Quản lý nhà nước về đất phi nông nghiệp trên địa bàn thành phố kon tum, tỉnh kon tum

Mục tiêu chung Xác lập các tiền đề lý luận thực tiễn làm cơ sở cho việc phân tíchđánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất phi nông nghiệp trên

Người hướng dẫn KH: TS Ninh Th Thu Th

Phản biện 1: PGS.TS Lê Văn Hu

Phản biện 2: PGS.TS i Đ c T nh

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệpThạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại trường Đại học kinh tế, Đại học Đànẵng vào ngày 05 tháng 3 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai vừa là tư liệu sản xuất, vừa là đ a bàn sống c a cư dân, vừa làquê hương, đất nước c a dân tộc, con người Vì thế, dù các quốc gia có chế

độ chính tr và chế độ sở hữu đất đai khác nhau, nhưng không có nước nào,

mà ở đó Nhà nước không tham gia quản lý đất đai

Ở Việt Nam, phù hợp với chế độ sở hữu toàn dân về đất đai, Nhà nước

có vai trò to lớn trong quản lý đất đai vừa với tư cách quản lý lãnh thổ, quản lýnguồn tài ngu ên, môi trường sống chung c a dân cư, vừa với tư

cách đại diện ch sở hữu Đặc biệt, với diện t ch đất phi nông nghiệp(ĐPNN) còn hạn chế, chưa đáp ng nhu cầu về đất ở cho người dân và quỹđất để quy hoạch vùng phát triển kinh tế - xã hội Quản lý Nhà nước vềĐPNN (QLNN) đối với đất phi nông nghiệp (ĐPNN) ở Việt Nam càng có

có vai trò quan trọng, một mặt để bảo vệ quỹ ĐPNN đ s c phát triển ngànhcông nghiệp hiện đại, có s c cạnh tranh, tham gia chuỗi giá tr toàn cầu, bảođảm quỹ đất ở ổn đ nh đáp ng nhu cầu c a nhân dân, mặt khác, tạo điềukiện thu hút đầu tư, phục vụ an sinh xã hội Trong những năm qua, QLNNđối với ĐPNN ở Việt Nam đã có nhiều tha đổi, đóng góp vào thành tựuphát triển đất nước Tuy nhiên, so với yêu cầu, QLNN đối với ĐPNN vẫncòn một số hạn chế cần khắc phục như tổ ch c sử dụng đất ở quy mô nhỏ,manh mún, quy hoạch sử dụng đất phi nông nghiệp chưa được tuân th chặtchẽ, hệ thống thông tin về ĐPNN chưa hoàn thiện… kết cục là hiệu quảphát huy nguồn lực đất phi nông nghiệp ĐPNN chưa cao

Thành phố Kon Tum nằm ở đ a hình lòng chảo phía Nam Tỉnh KonTum, trên độ cao khoảng 525 m và được uốn quanh bởi thung lũng sôngĐăk Bla, cách thành phố Hồ Chí Minh 654 km về phía Bắc, cách thành phố

Đà Nẵng 292 km về phía Nam, cách Th Đô Hà Nội 1.237 km về phía nam,cách thành phố Pleiku 50 km và cách thành phố Buôn Ma Thuột 229 km, có

v tr đ a lý: Phía tây giáp Huyện Sa Thầy; Phía bắc giáp Huyện Đắk Hà;

Ph a đông giáp Huyện Kon Rẫy; Phía Nam giáp Huyện Chư Păh, Tỉnh GiaLai

Thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum có diện tích 432,98 km², dân sốnăm 2019 là 168.264 người, trong đó dân số thành th là 102.051 ngườichiếm 61% và dân số nông thôn là 66.213 người chiếm 39%, mật độ dân sốđạt 389 người/km² Để k p thời đáp ng nhu cầu phát triển và áp lực gia tăngdân số, nhu cầu mở rộng diện t ch đất cho một số mục đ ch sử dụng nhưsản xuất d ch vụ, cơ sở hạ tầng cho quá trình thúc đẩy phát triển kinh tế -

xã hội là rất cần thiết

Tuy nhiên, trong một số lĩnh vực, QLNN đối với đất nông nghiệp trên đ

a bàn thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum vẫn còn chưa đáp ng yêu cầu Cụthể là:Hệ thống thông tin về ĐPNN được thu thập và lưu giữ chưa đầy

đ , chưa đồng bộ, chưa đáp ng nhu cầu c a người dân một cách thuận tiện,

k p thời; Chất lượng quy hoạch sử dụng còn thấp, hay b điều chỉnh, kỷ luậttuân th quy hoạch chưa cao; Vẫn còn một số tổ ch c, cá nhân sử dụng

ĐPNN sai mục đ ch, sai qu hoạch Tiềm năng ĐPNN chưa được phát huyhiệu quả.Trong khi đó nhiều hộ gia đình dân tộc thiểu số tại chỗ và di cưchưa có hoặc không đ đất ở cần thiết

Những hạn chế trong QLNN đối với ĐPNN nêu trên, nếu không đượckhắc phục sẽ cản trở thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum phát triển theohướng hiện đại, hiệu quả, làm mất lòng tin c a người dân vào chính sách,pháp luật quản lý đất đai c a Nhà nước Hơn nữa, trong bối cảnh dân số tiếptục tăng, nhất là tăng cơ học do nhiều gia đình dân tộc thiểu số vẫn tiếp tục di

cư tự do đến Kon Tum, các diện tích có thể khai thác quỹ đất ở không còn

nhiều, nhu cầu về nhà ở, quy hoạch, xây dựng ngày một tăng cao, QLNNđối với ĐPNN trên đ a bàn thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum đ ng trước

áp lực phải đổi mới nhanh hơn nữa

Chính vì thế, cần triển khai nghiên c u đề tài “Quản lý Nhà nước vềđất phi nông nghiệp trên đ a bàn thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum”nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho quá trình đổi mới đó

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Xác lập các tiền đề lý luận thực tiễn làm cơ sở cho việc phân tíchđánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất phi nông nghiệp trên đ a bàn Thành phố Kon Tum

2.2 Mục tiêu cụ thể

+ Hệ thống hóa cơ sở lí luận về quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đấtđai

+ Làm rõ thực trạng công tác quản lý Nhà nước về đất phi nông

nghiệp trên đ a bàn thành phố Kon Tum

+ Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước về đất phi nông nghiệp trên đ a bàn thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên c u: Những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quanđến công tác quản lý Nhà nước về đất phi nông nghiệp tại thành phố KonTum, Tỉnh Kon Tum

- Phạm vi nghiên c u:

+ Về không gian: nghiên c u trên đ a bàn thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

+ Về thời gian: Dữ liệu th cấp được nghiên c u trong khoảng thời gian

05 năm, từ năm 2015 đến năm 2020 và dữ liệu sơ cấp sẽ điều tra trong

vòng một tháng, từ 20/8 đến 20/9/2021 Các giải pháp tác giả đề xuất trongnghiên c u này sẽ đến năm 2025 và những năm tiếp theo.

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

- Phương pháp thu thập dữ liệu th cấp

Tác giả thu thập các số liệu liên quan đến qu hoạch sử dụng đất c aThành phố Kon Tum; tình hình sử dụng đất phi nông nghiệp trên đ a bànThành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum; số lượng cuộc tu ên tru ền, phổ biến

qu hoạch, kế hoạch đất phi nông nghiệp; tình hình giao đất, cho thuê đấtphi nông nghiệp; tình hình cấp GCN QSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân trên đ

a bàn Thành phố Kon Tum; số lượng khiếu nại, tố cáo về đất phi nôngnghiệp trên đ a bàn Thành phố Kon Tum và kết quả giải qu ết các khiếunại, tố cáo nà như số tiền phạt, thu hồi đất, số lượng giấ ch ng nhận b thuhồi Tất cả các số liệu nà được thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môitrường (TN&MT) Thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

Dữ liệu th cấp còn là các tài liệu, luận văn, luận án, bài viết, công trìnhnghiên c u liên quan đến quản lý Nhà nước về đất đai và quản lý Nhà nước

về đất phi nông nghiệp

- Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Tác giả tiến hành khảo sátngười dân/tổ ch c và cán bộ đảm nhiệm công tác quản lý đất đai tại PhòngTài ngu ên và Môi trường Thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum Số lượng cụthể như sau:

+ 250 người dân/tổ ch c trên đ a bàn TP Kon Tum, Tỉnh Kon Tum.+ 30 cán bộ c a thực hiện công tác quản lý Tài ngu ên và Môi trườngThành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum Sau 01 tháng phát phiếu khảo sát,tác giả thu được toàn bộ 30 phiếu và cả 30 phiếu nàđều hợp lệ

Phương pháp khảo sát: phát phiếu khảo sát trực tiếp

Thời gian: 01 tháng, từ 20/8/2021 – 20/9/2021

Mục đ ch c a khảo sát là để hiểu sâu hơn về công tác quản lý Nhànước về đất phi nông nghiệp trên đ a bàn Thành phố Kon Tum và có nhữngđánh giá khách quan nhất

- Phương pháp sao chép, tổng hợp, phân tích dữ liệu được sử dụng để

xử lý các dữ liệu th cấp thu thập được

- Phương pháp kế thừa: Ngoài những phương pháp nêu trên, tác giảcòn kế thừa, trích dẫn tham khảo những tài liệu, công trình nghiên c u liênquan đến vấn đề QLNN về đất đai

5 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Các tài liệu ch nh được sử dụng trong nghiên c u đề tài bao gồm:

Đỗ Th Lan và Đỗ Anh Tài (2007), Giáo trình Kinh tế tài nguyên đất,

NXB Nông nghiệp Giáo trình trang b các kiến th c cơ bản để các nhà quản

lý đưa ra các ng xử hợp lý trong việc sử dụng các nguồn lực trên cơ sở thực

tế và giúp các nhà hoạch đ nh ch nh sách đưa ra các ch nh sách quản lý phùhợp khu ên kh ch người dân nâng cao hiệu quả trong sử dụng nguồn lực đất

c a mình Cuốn sách nà cũng là một tài liệu tham khảo có ý nghĩa cho cácnhà nghiên c u trong lĩnh vực nông nghiệp, kinh doanh bất động sản và cácnhà đầu tư v.v [10]

Nguyễn Khắc Thái Sơn (2008), Giáo trình QLNN về đất đai, Đại học

Thái Ngu ên, Trường Đại học Nông Lâm Giáo trình cung cấp đại cương

về quản lý hành ch nh nhà nước và QLNN về đất đai; quá trình phát triển

c a công tác QLNN về đất đai và nội dung quản lý nhà nước về đất

đai[18]

Đinh Văn Hải và Vũ Sỹ Cường, Giáo trình Quy hoạch và quản lý đất

đai, Học viện Tài chính Cuốn sách nà đã bổ sung, hoàn thiện lại nhiều nội

dung so với cuốn Bài giảng gốc Quản lý và Quy hoạch đất đai Cuốn sách

đã cập nhật những nội dung mới nhất về quản lý Nhà nước về đất, có thể

sử dụng làm tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến lĩnh vựcquản lý và quy hoạch đất đai[8]

Nghiên c u về quản lý Nhà nước về đất đai nói chung và đất phi nông nghiệp nói riêng có thể kể đến một số công trình như sau:

Đoàn Minh Hà (2017), Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi

nhà nước thu hồi ở TP Hồ Chí Minh và định hướng hoàn thiện, bài viết,

Tạp chí Dân ch & Pháp luật Bài viết khẳng đ nh, thu hồi đất, bồi thường,

hỗ trợ, tái đ nh cư là một trong những nội dung quan trọng c a quản lý Nhànước đối với đất đai Nghiên c u cũng chỉ ra một số tồn tại, vướng mắc từthực tiễn bồi thường, hỗ trợ, tái đ nh cư ở thành phố Hồ Ch Minh, đó làTình trạng thiếu nhà ở, đất ở tái đ nh cư hoặc thiếu nguồn vốn dành cho

việc xây dựng các khu tái đ nh cư bảo đảm chất lượng; (2) Giá đất bồithường khi thu hồi đất ở cho người b thu hồi đất thấp hơn giá th trường;(3) Công tác bồi thường kéo dài, có dự án kéo dài gâ khó khăn trong việc

ổn đ nh đời sống và việc làm c a các hộ dân; (4) Việc xử lý đối với các dự

án treo chưa hiệu quả Để khắc phục các hạn chế trên, tác giả ch trương:(1) đảm bảo chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái đ nh cư phảiđồng bộ, thống nhất, khách quan ; (2) bồi thường, hỗ trợ, tái đ nh cư cần

xem xét bồi thường với tư cách là tư liệu sản xuất; (3) Tuân th nguyên tắc

Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt khi đạt được ít nhất 70% ý kiến đồng ý của những người tham gia ý kiến từ cộng đồng dân

cư địa phương; (4) Phải đảm bảo hài hòa hóa lợi ích giữa Nhà nước, nhà

đầu tư và người dân [7]

Trần Thế Anh (2016), Nhìn lại kết quả trong công tác quản lý Nhà

nước về lĩnh vực đất đai, bài viết, Tạp ch Tài ch nh ài báo đánh giá một

cách toàn diện về công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai trên cácgóc độ (1) Về việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vựcđất đai; (2) Về việc rà soát, lập điều chỉnh qu hoạch sử dụng đất đến năm2020; (3) Về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái đ nh cư; (4) Vềviệc cấp giấy ch ng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sảnkhác gắn liền với đất; (5) Về công tác kiểm kê đất đai và xâ dựng bản đồhiện trạng sử dụng đất Việc thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái đ nh cư đã cónhiều chuyển biến tích cực, hạn chế tối đa việc thu hồi đất tùy tiện, ảnhhưởng đến quyền lợi c a người sử dụng đất[1]

Nguyễn Quốc Ngữ (2013), Tiếp tục đổi mới chính sách pháp luật về

đất đai thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, bài

nghiên c u trao đổi, Tạp chí cộng sản điện tử Thông qua việc thực hiệnNgh quyết Hội ngh Trung ương 7 khóa IX, hiệu quả quản lý Nhà nước về

đất đai từng bước được tăng cường; chính sách, pháp luật về đất đai ngà càng được hoàn thiện; các quyền c a người sử dụng đất được mở rộng và được Nhà nước bảo đảm Th trường bất động sản, trong đó có qu ền sử dụng đất đã được hình thành và phát triển tương đối nhanh Kết quả đó khẳng đ nh các quan điểm chỉ đạo, đ nh hướng chính sách, pháp luật về đấtđai được nêu trong Ngh quyết cơ bản là đúng đắn, phù hợp với đặc điểm, tình hình phát triển kinh tế - xã hội c a đất nước trong những năm qua Tuy nhiên, vẫn còn một số yếu kém, khuyết điểm; việc chấp hành kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng đất đai chưa nghiêm; tình trạng sử dụng đất sai mục đ ch, lãng ph , kém hiệu quả còn xảy ra ở nhiều nơi; ch nh sách, pháp luật ban hành nhiều nhưng hiệu quả thấp; việc phân công, phân cấp trong quản lý đất đai còn chưa hợp lý; năng lực quản lý, tổ ch c bộ má , cơ

sở vật chất phục vụ quản lý Nhà nước về đất đai chưa tương x ng với

nhiệm vụ được giao; thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa đáp ng được yêu cầu,

Võ Phi Hùng (2018), Hoàn thiện công tác quản lý đất phi nông

nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế, Đại

học Đà Nẵng Luận văn hệ thống hóa lý luận quản lý Nhà nước về đất đai

vận d ng vào điều kiện cụ thể c a một đ a phương; Làm r thực trạng côngtác quản lý Nhà nước đối với đất phi nông nghiệp trên đ a bàn tỉnh QuảngBình; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm cải tiến công tác quản lý đất phinông nghiệp trên đ a bàn tỉnh Quảng ình trong tương lai [9]

Nguyễn Th Minh Tâm (2010), Đánh giá thực trạng công tác thu hồi,

bồi dưỡng giải tỏa, giải phóng mặt bằng của một số dự án trên địa bàn thị

xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, Luận văn thạc sĩ Quản lý đất đai, Trường Đại

học Nông nghiệp Hà Nội Luận văn làm r các vấn đề lý luận về đất đai,quản lý Nhà nước về đất đai, vấn đề thu hồi đất và đền bù giải tỏa; một số

kinh nghiệm trong công tác đền bù giải tỏa c a một số đ a phương trong đó

có Đà Nẵng Luận văn cũng đi sâu làm r thực trạng công tác đến bù giảitỏa, giải phóng mặt bằng ở 12 dự án c a Th xã Từ Sơn; đã chỉ ra dược một

số tồn tại hạn chế cả về chính sách lẫn thực thi ch nh sách và đề xuất một

số hướng khắc phục

Như vậy, các nghiên c u đều cung cấp nhiều cơ sở lý luận liên quanđến công tác quản lý đất đai nói chung và quản lý Nhà nước về đất phinông nghiệp nói riêng Tuy nhiên, số lượng nghiên c u về quản lý nhà nước

về đất phi nông nghiệp chưa nhiều T nh đến thời điểm hiện tại, chưa cónghiên c u nào được thực hiện về quản lý nhà nước về đất phi nông nghiệptrên đ a bàn thành phố Kon Tum Do đó, công trình nghiên c u c a tác giả

về Quản lý Nhà nước về đất phi nôngtrên địa bàn Thành phố Kon Tum,

Tỉnh Kon Tum là một công trình độc lập, không trùng lặp với các công

trình nghiên c u đã công bố.”

6 Bố cục đề tài

Kết cấu c a luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệutham khảo thì nội dung chính c a đề tài được trình bà trong 3 chương, cụthể như sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận c a quản lý Nhà nước về đất phi nông

nghiệp

- Chương 2: Thực trạng quản lý Nhà nước về đất phi nông nghiệp trên

đ a bàn Thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước về đất phi nông nghiệp trên đ a bàn Thành phố Kon Tum, Tỉnh Kon Tum

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

ĐẤT PHI NÔNG NGHIỆP 1.1 TỔNG QUAN VỀ ĐẤT PHI NÔNG NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT PHI NÔNG NGHIỆP

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của đất phi nông nghiệp

a Đất ở

b Đất khu công nghiệp

c Đất phi nông nghiệp khác gồm:

1.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước về đất phi nông nghiệp

Đất đai là tài ngu ên vô c ng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, làthành phần quan trọng hàng đầu c a môi trường sống nên việc quản lý đấtđai đóng vai trò vô c ng quan trọng

1.1.3 Các nguyên tắc quản lý Nhà nước về đất phi nông nghiệp

Quản lý nhà nước về đất đai nói chung và quản lý Nhà nước về đất phinông nghiệp nói riêng phải đảm bảo tuân th theo nguyên tắc ch đạo đó là

“nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo qu hoạch và pháp luật,bảo đảm sử dụng đúng mục đ ch và có hiệu quả Nhà nước giao đất cho các

tổ ch c và cá nhân sử dụng ổn đ nh và lâu dài Tổ ch c và cá nhân có tráchnhiệm bảo vệ, khai thác hợp lý”[18]

1.1.4 Vai trò công tác quản lý nhà nước về đất phi nông nghiệp.

Quản lý Nhà nước về sử dụng đất đai cấp huyện ch nh là để thực hiệntốt các ch trương, đường lối c a Đảng và pháp luật c a Nhà nước về lĩnhvực đất đai Tại Điều 4, Hiến pháp năm 2013 đã qu đ nh r : Đất đai thuộc

sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện ch sở hữu và thống nhất quản lý.Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo qu đ nh c aLuật Đất đai

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT PHI NÔNG NGHIỆP.

1.2.1 Tuyên truyền phổ biến các văn bản pháp luật về đất phi nông nghiệp

Tuyên truyền, phổ biến quy hoạch, kế hoạch là một phần trong QLNNnói chung, trong đó có QLNN đối với đất phi nông nghiệp

1.2.2 Điều tra, khảo sát và lập bản đồ địa chính

Đối với đất phi nông nghiệp để quản lý được đất phi nông nghiệpmột cách có hệ thống Nhà nước cần những thông tin về đất nông nghiệp:diện tích, tình trạng sử dụng, mục đ ch sử dụng Từ những thông tin về đấtphi nông nghiệp người quản lý có được kế hoạch sử dụng hợp lý và cho ranhững quyết đ nh sử dụng đúng đắn, đ nh hướng, quy hoạch phát triển kinh

1.2.4 Giao đất, cho thuê và thu hồi đất

Giao đất, cho thuê đất là hình th c nhà nước giao quyền sử dụng đấtcho người sử dụng đất Giao đất, cho thuê đất cũng được hiểu là việc Nhà