khẳng định mình; đóng góp trí tuệ, tình cảm, thái độ, quan

14

điểm của họ đối với tổ chức, với một sự việc cụ thể, qua đó giúp cho tổ chức tháo gỡ được những thách thức, những khó khăn ở hiện tại và cả trong tương lai Do vây, khi tổ chức các hoạt động này, cần có sự khảo sát, tìm hiểu kỹ về các nhu cầu, đảm bảo việc tổ chức diễn đàn, đối thoại, hội thảo đáp ứng được

đa số nhu cầu đó, có như vậy mới đảm bảo được chất lượng, tính lan tỏa và đạt được kết quả mong muốn

2.2 Đảm bảo tính khoa học

Những vấn đề khác nhau của một đất nước, một quốc gia, dân tộc, một

tổ chức hay cá nhân đều phải được nhìn nhận dưới góc độ khoa học Đây chính là cơ sở căn bản để tìm ra chân lý của một vấn đề, một sự việc, một hiện tượng xã hội… Diễn đàn, đối thoại và hội thảo ngoài những tính chất chính trị, xã hội, tự thân nó luôn luận giải chuyên sâu nhằm giải quyết một nhiệm vụ, một vấn đề, do vậy nó phải được thực hiện trên những căn cứ có tính khoa học, đảm bảo tính lý luận, thực tiễn, lịch sử, toàn diện và khách quan Việc tổ chức diễn đàn, đối thoại hay hội thảo cần đảm bảo tính kế hoạch, có tính khả thi, huy động được tối đa các nguồn lực nhằm thực hiện các vấn đề được lựa chọn Kể cả các diễn đàn gián tiếp thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, báo chí, truyền hình, mạng xã hội hay internet đều chứa đựng tính chất này Việc lựa chọn nội dung, chủ đề, phương thức triển khai, thời điểm, không gian, thành phần tham dự… cần được tính toán kỹ lưỡng, nhất quán về quan điểm Việc đảm bảo tính khoa học sẽ là cơ sở quan trọng để phát huy được trí tuệ của thanh thiếu niên, giúp cho quá trình tổ chức đạt hiệu quả tối đa

3 Đảm bảo sự bình đẳng

Tính chất bình đẳng của các thành viên tham dự hội thảo, đối thoại, diễn đàn đều có cái đích cần đạt tới là những chân lý cụ thể, tìm câu trả lời hợp lý hoặc giải pháp tối ưu cho một vấn đề Do vậy, mọi thành phần tham dự đều được tôn trọng và bình đẳng như nhau, những khoảng cách về chức vụ, địa vị, độ tuổi, trình độ không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên tham gia Tất cả các thành viên đều bình đẳng trong việc trình bày quan điểm riêng của mình, bảo vệ quan điểm đó khi chưa có những quan niệm khác thuyết phục hơn Tất cả đều tự do và bình đẳng trong việc thừa nhận hoặc phản bác quan điểm này hay quan điểm khác Vì vậy, các kỹ năng thuyết phục, kỹ năng

3 Các bước cơ bản tổ chức diễn đàn, đối thoại, hội thảo

Để tổ chức thành công một diễn đàn, đối thoại và hội thảo, tùy ở các điều kiện khác nhau các bước tiến hành có thể khác nhau, nội dung khác nhau, tuy nhiên, với những diễn đàn, đối thoại, hội thảo có quy mô lớn về cơ bản tiến hành theo các bước như sau:

- Xác định nhu cầu hay nói cách khác là xác định vấn đề bao trùm của diễn đàn, đối thoại, hội thảo và phù hợp với các nguyên tắc như đã đề cập ở trên

- Xây dựng và ban hành kế hoạch

- Thành lập Ban tổ chức (ở những diễn đàn, hội thảo quan trọng, cấp Trung ương có thể thành lập cả Ban chỉ đạo)

- Tổ chức diễn, đối thoại, hội thảo

- Biểu dương, khen thưởng, tổng kết, đánh giá kết quả

+ Ưu điểm

+ Hạn chế

+ Bài học kinh nghiệm

16

+ Đề xuất các phương án tổ chức tiếp theo

Việc thành lập các tiểu ban giúp việc cho Ban tổ chức cần chi tiết, cụ thể, nêu rõ đầu việc, có sự phân công rõ ràng, bố trí con người và cán bộ phụ trách phù hợp với năng lực, sở trường công tác Tránh chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các tiêu ban; các tiểu ban cần có kế hoạch riêng, xây dựng nhiệm vụ, tiến độ thực hiện và cán bộ phụ trách cụ thể Trước thời điểm tổ chức diễn đàn, Ban tổ chức nhất thiết phải tiến hành họp với từng tiêu ban và toàn thể các tiểu ban (số lần họp tùy thuộc vào điều kiện và công tác chuẩn bị

cụ thể) nhằm rà soát, nghiệm thu, đánh giá lại toàn bộ công tác chuẩn bị, từ đó

có sự điều chỉnh, cân đối phù hợp

II KỸ NĂNG TỔ CHỨC DIỄN ĐÀN, ĐỐI THOẠI, HỘI THẢO

1 Kỹ năng tổ chức diễn đàn

1.1 Khái niệm

Diễn đàn là loại hình sinh hoạt rộng rãi cả về đối tượng và chủ đề, là nơi để thanh thiếu niên công khai bày tỏ ý kiến, quan điểm, tình cảm của mình về một vấn đề nào đó Quan điểm đó có thể chưa đúng hoặc lệch lạc nhưng không phải vì thế mà bị "quy chụp", bị đánh giá về tư tưởng và phẩm chất đạo đức Điều quan trọng của diễn đàn là thông qua tranh luận để định hướng nhận thức và hành động cho thanh thiếu niên, đảm bảo định hướng thông tin chính thống, giúp cho quá trình giáo dục và tự giáo dục thế hệ trẻ đạt hiệu quả cao nhất

Có 2 loại diễn đàn cơ bản: Diễn đàn trực tiếp: Người phát biểu và người nghe trao đổi trực diện nhau Diễn đàn gián tiếp: Là loại diễn đàn thông qua các phương tiện truyền thông (báo, đài, vô tuyến truyền hình, mạng xã hội, internet )

1.2 Các bước chuẩn bị tổ chức diễn đàn

Muốn tổ chức diễn đàn thành công, tùy ở mức độ, quy mô, điều kiện khác nhau để triển khai các bước tiến hành Cơ bản sẽ tiến hành các bước như

đã trình bày ở mục 4, phần I của chuyên đề này Đối với diễn đàn cần tập trung chuẩn bị kỹ một số nhóm vấn đề sau đây:

1.2.1 Chuẩn bị về nội dung

17

- Chọn chủ đề diễn đàn và thông báo chủ đề diễn đàn Những chủ đề đưa ra diễn đàn phải là những chủ đề được thanh thiếu niên quan tâm, xuất phát từ đòi hỏi của chính thanh thiếu nhi và những yêu cầu của tổ chức Đoàn, Hội, Đội, của cơ quan, đơn vị Muốn chọn chủ đề hay, hấp dẫn trước hết phải tìm hiểu và nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm tư, tình cảm của thanh thiếu niên, những vấn đề thanh thiếu niên đang quan tâm, tranh luận, đang mong muốn được trao đổi

- Chuẩn bị các ý kiến nòng cốt, các ý kiến này phải là những ý kiến nhìn từ nhiều góc độ khác nhau, bao gồm cả mặt tích cực và không tích cực của vấn đề nhằm tạo ra những tình huống có vấn đề để cuộc tranh luận phong phú, đa dạng và sôi nổi

- Chuẩn bị một số câu hỏi liên quan đến những nội dung chính của chủ

đề Câu hỏi phải hết sức cụ thể, dễ hiểu, có thể dưới dạng xử lý tình huống, trình bày quan điểm đối với các ý kiến “ngược”

1.2.2 Chuẩn bị về nhân sự:

- Nhóm chuẩn bị nội dung

+ Có trách nhiệm chuẩn bị nội dung diễn đàn

+ Để chuẩn bị các ý kiến nòng cốt, nhóm chuẩn bị nội đung cần họp bàn hoặc có thể tham khảo ý kiến các nhà chuyên môn về việc phân định rõ các "góc nhìn" có thể có đối với chủ đề diễn đàn Sau đó căn cứ vào sự phân định này, nhóm cần tìm hiểu, chọn lựa và phân công cán bộ chuẩn bị ý kiến nòng cốt cho phù hợp

+ Các ý kiến nòng cốt đều phải được duyệt trước khi phát biểu tại diễn đàn để chỉnh sửa, bổ sung cho đảm bảo vai trò gợi mở tích cực cho đại biểu tham gia diễn đàn Các ý kiến mang tính chất "ngược", nêu lên mặt trái của chủ đề cũng cần được chuẩn bị và phát biểu hết sức xây dựng, tránh thái độ cực đoan, tiêu cực khiến không khí diễn đàn trở nên căng thẳng và làm mất tính chất của một hoạt động thanh niên

+ Cần chuẩn bị trước một số câu hỏi (hoặc người hỏi) để tránh để không khí diễn đàn trở nên trầm lặng, đồng thời khuyến khích thanh thiếu niên tham gia diễn đàn tích cực

+ Đối với các diễn đàn trực tiếp cần chọn lựa các nội dung nhánh phù hợp với nội dung, chủ đề của diễn đàn để đặt bài viết, bài tham luận nòng cốt,

18

chuyên sâu tại diễn đàn Nên đóng thành kỷ yếu của diễn đàn, vừa đảm bảo về mặt hình thức vừa khoa học, giúp cho diễn đàn có nhiều kênh thông tin để chọn lọc, tham khảo

- Nhóm chuẩn bị công tác tổ chức

+ Lựa chọn hình thức tổ chức cho phù hợp với chủ đề và điều kiện thực

tế của đơn vị

+ Liên hệ địa điểm tổ chức và các điều kiện đảm bảo

+ Kết hợp cùng nhóm chuẩn bị nội dung xây đựng chương trình, kịch bản điều hành chi tiết buổi diễn đàn

+ Phân công người làm công tác tổ chức, chủ trì diễn đàn, dẫn chương trình, thư ký, phụ trách âm thanh, ánh sáng, phụ trách các tiết mục văn nghệ, phụ trách công tác hội trường

+ Kết hợp cùng nhóm chuẩn bị nội dung lên danh sách và liên hệ mời đại biểu, khách mời và người chủ trì diễn đàn

+ Trước khi tổ chức chương trình cần thông báo rộng rãi về tinh thần của diễn đàn thông qua các hình thức tuyên truyền tới đông đảo thanh thiếu niên Thông báo rõ về thời gian, địa điểm tổ chức, chủ đề diễn đàn

- Chuẩn bị về điều kiện tổ chức

+ Lập dự trù kinh phí và nguồn kinh phí tổ chức diễn đàn Huy động các nguồn lực khác nhau, đặc biệt là phát huy lợi thế so sánh của tổ chức, nhằm huy động các nhà tài trợ, các doanh nghiệp, doanh nhân hỗ trợ các nguồn lực và các điều kiện vật chất khác cho diễn đàn

+ Lựa chọn thời điểm tổ chức chương trình để đảm bảo số lượng người tham gia theo kế hoạch, có chất lượng và đảm bảo tính thời sự của chủ đề

+ Kiểm tra về địa điểm tổ chức: Tổ chức trong hội trường hoặc ngoài hội trường

+ Kiểm tra về trang trí: Tuỳ theo chủ đề của diễn đàn để trang trí cho phù hợp Tránh quá cầu kỳ không cần thiết hoặc quá cẩu thả, sơ sài

+ Kiểm tra về âm thanh, ánh sáng: Cần chuẩn bị tốt về ánh sáng và âm thanh, nhất là tổ chức vào buổi tối hoặc ngoài trời Để đảm bảo các ý kiến

19

phát biểu từ phía người tham dự, cần bố trí micro không dây (hoặc có dây đủ dài) Điều chỉnh âm thanh phù hợp để người nghe được rõ ràng

- Chuẩn bị về công tác truyền thông

+ Trong xu hướng phát triển rất nhanh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0), trước sự phát triển như vũ bão của công nghệ Internet kết nối vạn vật, trí tuệ nhân tạo, In 3D, sự bùng nổ của mạng xã hội… đã và đang làm cho vấn đề truyền thông nói chung và công tác thông tin, truyền thông cho các hoạt động của Đoàn, Hội, Đội đứng trước rất nhiều cơ hội và thách thức Việc đẩy mạnh công tác truyền thông theo kế hoạch hoặc dự án truyền thông trước, trong và sau diễn đàn cần phải được tính toán khoa học, đây chính là khâu chuẩn bị rất quan trọng, góp phần vào thành công chung của diễn đàn

+ Cần xây dựng kế hoạch truyền thông cho diễn đàn chi tiết; tăng cường sử dụng đồng thời nhiều biện pháp truyền thông khác nhau Ngoài các hình thức truyền thông truyền thống thông qua tuyên truyền miệng, sách, báo,

ấn phẩm, qua báo hình, báo viết… cần đặc biệt chú ý đến ứng dụng công nghệ thông tin, tuyên truyền trên báo điện tử, trên các trang mạng xã hội, nhất là facebook, youtube, zingme, zalo…; các trang fanpage, group của tổ chức, hoặc cá nhân qua đó, thông tin đầy đủ, chính xác quá trình chuẩn bị, kết quả

tổ chức diễn đàn cho thanh thiếu niên Thay đổi các hình thức tuyên truyền trực quan trên mạng xã hội về mục đích, ý nghĩa, thông điệp, số lượng người tham dự, các luồng ý kiến, chủ đề, bố cục của diễn đàn thông qua bộ công

cụ tuyên truyền theo hình thức Infographic

- Đón tiếp đại biểu và ổn định tổ chức

- Văn nghệ chào mừng (nếu có)

- Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu

20

- Khai mạc diễn đàn: Phần này cần nói rõ mục đích, ý nghĩa của diễn đàn và cách thức trao đổi, những vấn đề cốt lõi mà các đại biểu tham dự diễn đàn cần tập trung trao đổi

- Đoàn viên, thanh thiếu niên phát biểu về các nội dung thuộc chủ đề diễn đàn (những ý kiến nòng cốt có thể phát biểu trước hoặc sau do không khí sôi nổi hay trầm lắng của diễn đàn, có thể nêu ra một vài tình huống có vấn đề

để tranh luận)

- Kết thúc diễn đàn phải có bài tổng kết nhằm định hướng vấn đề và gợi những suy nghĩ tiếp Người tổng kết diễn đàn có thể mời các nhà khoa học, các nhà hoạt động chính trị xã hội có hiểu biết sâu sắc về chủ đề của diễn đàn

1.4 Một số điều cần lưu ý

- Tuỳ theo số lượng người tham gia và hình thức thể hiện mà bố trí địa điểm diễn đàn cho phù hợp trang trí hội trường phải nêu rõ chủ đề của diễn đàn

- Số lượng người tham gia có thể mở rộng tới những người quan tâm đến chủ đề của diễn đàn (ngoài đoàn viên, hội viên, đội viên, thanh thiếu niên)

- Có chủ toạ điều khiển (có thể trực tiếp, có thể thông qua người dẫn chương trình) và thư ký ghi chép để làm cơ sở cho việc tổng kết diễn đàn

Trong quá trình diễn đàn nên xen kẽ các hình thức văn nghệ, (hát, tấu, thơ ca) để làm cho buổi diễn đàn vui vẻ, hấp dẫn Nếu phần văn nghệ cũng tập trung vào chủ đề của diễn đàn thì hiệu quả diễn đàn càng cao

2 Kỹ năng tổ chức đối thoại

2.1 Khái niệm

Đối thoại là hình thức trao đổi trực tiếp về một vấn đề nào đó mà thanh thiếu niên quan tâm Mục đích là giải đáp những thắc mắc, nguyện vọng của thanh thiếu niên, giúp thanh thiếu niên nhận thức đúng, có cái nhìn toàn diện hơn, khách quan hơn về một vấn đề nào đó, đồng thời cũng giúp thanh niên rèn luyện lập trường tư tưởng, xây dựng cho mình một lý tưởng sống cao đẹp,

có ý chí, hoạt động tự giác, tích cực và có trách nhiệm Đối thoại chính là cách thức người nói và người nghe “trao đi đổi lại” một cách trực tiếp Người

21

nghe không còn đóng vai trò thụ động mà phát huy được tính chủ động, chính kiến, sáng tạo riêng của mình

2.2 Các bước chuẩn bị tổ chức đối thoại

2.2.1 Chuẩn bị về nội dung

- Xác định các vấn đề mà thanh thiếu niên thường xuyên quan tâm như: + Nhóm vấn đề liên quan đến hoạt động vui chơi, giải trí của thanh thiếu niên: Sân chơi, nhà văn hóa, khu thể thao, hội trường tập văn nghệ, các loại hình sách báo giải trí…

+ Nhóm vấn đề liên quan đến học tập: Điểm, thi cử, tuyển sinh, sách giáo khoa, đồ dùng học tập, nghiên cứu khoa học, thư viện, giảng đường, du học

+ Nhóm vấn đề liên quan đến điều kiện sống, sinh hoạt của thanh thiếu niên: Học bổng, học phí, ký túc xá, lao động, việc làm, các hoạt động vui chơi giải trí, các quyền lợi của đoàn viên, hội viên, đội viên, sinh viên…

+ Nhóm vấn đề về thời sự, kinh tế, văn hóa, xã hội, giao lưu, hội nhập quốc tế đặc biệt, là các vấn đề liên quan đến chính sách của địa phương, cơ quan, đơn vị trong việc quan tâm, tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ các điều kiện đảm bảo giúp cho thanh thiếu niên phát triển toàn diện

- Thu thập những thắc mắc, những vấn đề mà thanh thiếu niên quan tâm Có hai cách thu thập: Trực tiếp và gián tiếp

+ Thu thập trực tiếp: Thông qua phản ánh trực tiếp của thanh thiếu niên, từ chi đoàn, từ thôn, khu dân phố, hệ thống chính quyền, nhà trường, …

+ Thu thập gián tiếp: Thông qua thư từ, kiến nghị, khiếu nại, đề xuất của thanh thiếu niên hoặc qua các phương tiện truyền thông đại chúng

- Phân loại các ý kiến: Mỗi vấn đề, mỗi nội dung thường sẽ được nhiều người quan tâm và đặt những câu hỏi, phân loại các ý kiến nhằm tránh cuộc đối thoại bị trùng lặp hoặc các ý thảo luận không tuân theo trình tự lôgic

- Dự kiến người đối thoại với thanh thiếu niên, trao đổi với người đối thoại về nội dung đối thoại

2.2.2 Chuẩn bị về nhân sự

22

Để tiến hành tổ chức đối thoại, cần chuẩn bị tốt nhân sự tham gia vào việc tổ chức và tiến hành đối thoại Có thể chuẩn bị nhân sự theo các nhóm sau:

- Nhóm phụ trách nội dung:

+ Chịu trách nhiệm chuẩn bị nội dung cho đối thoại

+ Chuyển các ý kiến được tập hợp tới các cấp lãnh đạo có thẩm quyền, các cơ quan chức năng, đặc biệt là thủ trưởng, người đứng đầu các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp; các ý kiến bao trùm, sâu sắc cần phải tập hợp thành hệ thống chuyển trực tiếp đến các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm trực tiếp hoặc liên quan để chuẩn bị các nội dung đối thoại

lễ tân )

+ Kết hợp cùng nhóm chuẩn bị nội dung lên danh sách và liên hệ mời đại biểu, khách mời và người đối thoại

+ Trước khi tổ chức chương trình cần thông báo, tuyên truyền rộng rãi

về tinh thần của chương trình tới đông đảo thanh thiếu niên Thông báo rõ về thời gian, địa điểm tổ chức, chủ đề đối thoại và có thể cả tên và vai trò, trách nhiệm của người đối thoại trong chương trình

2.2.3 Chuẩn bị về điều kiện tổ chức

- Lập dự trù kinh phí và nguồn kinh phí tổ chức

- Chọn thời điểm tổ chức phù hợp để thu hút đông đảo người tham gia

- Lựa chọn địa điểm tổ chức:

23

+ Điều kiện về không gian: Tổ chức trong hội trường (nên chọn hội

trường ở nhà văn hóa của địa phương, cơ quan hoặc trường học) hay ngoài trời; số lượng người tham gia tối đa là bao nhiêu; vị trí sân khấu và bàn chủ toạ có đảm bảo yêu cầu không Thông thường một buổi đối thoại nên tổ chức trong hội trường, với số lượng người tham gia phù hợp

+ Điều kiện về trang trí: Căn cứ vào điều kiện của đơn vị và đề tài của

chương trình cần lựa chọn hình thức trang trí phù hợp Tuy nhiên, nguyên tắc chung là trang trí cẩn thận, trang nhã, đẹp mắt, có ý nghĩa và phù hợp Tránh quá cầu kỳ không cần thiết hoặc quá cẩu thả, sơ sài

+ Điều kiện về ánh sáng: Cần chuẩn bị tốt về ánh sáng nếu tổ chức vào

buổi tối, nếu là cuộc quan trọng cần chuẩn bị điều kiện dự phòng về điện để đảm bảo Đối với bàn chủ tọa, bục phát biểu nếu ánh sáng chung không đảm bảo cần bố trí đèn riêng

+ Nếu tổ chức trong hội trường lớn hoặc ngoài trời thì điều kiện về âm thanh là hết sức quan trọng Trước khi tổ chức cần kiểm tra không gian tổ chức để bố trí âm thanh phù hợp, tránh hội trường nhỏ nhưng âm thanh quá lớn dẫn tới lãng phí hoặc ngược lại Để đảm bảo các ý kiến phát biểu từ phía người tham dự, cần bố trí micro không đây (hoặc có dây đủ dài) Điều chỉnh

âm thanh phù hợp để người nghe được rõ ràng

- Chú ý chuẩn bị nước uống cho người đối thoại, đại biểu Trong trường hợp những người đối thoại được mời lên mà không được chuẩn bị trước thì cần

bố trí bút, giấy trắng và có thể chuẩn bị thêm một số tài liệu cần thiết cho người đối thoại

2.2.4 Chuẩn bị về truyền thông

Tham khảo ở mục 1: Kỹ năng tổ chức diễn đàn

2.3 Chương trình một buổi đối thoại

Chương trình đối thoại nên theo tiến trình như sau:

- Đón tiếp đại biểu, ổn định tổ chức bằng hình thức văn nghệ mở đầu (hoặc hình thức khác)

- Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu, giới thiệu nội dung buổi đối thoại, người đối thoại và một số nguyên tắc khi đối thoại

- Người tổ chức đối thoại lên cảm ơn người đối thoại và tổng kết những vấn đề đã được giải quyết Những vấn đề chưa thỏa đáng đề nghị người đối thoại tiếp tục nghiên cứu và trả lời sau

- Trong quá trình tiến hành đối thoại, vai trò người nói và người nghe trong mỗi người luôn có sự hoán đổi, một người tham dự có thể đặt câu hỏi nhưng cũng có thể là người trả lời những câu hỏi nếu có điều kiện

2.4 Một số điều cần lưu ý

- Nên tổ chức đối thoại theo chủ đề, tránh tràn lan Người đối thoại với thanh thiếu niên phải nắm vững nội dung thanh thiếu niên cần đối thoại, tránh trả lời qua loa đại khái, né tránh

- Người đối thoại không nên hứa trước thanh thiếu niên những việc ngoài khả năng giải quyết của mình Những vấn đề ngoài phạm vi chủ đề đối thoại hoặc chưa đủ căn cứ để giải quyết trong đối thoại cần bảo lưu để giải quyết sau hoặc kiến nghị lên cấp cao hơn

- Có thể xen kẽ một số hoạt động văn hoá tạo không khí giao lưu vui vẻ giữa đối thoại với thanh niên

3 Kỹ năng tổ chức hội thảo

3.1 Khái niệm

Hội thảo là cuộc thảo luận về một số vấn đề nào đó có tính khoa học, lý luận và thực tiễn đang đặt ra Mục đích của hội thảo là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của vấn đề, đề xuất, kiến nghị hoặc dự báo vấn đề một

25

cách có cơ sở khoa học Nội dung của hội thảo thanh thiếu niên đều xuất phát

từ nhu cầu bức bách, xu hướng vận động của thanh thiếu niên, nhất là những nhu cầu về việc làm, học tập, vui chơi, giải chí, tìm hiểu về kinh tế, văn hóa,

xã hội, về công nghệ…, từ đó giúp cho tổ chức Đoàn, Hội, Đội các cấp có được những phương thức giải quyết những vấn đề đang đặt ra đối với thanh thiếu niên

3.2 Các bước chuẩn bị tổ chức hội thảo

3.2.1 Chuẩn bị nội dung

- Thông báo nội dung hội thảo cho thanh thiếu niên chuẩn bị ý kiến và thu thập tài liệu liên quan đến nội dung hội thảo

- Chuẩn bị đề dẫn của Ban tổ chức Đề dẫn cần ngắn gọn, cô đọng, có tính chất bao quát và gợi ý những vấn đề cần thảo luận

- Căn cứ vào chủ đề có thể phân công các tham luận tại hội thảo Phần thảo luận là một sinh hoạt có tính khoa học, do đó các tham luận khi chuẩn bị cần có căn cứ khoa học, có biểu mẫu thống kê, điều tra xã hội học, các số liệu,

tư liệu, các dẫn chứng minh họa, chứng minh cho các quan điểm khoa học của mình

3.2.2 Chuẩn bị về nhân sự

- Nhóm chuẩn bị về nội dung: Nhóm có trách nhiệm chuẩn bị nội dung hội thảo, như:

+ Lựa chọn, đề xuất chủ đề hội thảo, nội dung các tham luận

+ Xây dựng đề dẫn hội thảo

+ Phối hợp đặt bài tham luận Với mỗi lĩnh vực nên lựa chọn những cá nhân, tập thể tiêu biểu trong lĩnh vực đó để chuẩn bị tham luận Tham luận tại hội thảo yêu cầu phải khoa học, hợp lý và có tính thuyết phục cao nên cần được chuẩn bị kỹ lưỡng Việc lựa chọn, đặt bài tham luận phải tiến hành sớm, cẩn thận và khách quan Việc đặt bài cần phải được tính toán kỹ lưỡng, chọn các tuyến nội dung nhánh phù hợp với nội dung lớn, chọn đầy đủ các thành phần tham gia viết bài tham luận như: Nhóm các đồng chí lãnh đạo, nhóm các nhà nghiên cứu, các chuyên gia, nhóm nghiên cứu trẻ, nhóm tiến sĩ trẻ, nhóm cán bộ đoàn chủ chốt, nhóm đoàn viên, thanh niên Cần chú ý chọn những

26

nhân vật có uy tín, có ảnh hưởng, những đối tượng đang được thụ hưởng, đang có nhiều băn khoăn về chủ đề của hội thảo

+ Biên tập kỷ yếu hội thảo

+ Xây dựng Chương trình hội thảo

- Nhóm chuẩn bị tổ chức: Chịu trách nhiệm chuẩn bị các điều kiện đảm bảo để tổ chức hội thảo, như:

+ Liên hệ địa điểm tổ chức cùng các điều kiện đảm bảo

+ Kết hợp cùng nhóm chuẩn bị nội dung xây dựng chương trình, kịch bản điều hành chi tiết buổi hội thảo

+ Phân công người làm công tác tổ chức, dẫn chương trình, thư ký, phụ trách công tác hội trường, phụ trách các tiết mục văn nghệ (nếu có)

+ Kết hợp cùng nhóm chuẩn bị nội dung lên danh sách và liên hệ mời đại biểu, khách mời và người chủ trì hội thảo

2.2.3 Chuẩn bị về điều kiện tổ chức:

- Lập dự trù kinh phí và nguồn kinh phí tổ chức hội thảo Huy động các nguồn lực khác nhau, đặc biệt là phát huy lợi thế so sánh của tổ chức, nhằm huy động các nhà tài trợ, các doanh nghiệp, doanh nhân hỗ trợ các nguồn lực

và các điều kiện vật chất khác cho hội thảo

- Lựa chọn thời điểm tổ chức để đảm bảo số lượng người tham gia theo yêu cầu, có chất lượng và đảm bảo tính thời sự của chủ đề

- Kiểm tra về địa điểm tổ chức:

+ Về không gian: Hội trường (Hội thảo nên tổ chức khoảng dưới 100

người, kê bàn ghế hình chữ U), bàn chủ tọa, bục phát biểu có đảm bảo không

+ Về trang trí: Thông thường, trong các hội thảo, trang trí khánh tiết

cần giản dị, đầy đủ, tránh quá cầu kỳ không cần thiết hoặc quá cẩu thả, sơ sài

+ Về ánh sáng, âm thanh: Cần chuẩn bị tốt về ánh sáng để đại biểu có

thể đọc rõ tài liệu âm thanh là hết sức quan trọng, micro phải đầy đủ hoặc linh hoạt để người tham gia hội thảo có thể chủ động phát biểu ý kiến, chất lượng

âm thanh tốt

27

+ Lưu ý: Các báo cáo viên có thể sử dụng các bảng biểu, hình ảnh minh

hoạ, trước khi hội thảo diễn ra cần nắm bắt rõ hình thức trình bày của báo cáo viên để chuẩn bị không gian trưng bày hoặc máy chiếu Projector

2.2.4 Chuẩn bị về truyền thông

Tham khảo ở mục 1: Kỹ năng tổ chức diễn đàn

3.3 Chương trình một buổi hội thảo

- Đón tiếp đại biểu, ổn định tổ chức

- Văn nghệ chào mừng (nếu có hoặc thấy cần thiết)

- Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu

- Trình bày đề dẫn tại hội thảo: Báo cáo đề dẫn cần nói rõ mục đích, ý nghĩa của hội thảo và cách thức trao đổi, những vấn đề cốt lõi mà các đại biểu tham dự hội thảo cần tập trung trao đổi Hội thảo phải đặt ra được mục tiêu đảm bảo về mặt khoa, đảm bảo lý luận và thực tiễn góp phần giải quyết vấn

đề thanh thiếu niên và xã hội đang đặt ra

- Thảo luận: Phần thảo luận là một sinh hoạt có tính khoa học Các tham luận phải được đề cập từ nhiều góc độ Trong quá trình thảo luận cần có những phản biện để làm sáng tỏ vấn đề một cách khách quan, biện chứng và phải luôn lấy thực tiễn làm thước đo chân lý

- Tổng kết hội thảo: Khẳng định những vấn đề đã được hội thảo nhất trí, trên cơ sở đó nêu những đề xuất và kiến nghị cách giải quyết vấn đề Những vấn đề chưa được khẳng định cần hướng cho các thành viên dự hội thảo tiếp tục suy nghĩ, nghiên cứu, đồng thời bám sát thực tiễn cuộc sống để điều chỉnh quan điểm của mình

3.4 Một số điều cần lưu ý

- Hình thức hội thảo cũng như hình thức tổ chức diễn đàn, việc tổ chức cần có trang trí hội trường trang trọng, màu sắc hài hòa, cân đối, qua đó nêu được bật chủ đề của hội thảo; có đoàn chủ tịch và thư ký nghi chép thảo luận; thành phần của hội thảo ngoài đoàn viên, thanh thiếu niên cần mời thêm các nhà khoa học, những nhà lãnh đạo, các doanh nhân, doanh nghiệp, những người quan tâm đến nội dung hội thảo cùng tham dự và góp ý kiến

28

- Khi tiến hành hội thảo cần có phát biểu tranh luận không nên chỉ lần lượt đọc các tham luận đã được chuẩn bị sẵn mà thiếu đi phần thảo luận tự do của những người tham gia hội thảo

- Những tham luận nên được biên tập in thành kỷ yếu hội thảo cho mọi người tham khảo, khi phát biểu không nhất thiết phải đọc lại tất cả những gì

có trong kỷ yếu Cần có một bản báo cáo tổng kết gửi đến các cơ quan, lãnh đạo có thẩm quyền, các tổ chức, cá nhân có liên quan, nhằm chung tay giải quyết những vấn đề mà hội thảo đã đặt ra

- Trong quá trình hội thảo nên kết hợp sinh hoạt văn nghệ làm cho buổi hội thảo thực sự mang màu sắc thanh niên

Hoạt động tập thể đáp ứng được nhu cầu đa dạng và nguyện vọng chính đáng của mọi đối tượng thanh niên ở địa phương, cơ sở

Thông qua các hoạt động tập thể tạo môi trường rèn luyện thể chất, giáo dục truyền thống, phát huy tính tích cực chính trị - xã hội của đoàn viên, thanh niên trong việc tham gia giải quyết nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị

Hoạt động tập thể giúp cán bộ đoàn và tổ chức Đoàn phát hiện những nhân tố mới, tích cực trong các đối tượng thanh niên để tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện làm nòng cốt trong các hoạt động tại địa phương, cơ sở

Nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của hoạt động trong mọi mặt của đời sống xã hội và nhất là trong công tác giáo dục, Mác viết: “Chỉ có trong cộng đồng thì mỗi cá nhân mới có những phương tiện để phát triển mọi năng khiếu của mình một cách toàn diện và do đó chỉ có trong cộng đồng mới có tự

do cho cá nhân” (Mác- Ăngghen Hệ tư tưởng Đức)

2 Sự cần thiết của việc hình thành, phát triển kỹ năng tổ chức hoạt động tập thể trong thanh niên

Kỹ năng tổ chức hoạt động tập thể trong thanh niên là một trong những đặc trưng cơ bản của người cán bộ làm công tác thanh niên Đó là một trong

30

những kỹ năng cơ bản trong hệ thống kỹ năng công tác thanh niên Cùng với

kỹ năng nói, kỹ năng viết, kỹ năng tổ chức hoạt động góp phần khẳng định vị trí, vai trò và uy tín của người cán bộ Thực tế đã chứng tỏ nhiều cán bộ đoàn mất uy tín trước đoàn viên và thanh niên; gây thất vọng trước lãnh đạo là do yếu, thiếu về kỹ năng tổ chức hoạt động Ngược lại rất nhiều cán bộ đoàn được đánh giá cao, có uy tín và được lãnh đạo tin tưởng cũng là do nói được, viết được, và tổ chức hoạt động giỏi Kỹ năng tổ chức hoạt động góp phần đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt thanh niên, giúp người cán bộ tổ chức một cách có hiệu quả các hoạt động của Đoàn, Hội nhằm thực hiện nhiệm vụ chức năng của tổ chức mình và mang lại lợi ích thiết thực cho đoàn viên, thanh niên

Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác- Lênin khi bàn về hoạt động của con người đều nhấn mạnh ý nghĩa xã hội và sự cần thiết phải có kỹ năng tổ chức Mác viết: "Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên qui mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện chức năng chung phát sinh đến sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất Khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó, một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần có người nhạc trưởng”1 Lênin cho rằng người làm công tác chính trị - xã hội muốn có kết quả tốt thì “Ngoài kỹ năng thuyết phục, nhất thiết phải có kỹ năng tổ chức thực tiễn Đây là nhiệm vụ khó khăn hơn cả”2 Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của công tác cán bộ và người cho rằng: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”

Cán bộ đoàn có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của tổ chức Đoàn Sự hấp dẫn của tổ chức Đoàn đối với đoàn viên, thanh niên phụ thuộc chủ yếu vào sự năng động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ đoàn Cán bộ tốt hay kém là yếu tố quyết định phong trào ở cơ sở mạnh hay yếu

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, cán bộ đoàn ngoài chuyên môn, nghiệp vụ, lòng nhiệt tình, say mê, phải giỏi kỹ năng và thành thạo các phương pháp tổ chức hoạt động

1 C.Mác: Tư bản, tập I, tr 337

2 Lênin Toàn tập, tập 40, tr.215

31

Để đánh giá một cán bộ đoàn giỏi, điều quan trọng không chỉ là tự nguyện, nhiệt tình, có phẩm chất đạo đức, chính trị tốt, có tri thức về thanh thiếu niên và công tác thanh niên mà quan trọng hơn là phải biết vận dụng những tri thức đó vào công tác của mình Kỹ năng tổ chức hoạt động là một loại kỹ năng cơ bản, không thể thiếu được đối với người cán bộ đoàn; vì thế việc hình thành và phát triển nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người cán bộ đoàn ở cơ sở Việc bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng tổ chức hoạt động cho cán bộ đoàn trong quá trình công tác, học tập, rèn luyện có ý nghĩa to lớn đối với việc hình thành và phát triển kỹ năng công tác thanh niên và các thuộc tính nhân cách của người cán bộ đoàn Bởi công tác thanh niên không những

là một khoa học mà còn là một nghệ thuật Có thể nói kỹ năng tổ chức hoạt động thanh niên không chỉ cần thiết đối với cán bộ đoàn ở cơ sở mà cũng rất quan trọng và không thể thiếu được đối với đội ngũ cán bộ đoàn nói chung

Kỹ năng tổ chức hoạt động là phương tiện, công cụ để giúp cho cán bộ đoàn

tổ chức thành công nhiều hoạt động thanh thiếu nhi và rèn luyện nghiệp vụ một cách thuận lợi và có hiệu quả

II KỸ NĂNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRONG THANH NIÊN

1 Khái niệm

1.1 Kỹ năng

Kỹ năng là khả năng thực hiện có kết quả một hành động hay một hoạt động nào đó bằng cách lựa chọn và vận dụng những tri thức, kinh nghiệm và những cách thức hành động đúng đắn vào thực tiễn Nhờ có sự luyện tập một cách có ý thức, kỹ năng được củng cố, hoàn thiện và tự động hóa dần Kỹ năng không phải là đặc tính cố hữu, vốn có ở mỗi cá nhân, nó luôn luôn vận động, biến đổi tuỳ thuộc vào mục đích của hoạt động, điều kiện hoạt động, phương thức và tính chất của hoạt động

Con đường hình thành kỹ năng thường là sự bắt chước kỹ năng mẫu, bắt chước các gương thật nổi bật, bằng làm thử và luyện tập, song bao giờ cũng phải qua hoạt động, qua thực tiễn

1.2 Kỹ năng tổ chức

Kỹ năng tổ chức là một kỹ năng phức tạp Đó là sự tổng hợp của hệ thống các thao tác (tư duy và hành vi) đã được qui trình hoá Kỹ năng tổ chức nói lên năng lực của người tổ chức có thể hành động có hiệu quả trong những

32

tình huống cụ thể Người có kỹ năng tổ chức là người thực hiện có kết quả các hành động tổ chức bằng cách vận động những tri thức về công tác tổ chức vào việc tổ chức một hoạt động cụ thể, biết lựa chọn và thực hiện những phương thức hành động phù hợp với mục đích đặt ra trong những điều kiện nhất định

Kỹ năng tổ chức được hình thành và phát triển khi và chỉ khi người tổ chức có tri thức, có kinh nghiệm tổ chức, biết vận dụng những hiểu biết và kinh

nghiệm đó vào hoạt động thực tiễn

2 Cấu trúc của kỹ năng tổ chức hoạt động trong thanh niên

Kỹ năng tổ chức hoạt động trong thanh niên được hình thành, bộc lộ và phát triển trong quá trình các hoạt động thanh niên Do vậy có thể xem xét cấu trúc của kỹ năng này theo nhóm kỹ năng của hoạt động tổ chức nói chung Đó là nhóm kỹ năng nhận thức, nhóm kỹ năng thiết kế, nhóm kỹ năng kết cấu, nhóm kỹ năng giao tiếp và nhóm kỹ năng tổ chức thực hiện

2.1 Nhóm kỹ năng nhận thức

Nhận thức là cơ sở ban đầu định hướng cho việc xác định mục đích, ý nghĩa, phương tiện và điều kiện thực hiện hoạt động Kỹ năng nhận thức của người cán bộ tổ chức thể hiện ở việc thông hiểu mục đích, ý nghĩa, phương tiện, điều kiện và đối tượng để thực hiện thành công các hoạt động thanh niên Nhóm kỹ năng nhận thức bao gồm:

- Kỹ năng xác định mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ của hoạt động

- Kỹ năng xác định đối tượng tham gia hoạt động (nhu cầu, sở thích, nguyện vọng, khả năng của cá nhân trong tập thể, sự thông hiểu những đặc điểm tâm lý cá nhân)

- Kỹ năng xác định điều kiện, phương tiện thực hiện mục đích

- Kỹ năng xác định nội dung của hoạt động

- Kỹ năng lựa chọn phương thức tác động nhằm lôi cuốn các cá nhân tham gia tích cực và tự giác

2.2 Nhóm kỹ năng thiết kế, xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động

Bao gồm những kỹ năng có liên quan đến việc qui hoạch tối ưu các nhiệm vụ của tổ chức hoạt động, xây dựng chương trình hành động cho bản thân và tập thể Nhóm kỹ năng thiết kế bao gồm:

- Kỹ năng xác định các bước tiến hành tổ chức hoạt động thanh niên

- Kỹ năng thiết kế hình thức tổ chức hoạt động thanh niên

- Kỹ năng thiết kế các hình thức kiểm tra, đánh giá các hoạt động của

cá nhân và tập thể trong quá trình tổ chức sinh hoạt thanh niên

2.3 Nhóm kỹ năng kết cấu chương trình hoạt động

Kỹ năng kết cấu bao gồm những kỹ năng có liên quan đến việc sắp xếp các nhiệm vụ của hoạt động thanh niên theo một trình tự nhất định Nhóm kỹ năng kết cấu bao gồm:

- Kỹ năng kết cấu sắp xếp chương trình hoạt động theo một lôgic nhất định để chương trình diễn ra liên tục, không có sự căng thẳng

- Kỹ năng sắp xếp các thông tin cần thông báo một cách khoa học Trên

cơ sở đó sắp xếp các hoạt động tập thể hướng vào nội dung trọng tâm

- Biết dự kiến các hoạt động của tập thể

- Kỹ năng xác định các hoạt động của bản thân trong quá trình điều khiển, chỉ huy con người thực hiện công việc

2.4 Nhóm kỹ năng giao tiếp

Là những kỹ năng liên quan đến việc xây dựng các mối quan hệ hợp lý giữa người tổ chức và người được tổ chức trong quá trình tổ chức sinh hoạt thanh niên Nhóm kỹ năng này được thể hiện ở những kỹ năng dưới đây:

- Kỹ năng diễn đạt một cách ngắn gọn những vấn đề cần thông báo trong quá trình điều khiển chương trình hoạt động

- Kỹ năng nhận xét ngắn gọn, khái quát và tế nhị những ý kiến đóng góp tham luận cần thảo luận và biết đặt câu hỏi thu hút được sự tham gia tranh luận của các thành viên

- Kỹ năng đánh giá những ý kiến thảo luận tập thể

- Kỹ năng thiết lập mối quan hệ giữa người tổ chức hoạt động với tập thể và giữa các thành viên tham dự để tranh thủ những ý kiến của họ

- Kỹ năng phân phối thời gian hợp lý cho các bước tiến hành hoạt động thanh niên

- Kỹ năng phân công nhiệm vụ và kiểm tra quá trình thực hiện nhiệm

vụ của các cá nhân trong tập thể

- Kỹ năng điều khiển, chỉ huy con người thực hiện các nhiệm vụ của mình theo một chương trình đã được xác định

- Kỹ năng tổ chức các hoạt động của bản thân và tập thể trong quá trình hoạt động

- Kỹ năng tổng kết, đánh giá các hoạt động của tập thể trong quá trình

Kỹ năng thiết kế được thể hiện qua việc xác định đầy đủ, chính xác nhiệm vụ, kế hoạch, phương thức, biện pháp hành động… để đạt được mục đích đã đặt ra Công việc này phụ thuộc vào trình độ nhận thức của con người

về công việc, về qui trình thực hiện công việc Việc nhận thức đúng đắn mục đích, yêu cầu và phương tiện để đạt được mục đích sẽ giúp cho chúng ta xác

có sự kết cấu Thiết kế là cơ sở để kết cấu Kết cấu là kết quả (hệ quả) của thiết kế Quan hệ giữa kỹ năng thiết kế và kỹ năng kết cấu tựa như quan hệ giữa thiết kế kế hoạch hành động, công việc và hướng thi công công việc đó theo trình tự nào, hình thức nào

Kỹ năng giao tiếp tham gia vào toàn bộ quá trình hoạt động Do vậy nó liên quan chặt chẽ với các nhóm kỹ năng khác như kỹ năng nhận thức, kỹ năng thiết kế, kết cấu và tổ chức thực hiện Kết quả giao tiếp đạt đến mức nào tùy thuộc vào sự nhận thức được mục đích, đối tượng giao tiếp, vào việc thiết

kế các hình thức giao tiếp, nhiệm vụ giao tiếp, và sự sắp xếp các nhiệm vụ trong quá trình giao tiếp… Đặc biệt kỹ năng giao tiếp liên quan chặt chẽ với

kỹ năng tổ chức thực hiện Việc điều khiển, chỉ huy, kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện công việc không thể tách rời kỹ năng giao tiếp Giao tiếp được coi như là phương tiện cơ bản nhất để tiến hành mọi công việc

Kỹ năng tổ chức thực hiện là biểu hiện trong thực tiễn của sự nhận thức, thiết kế, kết cấu và giao tiếp của con người trong hoạt động Tổ chức công việc có hiệu quả hay không phụ thuộc vào việc nhận thức mục đích, yêu cầu, phương tiện, điều kiện hoạt động, phụ thuộc vào việc xác định nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch hành động, phương thức hành động, sự sắp xếp các nhiệm

vụ trong quá trình hoạt động có đúng hay không phụ thuộc vào kỹ năng giao tiếp của người tổ chức trong việc điều khiển, chỉ huy con người hành động

Từ sự phân tích trên đây, chúng ta có thể mô hình hoá cấu trúc kỹ năng

tổ chức hoạt động như sau:

36

Tuy nhiên, việc chia hệ thống kỹ năng thành các nhóm trên đây chỉ có tính chất tương đối Thực chất những nhóm kỹ năng trên đây đan kết vào nhau, có thể diễn ra trong suốt quá trình hoạt động Việc quy hoạch hàng trăm

kỹ năng thành những nhóm khác nhau giúp ta xem xét, đánh giá kỹ năng tổ chức hoạt động của con người một cách khái quát, toàn diện

Xét về bản chất của kỹ năng tổ chức mà nói, cấu trúc trên đây đã thể hiện một cách đầy đủ nội dung khái niệm kỹ năng tổ chức Đó là những tri thức hiểu biết của con người về công việc, về tâm lý con người, về những tri thức trong việc điều khiển, chỉ huy, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện công việc của cá nhân và sự vận dụng những tri thức đó vào công tác tổ chức thực hiện những hoạt động

Năm nhóm kỹ năng trên đây liên quan chặt chẽ, đan kết với nhau, hỗ trợ nhau, đảm bảo cho công tác tổ chức hoạt động thanh niên có hiệu quả Việc sắp xếp các kỹ năng tổ chức thành 5 nhóm chỉ có ý nghĩa tương đối, thuận lợi cho quá trình nghiên cứu, dễ lượng hoá được chúng ở một mức độ nhất định Thực chất các kỹ năng tổ chức trên đây lẫn vào nhau, và có thể diễn ra theo ba giai đoạn cơ bản sau: Giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn tổ chức thực hiện và giai đoạn đánh giá, tổng kết hoạt động

Giai đoạn chuẩn bị: Giai đoạn quan trọng nhất, kết quả của hoạt động

thanh niên phụ thuộc phần lớn vào khâu chuẩn bị Trong giai đoạn này, kỹ năng tổ chức của người cán bộ đoàn được thể hiện ở việc xác định mục đích, nội dung, nhiệm vụ tổ chức, phân công nhiệm vụ có tính đến đặc điểm tâm lý của cá nhân, kiểm tra đôn đốc việc thực hiện nhiệm vụ

Giai đoạn tổ chức thực hiện: Giai đoạn hành động thực tế của người

cán bộ đoàn Giai đoạn này thể hiện tập trung nhất kỹ năng tổ chức của người cán bộ đoàn Nếu như giai đoạn đầu, các kỹ năng tổ chức liên quan đến sự nhận thức công việc, thông hiểu tâm lý các cá nhân và sự phân công nhiệm vụ phù hợp với khả năng của từng người, thì ở giai đoạn này, các kỹ năng tổ chức liên quan đến việc vận dụng những hiểu biết trên đây (ở giai đoạn chuẩn bị) vào việc điều khiển, chỉ huy con người thực hiện công việc

37

Giai đoạn đánh giá, tổng kết: Giai đoạn cuối cùng không thể thiếu

được trong quá trình tổ chức hoạt động Giai đoạn này gồm các kỹ năng liên quan đến việc đánh giá nhận xét việc thực hiện nhiệm vụ của từng cá nhân và tập thể trong quá trình tổ chức hoạt động thanh niên, có tính đến việc biểu dương, khen thưởng những thành tích của cá nhân và tập thể Qua đó ta có thể đánh giá được phần nào kỹ năng tổ chức của người cán bộ đoàn Ngoài ra ở giai đoạn này, kỹ năng tổ chức còn được thể hiện trong việc rút kinh nghiệm

để xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động tiếp theo của tập thể

Có thể mô hình hóa các giai đoạn tổ chức hoạt động như sau:

Các giai đoạn trên đây có quan hệ mật thiết với nhau, đảm bảo cho công tác tổ chức hoạt động có hiệu quả Trong đó, giai đoạn chuẩn bị là điều kiện cần để cho các giai đoạn sau đạt được hiệu quả Giai đoạn tổ chức thực hiện và tổng kết đánh giá vừa là hệ quả, vừa là điều kiện đủ để tiến hành có hiệu quả các hoạt động

4 Các yếu tố tác động đến việc hình thành kỹ năng tổ chức hoạt động thanh niên

Là một thuộc tính trong nhân cách của cán bộ đoàn, kỹ năng tổ chức hoạt động thanh niên được hình thành và phát triển chủ yếu trong quá trình hoạt động thực tiễn của cán bộ đoàn Tuy nhiên, trình độ phát triển kỹ năng của mỗi người thường khác nhau, tuỳ thuộc vào khả năng, sở trường của mỗi người và điều kiện, hoàn cảnh khách quan Có thể nêu ra các yếu tố cơ bản sau đây tác động đến việc hình thành và phát triển kỹ năng tổ chức hoạt động thanh niên

Thứ nhất, yếu tố bẩm sinh, di truyền: đó là yếu tố điều kiện, là tiền đề

vật chất đầu tiên qui định chiều hướng và tốc độ hình thành kỹ năng tổ chức

Giai đoạn chuẩn bị

Giai đoạn tổng kết đánh giá Giai đoạn tổ chức thực hiện

38

hoạt động thanh niên Lựa chọn cán bộ làm công tác thanh niên cần chú ý đến yếu tố này

Thứ hai, yếu tố hoàn cảnh môi trường: đây là yếu tố quan trọng, góp

phần quyết định đến việc hình thành và phát triển kỹ năng tổ chức hoạt động thanh niên

Đó là các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội, là trình độ dân trí,

là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, sự phối hợp tạo điều kiện của chính quyền và các ban ngành đoàn thể, là môi trường giáo dục, đào tạo là sự hăng hái, nhiệt tình, trách nhiệm của đoàn viên và thanh niên…

Thứ ba, yếu tố hoạt động tích cực, năng động, chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của bản thân người cán bộ đoàn Đây

là yếu tố cơ bản quyết định đến việc hình thành và phát triển kỹ năng tổ chức hoạt động thanh niên

III MỘT SỐ LOẠI HÌNH HOẠT ĐỘNG THANH NIÊN VÀ KỸ

NĂNG TỔ CHỨC

1 Kỹ năng tổ chức chương trình giao lưu

Trong quá trình tổ chức các hoạt động thực tiễn của Đoàn, Hội, một trong những loại hình mà Đoàn, Hội ở cơ sở đến thường xuyên tổ chức đó là chương trình giao lưu hoặc một chương trình có tính chất giao lưu Có nhiều loại hình giao lưu có tính chất khác nhau như: giao lưu với nhân vật lịch sử, giao lưu với tài năng trẻ, giao lưu văn nghệ, giao lưu thể dục thể thao, giao lưu quốc tế… dưới nhiều hình thức tổ chức khác nhau như: Liên hoan, sân khấu hoá, hội thi, gặp gỡ… Dù dưới nội dung nào và hình thức thể hiện nào, muốn cho chương trình giao lưu đựơc thành công, theo kinh nghiệm thực tiễn thì chúng ta cần lưu ý những nội dung sau:

1.1 Ý tưởng - Chủ đề - Đối tượng tham gia chương trình

Ý tưởng - chủ đề - đối tượng là 3 yếu tố then chốt, có mối quan hệ biện chứng lẫn nhau để từ đó người tổ chức chương trình sẽ thiết kế một chương trình giao lưu phù hợp và đáp ứng đựơc mục đích yêu cầu đề ra và thu hút sự quan tâm cho ngời tham dự Thứ tự 3 yếu tố này có khi đựơc hoán vị cho nhau nhưng để hình thành một chương trình giao lưu thì người tổ chức phải trả lời 3 câu hỏi: Chúng ta tổ chức chương trình này nhằm mục đích gì? chủ

đề (tên gọi) như thế nào cho phù hợp? Chương trình này cho ai?

39

Với câu hỏi chúng ta tổ chức chương trình này nhằm mục đích gì? tức

là chúng ta phải hình dung ra loại hình tổ chức, hay còn gọi là phác thảo ý tưởng Ví dụ: Để kỷ niệm ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước 30/4, Đoàn cơ sở xã A tổ chức chương trình ôn lại truyền thống 30/4 và gặp

gỡ giao lưu với những nhân chứng lịch sử Việc dự kiến tổ chức 1 chương trình kỷ niệm 30/4 là ý tưởng, chương trình này nhằm mục đích là giúp cho tuổi trẻ toàn xã ôn lại truyền thống và giao lưu nhân chứng lịch sử 30/4

Nhưng nếu đơn thuần gọi chương trình ôn lại truyền thống 30/4 và gặp

gỡ giao lưu với nhân chứng lịch sử 30/4 thì chương trình quá lớn, không thể thực hiện Chính vì thế, Đoàn xã xác định chủ đề (tên gọi): Gặp gỡ nhân chứng lịch sử 30/4 và tuổi 20 Như vậy chủ đề đựơc xác định rõ và đối tượng hướng đến cho chương trình này là thanh niên tuổi 20

Tóm lại, 3 yếu tố trên như 3 đỉnh của 1 tam giác, và để tạo thành 1 tam

giác thì không thể thiếu 1 trong 3 đỉnh

1.2 Kịch bản - chọn người dẫn chương trình

Khi đã xác định ý tưởng - chủ đề - đối tượng thì công việc tiếp theo của người thực hiện chương trình là tổ chức chương trình với 3 công đoạn như sau:

Nhân vật trả lời

Cơ sở vật chất trang bị

Âm thanh, ánh sáng

Ghi chú

Ý tưởng

Xác định câu hỏi nào cho

ai sẽ trả lời

Bàn, ghế, phim

nhạc…

Micro dây hay không dây, ánh sáng 7h-

Micro không dây cho người dẫn chương trình, đèn chiếu

Lưu ý: Nhiều chương trình giao lưu thành công là do thì ngoài việc

thiết kế kịch bản tốt một phần rất quan trọng là nhờ vào người dẫn chương trình Thực tế cho thấy việc chuẩn bị lời dẫn chương trình (3) là rất quan trọng

và giúp cho người dẫn chương trình không phạm vào những lời sai sót, nói thừa, nói lặp lại và nhiều khi lúng túng khi gặp sự cố

1.2.2 Chọn người dẫn chương trình

Người được chọn làm người dẫn chương trình (MC) phải được tham

gia ngay từ khâu xây dựng kịch bản, vì thế MC sẽ đựơc nắm bắt ngay những nội dung đầu tiên và hiểu đựơc vấn đề muốn nói MC phải dành thời gian nghiên cứu kỹ kịch bản, chương trình Nếu chương trình có giao lưu với nhân vật thì phải nghiên cứu sự kiện, gặp gỡ nhân vật hoặc những ngời biết rõ về nhân vật đó để nắm vững thông tin, phục vụ cho lời dẫn chương trình và cho

MC có nhiều chất liệu trong diễn đạt lời dẫn của mình, tránh trường hợp người tổ chức chương trình chuẩn bị hết mọi chuyện, MC chỉ là người giới