Quản lý nhà nước doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố tam kỳ, tỉnh quảng nam

Nguyên nhân ngoài sự yếu kém từ chínhdoanh nghiệp thì phần còn lại là do sự hạn chế về công tác quản lý nhànước như sự thiếu thống nhất và đồng bộ giữa nội dung và tổ chức thựchiện, một

PHAN THỊ BÍCH PHƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC DOANH NGHIỆP NHỎ

VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ

TỈNH QUẢNG NAM

T M TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 8.34.04.10

Đà Nẵng – Năm 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: GS TS Trương Bá Thanh

Phản biện 1: PGS.TS B I U NG B NH

Phản biện 2: TS PH N VĂN TÂM

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệpThạc sĩ uản lý kinh tế họp tại trường Đại học kinh tế, Đại học Đànẵng vào ngày 05 tháng 3 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với

sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia trên thế giới Theo thống

kê, DNNVV hiện khoảng 96% tổng số doanh nghiệp trên toàn thế giới

và khoảng 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, tạo

ra 47% GDP và đóng góp 40% tổng số thu NSNN cùng với thu hút hơn

5 triệu lao động tham gia thị trường

Trước xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay, vớinhững ưu điểm về tính năng động, linh hoạt và phản ứng nhanh trướcnhững biến động của nền kinh tế, DNNVV đã trở thành một mắt xíchquan trọng, có tác động ngày càng lớn và trực tiếp đến tăng trưởng kinh

tế nước ta, là một kênh huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư pháttriển, thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia, tăng cường tính cạnh tranhcho nền kinh tế Có thể nói, sự tồn tại và phát triển DNNVV là tất yếu và

là chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa của Việt Nam Đây cũng là một trong những nhiệm vụquan trọng của Đảng và Nhà nước ta trong thời gian đến

Để tạo đà tăng trưởng và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoạtđộng quản lý nhà nước đóng vai trò hết sức quan trọng Thông qua việcđịnh hướng cũng như đề ra các chủ trương, đường lối, chính sách và sửdụng các công cụ quản lý, Nhà nước đã tạo ra hành lang pháp lý để hỗtrợ cho sự ra đời, khuyến khích và quản lý hiệu quả các hoạt động củaDNNVV Đồng thời, không ngừng hoàn thiện thể chế và tạo ra môitrường kinh doanh lành mạnh, có tính cạnh tranh để tạo động lực chodoanh nghiệp phát triển Thực tế cho thấy, số lượng DNNVV ở nước ta

tuy rằng nhiều nhưng chưa phát huy được hết tiềm năng, lợi thế cũngnhư năng lực nội tại của đất nước Một phần không nhỏ các DNNVV tuyđang phát triển nhưng thiếu sự định hướng, mất cân đối và thiếu sứccạnh tranh trên thị trường Nguyên nhân ngoài sự yếu kém từ chínhdoanh nghiệp thì phần còn lại là do sự hạn chế về công tác quản lý nhànước như sự thiếu thống nhất và đồng bộ giữa nội dung và tổ chức thựchiện, một số chính sách liên quan đến hỗ trợ DNNVV triển khai thựchiện chậm và chưa hiệu quả,… Do đó, để đáp ứng yêu cầu về phát triểnDNNVV, đòi hỏi phải có sự quản lý và hỗ trợ tích cực của cơ quan nhànước về mọi mặt.

Thành phố Tam Kỳ là thành phố tỉnh lỵ của Quảng Nam, là trungtâm phát triển kinh tế xã hội và là đơn vị hành chính đầu não của tỉnh.Trong những năm gần đây, cùng với sự đổi mới về tổ chức và hoạt độngcũng như nhận thấy được tầm quan trọng của đội ngũ DNNVV trongphát triển KT-XH của thành phố, công tác LNN đối với DNNVV ngàycàng được địa phương và lãnh đạo chính quyền các cấp quan tâm Nhờvậy mà các DNNVV trên địa bàn thành phố phát triển nhanh chóng cả về

số lượng lẫn quy mô và lĩnh vực sản xuất Tuy nhiên, cùng với đó cácDNNVV vẫn còn gặp nhiều khó khăn về thủ tục hành chính, thiếu vốn,đất đai và mặt bằng sản xuất; khả năng tiếp cận thị trường, trình độ quản

lý còn hạn chế, lực lượng lao động có trình độ tay nghề còn chưa cao;công nghệ, kỹ thuật còn lạc hậu khiến hoạt động sản xuất kinh doanhhiệu quả thấp, tăng trưởng chậm, thiếu bền vững Từ đó dẫn đến cácDNNVV dễ phát sinh các hoạt động tiêu cực như sản xuất kinh doanhtrái pháp luật, trốn thuế, đăng ký kinh doanh một đằng hoạt động mộtnẻo… gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường kinh doanh

Trước những khó khăn, hạn chế nêu trên, cần thiết phải có chủ trương,chính sách của Đảng và Nhà nước để tháo gỡ khó khăn cũng như quản lýDNNVV theo đúng định hướng và mục tiêu đề ra Đây cũng là vấn đềđang được các cấp lãnh đạo của tỉnh Quảng Nam nói chung và TP Tam

Kỳ nói riêng đặc biệt quan tâm

Để đáp ứng yêu cầu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giaiđoạn tới, đòi hỏi cần làm rõ thực trạng về LNN đối với DNNVV trongthời gian qua để giúp cho địa phương có cơ sở xây dựng các chính sách

để hoàn thiện công tác QLNN đối với DNNVV trong thời gian đến Do

đó, tác giả quyết định chọn đề tài Quản lý nhà nước doanh nghiệp nhỏ

và vừa trên địa bàn thành ph Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam làm đề tài cho

luận văn cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài a Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

Đề tài đánh giá thực trạng LNN đối với DNNVV trên địa bàn TPTam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm cải thiện hơnnữa công tác LNN đối với DNNVV tại TP Tam Kỳ

b Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về LNN đối với DNNVV

- Đánh giá thực trạng LNN đối với DNNVV trên địa bàn TP Tam

Kỳ, tỉnh Quảng Nam

- Đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện LNN đối với DNNVV trênđịa bàn TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Một số vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác QLNN

DNNVV trên địa bàn TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.

b Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu công tác quản

lý doanh nghiệp nhỏ và vừa của TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

- Phạm vi không gian: trên địa bàn TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

- Phạm vi thời gian: nghiên cứu công tác LNN DNNVV địa bàn TPTam Kỳ, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn 2017 đến 2021 và các giảipháp được đề xuất trong luận văn có ý nghĩa trong khoảng thời gian2021-2025

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp tiếp cận:

Thứ nhất, tiếp cận hệ thống: Nghiên cứu QLNN DNNVV TP Tam

Kỳ, tỉnh Quảng Nam được đặt trong tổng thế phát triển kinh tế - xã hộicủa toàn tỉnh nói chung và địa phương nói riêng LNN DNNVV nhằmphục vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố

Thứ hai, tiếp cận đa ngành: Các DNVVV hoạt động trong nhiềulĩnh vực phong phú, rộng lớn, đa dạng với nhiều hình thức khác nhaunên cần có cách tiếp cận đa ngành

4.2 Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

Luận văn tiến hành thu thập dữ liệu thứ cấp từ các nguồn như báochí, tập san, chuyên đề, biên bản hội nghị, báo cáo khoa học, báo cáotổng kết, luận án, luận văn, thông tin thống kê… Dữ liệu thứ cấp cònđược thu thập ở các văn bản, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhànước về DNNVV; thông tin và dữ liệu về DNNVV từ các công trìnhnghiên cứu khoa học đã công bố,… Trên cơ sở thu thập những dữ liệunày, tác giả tiến hành hệ thống hóa và phân tích nhằm đối chiếu, so sánh

giữa lý luận và thực tế cũng như từ kinh nghiệm của bản thân để phục vụcho đối tượng nghiên cứu của luận văn.

Sau khi thu thập dữ liệu, tác giả xử lý số liệu bằng cách dùngphương pháp hệ thống hóa các tài liệu theo các tiêu thức khác nhau phùhợp với mục đích nghiên cứu

4.3 Phương pháp tổng hợp, so sánh, phân tích

- Tổng hợp số liệu: Sử dụng phần mềm để tổng hợp thông tin từ cácDNNVV trên địa bàn TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam Tiến hành thống kêcác DN theo từng nội dung: hình thức sở hữu, lĩnh vực SXKD, vốnSXKD, lao động, doanh thu, lợi nhuận, từ đó tìm ra những điểm chung,khái quát giúp tìm ra được bản chất, quy luật vận động của đối tượngnghiên cứu Từ đó, tác giả tìm thấy mối liên hệ giữa các mặt, các yếu tốcấu thành của vấn đề

- Phân tích số liệu: Xử lý số liệu để dùng trong tính toán các giá trịphần trăm, giá trị trung bình, tốc độ phát triển gốc, tốc độ phát triển bìnhquân trong để đánh giá thực trạng Sử dụng phương pháp thống kê sosánh để thấy được xu hướng phát triển của DNNVV trong giai đoạnnghiên cứu, từ đó làm cơ sở đề ra giải pháp trong thời gian tới

- Phương pháp nghiên cứu tổng hợp, so sánh, phân tích hệ thống:Được sử dụng xuyên suốt luận văn dựa trên các tài liệu thứ cấp tác giả

đã sử dụng nghiên cứu như: các báo cáo của UBND tỉnh, Sở Kế hoạch

và Đầu tư, TP Tam Kỳ từ năm 2017 đến nay

5 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Nghiên cứu về DNNVV, LNN đối với doanh nghiệp nói chung vàDNNVV nói riêng đã được rất nhiều tác giả quan tâm và công bố quacác công trình và tài liệu như sau:

Tác giả Trần Tiến Cường (2010), Trưởng ban Nghiên cứu cải cách

và phát triển doanh nghiệp, với đề tài khoa học cấp bộ Đổi mới quản lý

nhà nước đ i với các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam theo hướng không phân biệt thành phần kinh tế Trong đó, tác giả đã tập trung

nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về QLNN đối với doanh nghiệptheo hướng thống nhất, không phân biệt thành phần kinh tế; tác giả cũng

đã xác định các nội dung chính của QLNN đối với doanh nghiệp và kiếnnghị một số giải pháp để xây dựng nội dung và cơ chế QLNN chungthống nhất cho các loại hình doanh nghiệp

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2011) với Đề án Đổi mới quản lý nhà

nước

đ i với doanh nghiệp sau đăng ký thành lập Đề án chủ yếu tập trung

nghiên cứu về thực trạng công tác QLNN đối với doanh nghiệp sau khi

đăng ký thành lập và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả, hiệu lựccủa công tác QLNN đối với doanh nghiệp nhằm ngăn chặn, giảm thiểutình trạng doanh nghiệp vi phạm pháp luật

Tác giả Đặng Thị Hương (2010) với Luận án Tiến sĩ, Đại học quốc

gia Hà Nội đề tài Đào tạo cán bộ quản lý trong các doanh nghiệp vừa và

nhỏ ở Hà Nội đáp ứng yêu cầu của hội nhập kinh tế qu c tế Luận án đã

hệ thống hóa một số vấn đề về đào tạo cán bộ quản lý trong doanhnghiệp vừa và nhỏ đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế Từ đó, đúcrút kinh nghiệm đào tạo cán bộ quản lý trong doanh nghiệp vừa và nhỏcủa một số nước trên thế giới Dựa trên kết quả khảo sát, tác giả đã đưa

ra những kết luận về thực trạng đào tạo, các nhân tố ảnh hưởng và đánhgiá những ảnh hưởng đó đến kết quả hoạt động của cán bộ quản lý và

DN Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số kiến nghị và giải pháp nhằm

thúc đẩy và nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ quản lý trong doanhnghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.

Tác giả Nguyễn Hồng Nhung (2003) với bài viết Vai trò của Chính

phủ trong việc phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các nước ASEAN

trên tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 3 Thông qua việc phân tíchcác chính sách khuyến khích hỗ trợ các DN vừa và nhỏ của Chính phủcác nước Singapore, Thái Lan, Malaysia, Indonesia; tác giả đưa ra kếtluận về chính sách hỗ trợ các DN vừa và nhỏ ở các quốc gia này là: Hỗtrợ thường xuyên, toàn diện và rộng khắp thông qua kế hoạch, chươngtrình cụ thể; thu hút các cơ quan, tổ chức, bộ ngành liên quan; xác địnhnguyên nhân chủ yếu cần hỗ trợ và xây dựng quan hệ qua lại giữa các

DN vừa và nhỏ với DN lớn, các công ty nước ngoài để tạo mạng lưới sảnxuất quy mô quốc gia, trong đó DN vừa và nhỏ đóng vai trò là vệ tinh

Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Tuyết (2013) với Luận văn thạc sĩ, Họcviện

Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đề tài Quản lý Nhà nước đ i với doanh

nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành ph Hải Phòng Luận văn đã hệ

thống hóa các vấn đề lý luận chung về DNNVV, thông qua thực trạnghoạt động của các DNNVV trong thời gian qua, luận văn đã tập trungphân tích, đánh giá công tác QLNN đối với DNNVV trên địa bàn TP HảiPhòng Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả đã đềxuất phương hướng và một số giải pháp nhằm tiếp tục đẩy mạnh côngtác QLNN đối với loại hình doanh nghiệp này

Tác giả Nguyễn Thị Thanh Huệ (2015) với Luận văn thạc sĩ, Đại

học Kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội đề tài Quản lý Nhà nước đ i với

doanh nghiệp nhỏ và vừa ở thành ph Hà Nội Luận văn đã làm rõ lý luận

chung về DNNVV cũng như tập trung phân tích, đánh giá công tácQLNN đối với DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội Trên cơ sở kếtquả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đã đề xuất một số giải phápnhằm nâng cao hiệu quả công tác QLNN đối với loại hình doanh nghiệpnày

Tác giả Lê Tấn Đạt (2020) với Luận văn thạc sỹ, Đại học Kinh tế

Đà Nẵng, đề tài Quản lý nhà nước đ i với DNNVV trên địa bàn tỉnh

Quảng Nam Đề tài đã đánh giá được thực trạng phát triển và LNN đối

với DNNVV trên địa bàn tỉnh Quảng Nam hiện nay trên cơ sở hệ thốnghóa nội dung về LNN đối với DNNVV Từ đó tiến hành nghiên cứu đểlàm rõ nguyên nhân, tồn tại, hạn chế và tìm kiếm các giải pháp phù hợp

để cải thiện công tác LNN đối với DNNVV trên địa bàn tỉnh trong điềukiện hiện nay của Quảng Nam

Ngoài ra còn có nhiều bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí, trangthông tin điện tử, các luận án tiến sỹ, thạc sỹ, các bài tham luận tại hộithảo, hội nghị đề cập đến công tác quản lý và phát triển DNNVV vớinhiều nội dung khác nhau

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã tổng quan về doanhnghiệp nhỏ và vừa cũng như vai trò, ý nghĩa của DNNVV trong pháttriển kinh tế - xã hội hiện nay Từ đó, đưa ra các giải pháp để tăng cườngcông tác LNN đối với DNNVV ở nhiều khía cạnh, nhiều góc độ quản lýkhác nhau Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình nêutrên, tác giả tiếp tục đi sâu và làm rõ về thực trạng công tác QLNNDNNVV trên địa bàn Thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam hiện nay đểtìm hiểu những nguyên nhân, hạn chế và tồn tại ảnh hưởng đến việc

quản lý và phát triển DNNVV Từ đó, đề xuất những giải pháp phù hợpvới thực tiễn của Thành phố Tam Kỳ, giúp đạt được mục tiêu đẩy mạnhphát triển DNNVV cả về số lượng lẫn chất lượng, cả về chiều rộng lẫnchiều sâu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của địa phương trongthời gian đến.

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo; nộidung chính của luận văn được chia làm 3 chương

Chương 1: Tổng quan lý luận về quản lý nhà nước DNNVV

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước DNNVV trên địabàn TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam thời gian qua

Chương 3: Một số giải pháp cơ bản để hoàn thiện công tác quản lýnhà nước DNNVV trên địa bàn TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

1.1.1 Khái niệm, phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa

1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

1.1.3 Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và

vừa a Khái niệm quản lý nhà nước đối với DNNVV

b Đặc điểm quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

LNN đối với doanh nghiệp phải phù hợp với thể chế kinh tế thịtrường; Việc quản lý đối với doanh nghiệp được tiến hành theo cácphương pháp và với những công cụ khác với phương pháp và công cụquản lý ở giai đoạn trước đó; Chức năng chính của LNN đối với doanhnghiệp nói chung và đối với DNVVN nói riêng là định hướng về mặtchiến lược cho sự phát triển của các doanh nghiệp

c Mục tiêu của quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mục tiêu chủ yếu của LNN đối với DNNVV là nhằm tạo môitrường hoạt động thuận lợi, bình đẳng, cạnh tranh; bảo đảm để DN tuânthủ pháp luật; bảo đảm hiệu lực, hiệu quả của LNN đối với DNNVV

d Sự cần thiết và ý nghĩa của quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

- Quản lý nhà nước nhằm can thiệp để ngăn chặn, hạn chế các tác hại xuất phát từ hoạt động của các doanh nhân và doanh nghiệp

- Quản lý nhà nước nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

e Công cụ và phương thức quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

f Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

1.2.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch phát triển đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tiêu chí đánh giá: Đảm bảo nguyên tắc khi quy hoạch bao gồm

(Luật quy hoạch, luật số: 21/2017/QH14); Mức độ đạt được giữa thực tế

so với kế hoạch đặt ra: mục tiêu giữa kế hoạch và thực hiện; Thời hạnxây dựng và ban hành các chính sách; Công tác tuyên truyền, phổ biếnvăn bản kịp thời đến doanh nghiệp; Mức độ hài lòng của doanh nghiệp

về các chiến lược, chính sách mà địa phương ban hành

1.2.2 Xây dựng, ban hành, phổ biến và thực hiện các chính sách

hỗ trợ phát triển, các quy định của pháp luật về doanh nghiệp nhỏ

và vừa

Tiêu chí đánh giá: Số lượng các chính sách được ban hành hằng

năm; Mức độ phổ biến chính sách đến doanh nghiệp; Tính kịp thời, phùhợp của các văn bản được ban hành; Các hỗ trợ của chính sách hàngnăm: bao nhiêu doanh nghiệp được hỗ trợ, tỷ lệ cao hay thấp; Số lượngvăn bản được thực thi; Đánh giá quy trình thực thi pháp luật của địaphương có công bằng với tất cả các doanh nghiệp; Đánh giá của doanhnghiệp về hiệu quả thực thi chính sách và pháp luật; Thái độ của nhânviên khi hướng dẫn triển khai chính sách