Tài liệu bồi dưỡng những vấn đề cơ bản về lý luận công tác đoàn hội đội

Mặc dù những nội dung các chuyên đề trong tập tài liệu này dưới các góc độ thời lượng lên lớp khác nhau đã được giảng dạy tại các lớp đào tạo chương trình cử nhân, trung cấp chính trị -

HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM

***

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN

ĐOÀN, HỘI, ĐỘI

Hà Nội - 2018

LỜI NÓI ĐẦU

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XI (nhiệm kỳ 2017 - 2022): “Đầu tư, phát huy vai trò của Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam và các đơn vị làm công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đoàn ở cấp tỉnh trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đoàn các cấp Hoàn thiện giáo trình, tài liệu bồi dưỡng cán bộ đoàn các cấp theo các chức danh Phấn đấu 100% cán bộ đoàn được tập huấn, trang bị kỹ năng, nghiệp vụ…”

Dưới sự chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của công tác Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh thiếu nhi cả nước; triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XI (nhiệm kỳ 2017 - 2022); để thống nhất nội dung, chương trình đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh thiếu nhi trong cả nước; Ban Giám đốc Học viện Thanh thiếu niên

Việt Nam đã tổ chức biên soạn tập “TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN CÔNG TÁC ĐOÀN, HỘI, ĐỘI”

Từ những bản thảo lần đầu, tập tài liệu trên đã nhiều lần được góp ý, bổ sung, chỉnh sửa thông qua các hội nghị tọa đàm, hội thảo khoa học lấy ý kiến của đông đảo các nhà khoa học, các chuyên gia trong và ngoài tổ chức Đoàn, Hội, Đội; các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Trung ương Đoàn qua các thời kỳ; các nhà sư phạm của các Trường, Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ Đoàn, Hội, Đội các địa phương và Khoa Dân vận Trường Chính trị các tỉnh, thành; cán bộ Đoàn, Hội, Đội các cấp và đội ngũ cán bộ, giảng viên,

nghiên cứu viên của Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam Đến nay tập “TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN CÔNG TÁC ĐOÀN, HỘI, ĐỘI” đã ra mắt bạn đọc

Tập tài liệu gồm 08 chuyên đề trình bày những vấn đề cơ bản về lý luận công tác Đoàn, Hội, Đội

1 Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về thanh niên và công tác thanh niên

2 Những vấn đề cơ bản về Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

3 Tóm tắt Lịch sử Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên Việt Nam

4 Những vấn đề cơ bản về Hội LHTN Việt Nam

5 Những vấn đề cơ bản về Hội Sinh viên Việt Nam

6 Những vấn đề cơ bản về Đội TNTP Hồ Chí Minh

7 Những vấn đề tâm lý cơ bản của thanh thiếu niên

8 Cán bộ đoàn và phương pháp công tác của cán bộ đoàn

Hiểu biết sâu sắc và vận dụng tốt phần kiến thức cơ bản có tính chất lý luận định hướng, mở đường trong tập tài liệu này vào thực tiễn công tác Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh thiếu nhi, chắc chắn đội ngũ cán bộ chuyên trách nói riêng, bán chuyên trách làm công tác Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh thiếu nhi nói chung sẽ nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác; góp phần củng cố và xây dựng tổ chức Đoàn, Hội, Đội ngày thêm vững mạnh, phong trào thanh thiếu nhi ngày càng phát triển

Mặc dù những nội dung các chuyên đề trong tập tài liệu này dưới các góc độ thời lượng lên lớp khác nhau đã được giảng dạy tại các lớp đào tạo chương trình cử nhân, trung cấp chính trị - hành chính trong và ngoài Học viện; các lớp bồi dưỡng cán bộ Đoàn và Hội Thanh niên các nước bạn Lào và Cămpuchia; các lớp bồi dưỡng, tập huấn cán bộ Đoàn, Hội, Đội tại ba miền Bắc, Trung, Nam … Nhưng đây là lần đầu tiên, tập tài liệu được biên tập một cách có hệ thống, khoa học, lôgic, cập nhật thông tin, số liệu của văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, các văn bản quản lý của Nhà nước về thanh niên và công tác thanh niên; văn kiện Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XI… Đến nay, tập tài liệu đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu theo chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đoàn, của thực tiễn công tác Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh thiếu nhi trong cả nước cũng như người học…

Mặc dù Ban Biên soạn đã có nhiều cố gắng, song chắc chắn tập tài liệu trên chưa thể đáp ứng đầy đủ những yêu cầu, mong muốn của đông đảo người

sử dụng trong và ngoài hệ thống tổ chức Đoàn, Hội, Đội và còn những khiếm khuyết Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung của bạn đọc gần xa, đặc biệt của cán bộ Đoàn, Hội, Đội để tập tài liệu này được hoàn thiện hơn trong những lần tái bản tiếp theo

Trân trọng cảm ơn!

BAN BIÊN TẬP

CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VÀ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

VỀ THANH NIÊN VÀ CÔNG TÁC THANH NIÊN

-

I CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VỀ THANH NIÊN VÀ CÔNG TÁC THANH NIÊN

1 Về vị trí, vai trò của thanh niên trong đời sống xã hội

Một trong những phát hiện vĩ đại nhất của Các Mác (05/5/1818 - 14/3/1883) là học thuyết về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến và luôn luôn phát triển cùng với cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật Theo Mác, giai cấp vô sản chỉ được hình thành với tư cách một giai cấp khi nó ý thức được địa vị và tương lai của nó Vào năm 1866, Mác đã nhấn mạnh: “ Dù sao thì những người công nhân tiên tiến nhất cũng hoàn toàn nhận thức được rằng tương lai của giai cấp họ, và do đó, của cả loài người, hoàn toàn tùy thuộc vào việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên”1 Mác đã coi thanh niên là cội nguồn sự sống của dân tộc và giai cấp công nhân là bộ xương của mỗi cơ thể dân tộc Thời của Mác, trẻ em và thiếu niên bị bóc lột thậm tệ, vì vậy, ông cho rằng

“cần phải bảo vệ trẻ em và thiếu niên lao động khỏi sự tác động có tính chất huỷ hoại của chế độ hiện nay”2

Còn Phriđrich Ăngghen (28/11/1820 - 5/8/1895) người bạn chiếu đấu của C.Mác đã đề xuất tư tưởng: Thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính hiện thực của cuộc sống đã, đang và sẽ cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị Với niềm tin vô hạn vào tiềm năng của thế hệ trẻ, ông nhấn mạnh rằng, thanh niên không bao giờ thỏa mãn với lý tưởng trước đây, họ muốn được tự do hơn trong hành động, họ khao khát lập chiến công và vì sự đổi mới

Họ sẵn sàng hiến dâng cả máu và cuộc đời mình

Theo Vlađimir Ilích Lênin (22/4/1870 - 21/011924), sau khi giành thắng lợi thì chính quyền Xô viết cũng như những người cộng sản chân chính

và đoàn viên Đoàn Thanh niên Kômxômôn phải đối mặt với ba kẻ thù chính:

1 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb CTQG - Sự thật, Hà Nội, 1994, tập 16,tr 262

2 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Sđd, tập 16,tr 262

“Kẻ thù thứ nhất - Tính kiêu ngạo cộng sản; kẻ thù thứ hai - Nạn mù chữ; kẻ thù thứ ba - Nạn hối lộ”3 Từ nạn mù chữ còn khá phổ biến của nước Nga thời

Sa Hoàng, nay chuyển sang chế độ mới, thì theo Lênin “ chừng nào còn một hiện tượng như nạn mù chữ, thì rất khó có thể nói đến giáo dục chính trị Một người không biết chữ là người đứng ngoài chính trị nếu còn có thể hối

lộ được, thì cũng không thể nói đến chính trị được”4

Năm 1848, Ph.Ăng ghen đã chỉ ra rằng thanh niên luôn được mệnh danh là lực lượng xung kích, dự bị đối với đảng Đảng Cộng sản cần tính đến thế hệ trẻ trong đội ngũ tiên phong của mình, để tăng cường lực lượng Sang đầu thế kỷ XX, luận điểm trên của Ăngghen đã được Lênin nhắc lại trong bài báo: Sự khủng hoảng của chủ nghĩa Men sê vích (đăng trên Báo “Người Vô sản” ngày 07/12/1906) như sau: “ Tôi nhớ lại một đoạn của Ăng ghen có lẽ trong “Vấn đề nhà ở”, Ăng ghen đã viết: “Há chẳng phải trong đảng cách mạng của chúng tôi, thanh niên chiếm ưu thế là một điều rất tự nhiên sao? Chúng tôi là một đảng của tương lai, mà tương lai lại thuộc về thanh niên Chúng tôi là đảng của những người cách tân, mà thanh niên lại luôn luôn thích đi theo những người cách tân Chúng tôi là đảng đấu tranh quên mình chống lại chế độ cũ thối nát, mà thanh niên lại luôn luôn đi đầu trong cuộc đấu tranh quên mình Chúng ta sẽ luôn là đảng của thanh niên của giai cấp tiền phong!”5

C.Mác và Ph.Ăngghen luôn luôn gắn thanh niên với giai cấp công nhân

và đội tiên phong chiến đấu của nó Khi các tổ chức cộng sản đầu tiên hình thành trên thế giới, Ăngghen là một trong những nhà kinh điển mác xít đầu tiên đưa ra các quan niệm như: Thanh niên là đội quân xung kích quyết định của đạo quân vô sản quốc tế, thanh niên là đội hậu bị của đảng Cả hai ông đều thống nhất cho rằng: Thanh niên không đứng ngoài chính trị và chính hiện thực cách mạng đã lôi cuốn thanh niên vào cuộc đấu tranh lật đổ chủ nghĩa tư bản, xóa bỏ chế độ bóc lột giai cấp vô sản, xây dựng xã hội tương lai

Phát triển sáng tạo những luận điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen trong điều kiện lịch sử mới, V.I.Lênin cho rằng, thành công của phong trào thanh niên chính là ở chỗ biết gắn liền nhận thức lý luận của chủ nghĩa Mác, tri thức khoa học với sự tham gia trực tiếp của thanh niên vào cuộc đấu tranh chính trị

3 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 44, tr 217

4 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 44, tr 218

5 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 14, tr 210

của giai cấp vô sản Lênin coi những người vô sản trẻ tuổi chẳng những là đội quân hậu bị hùng mạnh của cách mạng, mà còn là những chủ nhân tương lai của đất nước Lênin đã nhiều lần nhận xét rằng thanh niên là nguồn sinh lực chiến đấu của sự nghiệp giải phóng dân tộc và công cuộc xây dựng xã hội mới Ông cho rằng thế hệ đang lớn lên của giai cấp vô sản, những sinh viên

và học sinh tiến tiến, một bộ phận quan trọng của giới trí thức trẻ là những người bạn đồng minh đáng tin cậy của giai cấp công nhân Đối với thanh niên công nhân, ngay cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Lênin đã nhận thấy rằng:

“Trong hàng ngũ công nhân, người ta thấy lòng khao khát thiết tha muốn hiểu biết và mối nhiệt tình đối với chủ nghĩa xã hội, ngày càng tăng”6 Cuối cùng V.I.Lênin kết luận: “Không có một đảng nào ở các nước văn minh, lại không hiểu lợi ích to lớn của những hội học sinh và nghiệp đoàn có tính chất hết sức rộng rãi và đựợc tổ chức vững vàng; song đảng nào cũng muốn ảnh hưởng của mình chiếm ưu thế trong các hội đó”7

2 Về giáo dục thế hệ trẻ nhằm phát triển toàn diện con người

C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định mục đích của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa là: “làm cho những thành viên trong xã hội đó có khả năng sử dụng một cách toàn diện năng lực phát triển toàn diện của mình”8 Trên tinh thần đó, các nhà kinh điển mácxít đều khẳng định mục đích của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa là đào tạo nên những con người xã hội chủ nghĩa, những người lao động mới có ý thức và đạo đức xã hội chủ nghĩa, có trình độ văn hoá và khoa học tiên tiến, có kỹ năng lao động cần thiết, có óc thẩm mỹ, có sức khoẻ tốt - những con người phát triển toàn diện Chủ nghĩa Mác - Lênin xác định một số nội dung cơ bản về giáo dục và nguyên lý giáo dục cho thanh niên là:

Thứ nhất, giáo dục thanh niên về trí dục, sinh học, vật lý, toán học, hóa

học, ngôn ngữ, ngoại ngữ nhằm nâng cao trình độ học vấn, kiến thức của nhân loại, phát triển năng lực tư duy sáng tạo để có khả năng làm chủ tự nhiên Vấn đề giáo dục trí lực được C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đặt lên

vị trí hàng đầu

Thứ hai, giáo dục thanh niên nhằm nâng cao thể chất, tri thức khoa học

và kỹ năng về quân sự để tuổi trẻ phát triển tầm vóc và thể lực cường tráng,

6 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr 339

7 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 7, tr 424

8 C.Mác và Ăngghen: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr 475

tham gia bảo vệ đất nước, phát triển nòi giống Tiếp đó là giáo dục thanh niên

về quản lý kinh tế, khoa học công nghệ, kiến thức bách khoa

Thứ ba, giáo dục thanh niên về khoa học xã hội và nhân văn, những gì

cần biết, liên quan đến sự phát triển của thế giới quan, nhân sinh quan cách mạng Đó là kiến thức tổng hợp về triết học, xã hội học, lịch sử, tâm lý giáo dục học, pháp luật…góp phần phát triển nhân cách cho thanh niên Theo V.I.Lênin, “Người ta chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết làm giàu trí

óc của mình bằng sự hiểu biết tất cả những kho tàng tri thức mà nhân loại đã tạo ra”9

Thứ tư, đảm bảo nội dung “giáo dục thực tiễn” cho thanh niên Chính

Ăngghen là người sử dụng thuật ngữ “giáo dục thực tiễn” cho thế hệ trẻ từ rất sớm và trong quá trình giáo dục phải quán triệt nguyên lý, phương châm giáo dục thanh niên là gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp học với hành

Theo các nhà kinh điển sáng lập học thuyết Mác - Lênin, một trong những chức năng, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản là giúp đảng cộng sản tập hợp, đoàn kết đông đảo các tầng lớp thanh niên, tuyên truyền giáo dục về chủ nghĩa cộng sản cho thanh niên, bồi dưỡng rèn luyện họ trở thành con người mới, những chiến sĩ cộng sản chân chính để xây dựng chủ nghĩa cộng sản Tại Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản lần thứ III toàn Nga (1920) V.I.Lênin nhấn mạnh: “Chúng ta nói rằng đạo đức của chúng ta (đạo đức cộng sản) hoàn toàn phục tùng lợi ích đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản Đạo đức của chúng ta là từ những lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản mà ra”10 Theo Lênin, học tập chủ nghĩa cộng sản trước hết và dĩ nhiên thanh niên phải thâu thái được lý luận cơ bản về chủ nghĩa Mác đã đề ra Người chỉ ra: “Không có công tác, không có đấu tranh, thì kiến thức sách vở về chủ nghĩa cộng sản rút ra từ các sách và các tác phẩm về chủ nghĩa cộng sản, sẽ không có một chút giá trị nào cả”11

Theo Lênin, toàn bộ chức năng, nhiệm vụ cơ bản, quan trọng nhất của

Đoàn Thanh niên Cộng sản hiểu một cách ngắn gọn, cô đọng nhất đó chính là kết hợp chặt chẽ giữa trường học và trường đời để giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thanh niên Người khẳng định: “Nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên là phải tổ chức hoạt động thực tiễn của mình thế nào để khi học tập, khi tổ chức

9 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 362

10 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 367

11 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 358

nhau lại, khi tập hợp nhau lại, khi đấu tranh, tầng lớp thanh niên ấy tự giáo dục mình và đồng thời cũng giáo dục cho tất cả những ai đã công nhận họ là người dẫn đường chỉ lối, để trở thành những người cộng sản Phải làm cho toàn bộ sự nghiệp giáo dục, rèn luyện và dạy dỗ thanh niên ngày nay trở thành

sự nghiệp giáo dục đạo đức cộng sản trong thanh niên”12 Học tập và làm việc, học tập và đấu tranh cách mạng, đồng thời thanh niên phải học tập suốt đời, cống hiến sức lực, trí tuệ để xây dựng xã hội mới luôn gắn bó chặt chẽ với nhau trong kế hoạch của Lênin về giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ và được thể hiện trong câu nói nổi tiếng của Người khi căn dặn thanh niên:

có ý thức tham gia thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, chống chế độ chuyên chế tư bản chủ nghĩa

Ph.Ăngghen đã từng nhắc nhở rằng không nên để thanh niên đứng ngoài chính trị, cần tập hợp họ lại trong tổ chức, đặt dưới sự lãnh đạo, dẫn dắt của chính đảng của giai cấp công nhân và chính phong trào cách mạng sẽ lôi cuốn thanh niên vào cuộc đấu tranh lật đổ chủ nghĩa tư bản, xóa bỏ chế độ bóc lột giai cấp vô sản, xây dựng xã hội mới Ph.Ăngghen chỉ ra rằng thanh niên luôn được mệnh danh là lực lượng xung kích, dự bị đối với Đảng Chúng

ta cần tính đến thế hệ trẻ trong đội ngũ tiên phong của mình, để tăng cường lực lượng

Lênin đề nghị cần phải tập hợp thanh niên lại thành những tổ chức độc lập, các tổ chức độc lập tự quản đó sẽ hoạt động dưới sự lãnh đạo tư tưởng của đảng cộng sản Tất nhiên không phải thừa nhận bất kỳ một tổ chức thanh niên nào, mà Người chỉ thừa nhận những tổ chức thanh niên lấy hệ tư tưởng mác xít

12 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 369

làm nền tảng Lênin nhấn mạnh tổ chức đảng và những đảng viên cộng sản cần phải có thái độ độ lượng đối với thế hệ trẻ Người nhắc nhở cần phải đòi hỏi ở thanh niên nhiều hơn nữa, cần phải phê phán một cách có nguyên tắc những khuyết điểm của họ, cần phải giáo dục cho họ tinh thần trách nhiệm cao và nghĩa vụ của họ đối với cách mạng ngay từ thuở thiếu thời

Xuất phát từ lợi ích đấu tranh giai cấp, dựa vào lợi ích riêng và những đặc điểm của lứa tuổi của thanh niên, Lênin - lãnh tụ của giai cấp vô sản đã kiên quyết ủng hộ “ tính độc lập về mặt tổ chức của đoàn thanh niên và không chỉ là vì bọn cơ hội hoảng sợ tính độc lập đó mà là bản chất của sự nghiệp Bởi vì, nếu không có tính độc lập đầy đủ, thanh niên sẽ không thể rèn luyện mình thành những chiến sĩ xã hội chủ nghĩa ưu tú, sẽ không thể sẵn sàng thúc đẩy chủ nghĩa xã hội tiến tới”13 Theo V.I.Lênin, Đoàn Thanh niên Cộng sản phải xây dựng về tư tưởng, chính trị và tổ chức vững mạnh, để trở thành đội dự bị tin cậy của Đảng cộng sản, bảo vệ tư tưởng mácxít, bảo vệ sự nghiệp cách mạng, bảo vệ chế độ xã hội mới, bảo vệ nhân dân, bảo vệ Đảng Đấu tranh không khoan nhượng trước mọi thủ đoạn phá hoại của kẻ thù, giáo dục thanh niên có lòng tin, phương hướng phấn đấu, thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, từ đó tích cực tham gia xây dựng xã hội mới văn minh, tiến bộ Theo Lênin, Đảng Cộng sản và tổ chức Đoàn TNCS phải gắn nhiệm vụ của Đoàn TNCS và quá trình học tập, giáo dục và rèn luyện của thanh niên với cuộc đấu tranh của những người vô sản và nhân dân lao động Rằng: “Thế hệ thanh niên chỉ có thể học chủ nghĩa cộng sản khi biết gắn liền từng bước học tập, giáo dục và rèn luyện của mình với cuộc đấu tranh không ngừng của những người vô sản và những người lao động chống lại xã hội cũ của bọn bóc lột”14

Xuất phát từ lợi ích đấu tranh giai cấp, dựa vào lợi ích và những đặc điểm lứa tuổi của thanh niên, V.I.Lênin cho rằng phải củng cố tính độc lập về

tổ chức của thanh niên Tính độc lập về tổ chức của thanh niên không phải là

sự đối lập giữa các đảng cách mạng, giữa các tổ chức cách mạng với tổ chức Đoàn Thanh niên Trái lại nó tăng tính tự quản của thanh niên, năng lực sáng tạo của các hoạt động trẻ tuổi để thực sự trở thành lực lượng dự trữ của đảng cộng sản, là người trợ thủ đắc lực của Đảng

13 Lịch sử của Đoàn TNCS Lênin Liên Xô, Nxb.Tiến bộ Mát x cơ va, 1982 - Nxb.Thanh niên, Hà Nội, tr 12

14 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 371.

4 Về mối quan hệ giữa đảng cộng sản với đoàn thanh niên cộng sản

Lãnh tụ của giai cấp vô sản đã chỉ rõ đặc điểm của sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên, rằng phải nhìn nhận nó không chỉ như một khoa học, mà còn như một nghệ thuật Người đã dạy là phải lãnh đạo thanh niên “một cách khéo”, phải tính đến những đặc điểm và lợi ích của thanh niên Đồng thời, Người cũng phản đối sự ve vãn, bợ đỡ thanh niên, việc làm ngơ trước những sai sót của thanh niên V.I.Lênin cho rằng những người cộng sản không được nịnh hót thanh niên Đồng thời trong quan hệ với thanh niên, Lênin đòi hỏi phải có một trình độ sư phạm cao, phải biết phân biệt sai sót của những người còn trẻ, những người đang còn học tập, với những sai lầm của bọn cơ hội và bọn xét lại, của bọn cố ý dẫn dắt quần chúng vào con đường lầm lạc Nếu cần phải đấu tranh không chút thương xót đối với những người này thì các tổ chức của thanh niên nên được giúp đỡ, “cần có thái độ kiên nhẫn hơn đối với sai sót của thanh niên, cần phải giúp họ từng bước sửa chữa những sai sót đó, chủ yếú bằng con đường thuyết phục, chứ không phải bằng con đường đấu tranh”15

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Lênin luôn chú ý chăm lo trí thức hóa cán bộ Người yêu cầu: Trước hết, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Tại Đại hội III toàn Nga của Đoàn Thanh niên Cộng sản Nga (ngày 02/10/1920), khi trả lời về câu hỏi đề cập đến mối quan hệ qua lại giữa Đoàn Thanh niên Cộng sản và Đảng Cộng sản, V.I.Lênin đã trả lời rằng: “Đoàn Đoàn Thanh niên Cộng sản cần phải hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, tuân theo những chỉ thị chung của Đảng Cộng sản, nếu Đoàn thực sự muốn trở thành cộng sản”16

Lênin cho rằng, các cấp ủy đảng và toàn thể đảng viên phải phát hiện, giới thiệu, tiến cử những người ưu tú từ phong trào thực tiễn của quần chúng Vì, trong quần chúng có nhiều người có trình độ tổ chức, nhưng vì nhiều lý do đã kìm hãm họ, không cho họ được phát huy, nhất là thanh niên, nên Đảng cần thu hút, đào tạo và giao việc cho họ Đây là nhiệm vụ rất khó khăn, nên Đảng phải thực sự kiên trì và quyết tâm Đồng thời, để giai cấp vô sản và đội tiền phong của nó là đảng cộng sản hoàn thành được sứ mệnh là lãnh đạo xã hội, lãnh đạo cách mạng thành công thì một trong những nhiệm vụ quan trọng của đảng cộng sản phải là phải đào tạo, bồi dưỡng những người trẻ tuổi

15 Lịch sử Đoàn TNCS Lênin Liên Xô, Nxb.Thanh niên, Hà Nội,1982, tr.12

16 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 630, 631

trong đội ngũ của mình thành những lãnh tụ chính trị để lãnh đạo tổ chức và phong trào

Lênin đặt ra yêu cầu và đề cao nhiệm vụ của các cấp ủy đảng và đảng viên là phải làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng, rền luyện, giáo dục thế hệ trẻ, Người nhấn mạnh: “Đó là nhiệm vụ mà các đồng chí phải làm để rèn luyện, giáo dục, dìu dắt toàn bộ thế hệ trẻ Nếu các đồng chí không lôi cuốn được toàn thể quần chúng thanh niên công nông vào sự nghiệp xây dựng đó, thì các đồng chí sẽ không thể xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa được”17

5 Về nhu cầu và lợi ích của thanh niên

Theo các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, con người từ xưa đến nay muốn sống, muốn tồn tại và phát triển được, cần phải đáp ứng được các nhu cầu Sự thoả mãn được các nhu cầu chính là việc thực hiện lợi ích con người Do đó, lợi ích chính là nhu cầu được ý thức Lợi ích vừa là mục tiêu, vừa là động lực, là ý chí quyết tâm hành động của con người nhằm thoả mãn nhu cầu nào đó Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác khẳng định rằng: “Một khi

“tư tưởng” tách rời “lợi ích” thì nhất định nó sẽ tự làm nhục nó”18 và “Xưa

nay tư tưởng không thể đưa người ta vượt ra ngoài trật tự thế giới cũ được;

trong bất cứ tình huống nào, tư tưởng cũng chỉ có thể đưa người ta vượt ra ngoài phạm vi tư tưởng của trật tự thế giới cũ mà thôi Thật vậy, tư tưởng căn

bản không thể thực hiện được cái gì hết Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có

những con người sử dụng lực lượng thực tiễn”19 Lợi ích là động lực trực tiếp của hoạt động, là cái huyệt để nếu “điểm trúng” sẽ thúc đẩy xã hội đi lên, còn nếu “điểm sai” sẽ là nguy cơ làm tàn lụi xã hội

Đề cập vấn đề trên, V.I.Lênin cũng cho rằng: Người ta đã là và mãi mãi

sẽ là những nạn nhân ngu xuẩn của sự lừa dối và sự tự lừa dối về chính trị, chừng nào người ta chưa nhận thấy ở phía sau những lời tuyên bố, lời hứa ba hoa sáo rỗng về đạo đức, tôn giáo… là những lợi ích của giai cấp này hay giai cấp khác Chính lao động đã tạo ra các sản phẩm để thoả mãn những nhu cầu sống còn của con người và của cả loài người Mục tiêu của cách mạng xã hội chủ nghĩa là vì con người trong đó có thế hệ trẻ Cho nên các ông đã lưu ý những người cộng sản phải đấu tranh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của thế hệ trẻ Chính C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin hiểu rất rõ

17 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 366

18 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Sđd, tập 2, tr.122

19 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Sđd, tập 2, tr.181

quyền lợi, yêu cầu, nguyện vọng của tuổi trẻ không thể đảm bảo và thoả mãn được nếu không gắn liền với mục tiêu đấu tranh của giai cấp vô sản, thủ tiêu những nguồn gốc gây ra sự áp bức bóc lột đối với người lao động, tạo những điều kiện để đảm bảo và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Khi đã xoá bỏ được tình trạng đối kháng giữa các giai cấp trong xã hội

để tiến tới thủ tiêu giai cấp thì cũng xoá bỏ được những cơ sở sản sinh sự xung đột giữa các thế hệ và đáp ứng những yêu cầu và quyền lợi chính đáng của thanh niên

Lênin hiểu rất rõ những “lợi ích đặc thù” của tuổi trẻ Người nhấn mạnh lợi ích thiết thân của cá nhân người lao động, trong đó có các tầng lớp thanh niên và cho rằng: “Những lý tưởng cao cả nhất cũng không đáng giá một xu nhỏ, chừng nào mà người ta không biết kết hợp chặt chẽ những lý tưởng đó với lợi ích của chính ngay những người đang tham gia vào cuộc đấu tranh kinh tế, chừng nào mà người ta không biết kết hợp những lý tưởng đó với những vấn đề “chật hẹp” và nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày của giai cấp

ấy như vấn đề trả công lao động một cách công bằng”20 Lênin hiểu tinh tế những lợi ích chính đáng của tuổi trẻ Người không bao giờ tuyệt đối hóa hoặc coi nhẹ lợi ích của thanh niên Người cho rằng, việc quan tâm và thỏa mãn thật sự những lợi ích và nguyện vọng của thanh niên phụ thuộc vào tính chất của bản thân xã hội Chủ nghĩa xã hội thủ tiêu những nguồn gốc áp bức người lao động, tạo điều kiện, phát triển đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân thì đồng thời cũng sẽ giải quyết vấn đề thanh niên - một bộ phận tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa

6 Về vấn đề kế thừa các thế hệ

Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của các thế

hệ trong tiến trình lịch sử Vấn đề các thế hệ không tách rời vấn đề giai cấp, song không được đồng nhất với vấn đề giai cấp Chủ nghĩa Mác - Lênin hoàn toàn bác bỏ lý thuyết “Xung đột các thế hệ” của các học giả tư sản và khẳng định rằng: Giữa các thế hệ luôn luôn tồn tại sự khác biệt, hơn nữa có những mâu thuẫn, nhưng đó không phải là những mâu thuẫn đối kháng Dưới chủ nghĩa xã hội, việc giải quyết mâu thuẫn giữa các thế hệ diễn ra theo con đường mỗi thế hệ tự giác xích lại gần thế hệ kia, dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản Mác và Ăngghen cho rằng: “Con người làm ra lịch sử của chính mình, nhưng không phải làm theo ý muốn tùy tiện của mình, trong những

20 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 1, tr 510, 511

điều kiện tự mình chọn lấy, mà là trong những điểu kiện trực tiếp có trước mắt, đã có sẵn và do quá khứ để lại Truyền thống của tất cả các thế hệ đã chết đè nặng như quả núi lên đầu óc những người đang sống”21 Nghiên cứu quá trình phát triển lịch sử - xã hội của loài người, cả hai ông đều thống nhất nhận định: “Lịch sử chẳng qua chỉ là sự nối tiếp của những thế hệ riêng rẽ trong đó mỗi thế hệ đều khai thác những vật liệu, những tư bản, những lực lượng sản xuất do tất cả những thế hệ trước để lại”22

Về nội dung kế thừa của các thế hệ, chủ nghĩa Mác - Lênin đề cập một

số nội dung sau:

Một là, thế hệ trẻ phải biết lọc bỏ những yếu tố lỗi thời, lạc hậu, tiêu

cực, phản tiến bộ của các thế hệ trước

Hai là, thế hệ trẻ phải giữ lại những yếu tố tích cực, tiến bộ của các thế hệ

trước trao truyền lại

Ba là, thế hệ trẻ phải biết cải biến những yếu tố tích cực nêu trên cho

phù hợp với điều kiện hoàn cảnh lịch sử - xã hội mới

Bốn là, thế hệ trẻ phải góp phần sáng tạo ra những yếu tố hoàn toàn

mới mà các thế hệ cha anh hoặc không có khả năng, hoặc không có điều kiện thực hiện

Tiếp tục phát triển những quan điểm của Mác và Ăngghen về kế thừa trong đều kiện lịch sử mới đầu thế kỷ XX, V.I.Lênin cho rằng việc kế thừa chính

là sự học tập, tích lũy, kế thừa có chọn lọc và phát huy tất cả những tri thức của nhân loại đã tạo ra để trở thành người cộng sản chân chính và dùng những tri thức, hiểu biết đó để xây dựng xã hội mới - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Các tác giả kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đặt vấn đề kế thừa các thế hệ lên tầm chiến lược, coi đó là vấn đề mang tính nguyên tắc đối với mỗi đảng cộng sản chân chính Tuy nhiên, các ông không bao giờ đơn giản hoá vấn đề, mà xem xét nó trong toàn bộ tính chất phức tạp của hiện thực sinh động Theo các ông, các thế hệ kế tiếp nhau, liên hệ với nhau hết sức mật thiết, trước hết là do sự tồn tại vật chất của các thế hệ sau là do các thế hệ trước đó quyết định Bởi lẽ sự vận động đi lên của lịch sử, các giai đoạn phát triển tiến bộ của nó luôn in đậm dấu ấn của mình trong thế hệ trẻ, đề ra cho nó những yêu cầu mới Cùng quan điểm trên, Ăngghen cho rằng những lực

21 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Sđd, tập 8, tr 145

22 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Sđd, tập 3, tr 65

lượng mới sẽ tạo sức bật mới cho giai cấp công nhân Con cháu của chúng ta

sẽ hoàn toàn xứng đáng với ông cha mình

C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin luôn đánh giá cao vai trò của thanh niên trong xây dựng xã hội mới, đồng thời còn chỉ ra các khuyết điểm của các thế hệ đi trước và thế hệ đi sau trong việc chuyển giao, kế thừa các thế hệ Lênin đã từng phê phán găy gắt những đảng viên không đánh giá đúng mức vai trò của lực lượng trẻ cách mạng, những đảng viên có thái độ coi thường thanh niên, chế giễu sự ngây thơ, ít kinh nghiệm của thanh niên Người yêu cầu các tổ chức đảng và đảng viên bônsêvích Nga cần phải có thái độ độ lượng với thế hệ trẻ, đồng thời, luôn luôn nhắc nhở, cần phải đòi hỏi ở thanh niên nhiều hơn nữa, cần phải phê phán một cách có nguyên tắc những khuyết điểm của họ đối với cách mạng ngay từ thủa thiếu thời và không bao giờ nịnh hót thanh niên23

7 Về đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong vấn đề thanh niên

Cả Mác, Ăngghen và Lênin đã nêu cho chúng ta một tấm gương sáng

về thái độ kiên quyết, không khoan nhượng đối với mọi biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội trong vấn đề thanh niên Các ông đã gọi bọn cơ hội chủ nghĩa là

“những người bạn giả” của thanh niên và đòi hỏi phải vạch trần bộ mặt thật của chúng, ngăn chặn ảnh hưởng của chúng đối với thanh niên, bóc trần mọi mưu đồ muốn lừa phỉnh, cám dỗ thanh niên, mưu toan tước bỏ xu hướng cách mạng của phong trào thanh niên, cản trở việc tham gia của thế hệ trẻ vào cuộc đấu tranh chính trị của đảng cộng sản, đối lập thanh niên với đảng cộng sản…

Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội đã diễn ra xung quanh vấn đề thanh niên trên hai mặt có quan hệ mật thiết với nhau: Giáo dục ai và giáo dục như thế nào? Tại nước Nga khi Lênin còn sống, những phần tử cơ hội quy nhiệm vụ trên vào việc đào tạo những người có văn hóa, song đứng ngoài chính trị Vì thế, theo họ, không nên thu hút “quá sớm” thanh niên vào hoạt động chính trị, đứng ngoài cuộc đấu tranh cách mạng vì thắng lợi của giai cấp

vô sản Những kẻ xét lại đã hô hào, rằng trước hết là kiến thức, sau đó mới đến chính trị Cương lĩnh và đường lối của chúng là thoạt đầu, nuôi dưỡng ý thức của thanh niên bằng đạo đức và tư tưởng tư sản, sau đó mới dành cho thanh niên “sự tự do lựa chọn” các khuynh hướng chính trị Việc giáo dục thanh niên “phi giai cấp, “phi đảng phái” này theo đuổi một mục tiêu rõ rệt là:

23 V.I.Lênin: Bàn về thanh niên, NXB Thanh niên, Hà Nội, 1981, tr 231

đào tạo thanh niên trở thành những người theo chủ nghĩa cải lương, những kẻ ủng hộ và bảo vệ chế độ tư bản chủ nghĩa

Lênin và những đảng viên bônsêvích đã vạch trần lập trường cải lương

đó của bọn cơ hội và cho rằng, đó chỉ là thói đạo đức giả và chính sách ngu dân không hơn, không kém Lênin đã từng phê phán gay gắt những đảng viên không đánh giá đúng mức vai trò của lực lượng trẻ cách mạng, những đảng viên có thái độ coi thường thanh niên, chế giễu sự ngây thơ, ít kinh nghiệm của thanh niên Người yêu cầu các tổ chức đảng và đảng viên bônsêvích Nga cần phải có thái độ độ lượng với thế hệ trẻ Đồng thời, luôn luôn nhắc nhở, cần phải đòi hỏi ở thanh niên nhiều hơn nữa, cần phải phê phán một cách có nguyên tắc những khuyết điểm của họ đối với cách mạng ngay từ thủa thiếu thời và không bao giờ ninh hót thanh niên

Những nội dung luận điểm cơ bản đã trình bày ở trên của C.Mác,

Ph.Ăng ghen và V.I.Lênin về thanh niên, về Đoàn Thanh niên Cộng sản và công tác giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thanh niên đã trở thành di huấn chính trị cho các đảng cộng sản và đoàn thanh niên cộng sản nhiều nước trong nhiều năm qua, trong đó có Việt Nam và những quan điểm là cơ sở lý luận quan trọng, đặt nền móng cho những quan điểm về thanh niên và công tác thanh niên của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng ta sau này

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THANH NIÊN VÀ CÔNG TÁC THANH NIÊN

1 Về vị trí, vai trò của thế hệ trẻ trong sự nghiệp cách mạng

Theo Hồ Chí Minh, tương lai của đất nước, của dân tộc nằm ngay trong tay các thế hệ thanh niên Người khẳng định, thanh niên là lực lượng cách mạng hùng hậu, bộ phận quan trọng của dân tộc, là lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của cha anh Khi đất nước Việt Nam còn nằm dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến, ngay từ năm 1925, trong thư “Gửi thanh niên An Nam”, Nguyễn Ái Quốc đã chỉ rõ: “Ở Đông Dương, chúng ta có đủ tất cả những cái mà một dân tộc có thể mong muốn như hải cảng, hầm mỏ, đồng ruộng mênh mông, rừng rú bao la; chúng ta có những người lao động khéo léo và cần cù Nhưng chúng ta thiếu tổ chức và thiếu người tổ chức! Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh”24 Như vậy, theo Nguyễn Ái Quốc,

24 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 2, tr 143, 144

muốn hồi sinh một dân tộc trước tiên phải hồi sinh thanh niên Đây là một trong những luận điểm quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng từ thời kỳ dựng Đảng, đến thành lập Nước, cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong cách mạng giải phóng dân tộc cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Để hồi sinh bộ phận quan trọng này của dân tộc, Hồ Chí Minh đã mở trường huấn luyện chính trị, xuất bản sách báo, thông qua tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên để đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện nhằm “thức tỉnh” một thế hệ thanh niên yêu nước trong những thập niên đầu thế kỷ XX Trong Thư gửi thanh niên và nhi đồng toàn quốc nhân dịp Tết Nguyên đán năm 1946, Bác Hồ viết: “Một năm khởi đầu từ mùa Xuân Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”25 Tháng 8/1947, trong Thư gửi thanh niên, Hồ Chí Minh khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, mạnh hay yếu, một phần lớn là do các thanh niên Thanh niên muốn làm người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc chuẩn bị cái tương lai đó”26

Hồ Chí Minh không những đã chỉ ra khả năng cách mạng to lớn của tuổi trẻ trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, mà Người còn chỉ ra tiềm năng to lớn của tuổi trẻ trong công cuộc kiến thiết, xây dựng nước nhà Trong ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, tháng 9/1945, Hồ Chí Minh gửi gắm niềm tin vào thế hệ trẻ qua bức thư gửi các học sinh: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”27

Người cho rằng sự phát triển và tương lai của đất nước cùng tiền đồ vẻ vang của dân tộc nằm trong tay thanh thiếu nhi Vì thế, phát biểu tại Đại hội đại biểu thanh niên Hà Nội, khai mạc ngày 27/9/1945, Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng thanh niên phải “…tham gia ý kiến vào công việc của Chính phủ; chiến đấu giữ lấy nền độc lập và tự luyện ngay từ bây giờ để sau này lên thay những thủ lĩnh mà gánh vác việc trọng đại của nước nhà”28

25 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr 194

26 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr 216

27 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr 35

28 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr 32

Hồ Chí Minh chỉ cho nhân dân Việt Nam thấy rõ: Muốn giành độc lập cho dân tộc, đem lại tự do hạnh phúc cho nhân dân không có con đường nào khác ngoài con đường làm cách mạng Đây là cả quá trình đấu tranh lâu dài đầy gian khổ, hy sinh Cuộc đời của con người là có hạn, mỗi thế hệ chỉ có thể làm được một phần nhất định trong toàn bộ sự nghiệp vĩ đại; do vậy, cách mạng là sự nghiệp của nhiều thế hệ nối tiếp nhau Việc chuẩn bị thế hệ cách mạng kế tục là một quy luật bảo đảm cho cách mạng giành thắng lợi trong mọi thời kỳ, thúc đẩy xã hội phát triển không ngừng Ngày 20/12/1961, tại Đại hội Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam lần thứ II, Người chỉ rõ: “Thanh

niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là

người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai - tức các cháu nhi đồng”29 Cách mạng là sự nghiệp của toàn dân, thế hệ đi trước phải có trách nhiệm chuẩn bị lực lượng kế tục, đó chính là thế hệ trẻ

2 Về đoàn kết tập hợp thanh niên

Hồ Chí Minh cho rằng, tiềm năng của thế hệ trẻ vô cùng to lớn nhưng

để hiện thực hoá các tiềm năng đó trước hết cần tập hợp họ lại trong một tổ chức cách mạng Người nói: “Thanh niên ta rất hăng hái Ta biết họp lòng hăng hái đó lại và dìu dắt đúng thì thanh niên sẽ thành một lực lượng rất mạnh mẽ”30 Người chỉ rõ, hạt nhân để đoàn kết, tập hợp thanh niên, đồng thời người trực tiếp tổ chức, giáo dục, động viên thanh niên phải là đoàn thanh niên cộng sản

Về chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đoàn Thanh niên là cánh tay và đội hậu bị của Đảng, là người phụ trách dìu dắt các cháu nhi đồng”31 Người giải thích: Cánh tay và đội hậu bị của Đảng được thể hiện trong thực tiễn: “Đâu cần, thanh niên có; việc gì khó, thanh niên làm”32

Có nghĩa là Đoàn Thanh niên vừa là tổ chức gần gũi Đảng, lại là lực lượng tích cực, xung phong gương mẫu thực hiện những chủ trương và chính sách cách mạng; là lực lượng kế thừa sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc;

là nguồn bổ sung thường xuyên đảng viên cho Đảng; là người trực tiếp giúp Đảng giáo dục chủ nghĩa cộng sản cho thanh niên, vận động thanh niên đi theo

lý tưởng của Đảng; đồng thời lôi cuốn, tập hợp đông đảo thanh niên xung phong vào những nơi khó khăn, gian khổ nhất Đoàn Thanh niên là người chịu

29 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 13, tr 298

30 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 8, tr 331

31 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 15, tr 77

32 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 13, tr 299

trách nhiệm chính việc phụ trách, dìu dắt thiếu niên nhi đồng - lớp măng non của đất nước

Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, Đoàn Thanh niên cần thường xuyên quan tâm công tác xây dựng Đoàn vững mạnh cả về số lượng

và chất lượng Người nêu rõ: “Đoàn Thanh niên Lao động phải xung phong trong mọi công việc để xứng đáng là cánh tay đắc lực của Đảng Tổ chức của Đoàn phải rộng hơn Đảng”33, tổ chức của Đoàn phải được tổ chức chặt chẽ từ trung ương xuống các cơ sở, phải chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn có

đủ phẩm chất và năng lực, có cả đức và tài, vì theo Người: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” và “Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”34

Ngày 02/11/1956, phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu ý tổ chức Đoàn Thanh niên muốn tập hợp rộng rãi, thu hút đông đảo thanh niên thì: “Về phần mình, thì Đoàn phải nghiên cứu tìm ra nhiều hình thức và phương pháp thích hợp để đoàn kết và tổ chức thanh niên một cách rộng rãi

và vững chắc để làm tròn những nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ giao phó cho thanh niên, cho Đoàn”35, đồng thời: “Muốn củng cố và phát triển, thì Đoàn phải liên hệ rộng rãi và chặt chẽ với các tầng lớp thanh niên Phải quan tâm đến đời sống, công tác và học tập của thanh niên, phải tránh thành kiến sống hẹp hòi cô độc Phải thật thà đoàn kết và hợp tác với anh chị em thanh niên trong Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam”36 Cán bộ lãnh đạo “Cần phải

đi sâu vào đời sống, hiểu rõ tâm lý của các lớp thanh niên và giúp đỡ họ giải quyết các vấn đề một cách thiết thực”37

Hồ Chí Minh đề cao vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản trong việc

tổ chức, tập hợp, đoàn kết, giáo dục thanh niên, đồng thời, Người chủ trương đoàn kết, tập hợp lớp trẻ bằng nhiều tổ chức với hình thức đa dạng, nhằm thu hút lôi cuốn đông đảo thanh niên thuộc nhiều giai cấp, tầng lớp khác nhau trong xã hội tham gia hoạt động chính trị - xã hội; thông qua đó, thanh niên được giác ngộ, được giáo dục, được cống hiến và trưởng thành Hồ Chí Minh phân định rõ ràng vai trò nòng cốt chính trị của Đoàn Thanh niên Cộng sản

với mặt trận đoàn kết tập hợp rộng rãi thanh niên của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Người chỉ rõ Đoàn Thanh niên Cộng sản phải là hạt nhân chính trị của mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên Đoàn viên phải làm “đầu tàu”, “gương mẫu” cuốn hút hướng dẫn đông đảo thanh niên làm theo Người yêu cầu tổ chức Đoàn và mỗi đoàn viên của Đoàn Thanh niên Lao động Việt

Nam “phải thật thà đoàn kết và hợp tác với anh chị em trong Hội Liên hiệp

Thanh niên Việt Nam”38 và mỗi đoàn viên thật sự phụ trách gần gũi và giúp

đỡ một bạn ngoài Đoàn cùng tiến bộ thì Đoàn sẽ phát triển vững chắc và

nhanh chóng hơn nữa Trong “Thư gửi các bạn thanh niên” viết ngày 17/8/1947, Người nhắc nhở tổ chức Đoàn Thanh niên và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam: “Nhiệm vụ của các bạn là phải tìm đủ mọi cách để gây dựng một phong trào thanh niên to lớn và mạnh mẽ”39, thanh niên có nhiều sáng kiến hay, gây những phong trào có ích và rất sôi nổi là rất tốt

145 lần nhắc đến “sinh viên” và đến 225 lần nhắc đến “học sinh”40

Trong sự nghiệp giáo dục, Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc giáo dục thế hệ trẻ Tin tưởng vào bản chất và sức mạnh của thanh niên nhưng phải giáo dục để họ trở thành lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng Theo Người, thế hệ trẻ nói chung, lực lượng thanh niên nói riêng phải được giáo dục thành những người chiến sỹ cách mạng thực thụ, vừa “hồng”, vừa “chuyên” Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nhưng có tới trên chín mươi phần trăm dân số mù chữ Vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu Vì vậy tôi đề nghị mở một chiến dịch để chống nạn mù chữ”41 Người cũng nhắc nhở rằng, việc đào tạo, bồi dưỡng và

38 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 10, tr 439

39 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr 216

40 Xem bài viết “Vì lợi ích mười năm trồng cây, Vì lợi ích trăm năm trồng người” trên Trang tin điện tử, Ban

Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh (ngày 18/11/2014)

41 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr 7

giáo dục thế hệ thế hệ trẻ, trong đó có lực lượng thanh niên là công việc hết sức công phu, lâu dài và bền bỉ, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân

Nhân ngày khai trường (9/1945), trong Thư gửi các học sinh, Hồ Chí Minh nêu rõ tính chất và mục đích của nền giáo dục cách mạng là: “Đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục nhằm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em”42 để phục

vụ cho công cuộc giải phóng dân tộc, xây dựng xã hội mới tốt đẹp Là người luôn quan tâm, chăm lo đến đời sống vật chất và đời sống tinh thần của nhân dân, Hồ Chí Minh chỉ rõ trình độ văn hoá của nhân dân được nâng cao sẽ giúp chúng ta đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ Đã nhiều lần Người khẳng định, văn hóa không chỉ là động lực để phát triển kinh tế, xã hội mà còn là động lực để phát triển đối với một quốc gia, dân tộc Người chỉ

rõ sức mạnh nội sinh của văn hóa: “Phải làm thế nào để văn hóa thấm sâu vào tâm lý quốc dân… Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”43

Hồ Chí Minh ý thức sâu sắc rằng sự nghiệp bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là công việc hết sức công phu, lâu dài, khó khăn, phải kiên trì bền

bỉ và Người coi giáo dục, đào tạo, rèn luyện thế hệ trẻ là sự nghiệp “trồng người” Do đó, trong lời phát biểu huấn thị tại lớp học chính trị của giáo viên cấp II và cấp III toàn miền Bắc, ngày 13/9/1958, Người nêu tư tưởng chiến lược: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”44 Trước lúc đi xa, trong Di chúc đề ngày 10/5/1969, Người căn dặn toàn Đảng, toàn dân và cho con cháu muôn đời, rằng: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”45

Trong công tác giáo dục, Hồ Chí Minh coi trọng cả “đức” và “tài”, đặt giáo dục đạo đức lên hàng đầu Người đề ra những chuẩn mực đạo đức mới định hướng cho sự rèn luyện của mỗi người Căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi, công việc, ngành nghề và lĩnh vực công tác, Người cụ thể hoá các chuẩn mực đạo đức thành những phẩm chất cụ thể để mọi người dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng Theo

Hồ Chí Minh, nội dung học tập phải toàn diện, rằng thanh niên phải “Ra sức học tập nâng cao trình độ chính trị, văn hoá, khoa học, kỹ thuật và quân sự để cống hiến ngày càng nhiều cho Tổ quốc, cho nhân dân”46 Hồ Chí Minh đã

gắn việc xây dựng nhà trường Việt Nam mới với công cuộc xây dựng đời sống mới của đất nước Đó là: “Học phải đi đôi với hành”

Về mục đích học tập, rèn luyện của người cán bộ cách mạng, đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi rõ trong trang đầu Quyển Sổ vàng truyền thống của Trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), khi Người đến dự khai giảng khóa học đầu tiên tại Chiến khu Việt Bắc vào tháng 9/1949: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ Học để phụng sự Đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại”47

Là nhà văn hóa lớn, nhà tư tưởng mác xít, bậc thày của nghề sư phạm, Chủ tịch Hồ Chí Minh ý thức sâu sắc rằng công việc “Thụ nhân - Trồng người”, đặc biệt là việc đào tạo, “bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau” tức thế hệ trẻ là sự nghiệp vĩ đại và vẻ vang, nhưng cũng rất công phu và lâu dài, bền bỉ và khó khăn, phải có sự phối hợp của nhiều lực lượng mới đạt kết quả tốt Theo Hồ Chí Minh, giáo dục chỉ phát huy hết vai trò, sức mạnh của mình khi thực hiện đúng đắn phương châm, phương pháp giáo dục Giáo dục phải kết hợp cả 3 khâu: gia đình, nhà trường và xã hội Nếu xem nhẹ bất kỳ khâu nào cũng đều hạn chế đến kết quả của giáo dục, thậm chí có thể đưa lại những hậu quả khó lường

Trong công tác giáo dục, Người luôn đề cao việc tự giáo dục, tự rèn luyện, tự phấn đấu và chính bản thân Người là một tấm gương mẫu mực về việc tự học tập, tự trau dồi kiến thức, tự rèn luyện để trở thành một người cộng sản chân chính, như lời chỉ dẫn của V.I.Lênin: “Người ta chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết làm giàu trí óc của mình bằng sự hiểu biết bằng tất cả những kho tàng tri thức mà nhân loại tạo ra”48 Là người am hiểu, tinh tường tiếng Hán và văn hóa Trung Hoa cổ đại, Hồ Chí Minh đã tiếp thu tinh thần “thụ cốc, thụ mộc và thụ nhân” tức “trồng lúa, trồng cây và trồng người” của Quản Di Ngô tức Quản Trọng (725 TCN - 645 TCN), một chính trị gia, nhà quân sự và nhà tư tưởng Trung Quốc thời Xuân Thu Hồ Chí Minh

đã vận dụng biện pháp kinh tế: Thụ mộc - Trồng cây để giáo huấn của Quản Trọng, nâng lên ở tầng bậc cao hơn của tư duy văn hóa thành kế sách rồi quốc sách: Trồng người “Thụ nhân” với luận điểm nổi tiếng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”49 Đó chính là hai

47 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 6, tr 208

48 V.I.Lênin: Toàn tập, Sđd, tập 41, tr 362

49 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 11, tr 528

câu mở đầu trong bài nói của Bác Hồ tại lớp học chính trị của giáo viên cấp

II, cấp III toàn miền Bắc ngày 13/9/1958

Hồ Chí Minh đã nhắc nhở các lực lượng giáo dục cần phải quan tâm đến nhu cầu vui chơi giải trí của tuổi trẻ Bác nêu phương pháp dạy trẻ một cách khoa học: “Cách dạy trẻ, cần làm cho chúng biết yêu Tổ quốc, thương đồng bào, yêu lao động, biết vệ sinh, giữ kỷ luật, học văn hóa Đồng thời phải giữ toàn vẹn tính vui vẻ hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng, chớ nên làm cho chúng hóa ra già cả… Trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học Ở trong nhà, trong trường, trong xã hội chúng đều vui, đều học Muốn như vậy các ban phụ trách nhi đồng cần phải liên lạc với cha mẹ và thầy giáo của nhi đồng”50

Hồ Chí Minh rất coi trọng phương pháp nêu gương trong việc giáo dục thế hệ trẻ Người yêu cầu trong gia đình thì ông bà, cha mẹ phải làm gương cho con cái, anh chị làm gương cho em; trong nhà trường, thầy giáo, cô giáo phải làm kiểu mẫu cho học trò; ngoài xã hội thì thế hệ trước phải làm gương cho thế hệ sau, cán bộ đảng viên làm gương cho quần chúng v.v Ngày 19/02/1959, nói chuyện tại Hội nghị cán bộ phụ trách thiếu nhi toàn miền Bắc, Hồ Chí Minh nhắc nhở: “Đối với trẻ em là phải giáo dục thế nào cho các cháu biết đoàn kết, ham học, ham làm, nhưng phải làm sao cho các cháu giữ được tính chất của trẻ con Phải làm sao cho trẻ em có kỷ luật nhưng vẫn vui

vẻ, hoạt bát chứ không phải là khúm núm, đặt đâu ngồi đấy Trẻ em hay bắt chước, cho nên thầy giáo, cán bộ phụ trách, v.v., phải gương mẫu từ lời nói

đến việc làm Nếu các cô các chú bảo: “Các em phải siêng làm” nhưng các cô các chú lại đi ngủ, hoặc dạy “các em phải thật thà”, nhưng các cô các chú lại nói sai, hay bảo “các em phải giữ vệ sinh chung”, nhưng các cô các chú bẩn, như thế là không được”51 Tiếp đó Bác khuyên: “Dạy các cháu thì nói với các cháu chỉ là một phần, cái chính là phải cho các cháu nhìn thấy, cho nên những tấm gương thực tế là rất quan trọng Muốn dạy cho trẻ em thành người tốt thì trước hết các cô, các chú phải là người tốt”52

III QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ THANH NIÊN VÀ CÔNG TÁC THANH NIÊN

Trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh,

50 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 6, tr 427

51 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 12, tr 77

52 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 12, tr 77, 78

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm đến việc lãnh đạo công tác thanh niên và xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên Ngay từ khi mới ra đời, Đảng đã

đề ra trách nhiệm cho mình là phải trực tiếp xây dựng đội ngũ dự bị của Đảng, tức tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Tháng 10/1930, Hội nghị Ban

Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ nhất đã ra “Án Nghị quyết của Trung ương toàn thể Đại hội nói về tình hình hiện tại ở Đông Dương và nhiệm vụ cần kíp của Đảng” khẳng định: “Đảng phải thi hành ngay

Án nghị quyết của Q.T thanh niên c.s, phái ra một số đ.c trẻ tuổi phụ trách tổ chức ra Thanh niên C.S Đoàn và giúp cho Đoàn có tánh chất độc lập”53 Về việc thành lập tổ chức Đoàn, Hội nghị tháng 10/1930 xác định: “Đảng Cộng sản phải cần kíp công tác trong quần chúng thanh niên; phải lãnh đạo quần chúng thanh niên lao động thành phố, nhà quê tranh đấu hằng ngày và phải kéo họ ra khỏi ảnh hưởng quốc gia phong kiến, đế quốc Muốn được như vậy thì chỉ có tổ chức ra một đoàn thể của thanh niên mới được”54 Đồng thời, Nghị quyết cũng chỉ rõ Đảng: “ phải làm cho hết thảy đảng viên hiểu rằng công việc T.n.C.s.Đ là một việc cần kíp - quan trọng như là việc Đảng vậy”55

Ngày 20/4/1931, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã gửi thư cho Ban Chấp hành Đảng Cộng sản Đông Dương, trong đó, Người đề nghị: “… Trước tiên phải thống nhất tổ chức Thanh niên và Công hội và những tổ chức đó phải có sinh hoạt độc lập của mình56

Có thể nói hai Nghị quyết của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng ta vào tháng 10/1930 và tháng 3/1931, cùng những văn bản chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh là những văn kiện đầu tiên, hết sức quan trọng, đặt nền móng cho đường lối chiến lược về công tác thanh niên, xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản của Đảng, của Bác, trong đó đề cập tương đối toàn diện, sâu sắc về vị trí, vai trò và nhiệm vụ của thanh niên và tổ chức Đoàn Thanh niên trong tiến trình cách mạng

Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đề cao vị trí, vai trò của thanh niên, đặt trọn niềm tin vào thế hệ trẻ; xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc Đồng thời, Đảng đã đề ra nhiều chủ trương giáo dục, đào tạo, bồi

53 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, tập 2, tr.115, 116

54 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, tập 2, tr.167

55 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, tập 2, tr 168

56 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, tập 3, tr 132, 133,

dưỡng, tổ chức thanh niên thành lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Qua mỗi thời kỳ, dù bất cứ hoàn cảnh nào các thế hệ thanh niên đều hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình

Trên cơ sở những chỉ dẫn của chủ nghĩa Mác - Lênin, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên nói riêng, về thế hệ trẻ nói chung, gần chín thập kỷ qua, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác thanh niên, lãnh đạo tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trước hết bằng đường lối cách mạng đúng đắn, bằng những nội dung chiến lược về thanh niên và công tác thanh niên thông qua Cương lĩnh chính trị… Các chủ trương, đường lối ấy thể hiện cụ thể trong các văn kiện các kỳ Đại hội của Đảng, các nghị quyết, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, của Bộ Chính trị, Ban Bí thư; thể hiện cả trong các bài phát biểu, bài nói chuyện của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về thanh niên và công tác thanh niên thể hiện qua 5 vấn đề cơ bản sau:

1 Thanh niên và công tác thanh niên luôn luôn là vấn đề chiến lược

có tầm quan trọng đặc biệt của cách mạng Việt Nam

Thực tế lịch sử qua các thời kỳ cách mạng, trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đề cao vị trí, vai trò của thanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

là đội dự bị tin cậy của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc Đảng ta luôn luôn coi trọng công tác thanh niên, trọng tâm là giáo dục, bồi dưỡng thanh niên về lý tưởng cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, hướng tới mục tiêu xây dựng những lớp người kế tục trung thành tuyệt đối theo lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, tổ chức thanh niên thành lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc

Tư tưởng chiến lược về thanh niên và công tác thanh niên được thể hiện ngay từ khi thành lập Đảng và được Hồ Chí Minh - Người chiến sĩ cách mạng đầu tiên của Đảng ta đặc biệt quan tâm Từ năm 1925, Người đã tổ chức lớp học tại Quảng Châu (Trung Quốc) để bồi dưỡng chủ nghĩa Mác - Lênin cho nhiều thanh niên Việt Nam yêu nước

Trong thực tiễn cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn đặt công tác thanh niên ở vị trí cao không chỉ trong đấu tranh giải phóng dân tộc

mà cả trong công cuộc xây dựng kiến thiết nước nhà Quan điểm chiến lược

về công tác thanh niên được trình bày tập trung tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV, sau khi đất nước hoàn toàn giải phóng với luận điểm: "Tiền đồ rạng rỡ của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nằm trong tay thanh niên, thiếu niên và nhi đồng" Ở đây không chỉ khẳng định tương lai của chủ nghĩa

xã hội gắn chặt với sự phát triển của thanh niên mà còn chỉ rõ cho toàn Đảng phải ra sức đào tạo thanh niên để thanh niên trở thành lực lượng quan trọng quyết định sự thành công của chủ nghĩa xã hội

Bước sang thời kỳ mới, Việt Nam đã và đang trải qua những chuyển biến sâu sắc trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội Với tư cách là một lực lượng xã hội có sức sống mới, đang độ vươn lên, có đầu óc thực tế và năng động, thanh niên nằm trong khâu trung tâm của những chuyển biến đó Đảng Cộng sản Việt Nam đặt niềm tin vào thanh niên và quyết tâm bồi dưỡng giáo dục, tạo điều kiện cho thanh niên phấn đấu để thực sự là những người mang cốt cách, tâm hồn Việt Nam, đồng thời phải vươn lên theo tầm thời đại xứng đáng là những con người của kỷ nguyên mới, kỷ nguyên trí tuệ, đủ sức làm chủ xã hội hiện tại và tương lai Tư tưởng đó được thể hiện hết sức rõ ràng trong các văn kiện của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Số 04-NQ/HNTW, ngày

14/01/1993, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII: “Thanh niên là

lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng Đúng như Bác Hồ nói: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”, vì vậy vấn

đề thanh niên phải đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố và nguồn lực con người Đảng đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanh niên thực hiện được

sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong đấu tranh chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh, nhân dân có cuộc sống

ấm no, hạnh phúc”57

Ngày 25/7/2008, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá X) ra Nghị

quyết số 25-NQ/TW“Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác

57 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, tập 52, tr 538, 539

thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá” tiếp tục nhấn

mạnh: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người Chăm lo, phát triển,thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước”58

2 Chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên là trách nhiệm của cả

hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng

Khi Đảng chưa cầm quyền thì công tác thanh niên chủ yếu do Đảng và Đoàn Thanh niên thực hiện trong bối cảnh lịch sử hết sức khó khăn và phức tạp Có thể nói, khi đó không có sự lựa chọn nào khác Nhưng khi có chính quyền, Đảng ta nhanh chóng thấy rằng chỉ có sức mạnh của cả hệ thống chính trị mới tạo được môi trường, điều kiện rộng lớn, thuận lợi nhất để vận động, giáo dục, rèn luyện thanh niên Công tác thanh niên là trách nhiệm của toàn

xã hội được khẳng định nhiều lần trong các văn kiện của Đảng

Công tác thanh niên là nhiệm vụ của Đảng, của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, đồng thời là nhiệm vụ của Nhà nước, của Mặt trận và các đoàn thể, của các lực lượng vũ trang, của toàn xã hội và gia đình Phát biểu tại Hội nghị lần thứ tư BCH Trung ương (khoá VII), đồng chí Tổng Bí thư Đỗ Mười nhấn mạnh: “Công tác thanh niên không chỉ là việc của Đảng, của Đoàn mà còn là việc của Nhà nước, của mọi tổ chức, của xã hội và từng gia đình”

Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của BCH Trung ương Đảng (khóa X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá” tiếp tục khẳng định: "Chăm

lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên thành lớp người “vừa hồng vừa chuyên” theo tư tưởng Hồ Chí Minh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quan trọng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, gia đình, nhà trường và xã hội" Nghị quyết cũng đã xác định rõ trách nhiệm của các thành viên trong hệ thống chính trị, gia đình và xã hội trong

58 Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của BCH TW (khóa X) “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng

đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”

chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên, đó là: Nhà nước thể chế chế hoá đường lối, chủ trương của Đảng về thanh niên và công tác thanh niên thành pháp luật, chính sách, chiến lược, chương trình hành động và cụ thể hoá trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh hằng năm của các cấp, các ngành

Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong công tác thanh niên, mỗi đoàn thể phải có chương trình cụ thể về công tác thanh niên, quy chế phối hợp hoạt động với Đoàn và các tổ chức thanh niên, chú trọng công tác nữ thanh niên; phân công cán bộ làm công tác thanh niên; vận động đoàn viên, hội viên thuộc đoàn thể mình tham gia tập hợp, giáo dục thanh thiếu nhi; tham gia kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách liên quan đến thanh niên và công tác thanh niên

Phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể nhân dân các bậc lão thành cách mạng, các nhà hoạt động văn hóa xã hội, nhân sĩ, trí thức, Anh hùng lực lượng vũ trang, Anh hùng lao động, doanh nghiệp và gia đình với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh để chăm lo giáo dục, xây dựng ước mơ, hoài bão, bồi dưỡng và phát huy thanh niên

Đề cao trách nhiệm của gia đình trong giáo dục, quản lý thanh niên, xây dựng gia đình hạnh phúc, là môi trường quan trọng hình thành nhân cách, giáo dục ý thức công dân, giữ gìn và phát huy truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc cho thanh thiếu nhi Biểu dương các gia đình nuôi dạy con tốt, phê phán các gia đình không làm tốt nghĩa vụ giáo dục, quản lý con em Gia đình tạo điều kiện, động viên con em là thanh niên tham gia hoạt động xã hội và cống hiến cho đất nước

3 Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước

Ngay từ khi ra đời, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm đến việc thành lập, lãnh đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản, coi đó là một nhiệm vụ quan trọng của Đảng

Án nghị quyết tháng 10 năm 1930 đã khẳng định: “Đảng Cộng sản phải cần kíp

tổ chức ra một đoàn thể của thanh niên, đó là Đoàn TNCS theo đường lối chính trị của Đảng, làm lực lượng dự trữ cho Đảng”; “Trung ương, các xứ uỷ, các tỉnh, thành, đặc uỷ phải phái ra một đồng chí trẻ tuổi hơn hết trong uỷ viên hội của mình, những người này cùng với vài đồng chí thanh niên nữa lập thành những Uỷ hội tổ chức cộng sản thanh niên Đoàn ở Trung ương, các xứ, tỉnh,

thành đặc biệt bộ và ở cơ sở thì "hễ kiếm được ba người thanh niên cách mạng như vậy thì tổ chức ngay một chi bộ của Đoàn" Án nghị quyết còn quy định cụ thể “Mỗi chi bộ của Đảng phụ trách tổ chức ra chi bộ của Đoàn”

Nghị quyết 04 của BCH Trung ương Đảng khoá VII nhấn mạnh: “Các cấp uỷ từ Trung ương đến cơ sở có chương trình công tác thanh niên trong nhiệm kỳ, lãnh đạo các cơ quan Nhà nước xây dựng luật pháp, chính sách, chương trình kế hoạch công tác thanh niên Các tổ chức Đảng chăm lo củng

cố Đoàn, xây dựng mặt trận thanh niên và đẩy mạnh phong trào hành động cách mạng trong thanh niên Đảng viên phải là người lãnh đạo, là tấm gương,

là người bạn của giới trẻ” Như vậy, xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh được coi là trách nhiệm của mọi đảng viên, các cấp uỷ Đảng Nghị quyết 25 của BCH Trung ương Đảng khoá X cũng khẳng định quan điểm: “Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và trực tiếp lãnh đạo Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng,

là xây dựng Đảng trước một bước Đảng đề ra đường lối, chủ trương định hướng cho thanh niên hành động, xác định các chuẩn mực cho thanh niên phấn đấu; xây dựng các tấm gương điển hình tiêu biểu cho thanh niên học tập

và noi theo”

Đoàn là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam, là người kế tục trung thành sự nghiệp, lý tưởng cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam Tổ chức Đoàn đặt dưới

sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện và tuyệt đối của Đảng Cộng sản Việt Nam Mục tiêu, lý tưởng của Đoàn chính là phấn đấu, thực hiện thắng lợi mục tiêu,

lý tưởng của Đảng, của Bác Hồ và nhân dân đã lựa chọn Đảng Cộng sản Việt Nam định hướng chính trị cho mọi hoạt động, nguyên tắc tổ chức của Đoàn

và phong trào thanh thiếu nhi Đảng chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán

bộ trẻ có phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho Đảng Đoàn tham mưu, đề xuất với Đảng Cộng sản Việt Nam

về những vấn đề liên quan đến thanh niên và công tác thanh thiếu nhi, tham gia xây dựng, bảo vệ và tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, đóng góp ý kiến cho đảng viên và sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng

Đảng lãnh đạo Đoàn Thanh niên đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, xây dựng Đoàn thực sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức Nâng cao sức hấp dẫn các phong trào thanh niên do Đoàn tổ chức, qua đó tạo

môi trường giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện, khơi dậy và phát huy tính xung kích của tuổi trẻ, xây dựng các điển hình thanh niên tiên tiến, chăm lo lợi ích chính đáng của thanh niên; phát hiện, lựa chọn đoàn viên ưu tú để bồi dưỡng tạo nguồn kết nạp đảng viên và đào tạo cán bộ trẻ Bảo đảm vai trò nòng cốt của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong xây dựng Hội LHTN Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam vững mạnh; đổi mới phương thức vận động, đa dạng hoá các loại hình tập hợp để thu hút rộng rãi các đối tượng thanh niên Tăng cường xây dựng lực lượng thanh niên nòng cốt để thành lập tổ chức cơ sở của

Đoàn, Hội ở mọi lĩnh vực

Mối quan hệ giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là mối quan hệ hữu cơ, biện chứng có tác động qua lại Đảng có vững mạnh, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng thì Đoàn mới có điều kiện phát triển thuận lợi và ngược lại, tổ chức Đoàn vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng

và tổ chức sẽ đem lại sức sống, bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng Công tác xây dựng, củng cố tổ chức Đoàn là bộ phận hữu cơ, tất yếu và đi trước một bước trong công tác xây dựng Đảng “Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước” là quá trình xây dựng và chuẩn bị đội dự bị tin cậy bổ sung lực lượng cho Đảng

Cộng sản Việt Nam

4 Nhà nước quản lý thanh niên và công tác thanh niên

Quản lý nhà nước về thanh niên là sự thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng bằng cơ chế, chính sách và luật pháp nhằm chăm lo giáo dục, đào tạo thanh niên thành công dân tốt và nguồn nhân lực chất lượng cao Trên cơ

sở đường lối, chủ trương của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các cấp chính quyền ban hành các chiến lược, chương trình, dự án, kế hoạch và luật pháp để phát triển thanh niên

Trên cơ sở đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng, Nhà nước xây dựng những chính sách cụ thể nhằm phát triển thanh niên Đảng lãnh đạo Nhà nước làm công tác quản lý thanh niên và công tác thanh niên bằng các Nghị quyết và thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng công tác trong các cơ quan của Nhà nước Phương pháp lãnh đạo này nhằm đảm bảo sự nhất quán

về chủ trương, phương hướng, nội dung và phương thức lãnh đạo công tác thanh niên

Nhà nước thể chế hoá các quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác thanh niên bằng các văn bản pháp luật, các chính sách đối với thanh niên; tăng cường quản lý nhà nước về công tác thanh niên; xây dựng quy chế phối hợp giữa cơ quan chính quyền với các tổ chức thanh niên; đầu tư xây dựng cơ

sở vật chất cho công tác thanh niên

Cơ chế, chính sách của Nhà nước đối với thanh niên có vai rất quan trọng trong công tác thanh niên Chính sách thanh niên là hệ thống những qui định của Nhà nước thể hiện bằng các văn bản pháp quy, nhằm giải quyết các vấn đề thanh niên theo đường lối chính trị của Đảng cầm quyền Chính sách thanh niên là công cụ cơ bản để giải quyết các vấn đề thanh niên tức là hệ thống các vấn đề nảy sinh từ cuộc sống của thanh niên, điều kiện kinh tế - xã hội, và đòi hỏi của thời đại

Điều 5 Luật Thanh niên năm 2005 quy định nội dung quản lý nhà nước

về công tác thanh niên bao gồm:

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, chính sách, chương trình phát triển thanh niên và công tác thanh niên;

- Đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác thanh niên;

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về thanh niên và công tác thanh niên;

- Quản lý hoạt động hợp tác quốc tế về công tác thanh niên

Trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác thanh niên được quy định như sau:

Một là, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác thanh niên; Hai là, các Bộ, cơ quan ngang Bộ thực hiện chức năng quản lý nhà

nước về công tác thanh niên theo sự phân công của Chính phủ;

Ba là, uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác

thanh niên ở địa phương theo sự phân cấp của Chính phủ

Quản lý nhà nước về công tác thanh niên có một số đặc điểm cơ bản sau:

- Quản lý nhà nước về công tác thanh niên là một dạng quản lý xã hội đặc thù, mang tính quyền lực nhà nước đối với một đối tượng đặc biệt là thanh niên; là quá trình tác động của hệ thống các cơ quan nhà nước đối với công tác thanh niên bằng chính sách, luật pháp, cơ chế vận hành và tổ chức bộ

máy, bằng kiểm tra, giám sát; đồng thời cũng thông qua các chính sách, luật pháp và tổ chức bộ máy

- Nhà nước thực hiện chức năng quản lý đối với công tác thanh niên trong sự phối hợp và huy động sự tham gia cộng đồng trách nhiệm của mọi tổ chức, mọi nguồn lực xã hội trong công tác thanh niên

- Sự tham gia của các chủ thể xã hội trong quản lý nhà nước đối với công tác thanh niên; sự phong phú trong nội dung và phương pháp quản lý đối với công tác thanh niên của Nhà nước

- Sự kết hợp hài hòa giữa phương pháp mệnh lệnh hành chính với phương pháp vận động, thuyết phục là những đặc điểm đặc thù của công tác thanh niên ở nước ta

Thực tế cho thấy, do đặc điểm của hệ thống chính trị cũng như do đặc thù, tầm quan trọng đặc biệt của đối tượng thanh niên và công tác thanh niên nên Nhà nước không thể thực hiện chức năng quản lý thanh niên một cách độc lập mà phải tiến hành trong sự phối hợp chặt chẽ với các chủ thể xã hội khác, đặc biệt là với các tổ chức thanh niên, các đoàn thể nhân dân dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam

Vì vậy, có thể hiểu, khái niệm quản lý nhà nước về công tác thanh niên bao hàm cả những nội dung quản lý nhà nước đối với thanh niên được thể hiện

ở những đặc tính sau:

Thứ nhất, chủ thể quản lý là các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực

hiện chức năng lập pháp, hành pháp, tư pháp đối với công tác thanh niên; đối tượng quản lý không chỉ là thanh niên mà còn là các chủ thể xã hội trực tiếp hay gián tiếp tác động đến thanh niên và các chủ thể xã hội tiến hành công tác thanh niên Các ngành (lập pháp, hành pháp, tư pháp) căn cứ chức năng nhiệm vụ của mình đều tiến hành công tác thanh niên (thông qua việc ban hành, triển khai thực hiện, giám sát thực hiện và xử lý các vi phạm đến các luật pháp, chính sách thanh niên hoặc liên quan đến thanh niên)

Thứ hai, ở nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, công

tác thanh niên cũng đồng thời là công tác của Đảng, do Đảng trực tiếp lãnh đạo Thực hiện đường lối của Đảng, các cấp, các ngành, các tổ chức đều có nhiệm vụ tiến hành công tác thanh niên phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao Trong quá trình đó, bằng luật pháp, chính sách, cơ chế, tổ chức bộ máy và nguồn lực, Nhà nước quản lý, điều phối các chủ thể xã hội trong tiến

hành công tác thanh niên Quản lý nhà nước đối với công tác thanh niên thông qua các chủ thể xã hội hay có sự tham gia của các chủ thể xã hội như : Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức chính trị - xã hội khác và các đoàn thể nhân dân là đặc điểm đặc thù ở nước ta

Thứ ba, quản lý nhà nước đối với công tác thanh niên là một dạng quản

lý đối với một lực lượng xã hội cụ thể, mà những vấn đề của nó liên quan trực tiếp đến tất cả các mặt, các lĩnh vực của đời sống xã hội Cho nên, đây là một loại quản lý tổng hợp, đa diện và rất phức tạp, đòi hỏi phải có sự phối hợp hài hòa, thống nhất rất cao giữa các ngành (lập pháp, hành pháp, tư pháp), giữa các bộ phận trong cùng một ngành (ví dụ: giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong cơ quan hành pháp), giữa các cấp (từ trung ương đến cơ sở), giữa các chủ thể tiến hành công tác thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng

Thứ tư, đây không chỉ là quá trình áp dụng các chế định pháp luật bắt

buộc phải thực hiện đối với thanh niên và tổ chức thanh niên, mà do đặc thù lứa tuổi, cũng đồng thời là quá trình vận động, thuyết phục, tư vấn, hướng dẫn

và giáo dục Nói cách khác, trong quản lý nhà nước đối với công tác thanh niên, bên cạnh việc sử dụng phương pháp mệnh lệnh hành chính (đôi khi chỉ

là thứ yếu), Nhà nước còn sử dụng (có khi là chủ yếu) phương pháp giáo dục, thuyết phục, tư vấn và vận động

Hàng loạt vấn đề đặt ra đối với thanh niên đó là việc làm, nghề nghiệp, học tập, vui chơi giải trí cần được đồng bộ giải quyết từ các ban, ngành, đoàn thể, nhà trường và gia đình Những vấn đề đó trước hết cần được giải quyết bắt đầu từ chế độ chính sách hợp lý, và đó là chức năng của nhà nước XHCN

Từ Đại hội Đảng toàn quốc khoá VI đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam đã và đang từng bước hoàn thiện các chính sách bảo đảm lợi ích và phát huy mạnh

mẽ vai trò của thanh niên trong công cuộc đổi mới Đầu tư của Nhà nước cho các lĩnh vực hoạt động của thanh niên đã tăng đáng kể

Xác định chỉ số về thanh niên và công tác thanh niên trong chỉ số thống

kê quốc gia, trong chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các ngành, các cấp Tăng cường vai trò giám sát và phản biện xã hội của Đoàn, các tổ chức thanh niên đối với việc xây dựng và tổ chức thực hiện các chủ trương chính sách về thanh niên, công tác thanh niên

5 Phát huy nỗ lực học tập, rèn luyện và phấn đấu không ngừng của thanh niên

Trước cách mạng Tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ rằng, muốn thức tỉnh dân tộc trước hết phải thức tỉnh thanh niên, muốn làm cách mạng thành công trước hết phải giác ngộ thanh niên Nội dung cơ bản của công tác thanh niên được tiếp tục khẳng định trong Nghị quyết Số 04-NQ/HNTW, ngày 14/01/1993, của của BCH Trung ương Đảng khoá VII:

"Hình thành một lớp thanh niên nam nữ ưu tú vững vàng về chính trị, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, tiêu biểu cho thế hệ trẻ, trở thành những nhà lãnh đạo, quản lý, kinh doanh giỏi, những chuyên gia xuất sắc trên mọi mặt hoạt động của xã hội, những trí thức uyên bác chiếm lĩnh các đỉnh cao của khoa học, những văn nghệ sĩ có tài năng, những người lao động có tay nghề cao"

Trước yêu cầu của sự nghiệp cách mạng hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trương Nam chủ trương “Tiếp tục xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hoá, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế;

có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước Cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại Hình thành một lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc”59

Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Sự nỗ lực học tập, rèn luyện và phấn đấu không ngừng của thanh niên theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

là yếu tố quan trọng để xây dựng thế hệ thanh niên thời kỳ mới Mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên là nội dung quan trọng của công tác đoàn để giáo dục, bồi dưỡng, động viên và phát huy vai trò thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”60

Mỗi thanh niên phải luôn rèn luyện, phấn đấu, vươn lên trong học tập, lao động và cuộc sống; nhận thức rõ vị trí, vai trò, thực hiện tốt quyền và

59 Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của BCH TW (khóa X) “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng

đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”

60 Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của BCH TW (khóa X) TLđd

nghĩa vụ của thanh niên với Tổ quốc; tích cực tham gia sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, góp phần xây dựng nước một Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” và cho chính tương lai của thanh niên Thanh niên luôn chủ động và không ngừng học tập, nâng cao trình độ, kiến thức chuyên môn, tay nghề; cần cù, chịu khó, sáng tạo, có tác phong công nghiệp trong lao động; vươn lên lập thân, lập nghiệp, làm giàu chính đáng Thanh niên phải thường xuyên rèn luyện đạo đức, lối sống, nếp sống văn minh, giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc; có thái độ và hành vi úng xử cao đẹp trong tình bạn, tình yêu; yêu thương con người, chăm

lo hạnh phúc gia đình; kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy, cô giáo và người lớn tuổi; tích cực rèn luyên, nâng cao sức khỏe, trở thành công dân hữu ích, thành viên tốt của gia đình; hăng hái tham gia các hoạt động cộng đồng

Thanh niên luôn xung kích, tình nguyện, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, giữ vững an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; đảm nhận những việc khó khăn, gian khổ khi Đảng, Tổ quốc và nhân dân yêu cầu Cùng với sự nỗ lực học tập, rèn luyện và phấn đấu không ngừng của thanh niên, Đoàn Thanh niên với vai trò nòng cốt chính trị tiến hành các hoạt động giáo dục lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho đoàn viên, thanh niên thông qua các phong trào hành động cách mạng Thông qua các loại hình tổ chức, các chương trình hành động cách mạng, các cuộc vận động, các phong trào thanh niên xung kích, thanh niên tình nguyện để bồi dưỡng, nâng cao tinh thần yêu nước, ý thức độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, tinh thần tự lực, tự cường xây dựng đất nước; khơi dậy và phát huy mạnh mẽ tính tích cực chính trị - xã hội, khả năng sáng tạo của thanh niên; đáp ứng nhu cầu lợi ích chính đáng và kết hợp hài hoà lợi ích của thanh niên, của tổ chức Đoàn và xã hội Vận động và tổ chức cho thanh niên xung kích đi vào những việc khó, đi trước, đón đầu ở những lĩnh vực mũi nhọn, then chốt, đồng thời là quá trình đoàn kết, tập hợp và giáo dục thanh niên

Đoàn kết thanh niên vào tổ chức và các hoạt động của Đoàn, Hội đáp ứng những nhu cầu hợp lý và lợi ích chính đáng của đoàn viên, thanh thiếu

nhi Kết hợp chặt chẽ nguyên lý giáo dục: Học đi đôi với hành, lý luận gắn

liền với thực tiễn Tổ chức các hoạt động tôn vinh, biểu dương các cá nhân, điển hình coi đó là biện pháp để nhân rộng, cổ vũ những tấm gương, điển hình tốt trong thanh niên và trong xã hội Kiên trì hướng tới các đối tượng thanh niên để đề ra các mô hình, các phong trào hoạt động phù hợp./

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN

VỀ ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

-

I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH

1 Khái niệm Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Theo Luật Thanh niên: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, giữ vai trò nòng cốt trong phong trào thanh niên; tổ chức, hướng dẫn hoạt động của thiếu niên, nhi đồng, phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

Trong Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII, Điều 42 khẳng định: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng, kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng

và Chủ tịch Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt trong phong trào thanh niên;

là trường học xã hội chủ nghĩa và đại diện quyền lợi của thanh niên

Theo Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh khóa XI, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập lãnh đạo và rèn luyện - Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hung cách mạng, cống hiến suất xắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bước vào thời kỳ mới, Đoàn tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc và bản chất tốt đẹp của mình, xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước; xung kích, sáng tạo làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh kế tục trung thành, xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng; tổ chức động viên đoàn viên, thanh niên cả nước đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

2 Mục đích lý tưởng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phấn đấu vì mục tiêu lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

3 Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Đại hội toàn quốc Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam lần thứ III họp vào tháng 3/1961 đã thảo luận về ngày thành lập Đoàn Đại hội đã xin ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị và Bác Hồ về ngày ra đời của Đoàn Đại hội đã

đi đến thống nhất lấy ngày 26/3/1931 là ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương Từ đó về sau ngày 26/3 hàng năm là ngày truyền thống của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

4 Cờ Đoàn

Nguồn: Website doanthanhnien.vn

* Nền đỏ Hình chữ nhật, chiều rộng bằng hai phần ba ( 2/3) chiều dài

* Ở chính giữa có hình huy hiệu Đoàn

* Đường kính huy hiệu bằng hai phần năm (2/5) chiều rộng cờ

5 Huy hiệu Đoàn

Nguồn: Website doanthanhnien.vn

Tác giả vẽ huy hiệu Đoàn: Họa sỹ Huỳnh Văn Thuận Nhân dịp Đại hội Thanh niên ở Việt Bắc (năm 1951) cán bộ Trung ương Đoàn các cấp muốn đoàn viên có một chiếc huy hiệu có biểu trưng riêng Họa sĩ Huỳnh Văn Thuận năm đó 31 tuổi là trưởng phòng hội họa Trung ương Đoàn được giao nhiệm vụ cùng họa sĩ Tôn Đức Lượng sáng tác một số mẫu Thật vinh dự và thiêng liêng, sau khi phác thảo xong mẫu huy hiệu, mẫu của họa sĩ Huỳnh Văn Thuận đã được Bác Hồ chọn chính thức là chiếc huy hiệu của Đoàn Gần

90 năm qua, kể từ khi ra đời (1931), Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã trưởng thành và phát triển Mặc dù từng giai đoạn với những nhiệm vụ lịch sử chính trị và tên gọi khác nhau nhưng chiếc Huy hiệu Đoàn vẫn giữ nguyên biểu trưng và thân thiết với biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam

Cán bộ, đoàn viên đeo huy hiệu Đoàn vào các ngày lễ lớn của Đoàn, lễ kết nạp đoàn viên và các sinh hoạt, hội họp của Đoàn Huy hiệu Đoàn được đeo ở ngực trái, cách cầu vai khoảng 5 - 10cm

6 Bài ca chính thức của Đoàn (Đoàn ca)

Bài ca chính thức của Đoàn “Thanh niên làm theo lời Bác”, nhạc và lời

của Hoàng Hòa, sáng tác năm 1953 Bài hát được Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VI (15/10 – 18/10/1992) quyết định chọn làm bài ca chính thức của Đoàn Đoàn ca được sử dụng trong các dịp lễ hội của Đoàn; Đại hội và trong sinh hoạt Đoàn

II VỊ TRÍ, VAI TRÒ, TÍNH CHẤT, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH

1 Vị trí, vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

1.1 Vị trí của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, trong đó: Đảng giữ vai trò lãnh đạo, Nhà nước là trung tâm điều hành quyền lực (quản lý), Đoàn là một trong các tổ chức thành viên vận động quần chúng thuộc tổ chức mình thực hiện tốt chủ trương của Đảng

và chính sách pháp luật của Nhà nước

Thực tế Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một thành viên trong hệ thống chính trị từ trung ương xuống cơ sở của nước ta hiện nay Sự quy định này do yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, nó xuất phát từ thể chế chính trị: Nước ta là nước dân chủ, mọi quyền lực thuộc về nhân dân Lực lượng trẻ trong nhân dân chiếm một tỷ lệ lớn, là lực lượng có tiềm năng về thể lực, sức khỏe, trình độ, xung kích, nhanh nhạy, không ngại khó khăn gian khổ, sẵn sàng chiến đấu hy sinh cho độc lập tự do của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.2 Vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Trong lịnh sử nước ta, tổ chức thanh niên có xu hướng cộng sản đầu

tiên là “Hội Việt Nam Cách mangh Thanh niên” do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc

sáng lập năm 1925 Đây là là tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam ngày nay Sau khi Đảng ta ra đời, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản cũng được thành lập và đóng vai trò lực lượng xung kích của cách mạng nước ta Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đến tổ chức của Đoàn và phong trào thanh niên Ngược lại Đoàn Thanh niên luôn luôn thể hiện được vai trò của mình xứng đáng với niềm tin của Đảng và của nhân dân Đồng thời, Đoàn Thanh niên là nguồn cung cấp cán bộ bổ sung cho Đảng và Nhà nước và các đoàn thể khác Đó là quy luật tất yếu của sự kế thừa các thế hệ trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa Điều đó chứng tỏ rằng Đoàn Thanh niên

là một bộ phận cấu thành quan trọng không thể thiếu được trong hệ thống chính trị và do đó cần phát huy cao độ vai trò của mình trong sự nghiệp đổi mới đầy khó khăn, phức tạp, phát triển và tiến bộ của đất nước

Trải qua gần 90 năm phát triển và trưởng thành, với chặng đường lịch

sử vẻ vang ấy, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã khẳng định được vai trò to lớn

trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và trong mọi hoạt động của đời sống xã hội Vai trò đó không phải Đoàn tự phong cho mình mà chính lịch sử nước ta

đã chứng minh điều đó, từ thắng lợi huy hoàng của Cách mạng Tháng 8/1945 thành lập Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, đến cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc; trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay

Khẳng định vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Nghị quyết hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VII ngày 14/01/1993 đã đánh giá: Thanh niên là lược lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế

kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lược lượng thanh niên vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên, công tác thanh niên là vấn đề sống còn của cả dân tộc, là một trong những nhân tố quyết đinh sự thành bại của cách mạng Đúng như Bác

Hồ nói: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Vì vậy vấn đề thanh niên phải đặt ở vị trí trung tâm trong chiến

lược phát huy nhân tố và nguồn lực con người

2 Tính chất của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có các tính chất cơ bản sau: Tính chính trị; tính tiên tiến; tính quần chúng

2.1 Tính chính trị

Là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, là thành viên của

hệ thống chính trị Với tư cách là tổ chức quần chúng, Đoàn gần Đảng nhất là đội dự bị tin cậy của Đảng, Đoàn đứng vững trên những quan điểm, lập trường tư tưởng của giai cấp công nhân, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong quá trình tổ chức và hoạt động của mình

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện, Đoàn lấy mục tiêu, lý tưởng của Đảng làm mục tiêu phấn đấu của của tổ chức mình là “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Đoàn được Đảng trực tiếp lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối về chính trị, tư tưởng và tổ chức Đảng lãnh đạo Đoàn bằng việc định hướng chính trị cho tổ