Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẠI NAM --- THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HÌNH THỨC THI: BÀI TẬP LỚN Đề tài 3: Vận dụng quan điểm của Chủ nghĩa Duy vật biện chứng về “Quy luật từ những tha

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẠI NAM -

THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

HÌNH THỨC THI: BÀI TẬP LỚN

Đề tài 3:

Vận dụng quan điểm của Chủ nghĩa Duy vật biện chứng về

“Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại” để làm rõ ý nghĩa của nó với việc nâng cao chất

lượng học tập và rèn luyện của sinh viêntrường Đại học Đại Nam hiện nay

Họ và tên:

Mssv :

Lớp HP :

Hà Nội, 2020_2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

3 Phương pháp và nhiệm đối tượng nghiên cứu

4 Ý nghĩa của đề tài

NỘI DUNG 5

Chương 3 Cơ sở lý luận về Quy luật lượng – Chất 5

1.1 Khái niệm quy luật lượng chất Nội dung của quy luật 5

1.1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa lượng và chất 7

1.2 Ý nghĩa phương pháp luận 9

Chương 2 11

Vận dụng quy luật lượng – chất vào thực tiễn đời sống nhận thức 11

Trong học tập của sinh viên 11

2.1 Đặt vấn đề 11

2.2.Thực trạng hiện nay 12

Chương 3 14

Giải pháp về việc nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của sinh viên 15

KẾT LUẬN 15

Danh mục tài liệu tham khảo

MỞ ĐẦU.

1.Tính cấp thiết của đề tài

Trong đời sống hàng ngày, đằng sau các hiện tượngmuôn hình muôn vẻ, con người dần dần nhận thức được tínhtrật tự và mối liên hệ có tính lặp lại của các hiện tượng, từ đóhình thành nên khái niệm “quy luật” Với tư cách là phạm trùcủa lý luận nhận thức, khái niệm “quy luật” là sản phẩm của tưduy khoa học, phản ánh sự liên hệ của các sự vật và tính chỉnhthể của chúng

Các quy luật của tự nhiên, của xã hội cũng như của tưduy con người đều mang tính khách quan Con người khôngthể tạo ra hoặc tự ý xoá bó được quy luật mà chỉ nhận thức vàvận dụng nó trong thực tiễn Quy luật “từ những thay đổi vềlượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại” là một trong

ba quy luật của phép biện chứng duy vật, nó cho biết phươngthức của sự vận động, phát triển Nhận thức được quy luật này

có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng

ta xem xét các sự vật, hiện tượng Nếu nhận thức không đúngquy luật này sẽ dẫn đến tư tưởng tả khuynh, hữu khuynh Tảkhuynh là phủ nhận sự tích luỹ về lượng, muốn có ngay sự thayđổi về chất, còn hữu khuynh là khi chất đã biến đổi vượt quágiới hạn độ nhưng không dám thực hiện sự thay đổi căn bản vềchất Nước ta đang quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giaiđoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản, việc nhận thức đúng đắnquy luật lượng- chất sẽ có ý nghĩa rất lớn trong quá trình hìnhthành và phát triển đất nước và hoàn thiện nhà nước xã hội Chủnghĩa Việt Nam Trong phạm vi của tiểu luận này, em xin được

trình bày những cơ sở lý luận chung về nội dung của quy luậtlượng - chất, trên cơ sở đó rút ra ý nghĩa thực tiễn của việcnhận thức quy luật này, để đưa ra một số giải pháp phát huytính ý thức của người trẻ - sinh viên trong xã hội ngày nay.

2 Mục đích nghiên cứu đề tài.

Trước thực trạng ngày nay, sự chủ động, tự ý thứccủa lứa trẻ, sinh viên ngày một kém đi và chủ quan, ỷ lại,không có tinh cầu tiến và tự lực vươn lên Vì thế, để nhìn rađược vấn đề, chúng ta cần nắm bắt được những định nghĩa vềlượng, chất và một số định nghĩa có liên quan khác, để từ đó rút

ra được mối quan hệ giữa lượng và chất là có mối quan hệ chặtchẽ, có tác động qu lại lẫn nhau Từ những định nghĩa trên, màrút ra ý nghĩa phương pháp luận của quy luật và vận dụng vàothực tiễn đời sống của sinh viên

3 Phương pháp và nhiệm đối tượng nghiên cứu.

Về phương pháp nghiên cứu, dựa trên nền tảng cơ sở lýluận của Chủ nghĩa Mác-Lênin thông qua phép duy vật biệnchứng, mà ta có mối quan hệ Chưa dừng lại ở đó, ngoài ra tacòn sử dụng phương pháp luận biện chứng khoa học để lậo luận

và trình bày quan điểm riêng chính bản thân mình

Về đối tương nghiên cứu, nó chính là hướng con người ta tới nộidung, tác động qua lại giữa ý thức lên các sự vật hiện tượng vàngược lại

4 Ý nghĩa của đề tài.

Về lý thuyết, Quy luật này đã góp phần thành công khôbg nhỏ cho các nhà Triết học phương Tây đánh dấu cái mới, cái hiện đại, và đi tìm chân lý

Về thực tiễn, quy luật được áp dụng vào các môn học chung tại các trường Cao Đẳng, Đại học nói riêng, nhằm truyền tải giá trị vận động của chính quy luật trong đời sống mỗi chúng

NỘI DUNG Chương 1 Cơ sở lý luận về Quy luật lượng – Chất 1.1 Khái niệm quy luật lượng chất Nội dung của quy luật.

1.1.1 Khái niệm quy luật lượng - chất.

Quy luật lượng chất là một trong ba quy luật cơ bản củaphép biện chứng duy vật Quy luật lượng – chất vạch ra cáchthức của sự phát triển

*Nội dung của quy luật.

* Khái niệm chất.

Chất là một phạm trù dùng để chỉ tính quy định kháchquan vốn có của sự vật, hiện tượng là sự thất nhống hữu cơ cácthuộc tính cấu thành nó, phân biệt nó với các chất khác

Chất có tính khách quan, được cấu thành bởi các thuộctính khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng Vì vậy, để xácđịnh chất của sự vật, hiện tượng thì cần phải xác định các thuộctính của nó Mà thuộc tính của sự vật, hiện tượng chỉ bộc lộ rakhi nó nằm trong mối liên hệ với các sự vật, hiện tượng khác,nên muốn xác định thuộc tính của sự vật, hiện tượng thì cầnphải đặt sự vật, hiện tượng ấy trong mối liên hệ với các sự vậthiện tượng khác

*Thuộc tính bao gồm hai loại: thuộc tính cơ bản và thuộc

tính không cơ bản

Thuộc tính cơ bản là những thuộc tính quyết định chất của

sự vật, hiện tượng, nghĩa là khi nó thay đổi thì chất của sự vật,hiện tượng sẽ thay đổi

Thuộc tính không cơ bản là những thuộc tính không quyếtđịnh chất của sự vật, hiện tượng, nghĩa là khi nó thay đổi thìchất của sự vật, hiện tượng vẫn chưa thay đổi.

Tuy nhiên sự phân biệt giữa thuộc tính cơ bản và thuộctính không cơ bản

cũng chỉ mang tính tương đối, tùy thuộc vào từng mốiquan hệ nhất định Trong mối quan hệ này nó là thuộc tính cơbản, nhưng trong mối quan hệ khác nó lại là thuộc tính không

cơ bản và ngược lại Tổng hợp các thuộc tính cơ bản tạo thànhchất cơ bản, còn tổng hợp các thuộc tính không cơ bản tạothành chất không cơ bản của sự vật, hiện tượng

Chất cơ bản là một loại chất mà sự tồn tại hay mất đi của

nó báo hiệu sự tồn tại hay mất đi của bản thân sự vật, hiệntượng Do đó, muốn thay đổi căn bản của sự vật, hiện tượng thìphải thay đổi chất cơ bản của nó

Chất không cơ bản là một loại chất mà sự tồn tại hay mất

đi của nó không quyết định sự tồn tại hay mất đi của bản thân

sự vật, hiện tượng

Nhưng vì sự phân biệt giữa thuộc tính cơ bản và không cơbản cũng chỉ mang tính tương đối, nên sự phân biệt giữa chất

cơ bản và chất không cơ bản cũng mang tính tương đối

Nhưng mặt khác, mỗi thuộc tính lại được tạo tành từ cácđặc trưng về chất của nó, vì vậy, mỗi thuộc tính lại đóng vai trò

là một chất của sự vật, hiện tượng Rút cuộc, sự phân biệt giữathuộc tính và chất cũng chỉ mang tính tương đối Trong móiquan hệ này nó là thuộc tính nhưng trong mối quan hệ khác nólại là chất của sự vật, hiện tượng

Sự vật, hiện tượng có vô vàn thuộc tính nên sự vật, hiệntượng không chỉ có một chất mà còn có vô vàn chất Như vậy,chất biểu hiện tính toàn vẹn, tính chỉnh thể thống nhất của sựvật, hiện tượng

Chất và sự vật, hiện tượng gắn liền với nhau Chất là chấtcủa sự vật, hiện tượng, còn sự vật, hiện tượng tồn tại với quyđịnh về chất của nó.

*Khái niệm lượng

Lượng là một phạm trù dùng để chỉ tính quy định kháchquan vốn có của sự vật, hiện tượng về các phương diện sốlượng các yếu tố cấu thành quy mô của sự tồn tại, tốc độ, nhịpđiệu vận động và phát triển của nó

Lượng có tính khách quan, là cái vốn có của bản thân các

sự vật, hiện tượng, vì bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng đềuchiếm một vị trí nhất định trong không gian và được diễn ratrong một khoảng thời gian nào đó

Mỗi sự vật, hiện tượng có vô vàn chất nên nó cũng có vôvàn lượng Mỗi loại lượng có phương thức xác định khác nhau,

có những lượng được biểu thị bằng con số chính xác, nhưngcũng có những lượng phải bằng sự trừu tượng hóa, khái quáthóa mới xác định được nó

Sự phân biệt giữa lượng và chất cũng chỉ mang tính tươngđối, tùy thuộc vào từng mối quan hệ nhất định, nghĩa là trongmối quan hệ này nó là lượng nhưng trong mối quan hệ khác nólại là chất của sự vật, hiện tượng

1.1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa lượng và chất.

Thứ nhất, từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay

đổi về chất

Mối quan hệ giữa sự thay đổi về lượng dẫn tới sự thay đổi

về chất Bất kỳ sự vật hiện tượng nào cũng là sự thống nhấtgiữa mặt chất và mặt lượng Chúng tác động qua lại lẫn nhau Trong sự vật, quy định về lượng không bao giờ tồn tại nếukhông có tính quy định về chất và ngược lại Sự thay đổi vềlượng và về chất của sự vật diễn ra cùng với sự vận động vàphát triển của sự vật Nhưng sự thay đổi đó có quan hệ chặtchẽ với nhau chứ không tách rời nhau.Sự thay đổi về lượng của

sự vật có ảnh hưởng sự thay đổi về chất của sự vật và ngượclại, sự thay đổi về chất của sự vật tương ứng với thay đổi vềlượng của nó.Sự thay đổi về lượng có thể làm thay đổi ngay lậptức về chất của sự vật Mặt khác, có thể trong một giới hạnnhất định khi lượng của sự vật thay đổi, nhưng chất của sự vậtchưa thay đổi cơ bản

Khi lượng của sự vật được tích luỹ vượt quá giới hạn nhấtđịnh gọi là độ, thì chất cũ sẽ mất đi, chất mới sẽ thay thế chất

cũ Chất mới ấy tương ứng với lượng mới tích luỹ được Độ làmột phạm trù triết học dùng để chỉ khoảng giới hạn trong đó sựthay đổi về lượng của sự vật chưa làm thay đổi căn bản chấtcủa sự vật ấy Độ là mối liên hệ giữa lượng và chất của sự vật ở

đó thể hiện sự thống nhất giữa lượng và chất của sự vật, trong

đó sự vật vẫn còn là nó chứ chưa biến thành cái khác

Khi lượng thay đổi đến một điểm giới hạn vuợt quá độ sẽdẫn đến sự thay đổi căn bản về chất Điểm giới hạn ấy gọi làđiểm nút Điểm nút là một phạm trù dùng để chỉ điểm giới hạn

mà tại đó sự thay đổi về lượng đã làm thay đổi về chất của sựvật, hiện tượng

Sự thay đổi căn bản về chất được gọi là bước nhảy Bướcnhảy là một phạm trù dùng để chỉ sự chuyển hóa vềchất của sựvật, hiện tượng do sự thay đổi dần dần về lượng trước đó gâynên Bước nhảy đánh dấu sự kết thúc một giai đoạn vận động,phát triển của sự vật, hiện tượng; đồng thời đó cũng là điểmkhởi đầu cho một giai đoạn mới tiếp theo, là sự gián đoạn trongquá trình vận động, phát triển liên tục của sự vật, hiện tượng.

Có nhiều hình thức bước nhảy, bước nhảy dần dần và bướcnhảy đột biến, bước nhảy chậm và bước nhảy nhanh, bước nhảycục bộ và bước nhảy toàn bộ

Có thể nói, trong quá trình phát triển của sự vật, sự giánđoạn là tiền đề cho sự liên tục và sự liên tục là sự kế tiếp củahàng loạt sự gián đoạn Như vậy sự phát triển của bất cứ của sựvật nào cũng bắt đầu từ sự tích luỹ về lượng trong độ nhất địnhcho tới điểm nút để thực hiện bước nhảy về chất Song, điểmnút của quá trình ấy không cố định mà có thể có những thayđổi do tác động của những điều kiện khách quan và chủ quanquy định

Chất mới của sự vật chỉ có thể xuất hiện khi sự thay đổi vềlượng của nó đạt tới điểm nút Các hình thức cơ bản của bướcnhảy Bước nhảy để chuyển hoá về chất của sự vật hết sức đadạng và phong phú với những hình thức rất khác nhau.Nhữnghình thức bước nhảy khác nhau được quyết định bởi bản thâncủa sự vật, bởi những điều kiện cụ thể trong đó sự vật thực hiệnbước nhảy Chất mới của sự vật ra đời sẽ tác động trở lại lượng

đã thay đổi của sự vật Chất mới ấy có thể làm thay đổi kết cấu,quy mô, trình độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển của

sự vật Chẳng hạn như, khi sinh viên vượt qua điểm nút là kỳ thi

tốt nghiệp, tức là thực hiện bước nhảy, sinh viên sẽ được nhậnbằng cử nhân Trình độ văn hoá của sinh viên đã cao hơn trước

và sẽ tạo điều kiện cho họ thay đổi kết cấu, quy mô, trình độ trithức, giúp họ tiến lên trình độ cao hơn

1.2 Ý nghĩa phương pháp luận.

Một là, trong nhận thức và thực tiễn cần phải coi trọng cảhai mặt chất và lượng

Hai là, cần chú ý khâu tích lũy về lượng để đến khi có đầy

đủ điều kiện chín muồi sẽ làm thay đổi chất của sự vật, hiệntượng

Ba là, chống lại bệnh chủ quan, nóng vội, duy ý chí, khilượng chưa biến đổi đến điểm nút mà đã vội vàng thực hiệnbước nhảy

Bốn là, chống lại bệnh bảo thủ, trì trệ, khi lượng đã biếnđổi đến điểm nút nhưng không chịu thực hiện bước nhảy

Năm là, cần phải xác định được bước nhảy, có thái độ ủng

hộ bước nhảy và tạo mọi điều kiện cho bước nhảy được thựchiện một cách kịp thời

Sáu là, trong đời sống xã hội, cần vận dụng một cách phùhợp khi giải quyết mối quan hệ giữa chất tự nhiên và chất xãhội của sự vật, hiện tượng Tùy vào từng điều kiện lịch sử - cụthể mà có thể nhấn mạnh mặt này hay mặt kia lên hàng đầu.Bảy là, cần có những biện pháp cụ thể để thay đổi chấtcủa sự vật, hiện tượng như thay đổi số lượng các yếu tố cấu

thành nên sự vật, hiện tượng, thay đổi chất lượng các yếu tốcấu thành nên sự vật, hiện tượng, thay đổi cơ chế tác động giữacác yếu tố cấu thành nên sự vật, hiện tượng, thay hay đổi trật

tự sắp xếp giữa các yếu tố cấu thành nên sự vật, hiện tượnghay nói cách khác là sự thay đổi cấu trúc của sự vật, hiệntượng, thay đổi chức năng của các yếu tố cấu thành nên sự vật,hiện tượng và chức năng của toàn bộ sự vật, hiện tượng

Sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng diễn rabằng cách tích luỹ dần dần về lượng đến một giới hạn nhất địnhthực hiện bước nhảy để chuyển về chất Do đó trong hoạt độngnhận thức và hoạt động thực tiễn chúng ta phải biết từng bướctích luỹ về lượng để làm biến đổi về chất theo quy luật Tronghoạt động của mình, ông cha ta đã rút ra những tư tưởng sâusắc như “tích tiểu thành đại”, “năng nhặt chặt bị”, “góp gióthành bão”… Những việc làm vĩ đại của con người bao giờ cũng

là sự tổng hợp của những việc làm bình thường của con người

đó Phương pháp này giúp cho chúng ta tránh được tư tưởngchủ quan, duy ý chí, nôn nóng, “đốt cháy giai đoạn” muốn thựchiện những bước nhảy liên tục

Quy luật của tự nhiên và quy luật của xã hội đều có tínhkhách quan, diễn ra một cách tự phát, còn quy luật của xã hộichỉ được thực hiện thông qua ý thức của con người Do đó, khi

đã tích luỹ đủ về số lượng phải có quyết tâm để tiến hành bướcnhảy, phải kịp thời chuyển những sự thay đổi về lượng thànhnhững thay đổi về chất, từ những thay đổi mang tính chất tiếnhoá sang những thay đổi mang tính chất cách mạng Chỉ có nhưvậy chúng ta mới khắc phục được tư tưởng bảo thủ, trì trệ,”hữukhuynh” thường được biểu hiện ở chỗ coi sự phát triển chỉ là sự

thay đổi đơn thuần về lượng Trong hoạt động thực tiễn, chúng

ta còn phải biết vận dụng linh hoạt các hình thức của bướcnhảy Sự vận dụng linh hoạt đó sẽ tuỳ thuộc vào việc phân tíchđúng đắn những điều kiện khách quan và những nhân tố chủquan cũng như sự hiểu biết sâu sắc về quy luật này Tùy theotừng trường hợp cụ thể, từng điều kiện cụ thể hay quan hệ cụthể chúng ta lựa chọn hình thức bước nhảy phù hợp để đạt tớichất lượng và hiệu quả hoạt động của mình Mặc dù, con người

và đời sống xã hội của con người rất đa dạng phong phú do rấtnhiều yếu tố cấu thành, do đó để thực hiện bước nhảy toàn bộ,trước hết, phải thực hiện những bước nhảy cục bộ làm thay đổi

về chất của từng yếu tố Sự thay đổi về chất của sự vật còn phụthuộc vào sự thay đổi phương thức liên kết giữa các yếu tố tạothành sự vật Do đó, trong hoạt động của mình chúng ta phảibiết cách tác động vào phương thức liên kết giữa các yếu tố tạothành sự vật trên cơ sở hiểu rõ bản chất, quy luật, kết cấu của

sự vật đó