Quá trình bành trướng và mở rộng lãnh thổ của các triều đại phong kiến trung quốc

MỞ ĐẦU Trung Qu c là mố ột quốc gia có l ch s ị ử lâu đời,là một trong nh ng cái nôi c a nữ ủ ền văn minh nhân lo i.Do b i c nh l ch sạ ố ả ị ử và địa lý,lịch sử mấy nghìn năm của Việt N

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PH H CHÍ MINH Ố Ồ

KHOA:SƯ PHẠM L CH SỊ Ử

TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI:QUÁ TRÌNH BÀNH TRƯỚNG VÀ M R NG LÃNH TH CỦA CÁC Ở Ộ Ổ

TRIỀU ĐẠI PHONG KIẾN TRUNG QUỐC

H ỌC PHẦN:HIST103401 ịch sử thế gi i c -L ớ ổ trung đại 2

Thành ph H Chí ố ồ Minh,ngày 1 tháng 7 năm 2021

MỤC L C Ụ

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1:QUÁ TRÌNH BÀNH TRƯỚNG VÀ MỞ RỘNG LÃNH THỔ CỦA CÁC TRIỀU ĐẠI PHONG KIẾN TRUNG QUỐC 4

1.1.Nhà T n ầ 4

1.2.Nhà Hán 5

1.3.Nhà Tu ỳ 7

1.4.Nhà Đường 10

1.5.Nhà T ống 12

1.6.Nhà Nguyên 14

1.7.Nhà Minh 17

1.8.Nhà Thanh 20

CHƯƠNG 2:KẾT LUẬN 23

Danh m c tài li u tham kh o ụ ệ ả

DANH M C HÌNH Ụ ẢNH

Hình 1-T n Thuầ ỷ Hoàng _ 4 Hình 2-Bản đồ Trung Qu c th i nhà T n _ 4ố ờ ầ

Hình 3-Bản đồ Trung Qu c th i Hán _ 5ố ờ

Hình 4-Hán Vũ Đế _ 5 Hình 5-V TRÍ C A NHÀ TU 7Ị Ủ Ỳ

Hình 6-Các qu c gia ố ở Đông Bắ c Tu 8ỳ

Hình 7-Lãnh th Trung Quổ ốc dưới thời nhà Đường 10 Hình 8-Bản đồ Trung Quốc dưới th i nhà Tờ ống _ 13 Hình 9-Bản đồ Trung Qu c th i Nguyên _ 14ố ờ

Hình 10-H t T t Li t 15ố ấ ệ

Hình 11-Lãnh th Trung Qu c th i Minh 18ổ ố ờ

Hình 12-Chân dung Minh Thành T 19ổ

Hình 13-Lãnh th Trung Qu c th i nhà Thanh 20ổ ố ờ

MỞ ĐẦU

Trung Qu c là mố ột quốc gia có l ch s ị ử lâu đời,là một trong nh ng cái nôi c a nữ ủ ền văn minh nhân lo i.Do b i c nh l ch sạ ố ả ị ử và địa lý,lịch sử mấy nghìn năm của Việt Nam có nhi u mối ềtương quan với lịch sử Trung Quốc.Vì vậy mà b n thân ả tôi cũng rất quan tâm nghiên cứu,tìm hiểu l ch s Trung Qu c,không nhị ử ố ững để ế ị bi t l ch s cử ủa nước láng giềng mà còn giúp đỡ cho việc nghiên cứu lịch sử nước nhà.Ngoài ra nền văn hoá của Trung Quốc cũng

đã du nhập và để lại nhiều dấu ấn trong xã hội Việt Nam.Đất nước ta cũng chị ảnh hưởu ng bởi lối sống,đường nét của người Trung Quốc.Tuy nhiên “hoà nhập nhưng không hoà tan”.Từ thế k II tr.CN đếỉ n thế kỉ X là thời kì Bắc thuộc;tiếp đó là thời kì phong kiến độc

lập tự chủ.Những thi t chế ế chính trị,tổ chức xã hội,triết lí nhân sinh,chữ Hán,thơ Đường,…của Trung Quốc đã du nhập và ảnh hưởng đến Việt Nam.Điều đó đã làm cho bản thân tôi khá gần gũi với nền văn hoá Trung Quốc.Họ có những nét tương đồng v lề ối

s ng,vố ề nền văn hoá với nước ta

Trong quá trình tìm hi u l ch sể ị ử thì đã cho th y Trung Quấ ốc đã từng đem quân chinh phạt nhiều qu c gia xung quanh ố trong đó có nướ Việt Nam ủc c a ta.Trong suốt hơn 5000 năm lịch sử,Trung Quốc đã trải qua bi t bao lế ần thay đổi triều đại, trên dòng sông lịch sử “sóng sau xô sóng trước”, cuốn đi biết bao anh hùng hào kiệt.Từ khi bắt đầu xây dựng đất nước,các triều đại Trung Quốc đã mong muốn mở mang bờ cõi.Họ muốn bành trướng sức mạnh và

thế l c vự ới các nước láng giềng Tâm điểm c a viủ ệc bành trướng là m r ng lãnh th cở ộ ổ ủa các triều đại.Và đó cũng là chủ đề mà cá nhân tôi chọn để làm bài ti u luể ận này.Đó là “Quá trình bành trướng của các triều đại Trung Quốc”.Đối với tôi,đây là một chủ đề hay,tuy

cũ nhưng nó mang một s c h p dứ ấ ẫn đối với tôi và ngay c nhả ững người quan tâm nhiều đến đất nước Trung Qu c.Trong bài ti u lu n này,tôi s ố ể ậ ẽ trình bày quá trình bành trướng c a các ủtriều đại từ:

Tần->Hán->Tuỳ->Đường->Tống->Nguyên->Minh->Thanh

Chủ đề này s không nói chung qúa ẽ trình bành trướng c a Trung Qu c mà chia ra thành ủ ốcác triều đại để làm hơn quá trình bành trướng của các triều đại phong kiến Trung Quốc.Trước khi đi vào nội dung chính ,tôi xin được giới thiệu đôi nét về đất nước Trung Quốc và tóm tắt sơ qua nội dung mình s trình bày ẽ

Trung Qu c là m t qu c gia có ch quy n thu c khu vố ộ ố ủ ề ộ ực Đông Á Đây là quốc gia Đôngdân nh t trên th ấ ế giới với dân s ố ước tính đạt kho ng 1,405 t ả ỷ người V i di n tích 9.596.961 ớ ệ

km2,Trung Qu c là qu c gia có di n tích lố ố ệ ục đị ớa l n th 4 trên ứ thế giới và là qu c gia có ốtổng di n tích l n thệ ớ ứ 3 ho c th 4 trên thặ ứ ế giới tuỳ theo phương pháp đo lường.Phía Đông giáp bi n, b biể ờ ển dài hơn 14.000 km;đường biên giới trên đấ ền dài hơn 20.000 km, từt li

Đông Bắc đến phía Nam lần lượt ti p giáp vế ới Triều Tiên, Nga, Mông

C ,Kazakhstan,Kyrgyzstan,Tajikistan,Afghanistan,Pakistan,ổ ẤnĐộ,Nepal,Bhutan,Myanma,Lào và Vi Nam ệt Ngoài đại lục,Trung Qu c còn có nhiố ều đảo, trong đó Đài Loan và Hải Nam là hai đảo lớn nhất Trung Quốc có hai dòng sông l n b t ngu n t phía ớ ắ ồ ừ Tây chảy ra Biển Đông là Hoàng Hà phía B c ở ắ dài 5.464 km và Trường Giang(còn gọi là sông Dương Tử) ở phía Nam dài 6.300 km.T i chạ ỗ tiếp giáp gi a biên giữ ới Tây Nam Trung Qu c và ốNepal có ngọn núi Chômôlungma(người phương Tây gọi là Everest) cao 8.848m.Đó là ngọn núi cao nh t thấ ế giới,thuộc dãy Himalaya Ở Tây ắ B c có lòng ch o Th Lả ổ ỗ Phiên thấp hơn mặt biển 154m

Trung Qu c là quố ốc gia đơn đảng do Đảng C ng S n Trung Qu c n m quy n, chính ph ộ ả ố ắ ề ủtrung ương đặt tại thủ đô Bắc Kinh Chính phủ Trung Qu c thi hành quy n tài phán t i 22 ố ề ạtỉnh,5 khu tự trị,4 đô thị trực thuộc và 2 đặc khu hành chính là H ng Kông và Ma Cao ồLịch sử Trung Qu c b t ngu n t l u vố ắ ồ ừ ư ực ở 2 con sông: Hoàng Hà (bình nguyên Hoa Bắc)

và Trường Giang (đồng b ng Tr ng Giang) Tr i qua hằ ườ ả ơn 5.000 năm, nền văn minh Trung Hoa phát tri n l n mể ớ ạnh, đặc tr ng b i h ư ở ệ thống t t ng, tri t h c như ưở ế ọ ư Nho giáo, Đạo giáo

và thuy t Âm dế ương ngũ hành - có sức ảnh h ng l n, sâu rưở ớ ộng đố ới v i các qu c gia láng ốgiềng, các thành t u khoa h c kự ọ ỹ thuật (phát minh ra gi y, la bàn, thuấ ốc súng, địa ch n kấ ế,

kỹ thuật in ấn, ), hoạt động giao thương xuyên châu Á (Con đường tơ l a) và nhụ ững đô thị

có quy mô dân số và trình độ kiến trúc hàng đầu thế giới vào th i trung cờ ổ Vớ ơi h n 5.000 năm lịch sử, Trung Quốc là một trong 4 nền văn minh cổ đại lớn của thế giới (cùng với Lưỡng Hà, Ai Cập và Ấn Độ) và là nền văn minh duy nhất trong số đó vẫn còn tồn tại nguyên vẹn cho đế ận t n ngày nay

Trong l ch sị ử, Trung Hoa được coi là một th lế ực ham chi n, ế chủ nghĩa bành trướng c a h ủ ọthể hi n qua các hoệ ạt động quân s và các chính sách ngo i giao, là m t n i lo ngự ạ ộ ỗ ại đáng

kể c a các nủ ước lân c n ậ

Kể t khi lừ ập ra Nhà Chu đến Nhà T n, lãnh th Trung Hoa d n mầ ổ ầ ở rộng: n c Yên mướ ở rộng v phía B c, n c T n m r ng v phía ề ắ ướ ầ ở ộ ề Tây, n c Sướ ở đã mở ộ r ng lãnh th v phía ổ ềNam khi ti n hành xâm chi m các vùng Bách Vi t d n d n ế ế ệ ầ ầ

Triều đại đầu tiên là Nhà T n, h ầ ọ đã thống nh t Trung Qu c tấ ố ừ việc đánh tan và hợp nhất 6 quốc gia khác c a th i Chi n Quủ ờ ế ốc cũng như các lãnh th sinh s ng b i nh ng dân tổ ố ở ữ ộc không nói ti ng Trung ch ng h n nh các b t c Bách Vi t (ngo i trế ẳ ạ ư ộ ộ ệ ạ ừ người Âu Việt và Lạc Vi t) Tệ ừ vùng thung lũng sông Hoàng Hà, cùng với sự mở rộng lãnh thổ Trung Hoa, nền văn minh Trung Hoa đã lan ra khắp các hướng, đặc biệt là về phía Nam Trong l ch s ị ửTrung Qu c, lãnh th c a qu c gia này mố ổ ủ ố ở rộng hay thu hẹp là phụ thuộc s c mứ ạnh của triều đại đương thời Đỉnh cao là thời Nhà Đường, khi lãnh th Trung Qu c phía Nam kéo ổ ố

tới n i ngày nay là mi n B c ơ ề ắ Vi Namệt , phía Bắc lên tới t n mi n B c ậ ề ắ Triều Tiên, phía Tây lan t i vùng Trung Á; và Nhà Thanh khi lãnh thớ ổ trải dài t i t n Trung Á, ớ ậ Tây ạ T ng và tới tận đảo Sakhalin ở Đông ắ B c

CHƯƠNG 1:QUÁ TRÌNH BÀNH TRƯỚNG VÀ MỞ RỘNG LÃNH THỔ CỦA

CÁC TRI ỀU ĐẠI PHONG KI N TRUNG QUẾ ỐC

1.1.Nhà Tần

Trong vòng 10 năm(230-221 tr.CN),Tần đã lần lượt tiêu diệt 6 nước Hàn,Triệu,Nguỵ,Sở,Yên,Tề ,thống nhất toàn Trung Quốc.Trước khi thống nhất,vua nước Tần tên là Doanh Chính chỉ ọ g i là Tầnvương.Sau khi trở thành vua của cả nước,Doanh Chính xưng làm Hoàng đế,lấy hiệu là Thuỷ hoàng đế nghĩa là hoàng đế đầu tiên mà lịch sử quen gọi là Tần Thuỷ Hoàng.Ông tiếp t c m mang bụ ở ờ cõi

+Phía Nam:Thu ph c tụ ộc người Bách Vi t ệ+Phía Bắc:Ông sai Mông Điềm đem 30 vạn quân đánh người Hung Nô,;l p ra 44 huy n và xây Vậ ệ ạn Lý Trường Thành Khoảng năm 218 tr.CN,nhà Tần vì ham s ng ừ

tê,ngà voi,lông trả,ngọc trai… của đất Vi t,bèn ệsai Quận uý Đồ Thư đem quân đi đánh vùng này.Đến năm 214 tr.CN,nhà T n chiầ ếm

được một vùng rộng lớn gồm Phúc Kiến,Quảng

Đông,Quảng Tây và một phần c a Quý Châu ủ

ngày nay,r i l p nên 4 qu n m i là Mân ồ ậ ậ ớ

Trung,Nam Hải,Quế Lâm và Tượng.Nhưng sau

khi tiến sâu hơn vào đấ ủa người Việt,quân t c

Tần b sa lị ầy “tiến không được,thoái cũng không

xong”.Kết quả,quân Tần bị thất bại,Đồ Thư bị

giết chết.Do đó sau khi Tần Thu Hoàng ỷ

chết,nhà T n ph i rút quân ầ ả

Sau T n Thu Hoàng là T n Nh ầ ỷ ầ ị Thế,một ông vua

ngu đần nhưng cũng rất tàn bạo lên k vế ị,mới lên

ngôi đã giết nhiều vương tử,đại thần.Thời kỳ này

1.2.Nhà Hán

Trong triều đại này,cũng có nhiều nhân v t quan trậ ọng cũng như những cu c chi n tranh ộ ếgiành quy n lề ực.Đó là cuộc chi n tranh Hán-Sế ở kéo dài 4 năm và ối cùng Lưu Bang đã cugiành th ng lắ ợi trước Hạng Vũ,rồ ậi l p ra nhà Tây Hán

Đến năm 141 TCN, sau cái ch t c a Hán Cao ế ủ

và c l ch s Trung Qu c tả ị ử ố ừ sau đời T n Chiêu ầ

Tương vương đến trước đời Khang Hi

Dưới th i tr vì cờ ị ủa ông, nhà Hán đã phát triển

lớn về chính trị và quân đội Sau khi ổn định tình

hình trong nước,Hán Vũ Đế đã liên tiếp mở

những cu c chiộ ến tranh xâm lược các nước xung quanh để

Ở phía Tây (vùng Tân Cương và Trung Á ngày nay) có 36 nước nh , Trung Qu c gỏ ố ọi chung

là Tây Vực.Năm 138 và 121 tr.CN, Vũ Đế hai lần sai Trương Khiên đi sứ các nước ở khu vực này Họ Trương đã đến các nước Ô Tôn (ở Tân Cương),Đại Nhục Chi,Đại Hạ(ở Apganixtan),Đại Uyển và Khang Cư(tức Sogdiane ở Udơbêkixtan)… Sau đó,hằng năm Hán Vũ Đế sai nhiều đoàn sứ giả đến các nước ở vùng này

Tây Vực là nơi có nhiều gi ng ng a quý, c bi t ng a c a ố ự đặ ệ ự ủ Đại Uy n, Trung Qu c g i là ể ố ọ

“Hãn huyết mã” hoặc “Thiên mã”.Năm 104 tr.CN, lấy lý do Đại Uy n không ch u cung cể ị ấp ngựa,Hán Vũ Đế sai Lý Quảng Lợi đem quân sang đánh nước này nhưng bị tổn thất phải rút về Năm 102 tr.CN, với một lực lượng lớn hơn nhiều, quân Hán m i h ớ ạ được thành Đại Uyển nhưng trong 6 vạn quân vi n chinh ch ễ ỉ còn hơn một vạn tr vở ề Sau đó, bằng h ệ thống dịch trạm và đồn điền, nhà Hán khống chế được một vùng đấ ột r ng l n Trung Á ớ ở

Ở phía Bắc, cả một vùng r ng lớn t i B c và ộ ạ ắ Nam sa mạc Gôbi là địa bàn của tộc người Hung Nô H không ng ng xâm nh p, qu y nhi u Trung Quọ ừ ậ ấ ễ ốc Các vua đầ Tâyu Hán phải thi hành chính sách “hoà thân”, tức là đem công chúa Hán gả cho Thiền Vu(vua của Hung Nô), đồng thời nộp cho họ nhiều tặng phẩm, thực chất là nộp cống.Với lực lượng hùng mạnh, t ừ năm 133 đến 119 tr.CN,Hán Vũ Đế đã đẩy b t c du mộ ộ ục này lên t n sa m c Gôbi ậ ạ

Ở phía Đông Bắc, trên bán đảo Triều Tiên và một phần đất đai Đông Bắc Trung Qu c ngày ốnay, có các nước Cổ Triều Tiên,Phù Dư,Thìn Quố Đểc kiếm cớ xâm lược, năm 179tr.CN,Hán Vũ Đế sai s sang qu trách vua C ứ ở ổ Triều Tiên đã thu nhận người Hán ch y trạ ốn

và c n tr sả ở ứ giả hai nước Phù Dư và Thìn Quốc đến Trung Quốc.Năm 108 tr.CN,nhà Hán đưa quân đem đánh nước Cổ Triều Tiên, chia nước này thành bốn quận là Lạc Lãng,Chân Phiên,Huyền Thỏ và Lâm Đồn, trung tâm của bộ máy cai trị ở quận Lạc Lãng Thế là Cổ Triều Tiên b nh p vào bị ậ ản đồ Trung Quốc

Ở phía Nam, t ừ năm 206 tr.CN,Quận uý Nam H i là Triả ệu Đà nghe tin nhà Tần b di t vong ị ệ

đã chiếm quận Quế Lâm và quận Tượng, lập nên nước Nam Việt Năm 179 tr.CN, Tri u ệ

Đà sai sứ sang đòi vua Nam Vi ệt là Triệu Ai Vương(Triệu Hưng) và Thái hậu họ Cù phải sang ch u và bầ ắt Nam Việt ph i n i thuả ộ ộc đế qu c Hán.ố Trước thái độ ẵn sàng đầ s u hàng của mẹ con Thái h u h Cù, Thậ ọ ừa tướng Nam Việt là Lữ Gia đã giết Cù Th , Triị ệu Hưng

và sứ giả ủ c a nhà Hán Vì vậy, Hán Vũ Đế sai Phục Ba tướng quân Lộ Bác Đức đem quân sang đánh Nam Việt.Năm 111 tr.CN, Nam Việt b chinh phị ục.Trước đó từ năm 179 tr.CN ,nước Âu Lạc của ta đã bị Triệu Đà thôn tính,đến đây cũng bị nhập vào đế quốc Hán Như vậy,dưới thời của Hán Vũ Đế,nhà Hán đã có bước phát triển về nhiều mặt, ti n hành ếcác cu c xâm l c vào V Mãn Tri u Tiên, D Lang, Hung Nô, ộ ượ ệ ề ạ Nam Việt, Mân Vi t, ệ Đông Âu; kết thân và thi t l p quan h vế ậ ệ ới các nước ở phía Tây, mở rộng lãnh th phía ổ Đông n đếbán đảo Triều Tiên, phía Bắc đến vùng sa mạc Gobi, phía Nam ới miền Bắc Việt Nam và t

phía Tây ươn ra t n Trung Á; ngoài ra ông còn ch v ậ ủ trương s d ng Nho giáo làm tử ụ ư t ng ưởtrị n c, nhướ ưng cũng tôn sùng Đạo giáo Hán Vũ Đế cùng Tần Thủy Hoàng đượ đánh giá c

là nh ng vữ ị Hoàng đế vĩ đại b c nh t trong th i kậ ấ ờ ỳ u cđầ ủa Đế quốc Trung Hoa, được xưng tụng b ng c m tằ ụ ừ Tần Hoàng Hán Vũ

1.3.Nhà Tu ỳ

Nhà Tu là mỳ ột triều đại tiếp theo th i k ờ ỳ Nam B c ắ triều Khi Chu Tuyên Đế chết đột ngột, Dương Kiên, một quý tộc nhà Hán đã trở thành quan đại thần nhi p chính Lế ợi dụng cơ hội này, Dương Kiên giết một loạt các quan chống đối và chiếm ngai vàng Tiếp đó, ông mở rộng lãnh th v phía B c nh sổ ề ắ ờ ử ủng h c a các tộ ủ ộc người thi u s Tể ố ừ thời Nam B c ắtriều,các t c thi u s phía B c và phía ộ ể ố ắ Tây đã tiến vào Trung Nguyên.Do loạn lạc,tộc Hán chạy về phía Nam đem theo công c và kụ ỹ thuật s n xu t ti n b , làm cho mi n ả ấ ế ộ ề Nam Trung Quốc lúc b y gi phát tri n c v kinh t và xã h i Xu th ấ ờ ể ả ề ế ộ ế thuậ ợi này đã giúp cho Dương n lKiên ti n xu ng phía ế ố Nam nhà Tr n, th ng nh t Trung Qu c, l p lên nhà Tuầ ố ấ ố ậ ỳ, tức Tùy Văn

Đế, thủ t tđô đặ ại Trường An

Từ cuối thời Đông Hán đến thời Nam B c ắ triều, xã h i Trung Qu c luôn luôn h n lo n vì ộ ố ỗ ạnội chi n và s xâu xé cế ự ủa các tộc ở phương Bắc nên các triều đại phong kiến Trung Quốc không th xể âm lượ bên ngoài được Nhưng đến khi đất nước c vừa th ng nhố ất,triều Tùy liền phát động nhiều cuộc chiến tranh để thôn tính các nước xung quanh, trong đó mưu đồ xâm lược Triều Tiên tỏ ra cu ng nhi t nhất ồ ệ

Lúc b y giấ ờ, Triều Tiên chia làm 3 nước đố ậi l p v i nhau là Cao Câu Li,Bách T và Tân ớ ế

La Địa bàn của Cao Câu Li gồm miền Bắc bán đảo Triều Tiên và hai t nh Liêu Ninh,Cát ỉ

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nhà_Tùy

Lâm, m t ph n t nh H c Long Giang c a Trung Qu c ngày nay; còn Bách Tộ ầ ỉ ắ ủ ố ế thì ở TâyNam,Tân La ở Đông Nam của bán đảo Tri u Tiên ề

Cao Câu Ly Bách T ếTân La

Để gây sự,năm 597,Tuỳ Văn Đế ửi thư kể ội vua Cao Câu Li nhiều lần sai quân k giết g t ịhại cư dân ở biên gi i và ng m mua chu c th cung n làm viớ ầ ộ ợ ỏ ệc trong binh công xưởng của Trung Qu c trố ốn sang Cao Câu Li.Năm 598, Tùy Văn Đế ạ ấ l i l y c Cao Câu Li cho quân ớcướp phá biên giở ới nên đã huy động 30 v n quân th y b chia ạ ủ ộ đường đánh Cao Câu Li Thế nhưng bộ binh thì gặp lụt không tiếp tế lương thực được, lại bị ôn dịch, thủy quân thì gặp bão, ph n l n thuy n chi n bầ ớ ề ế ị đắm, k t quế ả là quân sĩ chết m t tám chín phấ ần mười, quân Tùy ph i v i vàng rút lui ả ộ

Tùy Dưỡng Đế lên ngôi, vua tôi nhà Tuỳ cho r ng Cao Câu Li vằ ốn là đất Trung Qu c, nay ốmới không th n ph c, l p thành m t vùng riêng, ch l lầ ụ ậ ộ ả ẽ ại để “mảnh đấ ủa mũ đai này t cvẫn là x s c a b n Man Di hay sao Vì vứ ở ủ ọ ?” ậy, năm 611,Dưỡng Đế hạ chiếu chu n b ẩ ị đánh Cao Câu Li

Đầu xuân năm 612, Tuỳ Dưỡng Đế huy động 1.130.000 quân, chia làm hai đạo quân: thủy quân do Lai Hộ Nhi chỉ huy vượt bi n t n công Bể ấ ình Nhưỡng;lục quân do Tuỳ Dưỡng Đếđích thân chỉ huy Đạo quân này gồm 40 đội kị binh, 80 đội bộ binh, cả đoàn quân xâm lược khổng lồ ấy ph i xuất phát 40 ngày mới hết Lụả c quân c a Tu bao vây thành Liêu ủ ỳĐông(nay là Liêu Dương nhưng không hạ được,Tuỳ Dưỡng Đế sai Vũ Văn Thuật đi đường )

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nhà_Tùy

vòng vượt sông Áp ục để ấ L t n công Bình Nhưỡng, nhưng bị quân Cao Câu Li đánh tan ởTát Th y, cách ủ Bình Nhưỡng 30 d m Trong s 305.000 ặ ố quân vượt sông ch có 2.ỉ 700 người sống sót ch y v Lạ ề iêu Đông Trong khi đó, thuỷ quân do Lai Hộ Nhi chỉ huy cũng thua to

ở gần Bình Nhưỡng,số binh sĩ sống sót chỉ còn mấy nghìn người Không còn con đường nào khác, tháng 7 năm 612, Tuỳ Dưỡng Đế ph i ra l nh rút toàn quân vả ệ ề nước

Chưa chịu thất bại, năm 613, Tuỳ Dưỡng Đế lại tự mình đem quân đến xâm lược Cao Câu

Li l n th hai.ầ ứ Khi quân Tuỳ đang tấn công Liêu Đông chưa hạ được thì nghe tin Thượng trụ quốc Dương Huyền Cảm khởi binh ch ng ố Tùy Dưỡng Đế ph i vả ội vàng ra lệnh rút quân, b l i quân trang, quân nhu chỏ ạ ất cao như núi

Dẹp xong cu c n i d y cộ ổ ậ ủa Dương Huyền Cảm, năm 614,Tùy Dưỡng Đế ại “dố l c binh lính

cả nước”đi xâm lược Cao Câu Li l n thầ ứ ba Nhưng thời gian này, nông dân khắp nơi trong nước nổi dậy khởi nghĩa, Tuỳ Dưỡng Đế lại phải vội vàng kéo quân viễn chinh về i để đốphó

Như vậy,chỉ trong vòng 16 năm,nhà Tuỳ đã đưa đại quân sang xâm lược nước Cao Câu Li nhỏ bé 4 lần, nhưng đều th t b ấ ại

Ngoài m c tiêu ụ Triều Tiên, nhà Tuỳ còn xâm lược nước ta,Lâm p và Ấ Tây ự V c

Ở nước ta, t năm 544, Lý Bí đã đánh đuổi quân Lương thành lập nước Vạn Xuân, giành ừlại quy n tề ự chủ cho T quổ ốc Năm 602, Tùy Văn Đế sai Lưu Phương đem 10 v n quân ạsang tấn công nước Vạn Xuân, nước ta lại bị nội thuộc Trung Quốc

Đến thời Tùy Dưỡng Đế, năm 605 Lưu Phương lại được giao nhiệm v ụ đem 1 vạn quân và mấy nghìn t i phộ ạm đi xâm lược Lâm Ấp(Chiêm Thành) Ở đây quân Tùy b t n th t n ng ị ổ ấ ặ

nề khi phải đương đầu với đàn voi trận, do đó tuy tạm thời chiếm được đô thành của Lâm

Ấp, nhưng sau khi cướp bóc, vơ vét, tàn phá, đã phả ội vàng rút quân Lưu Phươngi v cũng gặp n n, ch t trên ạ ế đường rút về nước

Về phía Tây,năm 609, Tuỳ Dưỡng Đế tự mình đem quân đánh nước Đột Dục Hồn, vì nước này ch ng nh ng không th n phẳ ữ ầ ục triều Tùy mà còn làm c n trả ở việc đưa sản phẩm TâyVực vào Trung Quốc Sau đó,Tuỳ Dưỡng Đế tiếp t c ti n sang phía ụ ế Tây, các nước Tây Vực phải thu n phầ ục, trong đó nước Y Ngô ( ở Tân Cương ngày nay) phải cắt cho triều Tùy một vùng đất rộng mấy nghìn dặm Trên đất đai chiếm được, nhà Tuỳ thành lập 4 quận rồi đày tội phạm đế ập đồn điền để trấn l n gi Ch ng bao lâu tình hình Trung Qu c h n lo n, ữ ẳ ố ỗ ạ triều Tùy diệt vong, các nước Tây Vực lại thoát khỏi sự khống chế của Trung Quốc

1.4.Nhà Đường

Năm 617,Lý Uyên dấy binh chống Tuỳ Dạng Đế,được nhân dân khắp nơi ủng hộ.Lý Uyên thắng trận,thống nh t Trung Quấ ốc,mở đầu thời đại nhà Đường,đó là Đường Cao Tổ.Người kế v ngai vàng nhà Đường là Lý ịThế Dân

Năm 627,Lý Thế Dân lên ngôi là Đường Thái Tông,đặt niên hiệu Trinh Quán,ban thưởng cho các trung thần,phong tước công,cho h ọhưởng nhiều bổng l c ộ

Đến thời Đường Thái Tông, Trung Quốc lại bước vào thời k thống nh t và ỳ ấ ổn định Với điều kiện chủ quan ấy, nhà Đường lại phát động nhiều cuộc chiến tranh xâm lược các nước xung quanh

Ở phía Bắc,nhà Đường lần lượt chinh phục Đông Đột Quy t và Tiế ết Diên Đà.Vào cuối đời Tuỳ,thế lực của Đông Đột Quyết tương đối mạnh,đã từng đưa 2000 kị binh và 1000 con ngựa giúp Lý Uyên trong cu c kh i binh ch ng Tuộ ở ố ỳ.Nhưng sau khi triều Đường thành

l p,ậ Đông Đột Quyết thường xuyên t n công Trung Quấ ốc.Năm 629,nhân khi nộ ộ Đông i bĐột Quyết có nhi u mâu thu n gay gề ẫ ắt,Đường Thái Tông liên minh với Tiết Diên Đà cư trú

ở phía Bắc sa mạc Gôbi để cùng tấn công Đông Đột Quyết.Năm 630,Đông Đột Quyết b ịthua,quốc vương bị bắt,người Đột Quyết một phần quy thu n Tiậ ết Diên Đà,một phần chạy sang Tây ực,mộ V t phần đầu hàng Đường,quốc vương của h tan rã ọ

Sau khi Đông Đột Quyết di t vong, th l c c a Tiệ ế ự ủ ết Diên Đà mạnh hẳn lên Để làm suy yếu quốc gia này, m t mộ ặt nhà Đường phong cho các con c a vua Tiủ ết Diên Đà làm Tiểu vương,

“bề ngoài tỏra đặc biệt đềcao, nhưng thực ra là mu n phân chia thế l c cố ự ủa họ”, đồng

thời khôi phục nhà nước cho người Đột Quyết ở đất cũ để kìm chế thế ự l c c a Ti t Diên ủ ế

Đà và tạo nên một vùng đệm ở giữa Đường và Tiết Diên Đà Không hài lòng về việc làm của triều Đường, năm 641,Tiết Diên Đà đem quân đánh Đông Đột Quy t, lế ập t c nhà ứĐường đưa hơn 10 vạn quân đánh Tiết Diên Đà Tiết Diên Đà bị thất bại phải rút lui Năm

646, nhân khi n i bộ ộ Tiết Diên Đà lục đục, Đường l i t n công Tiạ ấ ết Diên Đà Quốc vương nước này bỏ chạy, sau khi b tộc H i Hột giết chết.Tiết Diên Đà diệt vong ị ồ

nhà Đường

https://vi.wikipedia.org/wiki/Nhà_Đường

Những cuộc chinh phục nói trên đã mở ộng cương giớ r i của triều Đường đến tận mi n B c ề ắ

sa mạc Gôbi.Năm 647, miền đất đã chinh phục được bao g m mồ ột phần c a n i Mông Củ ộ ổ, một ph n cầ ủa nước Mông C và m t ph n thu c Xibia c a Nga ngày nay Triổ ộ ầ ộ ủ ều Đường thiết l p mậ ột cơ quan cai trị gọi là Yên Nhiên đô hộ phủ,đến năm 663 đổi tên thành Hàn Hải

đô hộ phủ, năm 669 lại đổi tên thành An Bắc đô hộ phủ, s trị ở ở nước Mông C ngày nay ổ

Về phía Tây, triều Đường thôn tính Đột D c H n(vùng Thanh Hụ ồ ải), năm 640 chiếm được Cao Xương (ở Tân Cương) rồi thành lập tại đây An Tây đô hộ phủ để làm các căn cứ tiếp tục xâm chiếm các nước khác ở Tây Vực Tiếp đó,năm 644, Quân Đường chiếm được nước Yên Kì;năm 648 lại chiếm được nước Cưu Tư (ở Tân Cương), đến năm 658 thì dời An Tây

đô hộ phủ đến nơi này Trước sự bành trướng của nhà Đường, một số nước nhỏ khác như

Y Ngô,Sơ Lặc,Vu Điền phải thần phục

Ở phía Đông Bắc, Nhà Đường vẫn muốn tiếp tục mưu đồ mà 4 cu c chiộ ến tranh xâm lược của triều Tùy chưa thực hiện được Lúc bấy giờ,mâu thuẫn giữa ba nước Cao Câu Li, Bách

Tế và Tân La r t gay g t ấ ắ Ở Cao Câu Ly, năm 642, Tuyền Cái Tô Văn giết vua Cao Vũ rồi lập Cao T ng lên ngôi, còn t mình làm M c li chi(ạ ự ạ tương tự như Tể tướng)và n m l y mắ ấ ọi quyền bính Rút kinh nghi m th t b i cệ ấ ạ ủa nhà Tùy, Đường Thái Tông trước h t th c hiế ự ện những động tác thăm dò như xúi giục người Khất Đan, Mạt Hạt xâm nhập quý nhiễu Năm 643,Tân La bị liên quân Cao Câu Li và Bách T t n công, nên sai s sang Trung Quế ấ ứ ốc

cầu viện.Nhân cơ hội ấy, dưới chiêu bài để “báo thù cho con tôi c a Trung Qu c và r a ủ ố ử

nhục cho vua cha Cao Li”, Đường Thái Tông quyết định tấn công Cao Câu Li

Với 10 v n quân th y b và 500 thuy n chiạ ủ ộ ề ến, năm 645, Đường Thái Tông đích thân chỉhuy cu c viộ ễn chinh Tân La cũng đem 5 v n quân cùng tác chiạ ến Quân Đường hạ được một số thành ở Liêu Đông, nhưng khi vây đánh thành An Thị ở ( Liêu Ninh ngày nay) thì qua 88 ngày v n không hẫ ạ được,trái lại quân Đường b t n th t n ng n Vì vị ổ ấ ặ ề ậy đến tháng 9- 645, l y lý do ấ “vùng tả ngạn sông Liêu rét sớm, cỏ khô, nước đông, người ngựa khó ở

lâu được, vả lại lương thực sắp hết”, Đường Thái Tông ra lệnh rút quân

Với thái độ cay cú, Đường Thái Tông hỏi tả hữu: “Ta đem ột đạ m o quân c a c thiên h ủ ả ạ

đi đánh mà lại khốn đốn vì bọn tiểu Di là vì sao” và định đi đánh Cao Câu Li một lần nữa Nhưng sau khi bàn luận, cả triều đình nhà Đường cho r ng ằ “Cao Li dựa vào núi làm thành, tấn công không th h ể ạ nhanh được Nay n u ta nhi u l n sai nhế ề ầ ững đội quân nh thay nhau ỏ

quấy nhi u biên gi i c a chúng làm cho chúng m i m t vì ph i tr n tránh, b cày cuễ ớ ủ ỏ ệ ả ố ỏ ốc đểvào trong đồn lũy, sau mấy năm thì cả ngàn dặm bị tiêu điều, do đó lòng người ly tán Đến lúc ấy thì c vùng phía B c sông Áp L c có th không cả ắ ụ ể ần đánh cũng lấy được”

Ngay sau đó, nhà Đường phái những đoàn quân từ 1 đến 3 vạn người sang đánh phá các thành c a Cao Câu Li r i rút vủ ồ ề Năm 649, Đường Thái Tông chết, mưu đồ chinh phục Triều Tiên ph i t m th i gác l ả ạ ờ ại.

Đến thời Đường Cao Tông, sự xung đột giữa các nước Tri u Tiên v n ti p di n V i s ề ẫ ế ễ ớ ựgiúp đỡ của Cao Câu Li,Bách Tế nhiều lần xâm nh p Tân La, b i vậ ở ậy năm 660, Tân La lại cầu cứu nhà Đường một lần nữa

Không ch m trậ ễ, nhà Đường đem ngay 10 v n quân th y bạ ủ ộ sang đánh Bách Tế, Bách T ếdiệt vong

Từ đó, Cao Câu Li ở vào thế bị Trung Quốc và Tân La, đồng minh của Trung Quốc, bao vây Năm 668, Tuyền Cái Tô Văn chết, con trưởng là Tuyền Cái Nam Sinh thay làm Mạc

li chi, do đó giữa Nam Sinh và hai tôi là Nam Kiến và Nam Sản đã xảy ra xung đột vũ trang Nhân cơ hội đó, cuối năm 667, nhà Đường phái quân sang tấn công Cao Câu Li Tháng 9-

668, Cao Câu Li th t b i, phấ ạ ải đầu hàng

Trên đất đai mới chiếm được, nhà Đường thành l p ậ An Đông đô hộ phủ, tr s ị ở đóng tại Bình Nhưỡng

Như vậy, trải qua gần 40 năm, các vua đầu đời Đường đã thôn tính được nhiều nước xung quanh, l p thành mậ ột đế qu c r ng l n vào b c nhố ộ ớ ậ ất đương thời

Tuy vậy, nhân dân ở những nơi bị đế quốc Đường th ng tr ố ị thường xuyên n i dổ ậy đấu tranh

Ở Triều Tiên, dưới sự lãnh đạo của Tân La, năm 676, thế lực của Đường phải rời khỏi bán

đảo và phải dời An Đông đô hộ phủ về Liêu Đông

Ở phía Tây, đến giữa th kế ỷ VIII, thế l c cự ủa người Hồi H t và Thộ ổ Phồ ớn l n m nh H ạ ọchiếm được nhiều đất đai mà trước kia nhà Đường đã chinh phục, do đó đã cắt đứt sự liên lạc giữa Trung Quốc với Tây ực V

1.5.Nhà Tống