Nhân vật nguyễn trãi và những đóng góp trong lịch sử việt nam

Nguyễn Trãi, lúc này vừa tròn hai mươi tuổi, ông đã ứng thí và đỗ cùng nhiều tài danh khác như Lưu Thúc Kiệm, Lý Tử Tấn, Vũ Mộng Nguyên, Nguyễn Mộng Tuân… Mặc dù còn rất trẻ nhưng Nguyễn

1

BỘ GIÁO D ỤC VÀ ĐÀO TẠ O

KHOA NG Ữ VĂN - ***

TÌM HI U V NHÂN V T NGUY N TRÃI VÀ NH NG Ể Ề Ậ Ễ Ữ

Thành Ph H Chí Minh, ngày 14 ố ồ tháng 1 năm 2022

3

Mc l c 

MỞ ĐẦU………4

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI……… 4

Chương 1 VÀI NÉT VỀ THÂN THẾ VÀ SỰ NGHIỆP CỦA NHÂN VẬT NGUYỄN TRÃI……… 6

1.1, Hoàn cảnh quê hương, gia đình……… 6

1.2, Tiể u s nhân v t Nguy n Trãiử ậ ễ ……….7

1.3, S nghi p làm quan c a Nguy n Trãiự ệ ủ ễ ………8

Chương 2 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA NHÂN VẬT NGUYỄN TRÃI TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM………11

Vị tướng có công l n trong khớ ởi nghĩa Lam Sơn 2.1, Nhà chính tr , quân s tài baị ự ……… 11

2.2, Nhà văn hóa lớn với nhiều sáng tác có giá trị……… 15

2.3, Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế ới………17 gi KẾT LUẬN……….19

TÀI LIỆU THAM KHẢO………21

4

MỞ ĐẦU

nước ta, chúng đã dùng những thủ đoạn tàn độc nhất để bốc lột, áp bức nhân dân ta Chính những điều đó đã tạo nên lịch sử của một dân tộc với truyền thống đấu tranh giữ nước lâu

5

Bình Ngô Đại Cáo, hăm hở vào công cuộc xây dựng bảo vệ Tổ Quốc

cũng như những công lao, đóng góp to lớn của ông trong lịch sử nước nhà Giúp ta hiểu

lãnh đạo, tài trí hơn người của anh hùng dân tộc ta và tinh thần yêu nước, sự đồng lòng,

Sư Phạm thành phố Hồ Chí Minh nói chung và ngành Việt Nam Học nói riêng, khi lựa chọn

đề tài này đã bổ sung thêm kiến thức giúp chúng tôi nắm rõ về nhân vật anh hùng dân tộc

6

Chương 1 VÀI NÉT VỀ THÂN THẾ VÀ SỰ NGHIỆP CỦA NHÂN VẬT NGUYỄN

TRÃI 1.1, Hoàn cảnh quê hương, gia đình

giặc bắt và lưu đày sang Trung Quốc

nhà hoàng phái

7

nên đã dày công dạy dỗ Nguyễn Trãi từ khi còn rất nhỏ Chính sự xuất phát từ hoàn cảnh

1.2, Ti u s nhân v t Nguy n Trãi ể ử ậ ễ

8

tưởng và hành động của ông sau này

1.3, S nghi p làm quan c a Nguy n Trãi ự ệ ủ ễ

Hồ Quý Ly đã phế bỏ vua Trần Thiếu Đế, tự phong làm vua, lập ra triều Hồ Trước đó, năm

1397 Hồ Quý Ly đã cho lập trường học và đặt chức giáo th ở các địa phương nhằm đề cao công việc đào tạo nhân tài Do đó, ngay khi lập nước, nhà Hồ đã tổ chức ngay khoa thi Thái học sinh Nguyễn Trãi, lúc này vừa tròn hai mươi tuổi, ông đã ứng thí và đỗ cùng nhiều tài danh khác như Lưu Thúc Kiệm, Lý Tử Tấn, Vũ Mộng Nguyên, Nguyễn Mộng Tuân… Mặc

dù còn rất trẻ nhưng Nguyễn Trãi đã được nhà Hồ tin cậy giao chức Ngự sử đài chánh chưởng, chức quan như Đô ngự sử đài, một trong những chức quan đại thần đầu triều Lúc này thân ph ông đổi tên là Nguyễn Phi Khanh cũng ra làm quan, được cử giữ chức Học sĩ Viện hàn lâm kiêm Tư nghiệp Quốc Tử Giám, một chức quan chuyên về giáo dc nhưng cũng là đại thần, thường do Thượng thư bộ Lễ đảm nhận

Thời gian làm quan dưới triều Hồ không lâu, vì năm 1407 quân Minh sang xâm lược

đã bắt được toàn bộ triều Hồ giải về nước, trong đó có Nguyễn Phi Khanh Theo yêu cầu của cha, Nguyễn Trãi ra hàng và chịu làm môn khách của thượng thư Hoàng Phúc nhà Minh, một hình thức giam lỏng Trong thời gian này, Nguyễn Trãi đọc nhiều sách và tìm hiểu kỹ điểm

Sau khi thoát khỏi sự giam lỏng của quân Minh, Nguyễn Trãi tìm đến với nghĩa quân

Lam Sơn, nơi quy t sức mạnh dân tộc chủ yếu lúc bấy giờ Sau khi dâng Bình Ngô sách,

Nguyễn Trãi được chủ soái Lê Lợi giao cho chức Tuyên phng đại phu, Học sĩ Hàn lâm viện thừa chỉ Tuy không gọi là quân sư nhưng chức quan này lại bao hàm công việc của quân sư Nguyễn Trãi là người thay mặt Lê Lợi viết các loại văn kiện chỉ đạo quân đội và giao thiệp

9

với bên ngoài, đồng thời lại là người tuyên đọc các văn kiện đó Kế sách bình Ngô từng bước được thực hiện trong thực tế chỉ đạo kháng chiến Theo văn bản còn lại thì năm Nguyễn Trãi đến Lam Sơn là năm 1423 khi nghĩa quân tạm hòa hoãn với quân Minh do Lê Lợi chịu nhận chức quan và được phép trở về Lam Sơn chứ không đóng ở vùng núi Chí Linh nữa Khi nghĩa quân đóng ở vùng núi tây Thanh Hóa hiểm trở này để tránh sự truy diệt của quân Minh thì Nguyễn Trãi khó có thể tìm thấy Việc Lê Lợi chịu nhận chức quan của nhà Minh là điều kiện thuận lợi để Nguyễn Trãi tìm đến hợp pháp Mặt khác, có thể chính Nguyễn Trãi tìm đến còn

để khuyến khích chủ soái và nghĩa quân không từ bỏ mc tiêu cứu nước bằng kế sách bình

Kỳ, chính là lời thanh minh khéo léo để giữ thế hòa hoãn tạm thời, cho nghĩa quân bàn tính

kế hoạch tác chiến giai đoạn mới Đó là kế sách tiến quân vào nam Bí mật di chuyển thoát khỏi sự bao vây của các cánh quân Sơn Thọ, Mã Kỳ, tiến vào đánh chiếm Nghệ An và các vùng đất phía nam quân Minh không mạnh Chiến dịch này đã thắng lợi rực rỡ Nghĩa quân làm chủ Nghệ An đến Thuận Hóa, cô lập quân Minh trong một số thành trì Từ đây nghĩa quân đủ mạnh tiến ra Bắc giải phóng đất nước

Tháng 11.1426 nghĩa quân Lam Sơn làm chủ hầu hết đất nước, quân Minh bị cô lập ở Đông Quan và một số thành trì khác Để thu hút được ý chí toàn dân tộc, nhất là tầng lớp quý tộc cũ, nghĩa quân Lam Sơn thực hiện sách lược lập Trần Cảo, một tôn thất nhà Trần làm vua, lấy niên hiệu là Thiên Khánh Nguyễn Trãi được phong chức Thượng thư bộ Lại, triều liệt đại phu, Nhập nội hành khiển kiêm Xu mật viện sự Đây là chức quan như tể tướng đầu triều, một chức quan hư hàm của triều đình Thiên Khánh cũng hư hàm Công việc chính của Nguyễn Trãi vẫn như trước kia Tại dinh Bồ Đề, ông ngồi ở lầu thứ hai nhận, xử lý và soạn thảo các văn kiện đối nội, đối ngoại, nhất là việc viết thư d hàng các thành nhỏ, thúc gic Vương Thông giảng hòa để tập trung cho việc diệt viện binh đang kéo sang

Tháng 9.1427 nghĩa quân Lam Sơn tiêu diệt toàn bộ hai đạo viện binh của giặc do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy thì Vương Thông đã phải chấp nhận giảng hòa Nguyễn Trãi là

lên ngôi hoàng đế, luận công ban thưởng Nguyễn Trãi được phong Quan Phc hầu, dự hàng quốc tính (được đổi theo họ của vua) Nhưng sau đó xảy ra v án Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Trãi bị liên can chịu cảnh ngc tù xét tội Sau khi Trần Nguyên Hãn tự tử, Nguyễn Trãi được

10

tha, tuy vẫn làm công việc soạn thảo văn kiện quan trọng thay vua nhưng Nguyễn Trãi không còn mang chức v chính thức như cũ

Năm 1434, vua Lê Thái Tông kế vị mới phc chức Hành khiển và Thừa chỉ cho Nguyễn Trãi Được phc chức nhưng Nguyễn Trãi lại không được làm công việc cũ mà nhận mệnh

ngày giảng kinh nghĩa cho vua Tuy vẫn là đại thần dự thiết triều nhưng vai trò của Nguyễn Trãi bị lu mờ bởi sự lộng quyền của các đại thần Lê Sát, Lê Vấn, Lê Ngân

Năm 1439 Nguyễn Trãi cáo quan về nghỉ ở Côn Sơn Vua Lê Thái Tông không muốn cho ông nghỉ nên vẫn giao chức cũ và gia thêm chức Đông đài Môn hạ sảnh tả ti Gián nghị đại phu kiêm Tri tam quán sự Đề cử Tư Phúc tự Nguyễn Trãi dâng Biểu tạ ơn Chức quan thì

to nhưng thực tế Nguyễn Trãi chỉ làm việc quan rất nhỏ là trông coi chùa Tư Phúc, ngôi chùa

ở Côn Sơn nơi ông đang ở

Năm 1442 vua Lê Thái Tông đã trưởng thành và chủ trương mở rộng nền văn trị, đặt nhà học rộng rãi ở các phủ huyện, đặt lệ thi cử với nhiều ân điển hậu đãi kẻ sĩ Tháng tư năm này mở khoa thi tiến sĩ đầu tiên, lấy đỗ 23 người đủ tam khôi tam giáp Nền văn trị mới mở rất cần Nguyễn Trãi giúp Lúc này các lộng thần Lê Sát, Lê Ngân đã bị nhà vua trừ bỏ Ngày 27/7 vua thân đi xem duyệt thủy trận ở Hải Đông, xong rẽ vào Côn Sơn thăm Nguyễn Trãi Ông bằng lòng trở về kinh làm việc nên cho vợ là Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ theo

hưu túc/ Văn tự chung tu trí thái bình” thể hiện rõ nguyện vọng tiếp tc gánh vác việc nước

bạo bệnh phải dừng lại nghỉ và qua đời tại đây Triều đình kết tội Nguyễn Trãi ngầm sai vợ giết vua nên bị tru di tam tộc Thảm án Lệ Chi Viên làm hỏng kế sách văn trị của triều vua Lê Thái Tông Phải hai chc năm sau vị vua sáng Lê Thánh Tông mới lại tiếp tc đường lối văn trị này

Dưới thời vua Lê Thánh Tông phần lớn các bậc công thần khai quốc đều được gia phong tước vị quốc công Riêng Nguyễn Trãi lại chỉ được phong tước Tán Trù bá, kém các công thần khai quốc khác hai bậc Năm 1512 vua Lê Tương Dực mới gia phong đến tước hầu

là Tế Văn hầu

11

đáng cả ở trong nước lẫn nước ngoài Năm 2002 ông được UNESCO vinh danh là danh nhân văn hóa thế giới

Chương 2 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA NHÂN VẬT NGUYỄN TRÃI TRONG LỊCH

SỬ VIỆT NAM

Nguyễn Trãi là v ị tướng có công l n trong khớ ởi nghĩa Lam Sơn

2.1, Nhà chính tr , quân s tài ba ị ự

bản Bình Ngô sách - đó là những kế sách rất quan tr ng, nhọ ững đường l i sáng su t và tài ố ố

12

lòng người” Binh pháp Tôn Tử Trung Quốc từng chép: “Cách dùng binh trên hết là đánh bằng mưu, thứ đến là đánh bằng ngoại giao, thứ đến là dùng binh đao, cuối cùng là đánh

Lam Sơn, Nguyễn Trãi bèn sai người lấy mỡ viết vào lá cây trên rừng tám chữ: “Lê Lợi vi

cõi một nhà, d ng c n trúc ng n c ph p phự ầ ọ ờ ấ ới/Tướng sĩ một lòng ph tụ ử, hòa nước sông

13

điếu phạt trước lo trừ bạo” (Bình Ngô Đại Cáo) – khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi là nhờ độ i

Nguyễn Trãi

14

phải đánh bằng mưu và đánh bất ngờ, buộc địch sa vào thế “thịt lên thớt”, “cá trong nồi” để

Bộ thống soái Lam Sơn đã chỉ huy quân đội thực hiện lối đánh sở trường của mình là “đặt

“Ninh Kiều máu chảy thành sông, hôi tanh vạn dặm”, trận “Xương Giang, Bình Than máu

đầu trên vùng biên giới như cửa Pha Lũy đến Chi Lăng, Cầu Trạm và Xương Giang Thực

15

Đông Quan mà còn đủ sức để tiêu diệt những đạo quân xâm lược mới của triều Minh khi

đạo lý, lòng nhân và ý chí hòa bình của dân tộc ta Nguyễn Trãi mãi mãi là ánh sao Khuê

2.2, Nhà văn hóa lớn với nhiều sáng tác có giá trị

là một đại văn hào của dân tộc

16

nước ta

thần quân sĩ và làm lung lay ý chí quân giặc, vừa mang tính thuyết phc, giảng giải cho kẻ

Nguyễn Trãi đã góp công lớn trong chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn

quân Lam Sơn đã đánh bại quân Minh, đem lại độc lập cho dân tộc “Bình Ngô Đại Cáo”

17

Nguyễn Trãi là một trong những nhà văn hóa lớn, ưu tú nhất của lịch sử văn học dân tộc, người kết thúc chặng đường phát triển trên năm thế kỉ văn học viết đầu tiên mà tinh thần chủ đạo là khẳng định dân tộc Nguyễn Trãi với tư cách là nhà văn nhà thơ đã đem văn học phc v cho cuộc sống và qua bản thân mình, đã chứng minh hùng hồn và thuyết phc rằng chỉ có bắt nguồn từ cuộc đấu tranh vì lợi ích của nhân dân thì văn nghệ mới có thể phát

dân và thời đại Nguyễn Trãi đã có một khối lượng tác phẩm lớn có chất lượng cao chưa từng thấy trong đó thành tựu của ông về hùng văn và thơ ca quốc âm đều có ý nghĩa cử mốc trên con đường phát triển của các loại văn này Nguyễn Trãi đã đem đến cho văn học một chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng; chủ nghĩa nhân đạo với sự chiếu rọi và lóa sáng

bình, trước hết là tư tưởng thân dân và tư tưởng nhân nghĩa Đồng thời ở đây, Nguyễn Trãi cũng để lại một tài thơ trác tuyệt với một tâm hồn rất mực trong sáng, ưu ái, với “tiếng thơ kêu xé lòng” bao thế hệ! Thơ văn Nguyễn Trãi đã đúc kết được truyền thống tốt đẹp nhất của dân tộc và đã phát huy những truyền thống tốt đẹp ấy của quá khứ lên một tầm cao cả nhất mà điều kiện lịch sử bấy giờ cho phép Đúng như đồng chí Phạm Văn Đồng đã chỉ rõ: Nguyễn Trãi là khí phách của dân tộc, là tinh hoa của dân tộc sự nghiệp và tác phẩm của Nguyễn Trãi là một bài ca yêu nước và tự hào dân tộc

2.3, Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế ớ gi i

18

Những đóng góp của Nguyễn Trãi vô cùng lớn lao trong lịch sử dân tộc Ông là vị

hơn cả là tư tưởng anh hùng, yêu nước, thương dân

phẩm văn chương đồ sộ, cả bằng chữ Hán, chữ Nôm và phong phú về thể loại, bao gồm

Với những công lao và đóng góp vô cùng to lớn của ông trong lịch sử nước nhà thì Nguyễn Trãi được xem như nguồn tư liệu quý cho các công trình nghiên cứu, các tác phẩm hội họa, văn học và nghệ thuật…Ông là một trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam và năm 1980, Nguyễn Trãi đã được tổ chức Giáo dc Khoa học và Văn hóa của Liên

19

KẾT LUẬN

Nguyễn Trãi đã gắn liền cuộc đời và sự nghiệp của ông với lịch sử đấu tranh giải

trên con đường đấu tranh gian khổ để tìm lại quyền sống, quyền tồn tại, quyền bình đẳng

đạo đức của cả dân tộc ta trong một giai đoạn nhất định của lịch sử.Ông là một nhà chính trị

Minh xâm lược Đồng thời, ông đã đem lại cuộc sống thái bình cho nhưng người dân trên

Tình yêu đối với đất nước, với nhân dân của Nguyễn Trãi luôn sáng ngời dù ở bất cứ

cho nhân dân Tư tưởng và tình cảm của ông luôn hướng về một xã hội tốt đẹp, một xã hội

20

21

Việt Nam NXB Giáo dục Việ t Nam

hóa thế giới NXB Văn hóa văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh

Viện Sử Học, 1978 Nguyễn Trãi toàn tập NXB Khoa H c Và Xã H i ọ ộ