Vẫn còn tồn tạimột số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các hoạtđộng bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện như chưa thực hiện chi trảchế độ bảo trợ xã hội cho đúng đối tượng; văn
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
RƠ CHÂM H’PHIK
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO TRỢ XÃ HỘI TRÊN ĐỊA
BÀN HUYỆN CHƯ PĂH, TỈNH GIA LAI
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 834.04.10
Đà Nẵng - Năm 2022
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS VÕ XUÂN TIẾN
Phản biện 1: TS Lêảo
Phản biện 2: PGS.TS Trương T n u n
Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng ch m Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 5 tháng 3 năm 2022
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng
Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Công tác đảm bảo an sinh xã hội luôn được Đảng và Nhànước ta xác định là một nhiệm vụ trọng tâm trong công cuộc đổimới đ t nước ua hơn 35 năm đổi mới, đường lối lãnh đạo của Đảng
về xây dựng hệ thống chính sách an sinh xã hội (ASXH) đã cónhiều bước phát triển cả về tư duy và x y dựng chính sách; quanđiểm, mục tiêu, nội dung và phương thức thực hiện có nhiều đổimới theo hướng ngày càng toàn diện và hiệu quả hơn thể hiện rõtrong các văn kiện, văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, Nghị quyết, Chỉ thịcủa Đảng qua các kỳ Đại hội
Đại hội XIII của Đảng tiếp tục làm rõ những quan điểm, địnhhướng nội dung của từng chính sách ASXH, trong đó một trongnhững định hướng phát triển đ t nước giai đoạn 2021- 2030 đượcxác định đó là “ uản lý phát triển xã hội có hiệu quả, nghiêm minh,bảo đảm an ninh xã hội, an ninh con người; thực hiện tiến bộ vàcông bằng xã hội; xây dựng môi trường văn hóa, đạo đức xã hộilành mạnh, văn minh; chú trọng nâng cao ch t lượng dịch vụ y tế, ch
t lượng dân số, gắn dân số với phát triển; quan t m đến mọi ngườidân, bảo đảm chính sách lao động, việc làm, thu nhập, thực hiện tốtphúc lợi xã hội, ASXH Không ngừng cải thiện toàn diện đời sốngvật ch t và tinh thần của nh n d n” Như vậy, kể từ Đại hội IX củaĐảng (năm 2001) đến nay, việc bảo đảm ASXH luôn là một chínhsách được Đảng ta chú trọng
Chư Păh là một huyện của Việt Nam, nằm ở phía Bắc tỉnhGia Lai Huyện Chư Păh có 109 thôn, làng, tổ dân phố, trong đó có
Trang 441 thôn, làng đặc biệt khó khăn Thu nhập của người dân chủ yếudựa vào sản xu t nông nghiệp Những năm qua, huyện đã triển khainhiều chương trình, dự án nhằm thực hiện mục tiêu giảm nghèo bềnvững; đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước như: “Chư Păhchung sức xây dựng nông thôn mới”, “Chư Păh chung tay vì ngườinghèo – không để ai bị bỏ lại phía sau” Hơn nữa, giai đoạn 2016-
2020, huyện thực hiện chi trả chế độ bảo trợ xã hội cho t t cả 11.235người với trung bình là 2.247 người mỗi năm với tổng số tiền chi trả
là 52,91 tỷ đồng Nhờ đó, đời sống của các đối tượng đã phần nàođược cải thiện Tuy nhiên, hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bànhuyện vẫn chưa đáp ứng được đầy đủ và toàn diện, đảm bảo quản lýtốt hoạt động bảo trợ xã hội cho t t cả người dân Vẫn còn tồn tạimột số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các hoạtđộng bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện như chưa thực hiện chi trảchế độ bảo trợ xã hội cho đúng đối tượng; văn bản, quy định chưathực sự phù hợp với đặc thù của địa phương; các thủ tục đôi khi cònchậm, chưa tinh gọn; quy trình chưa thực sự linh động, đảm bảođúng thời gian; công tác thanh tra, kiểm tra chưa thường xuyên; chếtài xử lý các vi phạm chưa đủ nghiêm minh,…
Xu t phát từ thực tế trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Quản
lý nhà nước về bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai” làm đề tài cho luận văn cao học của mình với mong muốn
cung c p cho huyện Chư Păh những giải pháp giúp hoàn thiện hơnnữa công tác quản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội trongthời gian đến
Trang 52 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
Đề tài đánh giá thực trạng hoạt động bảo trợ xã hội trên địabàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai nhằm hoàn thiện hơn nữa công tácquản lý nhà nước về bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnhGia Lai
2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về bảo trợ
xã hội
- Ph n tích thực trạng quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội trênđịa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai; từ đó chỉ ra các thành công, hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế đó
- Đề xu t các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý nhà nước vềbảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Phạm vi không gian: Huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
+ Phạm vi thời gian: Luận văn ph n tích thực trạng quản lýnhà nước về bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2016-2020 và đề xu t giải pháp đến năm 2025
+ Phạm vi nội dung: Công tác quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
Trang 64 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện các mục tiêu trên, luận văn sử dụng kết hợp
nhiều phương pháp sau:
- Phương pháp thu thập dữ liệu:
+ Dữ liệu thứ c p được thu thập từ các báo cáo của huyện, tỉnh, niên giám thống kê, báo và tạp chí chuyên ngành, Internet,…
+ Dữ liệu sơ c p được thu thập qua khảo sát bảng hỏi với cácđối tượng được nhận bảo trợ xã hội tại huyện Chư Păh Chọn mẫukhảo sát theo phương pháp thuận tiện kết hợp phân tầng theo tỷ lệ(khoảng 5%) đối tượng bảo trợ xã hội ở thời điểm cuối tháng12/2020 tại các xã, thị tr n trên địa bàn huyện Chư Păh
Bảng 1 Phân bổ mẫu khảo sát
Mẫu và tổng thể Tổng thể đối tượng
TXH năm 2020 Mẫu (người)
Trang 7Nguồn: Tổng hợp và tính toán của tác giả, 2021 Để bù đắp phần
hao hụt trong quá trình khảo sát như phiếu không thu về được, thu
về nhưng không hợp lệ… tác giả tăng kíchthước mẫu khảo sát thêm 10% là 135 phiếu khảo sát
Ngoài ra, tác giả còn khảo sát 30 cán bộ công chức quản lýbảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh
Thời gian khảo sát là từ ngày 05 đến ngày 10/12/2021
- Phương pháp ph n tích dữ liệu: Tổng hợp, ph n tích, đánhgiá, thống kê, so sánh đối chứng để hệ thống hóa các cơ sở lý luậnliên quan đến công tác quản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xãhội, tổng hợp các nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước vềhoạt động bảo trợ xã hội, phân tích thực trạng công tác quản lý nhànước về hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnhGia Lai, đề xu t các giải pháp
Dữ liệu thứ c p sau khi thu thập về được làm sạch và thống kê
mô tả bằng phần mềm Excel để thống kê ý kiến của các đối tượngbảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai đối vớicông tác quản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội như nguồnthông tin tiếp cận với chính sách bảo trợ xã hội; mức độ phức tạptrong thực hiện các hồ sơ, thủ tục bảo trợ xã hội; thái độ phục vụcủa cán bộ thực hiện hoạt động bảo trợ xã hội; mức độ kịp thời
Trang 8trong việc thực hiện chi trả bảo trợ xã hội; sự tiếp nhận và giảiquyết khiếu nại, phản ánh, tố cáo của người dân.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước về bảo trợ
xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước vềbảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
- Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn ưu (2005), Giáo trình “QLNN
về kinh tế”, Nhà Xu t bản Lao động xã hội [18] Tác giả đã trình bày
hệ thống quan điểm QLNN về kinh tế Giáo trình gồm bốn nội dungchính, đó là tổng quan, quy luật và nguyên tắc, công cụ và phươngpháp, mục tiêu và chức năng Trong đó tác giả cho rằng:
“ LNN về kinh tế là sự quản lý của nhà nước đối với toàn bộ nềnkinh tế quốc dân bằng quyền lực của nhà nước, thông qua pháp luật,chính sách, công cụ, môi trường, lực lượng vật ch t và tài chính trên
t t cả các lĩnh vực và bao gồm t t cả các thành phần kinh tế” Từ đótác giả khẳng định: “ LNN về kinh tế là nhân tố cơ bản quyết định
sự phát triển của nền kinh tế quốc d n” Có thể nói, những đóng gópcủa tác giả đã giúp chúng ta th y được vai trò quan trọng của LNNđối với nền kinh tế Đ u thầu cũng là một hoạt động, lĩnh
Trang 9vực liên quan đến kinh tế, ảnh hưởng chặt chẽ đến hiệu quả kinh tế
và sự phát triển kinh tế
- Phan Huy Đường (2010), Giáo trình “Quản lý kinh tế”, Nhà
xu t bản Đại học Quốc gia Hà Nội [7] Giáo trình trình bày cơ sở
lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước về kinh tế trong nền kinh
tế thị trường và quá trình đổi mới nền kinh tế thị trường theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam Giáo trình cũng bao gồm một
số nội dung như khái niệm, yếu tố, chức năng, nguyên tắc, phươngpháp, tổ chức bộ máy, thông tin và quyết định quản lý cán bộ, côngchức QLNN về kinh tế
- Đặng Nguyên Anh (2013), “Bảo trợ xã hội ở Việt Nam: Khái niệm, thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Xã hội học, Số 2 (122)/2013 [1].
Trong bài viết này, tác giả đã tổng hợp một số khái niệm về bảo trợ xã hội;phân tích thực trạng hoạt động bảo trợ xã hội tại Việt Nam, trong đó đềcập đến thực trạng thực hiện bảo trợ
xã hội thường xuyên và đột xu t (không thường xuyên) cho các đốitượng yếu thế trong xã hội như người khuyết tật, trẻ em, người già,người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn … và hoạt động trợ giúpngười nghèo, trợ c p ưu đãi cho người có công cách mạng trongnhững năm qua ua đó, đề xu t việc cần phát huy những nguồn lựctiềm tàng trong xã hội, đẩy mạnh công tác xã hội hóa nhằm thu hútrộng rãi các nguồn lực trong và ngoài nước từ các cá nhân, tổ chức
xã hội; nhà nước cần khuyến khích tư nh n, cá nh n, chủ sử dụng laođộng, doanh nghiệp, tổ chức cộng đồng cùng tham gia, phát triểncác hình thức tự nguyện, cung c p dịch vụ bảo trợ xã hội bền
Trang 10vững không vì mục tiêu lợi nhuận, đảm bảo cuộc sống an toàn cho mọi người dân Việt Nam.
- Cục Bảo trợ xã hội thuộc Bộ Lao động – Thương binh và Xã
hội (2018), “Hệ thống các chính sách trợ giúp xã hội”, Nhà xu t bản
Thống kê [2] Trong tài liệu này, nhóm biên soạn đã hệ thống hóacác văn bản, quy định liên quan đến chính sách trợ giúp xã hội củanước ta trong những năm qua Trong đó chia làm 11 mảng chínhsách, gồm: Một là, chủ trương, đường lối nói chung về chính sáchtrợ giúp xã hội; hai là, chính sách đối với người cao tuổi; ba là,chính sách trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật; bốn là, chínhsách trợ giúp xã hội thường xuyên, đột xu t; năm là, chính sách đốivới nạn nhân ch t độc hóa học; sáu là, chính sách đối với trẻ em cóhoàn cảnh đặc biệt khó khăn; bảy là, các quy định đối với cơ sở trợgiúp xã hội; tám là, lĩnh vực HIV/AIDS; chín là, phát triển nghềcông tác xã hội; mười là, nạn nh n bom mìn; mười một là, y tế laođộng xã hội
- Nguyễn Thị Huyên (2011), “Nghiên cứu giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động bảo trợ xã hội của tỉnh Hải Dương”, Luận
văn thạc sỹ, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội [12] Luận văn hệthống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động bảo trợ xã hội;phản ánh, đánh giá thực trạng hoạt động bảo trợ xã hội của tỉnh HảiDương trong những năm qua; đề ra các định hướng và giải phápnhằm hoàn thiện hoạt động bảo trợ xã hội trong thời gian tới chocác đối tượng thụ hưởng chính sách trên địa bàn tỉnh Hải Dương đó
là (1) Tăng cường công tác tuyên truyền; (2) Hoàn thiện tổ chức bộmáy thực hiện công tác bảo trợ xã hội; (3) Đổi mới quy trình xác
Trang 11định đối tượng, xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin cá nhân của đốitượng; (4) Đổi mới trình tự, thủ tục ra quyết định chính sách theohướng giảm bớt gi y tờ, rút ngắn thời gian thực hiện; (5) Nguồnkinh phí để đáp ứng yêu cầu mở rộng đối tượng và (6) Một số giảipháp khác.
- Lê Văn uang (2018), “Quản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam”, Luận văn
thạc sỹ, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng [15] Luận văn
đã hệ thống hóa các v n đề lý luận liên quan đến quản lý nhà nước
về hoạt động bảo trợ xã hội; ph n tích, đánh giá thực trạng quản lýnhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội tại huyện Đại Lộc, tỉnh QuảngNam; trên cơ sở đó, rút ra những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế
để làm cơ sở đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa công tácquản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bàn huyệnĐại Lộc, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới Từ kết quả phân tích,đánh giá thực trạng này, tác giả đã đề xu t một số giải pháp, gồm:Hoàn thiện công tác ban hành, thông tin, tuyên truyền, phổ biếnpháp luật về chính sách bảo trợ xã hội; hoàn thiện công tác tổ chức
bộ máy; hoàn thiện dự toán thu, chi bảo trợ xã hội; hoàn thiện tổchức hoạt động thu, chi bảo trợ xã hội; tăng cường công tác thanhtra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong quá trình thực hiệnchính sách bảo trợ xã hội; nâng cao hiệu quả trong việc giải quyếtkhiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về bảo trợ xã hội
- Trịnh Thị Hồng (2019), “Quản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội trên địa bàn huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum”, Luận
văn thạc sỹ, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng [10]
Trang 12Nghiên cứu trình bày cơ sở lý luận về bảo trợ xây dựng, quản lýnhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội; đánh giá, ph n tích thực trạng.Một số hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về hoạt động bảotrợ xã hội trên địa bàn huyện Kon Plông đó là Hệ thống văn bảnhướng dẫn còn chung chung, chưa cụ thể; công tác truyền thôngchưa s u rộng; việc triển khai thực hiện rà soát, tiếp nhận hồ sơ, lập
hồ sơ giải quyết và chế độ báo cáo từ c p cơ sở lên còn chậm; chưathu hút được nguồn thu từ các nguồn khác; năng lực chuyên môncủa các bộ, công chức c p xã thực hiện công tác quản lý nhà nước vềbảo trợ xã hội còn nhiều hạn chế; việc chi trả hằng tháng còn nhiều
b t cập; công tác kiểm tra, giám sát đối với công tác quản lý nhànước về bảo trợ xã hội còn ít và chưa toàn diện Trên cơ sở đánh giáthực trạng, tác giả đã đề xu t một số giải pháp, cụ thể: Hoàn thiệnviệc ban hành và phổ biến các văn bản pháp luật về bảo trợ xã hội;hoàn thiện công tác tổ chức bộ máy; hoàn thiện hoạt động quản lýtài chính về bảo trợ xã hội; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát
và xử lý vi phạm trong quá trình thực hiện; nâng cao ch t lượng giảiquyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm
- Vũ Thị uyên (2019), “Quản lý nhà nước về công tác bảo trợ
xã hội trên địa bàn huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum”, Luận văn thạc
sỹ, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng [16] Qua nghiêncứu thực trạng, nghiên cứu chỉ ra một số hạn chế trong công tácquản lý nhà nước về công tác bảo trợ xã hội trên địa bàn huyệnNgọc Hồi đó là Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội huyệnchưa quan t m thực hiện việc ban hành các văn bản hướng dẫn cácđơn vị c p dưới (xã, thị tr n); cán bộ thực hiện hoạt động
Trang 13bảo trợ xã hội tại các xã, thị tr n còn lúng túng trong hướng dẫn chongười d n; Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội huyện cũng nhưcác c p, các ngành liên quan tại huyện chưa quan t m, chú trọngnhiều đến việc tổ chức thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biếnpháp luật, chính sách bảo trợ xã hội đến người dân; ch t lượng côngtác lập dự toán thu, chi các khoản bảo trợ xã hội chưa cao; sau thanhtra, kiểm tra về thực hiện hoạt động bảo trợ xã hội của c p xã, thị tr
n, Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội huyện chưa đề nghị xử
lý hoặc xử lý nghiêm khắc đối với các cán bộ có liên quan đến cácsai phạm; ở c p xã vẫn còn tình trạng tiếp nhận, xử lý, giải quyết cácphản ánh, khiếu nại, tố cáo của người dân về bảo trợ xã hội tươngđối chậm trễ Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xu t một số giải pháp đó
là Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sáchbảo trợ xã hội đến người dân; Hoàn thiện tổ chức bộ máy hoạt độngbảo trợ xã hội; Hoàn thiện công tác thu, chi bảo trợ xã hội; Tăngcường thanh tra, kiểm tra bảo trợ xã hội; Hoàn thiện việc giải quyếtkhiếu nại, tố cáo về bảo trợ xã hội và Giải pháp khác
Có thể th y các công trình nghiên cứu trên đều có giá trị lý luận vàthực tiễn quan trọng đối với tác giả trong việc bảo trợ xã hội vàquản lý nhà nước về hoạt động bảo trợ xã hội cũng như đánh giáthực trạng bảo trợ xã hội của nước ta nói chung và tại một số địaphương nói riêng Tuy nhiên, tùy theo đặc thù của từng địa phương,các tác giả đã đề xu t các giải pháp khác nhau đảm bảo phù hợp vớiđặc thù từng vùng để nâng cao công tác quản lý nhà nước về hoạtđộng bảo trợ xã hội Tuy nhiên, tại huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai,
