GIÁO ÁN CV5512_Ngữ văn 10 CHUYỆN CHỨC PHÁN sự đền tản VIÊN

Trường THPT Thái Phiên Tổ Ngữ văn Ngày soạn 18022022 Giáo sinh Phạm Phương Linh CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN (Trích Truyền kỳ mạn lục Nguyễn Dữ) Hoạt động giáo dục Đọc văn Lớp giảng dạy 1012 Thời gian thực hiện 2 tiết I MỤC TIÊU 1 Năng lực đặc thù Nhận biết, phân tích được tên tác giả, hoàn cảnh ra đời và nội dung của tác phẩm Phân tích, đánh giá được giá trị nghệ thuật của tác phẩm Vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết những nội dung trong thực tiễn 2 Năng lực.

Trường THPT Thái Phiên

Tổ Ngữ văn

Ngày soạn: 18/02/2022

Giáo sinh Phạm Phương Linh

CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN

(Trích: Truyền kỳ mạn lục - Nguyễn Dữ)

Hoạt động giáo dục: Đọc văn

Lớp giảng dạy: 10/12

Thời gian thực hiện: 2 tiết

I MỤC TIÊU

1 Năng lực đặc thù

- Nhận biết, phân tích được tên tác giả, hoàn cảnh ra đời và nội dung của tác phẩm

- Phân tích, đánh giá được giá trị nghệ thuật của tác phẩm

- Vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết những nội dung trong thực tiễn

2 Năng lực chung

- Tự chủ và tự học: Tự tìm hiểu trước nội dung và chủ động trong quá tình học tập

- Giao tiếp và hợp tác: Phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ cá nhân, nhiệm vụ nhóm được GV phân công

3 Phẩm chất

- Yêu nước: tự hào về truyền thống tốt đẹp của dân tộc, có tinh thần quyết tâm, phấn đấu để góp phần xây dựng đất nước

- Trách nhiệm: có ý thức trách nhiệm trong phát triển bản thân, trau dồi kiến thức để góp phần xây dựng đất nước sau này

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- SGK, SGV, Tư liệu Ngữ Văn 10, vở ghi bài, vở soạn, thiết kế bài giảng, powerpoint bài giảng

- Máy tính, máy chiếu, loa

- Các phiếu học tập: Phần phụ lục.

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Bước 1: Ổn định tổ chức (2 phút)

Bước 2: Kiểm tra bài cũ.

Bước 3: Bài mới.

HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU (7 phút) a) Mục tiêu

- Huy động kiến thức nền, tạo hứng thú, gây sự tò mò, thích khám phá kiến thức mới cho HS

b) Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập,

chiếu các hình ảnh liên quan đến bài học và đặt câu hỏi: Dựa vào hiểu biết của mình và kiến thức đã học lớp lớp trước, em hãy em hãy hoàn thiện cột K và W trong phiếu học tập số 1.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

Bước 4: Đánh giá sản phẩm: GV đánh giá kết quả của HS, sau đó tổng kết, dẫn

dắt vào bài mới:

Trong chương trình Ngữ Văn lớp 9, các em đã được học tác phẩm

“Chuyện người con gái Nam Xương”, là một trong hai mươi câu chuyện trong

“Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ Hôm nay, chúng ta lại cùng tìm hiểu về

một câu chuyện nữa trong tập truyện kí đó của ông Đó là tác phẩm “Chuyện

chức phán sự đền Tản Viên”, một tác phẩm ca ngợi những nho sĩ, trí thức

khảng khái, chính trực vì nghĩa lớn chống gian tà Đồng thời qua lớp vỏ của yếu

tố kì ảo, chúng ta cũng phần nào thấu hiểu được cốt lõi hiện thực lịch sử đương thời.

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (60 phút)

1 Tìm hiểu chung

a) Mục tiêu

- Nhận biết, đánh giá các nét chính về tác giả, tác phẩm và thể loại của văn

bản

b) Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV chiếu một vài hình ảnh liên quan đến

tác giả Nguyễn Dữ rồi lần lượt chuyển

giao nhiệm vụ:

- Dựa vào phần tiểu dẫn / SGK/ phiếu

KWLH và 1 số thông tin trên hình ảnh,

em hãy cho biết những hiểu biết cơ bản

của mình về tác giả Nguyễn Dữ?

- Hiểu biết của em về tác phẩm Truyền kì

mạn lục (Thể loại, nội dung, ý nghĩa của

tác phẩm)

- Đặc trưng của thể loại truyền kì là gì?

- Ý nghĩa nhan đề của tác phẩm là gì?

- Hãy xác định vị trị “Chuyện chức phán

sự đền Tản Viên”?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

* Hoạt động cá nhân: Mỗi cá nhân đọc

phần tiểu dẫn, quan sát hình ảnh và khái

quát ý

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS trả lời câu hỏi; HS khác nhận xét, bổ

sung

- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn

Bước 4: Đánh giá sản phẩm

GV nhận xét, tổng kết đánh giá kết quả

của các cá nhân, chuẩn hóa kiến thức

1 Tác giả

- Nguyễn Dữ (? ?) sống vào khoảng thế kỉ XVI, người xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân (này là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương)

- Xuất thân trong 1 gia đình khoa bảng (cha đỗ tiến sĩ đời Lê Thánh Tông)

- Thi đỗ và ra làm quan nhưng không lâu sau ông cáo quan về ở ẩn

2 Tác phẩm “Truyền kì mạn

lục”

a) Thời điểm sáng tác:

- Viết bằng chữ Hán, gồm 20

truyện, ra đời vào nửa đầu thế kỉ XVI

b) Thể loại:

- Truyền kỳ là thể văn xuôi tự sự thời trung đại phản ánh hiện thực qua yếu tố kì lạ, hoang đường

c) Ý nghĩa nhan đề:

- Truyền kì mạn lục: ghi chép tản

mạn những câu chuyện li kì, mang các yếu tố kì lạ, hoang đường

(truyền kì: loại truyện có yếu tố li

kì, hoang đường; mạn: tản mạn; lục: ghi chép)

d) Giá trị nội dung và nghệ thuật

- Truyền kì mạn lục được mệnh

danh là “thiên cổ kì bút”

- Truyện có nội dung phản ánh hiện thực xã hội phong kiến đầy bất công đương thời

- Bằng ngòi bút nhân đạo, tác giả khẳng định quan niệm sống “lánh đục về trong” của bản thân và lớp trí thức ẩn dật cùng thời

- Giá trị nhân bản của tác phẩm còn là tinh thần dân tộc, bộc lộ niềm tự hào nhân tài, văn hóa nước Việt

3 Vị trí, xuất xứ “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên”

- Truyện thứ 8 trong Truyền kì

mạn lục.

2 Đọc hiểu văn bản

a) Mục tiêu

- HS nhận biết, phân tích được các chi tiết truyện trong tác phẩm.

b) Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV lần lượt chuyển giao nhiệm vụ:

- GV hướng dẫn HS đọc bài theo cách

phân vai, sau đó đưa ra các yêu cầu:

II Đọc - hiểu văn bản

1 Bố cục:

- HS có thể chia theo cách hiểu (có thể chia làm 4 phần hoặc 3

* Hoạt động cá nhân:

- Sau khi đọc văn bản, theo em bố cục

của văn bản được chia làm mấy phần?

- Em hãy tóm tắt văn bản một cách ngắn

gọn nhất

* Hoạt động nhóm:

GV chia lớp thành 4 nhóm, thực hiện

phiếu học tập số 2:

- Tính cách nổi bật của Ngô Tử Văn là gì?

Thể hiện ở những điểm nào? Dẫn chứng

cụ thể?

- Nhóm 1, nhóm 2: Hãy nguyên nhân,

diễn biến cuộc xử kiện ở Minh Ti?

- Nhóm 3, nhóm 4: Kết quả và ý nghĩa

cuộc xử kiện như thế nào?

- Ngô Tử Văn nhận chức phán sự đền Tản

Viên như thế nào? Ý nghĩa của hành động

đó là gì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

* Hoạt động cá nhân: HS đọc lại văn bản,

suy nghĩ câu trả lời

* Hoạt động nhóm:

- HS thảo luận cặp đôi, ghi câu trả lời vào

giấy nháp

- HS trong từng nhóm thống nhất ý kiến

và ghi câu trả lời vào phiếu học tập số 1

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS báo cáo kết quả trên bảng phụ, treo

kết quả các nhóm khác quan sát, nhận xét,

phản biện

phần)

- Tóm tắt văn bản:

Ngô Tử Văn tên Soạn, người huyện Yên Dũng đất Lạng Giang tính tình khảng khái, nóng nảy, thấy sự gian tà không chịu được Trong làng có 1 ngôi đền thiêng nhưng cuối đời nhà Hồ, quân Ngô sang lấn cướp, tên Bách hộ họ Thôi là tên tướng giặc bại trận chết ở đó rồi làm yêu làm quái trong dân gian Tử Văn tức giận đốt đền làm tướng giặc mất nơi nương náu bèn hiện trong mơ đe doạ nhưng Tử Văn không sợ Chiều tối có 1 người tự xưng là thổ công đến kể về việc bị cướp đền, tạm lánh ở đền Tản Viên và bày cho chàng cách ứng xử khi bị bắt xuông Minh ti Đến đêm, Tử Văn bị quỷ sứ bắt đi Chàng cứng cỏi vượt qua những áp lực, cản trở

để làm rõ trắng đen và nỗ lực của chàng đã làm Diêm Vương sinh nghi cho người đến đền Tản Viên chứng thực Quả đúng như lời Tử Văn nói nên Diêm Vương đã xử tội tướng giặc và cho Tử Văn sống lại Thổ Công cảm kích, hiện về mời Tử Văn nhận chức phán sự

- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn.

Bước 4: Đánh giá sản phẩm

- GV nhận xét, tổng kết, đánh giá kết quả

của các nhóm và chuẩn hóa kiến thức

đền Tản Viên Chàng vui vẻ nhận lời rồi thu xếp việc nhà sau đó không bệnh mà mất

2 Hình ảnh nhân vật Ngô Tử Văn:

a Tính cách: là người khảng

khái, nóng nãy, cương trực, dũng cảm đấu tranh vì chính nghĩa (tình tiết, sự kiện…)

- Trước hết, tính cách Ngô Tử Văn thể hiện qua lời giới thiệu của tác

giả: “Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực”

=> Cách giới thiệu gây ấn tượng

về tính cách nhân vật.

b Hành động đốt đền:

- Nguyên nhân đốt đền: vì tức giận hồn ma tên tướng giặc làm

yêu làm quái trong dân gian: “rất tức giận, một hôm tắm gội sạch sẽ khấn trời, rỗi châm lửa đốt đền Mọi người đều lắc đầu lè lưỡi, lo

sợ thay cho Tử Văn, nhưng chàng vẫn vung tay không cần gì cả”.

- Phản ứng của Tử Văn trước thói xấu, thói ác nhanh chóng, mạnh

mẽ, dứt khoát

- Hành động: “tắm gội sạch sẽ”,

“khấn trời đất” trước khi đốt đền

thể hiện hành động này của Tử Văn là nghiêm túc, công khai và thể hiện thái độ tôn trọng thần linh, tin vào chính nghĩa sẽ thắng gian tà

- Khi đốt đền:

+ Hành động của người dân: lo sợ

thay cho Ngô Tử Văn “lắc đầu, lè lưỡi”.

+ Trong khi đó Ngô Tử Văn vẫn

dứt khoát “châm lửa đốt đền, vung tay không cần gì cả” Hành

động này chứng tỏ Tử Văn quyết đấu, quyết sống mái với kẻ gian tà, dù đối thủ của Tử Văn là kẻ nào cũng phải kinh sợ

c Ý nghĩa của hành động đốt đền:

- Thể hiện sự khảng khái, chính trực và dung cảm muốn trừ kẻ gian tà, phá hoại dân gian của Ngô

Tử Văn

- Thể hiện tinh thần dân tộc thông qua việc diệt trừ hồn ma tên tướng giặc, bảo vệ thổ thần đất Việt

- Phá tan sự ngu tín trong dân gian

d Cuộc xét xử án kiện ở Minh

* Nguyên nhân có cuộc xét xử:

- Hồn ma tên tướng giặc giả mạo Thổ thần, làm hại dân, qua mặt Diêm Vương vì các thần ở những đền miếu lân cận ăn của đút nên bao che cho kẻ ác, các phán quan của Diêm Vương chưa làm việc hết trách nhiệm, không theo sát thực tế

* Diễn biến

- Ngô Tử Văn bị bắt hồn xuống

âm phổ

- Tử Văn bị Diêm Vương kết tội

vì Diêm Vương chỉ nghe lời từ một phía bên hồn ma tên tướng giặc

+ Tử Văn gan dạ trước bọn quỷ

Dạ Xoa nanh ác và quang cảnh đáng sợ nơi cõi âm

+ Tử Văn tỏ thái độ cứng cỏi, bất khuất trước Diêm Vương đầy quyền lực

+ Chàng không chỉ “kêu to”, khẳng định: “Ngô Soạn này là một kẻ sĩ ngay thẳng ở trần gian”,

mà còn dũng cảm vạch mặt tên bại

tướng gian tà với lời lẽ “rất cứng cỏi, không chịu nhún nhường chút nào”

* Kết quả:

- Đối với Ngô Tử Văn:

+ Chàng chiến đấu đến cùng vì lẽ phải Cứ từng bước, Ngô Tử Văn

đã đánh lui tất cả sự phản công, kháng cự của kẻ thù, cuối cùng đánh gục hoàn toàn viên tướng giặc

+ Thắng kiện nên được sống lại + Giành lại được đền thờ và danh

dự cho Thổ công đất Việt

+ Trừ hại được tên gian tà, được nhận một phần xôi lợn dân cúng tế

+ Quan trọng hơn là chàng được Thổ công tiến cử vào chức phán

sự đền Tản Viên

- Đối với hồn ma tên tướng giặc:

+ Bị vạch trần tội ác và bản chất xảo trá, tham lam Bị lồng sắt chụp vào đầu, khẩu gỗ nhét vào miệng, bị đày vào ngục Cửu U + Ngôi mộ của hồn ma bị bật tung lên, còn hài cốt thì tan tành như cám

* Ý nghĩa:

- Ngô Tử Văn với sự kiên định chính nghĩa của mình đã chiến thắng gian tà mang lại ý nghĩa: + Thể hiện sự khảng khái, chính

trực và dung cảm muốn vì dân trừ hại

+ Thể hiện khát vọng công lí, lấy cái chính nghĩa trừ cái phi nghĩa của nhân dân

+ Khuyên con người nên sống và hành động theo lẽ phải

+ Thể hiện tinh thần dân tộc mạnh

mẽ qua việc diệt trừ xâm lược

2 Ý nghĩa tư tưởng Chuyện

chức phán sự đền Tản Viên

- Vạch trần bộ mặt gian tà của

không ít kể đương quyền “quen dùng chước dối lừa, thích làm trò thảm ngược” => Ngụ ý phê phán

xã hội lúc bấy giờ

- Tác giả đề cao phẩm chất người quân tử: Ngô Tử Văn là hình tượng tiêu biểu cho kẻ sĩ cương trực, khảng khái, kiên quyết chống gian tà

- Nguyễn Dữ đã thể hiện sâu sắc tinh thần tự hào dân tộc

- Câu chuyện kết thúc với thắng lợi thuộc về Ngô Tử Văn: cội nguồn truyền thống nhân đạo và yêu nước của dân tộc Việt Nam chính nghĩa thắng gian tà, tinh thần dân tộc thắng ngoại xâm

3 Tổng kết

a Mục tiêu

- HS tư duy, ghi nhớ, tổng kết các kiến thức đã học

b Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV chuyển giao nhiệm vụ:

- Em hãy khái quát giá trị nội dung của

đoạn trích

- Em hãy nêu giá trị nghệ thuật của văn

bản

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Hoạt động cá nhân: HS đọc, quan sát,

tổng hợp kiến thức và suy nghĩ trả lời câu

hỏi

* Hoạt động nhóm:

- Học sinh thảo luận nhóm (8 nhóm) và

ghi lại những hiểu biết của mình về nội

dung và nghệ thuật vào bảng phụ

- HS thảo luận và thống nhất ý kiến, ghi

lại kết quả của cả nhóm vào giữa bảng

phụ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS đại diện nhóm thuyết trình

- GV lắng nghe, quan sát, hỗ trợ, tư vấn

III Tổng kết

1 Nội dung

- Chiến thắng của chính nghĩa trên mọi lĩnh vực trong cuộc sống của con người Đây là niềm tin tất yếu cần có ở mỗi chúng ta

-Thể hiện niềm tự hào về những người trí thức Việt, những con người kiên định, dũng cảm luôn đứng về lẽ phải và công lí

- Tố cáo hiện thực về xã hội đương thời với nhiều thủ đoạn, nhiều mánh khoé, …

2 Nghệ thuật

- Sử dụng thành công yếu tố “kì” và yếu tố “thực”:

+ Lối trần thuật khéo léo, kịch tính

+ Câu chuyện li kì, nhiều chi tiết khác thường thu hút người đọc; những xung đột ngày càng căng thẳng, dẫn đến cao trào, kết thúc

Bước 4: Đánh giá sản phẩm

- HS: đánh giá lẫn nhau – phản biện dựa

trên rubric đánh giá

- GV: nhận xét đánh giá kết quả của HS,

chuẩn hóa kiến thức

- GV tổng kết

có hậu, kẻ ác đền tội, người thiện được phục hồi và đền đáp

- Khắc hoạ tính cách nhân vật sâu sắc

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (13 phút)

a) Mục tiêu

- HS phân tích được ý nghĩa của văn bản

- HS vận dụng kiến thức đã học để liên hệ thực tế

b) Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV bắt đầu phổ biến trò chơi luyện tập

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

* Hoạt động cá nhân: HS đọc lại văn bản,

suy nghĩ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS chọn câu hỏi và trả lời

- GV lắng nghe, quan sát, hỗ trợ, tư vấn

Bước 4: Đánh giá sản phẩm

- HS: đánh giá lẫn nhau

- GV: nhận xét đánh giá kết quả của HS, cho

điểm, chuyển tiếp sang hoạt động 5

- Phần phụ lục

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (5 phút)

a) Mục tiêu

- HS vận dụng kiến thức đã học để áp dụng vào thực tế

- HS thể hiện cảm xúc và đánh giá của cá nhân về tác phẩm

b) Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học

tập

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ Hoàn thiện phiếu KWLH (cột L và

H)

+ Từ nhân vật Ngô Tử Văn trong

Chuyện Chức phán sự đền Tản Viên

1 Gợi ý viết đoạn văn

Đoạn văn đảm bảo các yêu cầu

* Hình thức: đảm bảo về số câu, không được gạch đầu dòng, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp Hành văn trong sáng, cảm xúc chân thành;