xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong điều kiện kinh tế thị trường ở tỉnh bắc giang hiện nay

Cán bộ tốt hay kém chính là chất lợng ngời cán bộ,trong đó bao gồm cả đạo đức cách mạng và tài năng so với yêu cầu, nhiệm vụ.Thiếu một trong hai yếu tố cơ bản là đức hoặc tài, ngời cán b

Để lãnh đạo quản lý nhà nớc, thúc đẩy đất nớc phát triển theo mục tiêucủa Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn, ngời cán bộ cách mạng phải có cả đứclẫn tài, trong đó đức là gốc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: "Cũng nh sông thì

có nguồn mới có nớc, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không

có gốc thì cây héo Ngời cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dùtài giỏi mấy cũng không lãnh đạo đợc nhân dân Vì muốn giải phóng cho dântộc, giải phóng cho loài ngời là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo

đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?"[49, tr.253]

Thực tế cho thấy, sau gần 20 năm thực hiện đờng lối đổi mới do ĐảngCộng sản Việt Nam khởi xớng và lãnh đạo, đất nớc đang chuyển mình và tiếptục đạt đợc những thành tựu to lớn, góp phần vào những thắng lợi ấy, phải kể

đến ý nghĩa của việc xây dựng, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng của

đội ngũ cán bộ cách mạng nói chung và đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sởnói riêng Bởi lẽ, họ là những ngời cán bộ trực tiếp tiếp xúc, lãnh đạo vàphục vụ nhân dân trong việc vận dụng, thực hiện những chủ trơng, đờng lối,chính sách của Đảng và Nhà nớc ở cơ sở Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cựcthì với mặt trái của nền KTTT, cùng với sự chống phá của các thế lực thù

địch và sự yếu kém trong công tác giáo dục t tởng, lý luận, rèn luyện đạo

đức cách mạng trong những năm vừa qua ở nớc ta đã dẫn tới "Tình trạngtham nhũng, suy thoái về t tởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phậnkhông nhỏ cán bộ, đảng viên là rất nghiêm trọng" [20, tr.16] Đáng chú ý là

sự suy thoái về phẩm chất này trong cán bộ vẫn đang có chiều h ớng giatăng làm xói mòn bản chất cách mạng của đội ngũ cán bộ, cản trở việc thựchiện đờng lối, chủ trơng của Đảng, làm giảm uy tín của Đảng, gây bất bình

và làm giảm lòng tin trong nhân dân, ảnh hởng xấu đến sự nghiệp cách

mạng của toàn dân tộc, tạo thành nguy cơ lớn đe dọa sự sống còn của chế

độ ta Tình hình t tởng đạo đức ở đội ngũ cán bộ, đảng viên, cán bộ chủchốt cấp cơ sở của tỉnh Bắc Giang cũng không nằm ngoài cái chung đó Vìvậy, việc tiếp tục khẳng định vai trò và xây dựng đạo đức cách mạng ở ng ờicán bộ nói chung và đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói riêng lại càngnổi lên đặc biệt quan trọng trong giai đoạn hiện nay

Với những lý do trên, việc nghiên cứu vấn đề Xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong điều kiện kinh tế thị trờng ở tỉnh Bắc Giang hiện nay là việc làm hết sức cơ bản và cần thiết.

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng nói chung và xây dựng đạo

đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo nói riêng trong điều kiện KTTT

ở nớc ta đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học Cho

đến nay đã có nhiều công trình đợc công bố với những mức độ, cách tiếpcận khác nhau, trong đó có những công trình có liên quan trực tiếp đến đềtài nh:

* Về đạo đức cách mạng có:

- "Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng", Nxb Sự thật, Hà Nội, 1976

- "Chủ động và tích cực xây dựng đạo đức mới", Nxb Sự thật, Hà Nội, 1983

- "Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề đạo đức cách mạng", Nxb Thôngtin lý luận, Hà Nội, 1986

- "Nâng cao đạo đức cách mạng theo gơng Bác Hồ vĩ đại", Tạp chíCộng sản, số 5-1988

- "T tởng đạo đức cách mạng - truyền thống, dân tộc, nhân loại", VũKhiêu (chủ biên), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1993

* Về đạo đức cách mạng đối với cán bộ trong điều kiện KTTT hiện nay:

- "Hồ Chí Minh với vấn đề đạo đức cán bộ", Đức Vợng, Nxb CTQG,

Hà Nội, 1995

- "Đạo đức, phong cách, lề lối làm việc của công chức theo t tởng Hồ Chí

Minh", Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1998, Thang Văn Phúc (chủ biên).

- "Những vấn đề đạo đức trong điều kiện KTTT", Viện Thông tin khoahọc xã hội, Hà Nội, 1996

- "Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện KTTT ở nớc ta hiện nay",Nguyễn Trọng Chuẩn - Nguyễn Văn Phúc (đồng chủ biên), Nxb CTQG, HàNội, 2003

- "Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong nền KTTT với việc xây

dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý ở nớc ta hiện nay", Nguyễn Chí Mỳ,

Nxb Quốc gia Hà Nội, 1999

- "T tởng Hồ Chí Minh về rèn luyện đạo đức cán bộ đảng viên", PhạmQuốc Thành, Nxb CTQG, Hà Nội, 2004

* Một số luận án, luận văn có liên quan đến đề tài:

- "Sự hình thành đạo đức XHCN trong điều kiện quá độ lên CNXH bỏ

qua giai đoạn phát triển TBCN", Nguyễn Ngọc Long, Luận án tiến sĩ triết

học, Hà Nội, 1982

- "Vấn đề đạo đức cách mạng của ngời cán bộ hậu cần quân đội nhân

dân Việt Nam trong điều kiện hiện nay", Hà Nguyên Cát - Luận án tiến sĩ triết

học, 2000

- "Quan hệ cá nhân - xã hội trong t tởng đạo đức Hồ Chí Minh với vấn

đề giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ quản lý lãnh đạo hiện nay", Phạm

Huy Kỳ, Luận án tiến sĩ triết học, 2001

- "Quan hệ kinh tế và đạo đức trong việc xây dựng đạo đức mới cho

đội ngũ cán bộ, đảng viên cơ sở hiện nay", Dơng Xuân Lộc, luận văn thạc sĩ

triết học, 2001

- "Vấn đề xây dựng đạo đức cho cán bộ cơ sở trong điều kiện KTTT ở

Việt Nam hiện nay (qua thực tế tỉnh Thái Bình)", Đặng Thanh Giang, Luận

văn thạc sĩ triết học, 2001

- "Vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng cho ngời cán bộ chủ chốt cơ

sở ở tỉnh Đăk Lăk trong điều kiện KTTT hiện nay", Nguyễn Tuyên Quang,

Luận văn thạc sĩ triết học, 2003

Vấn đề đạo đức cách mạng và vai trò của nó trong sự nghiệp đổi mới ởnớc ta hiện nay là vấn đề rộng lớn và phức tạp, cần đợc tiếp tục đi sâu nghiêncứu Đặc biệt là vấn đề đạo đức của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Bắc Giangcũng cha có công trình nào đề cập một cách có hệ thống dới góc độ triết học,

vì thế chúng tôi chọn đề tài "Xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong điều kiện kinh tế thị trờng ở tỉnh Bắc Giang hiện nay" để viết luận văn thạc sĩ triết học.

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

Mục đích của luận văn:

Từ thực tế tỉnh Bắc Giang, luận văn phân tích thực trạng đạo đức của

đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong điều kiện KTTT hiện nay, trên cơ sở

đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng đạo đức cách mạng cho

đội ngũ cán bộ này

Nhiệm vụ của luận văn:

- Trình bày tầm quan trọng, nội dung và yêu cầu của đạo đức cáchmạng đối với ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Việt Nam hiện nay

- Phân tích thực trạng đạo đức của ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong

điều kiện KTTT hiện nay ở tỉnh Bắc Giang và nguyên nhân của nó

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng đạo đức cách mạngcho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Bắc Giang hiện nay

4 Phạm vi và đối tợng nghiên cứu

Luận văn không nghiên cứu tất cả những đối tợng cán bộ lãnh đạo,cũng không nghiên cứu tất cả các phẩm chất của ngời cán bộ lãnh đạo theoyêu cầu của sự nghiệp đổi mới, mà chỉ nghiên cứu về phẩm chất đạo đức cáchmạng và vai trò của nó với hoạt động của ngời cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấpcơ sở ở tỉnh Bắc Giang

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những ngời làm công tác Đảng, chínhquyền, mặt trận, đoàn thể ở cơ sở (xã, phờng, thị trấn) bao gồm các chức danhnh: Bí th, phó Bí th Đảng ủy; Chủ tịch, phó Chủ tịch ủy ban nhân dân; Chủtịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Mặt trận và các đoàn thể chính trị khác(Theo Nghị định số 9/1998/NĐ-CP ngày 23 tháng 01 năm 1998)

5 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu

vụ đã đề ra

6 Đóng góp của luận văn

- Góp phần làm rõ thực trạng đạo đức của cán bộ chủ chốt cấp cơ sởtrong điều kiện kinh tế thị trờng ở Bắc Giang hiện nay.

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng đạo đức cách mạngcho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở của tỉnh Bắc Giang hiện nay

7 ý nghĩa của luận văn

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc xây dựng, hoạch

định chiến lợc, kế hoạch đào tạo, bồi dỡng nâng cao đạo đức cách mạng cho

đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tỉnh Bắc Giang

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo để giảng dạy môn triết họcMác - Lênin nói chung và phần đạo đức học nói riêng

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,luận văn gồm 2 chơng, 4 tiết

Chơng 1

Đạo đức cách mạng, tầm quan trọng, nội dung và yêu cầu

của việc xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ

chủ chốt cấp cơ sở ở việt nam hiện nay

1.1 đạo đức và sự biến đổi của đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trờng ở Việt Nam hiện nay

1.1.1 Đạo đức và đạo đức cách mạng

1.1.1.1 Khái niệm đạo đức

Danh từ đạo đức bắt nguồn từ tiếng La tinh là Mos - lề thói(morolia) - nghĩa là có liên quan với lề thói, đạo nghĩa Còn luân lý đợcxem nh đồng nghĩa với đạo đức có gốc từ tiếng Hy Lạp là ethicos - lề thói,tập tục Khi nói đến đạo đức là nói đến lề thói và tập tục, biểu hiện mốiquan hệ nhất định giữa ngời với ngời trong sự giao tiếp với nhau hàng ngày.Sau này ngời ta thờng phân biệt hai khái niệm: Mozal là đạo đức, cònethicos là đạo đức học

ở phơng Đông, các học thuyết về đạo đức của ngời Trung Quốc cổ đạixuất hiện sớm, lần đầu tiên xuất hiện trong "Kim văn" đời nhà Chu và từ đótrở đi nó đợc ngời Trung Quốc cổ đại sử dụng nhiều để chỉ những yêu cầu,những nguyên tắc do cuộc sống đặt ra mà mỗi ngời phải tuân theo

Quan điểm duy tâm tôn giáo coi đạo đức là những nguyên tắc, nhữngchuẩn mực đợc rút ra từ trong đầu óc thiếu cơ sở thực tiễn lịch sử, chẳng hạn

nh thợng đế, ý niệm tuyệt đối, tự ý thức, hoặc một bản tính ngời trừu tợng nào

đó, rồi đem áp đặt vào đời sống hiện thực của con ngời

Với thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, dựa trên sự kếthừa có chọn lọc những quan niệm về đạo đức trớc đó, đồng thời đặt nền tảngkhoa học cho một nền đạo đức mới - đạo đức cộng sản chủ nghĩa, quan điểmmác xít cho rằng: đạo đức là sản phẩm của điều kiện kinh tế - xã hội, trong đónhân tố quy định đạo đức là các quan hệ kinh tế, lợi ích là cái chi phối trựctiếp, là cơ sở khách quan của đạo đức, " lợi ích hiểu một cách đúng đắn lànguyên tắc của toàn bộ đạo đức" Dới góc độ nhận thức luận, đạo đức là mộthiện tợng tinh thần, một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội, là tính thứ hai sovới tồn tại xã hội Tính chất đặc biệt của đạo đức thể hiện trong quá trình hìnhthành các quy tắc đạo đức, đó là do sự thừa nhận của số đông trong xã hội hay

sự thừa nhận của một giai cấp nhất định

Dới góc độ chức năng, đạo đức điều chỉnh hành vi của con ngời bằngnhững chuẩn mực và quy tắc đạo đức theo yêu cầu của xã hội Mục đích lànhằm đảm bảo lợi ích chung của xã hội hay lợi ích cơ bản của giai cấp đã đề

ra chuẩn mực, quy tắc đạo đức ấy Với t cách là một hình thái ý thức xã hội,

đạo đức có chức năng nhận thức thông qua sự phản ánh tồn tại xã hội Qua đó

đem lại tri thức, ý thức đạo đức cho chủ thể, hình thành đạo đức cá nhân và trởthành cơ sở để cá nhân điều chỉnh hành vi, hiện thực hoá đạo đức Với chứcnăng giáo dục, đạo đức giúp cho con ngời hình thành những quan điểm,nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực cơ bản để đánh giá hành động đạo đức xã hội

và những hành vi đạo đức của bản thân mỗi con ngời

Cách tiếp cận thứ ba là xem xét đạo đức với tính cách là hệ giá trị Sựhình thành, phát triển và hoàn thiện hệ thống giá trị đạo đức không tách rời sựphát triển và hoàn thiện của ý thức đạo đức và sự điều chỉnh đạo đức Nếu hệthống giá trị đạo đức phù hợp với sự phát triển, tiến bộ thì hệ thống ấy sẽ mangtính tích cực, mang tính nhân đạo Ngợc lại, hệ thống ấy sẽ là tiêu cực, phản

động, phản nhân đạo nếu nó đi ngợc lại với sự phát triển, sự tiến bộ

Nh vậy, "Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyêntắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của conngời trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng đợc thực hiện bởi niềmtin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của d luận xã hội" [26, tr.8]

Là yếu tố cốt lõi của tính cách con ngời, đạo đức có vai trò hết sứcquan trọng trong đời sống xã hội, là một trong những phơng thức cơ bản để

điều chỉnh hành vi con ngời, làm cho cá nhân và xã hội cùng tồn tại và pháttriển Chính vì thế mà các giai cấp, các tập đoàn xã hội tiến bộ, cách mạng baogiờ cũng xem đạo đức nh là một trong những công cụ cơ bản, động lực nhằmthúc đẩy sự phát triển của xã hội

Có thể nói, lịch sử t tởng nhân loại cũng là lịch sử phát triển của đạo đức

Đạo đức xã hội nguyên thủy dựa trên nguyên tắc về sự bình đẳng, hợp tác, nhng

ở trình độ rất thấp, đạo đức còn mang tính sơ khai, song nó có ý nghĩa là tiền đềcho sự hình thành và phát triển đạo đức sau này Kế tiếp đạo đức xã hội nguyênthủy là các kiểu đạo đức của xã hội chiếm hữu nô lệ, đạo đức phong kiến, đạo

đức t sản và sau nó là đạo đức mới - đạo đức cộng sản chủ nghĩa Đây là nhữngnấc thang phát triển về chất trong lịch sử đạo đức nhân loại

1.1.1.2 Đạo đức cách mạng

Về mặt lịch sử, đạo đức mới đã tồn tại và phát triển trớc khi tồn tại xãhội XHCN, nó đợc hình thành từ cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp côngnhân chống lại giai cấp t sản, nhằm thiết lập địa vị thống trị của mình Chínhnội dung của cuộc đấu tranh đó quy định sự phát triển nội dung của đạo đứcmới Trong quá trình xây dựng CNXH, đạo đức mới của giai cấp vô sản ngàycàng trở thành đạo đức chung của nhân dân Và trong tơng lai trở thành đạo

đức chung của nhân loại là đạo đức cộng sản sau khi đã qua giai đoạn trunggian của nó là đạo đức XHCN

Để nhấn mạnh vai trò nhân tố tinh thần của đạo đức mới góp phần vàothắng lợi của cách mạng XHCN; để phù hợp với thực tiễn cách mạng ViệtNam; trong luận văn này chủ yếu sử dụng khái niệm "đạo đức cách mạng"theo quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh

"Đạo đức cách mạng" theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là đạo đức mới

-đạo đức cộng sản chủ nghĩa ở Việt Nam.

Đạo đức cách mạng theo Hồ Chí Minh, không những khác mà còn đốilập với đạo đức của các giai cấp bóc lột thống trị xã hội Đạo đức cách mạng đợcnảy sinh, tồn tại và phát triển trên cơ sở của chế độ công hữu về t liệu sản xuất;

nó đợc hình thành, phát triển cùng với quá trình vận động, phát triển sự nghiệpcách mạng của nhân dân Đồng thời nó kế thừa và phát triển tinh hoa đạo đứctruyền thống dân tộc và của nhân loại Đặc biệt là đạo đức Mác - Lênin

Đạo đức cách mạng Việt Nam đợc hình thành, phát triển gắn liền vớithực tiễn cách mạng Việt Nam Nó là sự phản ánh quá trình đấu tranh cáchmạng của giai cấp công nhân, nông dân và các tầng lớp tiến bộ khác nhằmgiành độc lập dân tộc và đa đất nớc đi lên xây dựng CNXH Vì vậy, tiếp cậnkhái niệm "đạo đức cách mạng", cũng cần phải xem xét dới góc độ nhận thứcluận, chức năng cơ bản và giá trị nhân cách Cũng nh các hệ thống lý luận đạo

đức khác, lý luận đạo đức cách mạng là kết quả của sự phản ánh tồn tại xã hội.Nhng với tính cách là trình độ phản ánh cao nhất của ý thức đạo đức - mộthình thái ý thức xã hội đặc biệt - lý luận đạo đức phản ánh bản chất của tồn tạixã hội mà cụ thể là các quan hệ sản xuất, biểu hiện ra là các quan hệ lợi ích.Cho nên đạo đức cách mạng kế thừa đặc điểm chung của hệ thống lý luận đạo

đức trong lịch sử, phản ánh quan hệ lợi ích các giai cấp, các tầng lớp khácnhau trong xã hội Sự khác nhau căn bản giữa đạo đức cách mạng với các kiểu

đạo đức trớc đây đợc thể hiện ở chỗ:

Thứ nhất, đạo đức cách mạng mang tính cách mạng và khoa học.

Đạo đức cách mạng là đạo đức phản ánh lợi ích cơ bản của giai cấpcông nhân, mang bản chất giai cấp công nhân, giai cấp có sứ mệnh lịch sửlãnh đạo cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi trong cuộc đấu tranh giành độclập dân tộc, dân chủ và đi lên CNXH Mục tiêu lý tởng đó phù hợp với quyluật vận động phát triển của lịch sử xã hội, đồng thời phù hợp với quy luật tiến

bộ của đạo đức nhân loại, vì nó hớng tới mục tiêu giải phóng triệt để con ngờikhỏi sự áp bức bất công trong xã hội C.Mác đã từng nhấn mạnh: "phải lật đổtất cả những quan hệ biến con ngời thành một sinh vật bị làm nhục, bị nô dịch,

bị bỏ rơi, bị khinh rẻ" [44, tr.581] Mặt khác chính sự nghiệp cách mạng củagiai cấp công nhân đòi hỏi lý luận nói chung và lý luận đạo đức nói riêng phải

đạt đến trình độ khoa học mới đáp ứng đợc yêu cầu của thực tiễn cải tạo xãhội do giai cấp công nhân và nhân dân lao động tiến hành

Tính cách mạng và khoa học của lý luận đạo đức cách mạng không chỉ thểhiện ở sự phản ánh sáng tạo thực tiễn cách mạng Việt Nam với t cách là nguồn gốcchủ yếu của nó, mà còn thể hiện ở sự phê phán, chọn lọc, kế thừa tinh hoa truyềnthống đạo đức của dân tộc và nhân loại trong quá trình hình thành và phát triển

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khái quát: "Học thuyết Khổng Tử có u

điểm của nó là sự tu dỡng đạo đức cá nhân Tôn giáo Jêsu có u điểm của nó là lòngnhân ái cao cả Chủ nghĩa Mác có u điểm của nó là phơng pháp làm việc biệnchứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có u điểm là chính sách của nó phù hợp với điềukiện nớc ta Tôi cố gắng làm ngời học trò nhỏ của các vị ấy" [67, tr.92]

T tởng đó đã thể hiện thái độ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với các disản t tởng trong lịch sử Nắm vững phép biện chứng duy vật của Mác, dựa trêncơ sở thực tiễn cách mạng Việt Nam, Ngời đã có thái độ khoa học và cáchmạng đối với đạo đức cũ trong việc kế thừa, cải biến những yếu tố hợp lý gópphần hình thành nên lý luận về đạo đức cách mạng ở Việt Nam

Sự khác nhau giữa các kiểu đạo đức không phải ở hình thức ngôn ngữ

mà thực chất là ở nội dung - kết quả của sự phản ánh hiện thực đạo đức chứa

đựng trong ngôn ngữ với t cách là hình thức biểu hiện của nó Nội dung cơbản của đạo đức cách mạng đợc thể hiện ở: chủ nghĩa tập thể, lao động tự giácsáng tạo, chủ nghĩa yêu nớc kết hợp với chủ nghĩa quốc tế và chủ nghĩa nhân

đạo XHCN Trong các nội dung đó, đạo đức cách mạng thể hiện rõ tính chấtcách mạng và khoa học, là tiêu chí quan trọng để phân biệt sự khác nhau căn

bản giữa đạo đức cách mạng với các kiểu đạo đức trớc đây bao gồm: đạo đứctrong xã hội nguyên thủy, đạo đức trong xã hội chiếm hữu nô lệ, đạo đứcphong kiến, đạo đức t sản, đạo đức tiểu t sản, đạo đức tôn giáo Bởi vì, khixem xét phẩm chất đạo đức là xem xét ở khía cạnh tốt - xấu, tích cực - tiêucực, thiện - ác, cao thợng hay thấp hèn tức là thẩm định giá trị Khác với các

hệ giá trị đạo đức cũ, đạo đức cách mạng là hệ giá trị đạo đức tiên tiến, phùhợp với sự phát triển, sự tiến bộ của con ngời và xã hội Thực tiễn cách mạngnớc ta cũng đã khẳng định những giá trị đạo đức của xã hội Việt Nam hơn nửathế kỷ qua Mặc dù tính cách mạng và khoa học của đạo đức cách mạng đợcthể hiện trong hệ thống những nguyên tắc cơ bản trên, song nó không mangtính cố định, giáo điều mà đòi hỏi phải đợc bổ sung, phát triển cho phù hợpvới sự vận động của thực tiễn cách mạng ở mỗi thời kỳ, giai đoạn khác nhaucủa cách mạng, trên cơ sở những nguyên tắc cơ bản của đạo đức cách mạng,Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã bổ sung, phát triển những nội dung cụthể Từ "t cách ngời cách mệnh" đến "đạo đức cách mạng" rồi đến "Di chúc"coi nh những cột mốc đánh dấu sự phát triển về nội dung đạo đức cách mạng,làm cho nội dung ấy ngày càng đúng đắn, sâu sắc và phong phú hơn Tínhcách mạng và khoa học của lý luận đạo đức cách mạng còn đợc thể hiện ởchiến lợc và sách lợc nhằm hiện thực hóa những yêu cầu của đạo đức cáchmạng trong đời sống thực tiễn, biến nó thành phẩm chất nhân cách của ngờicách mạng trong đời sống thực tiễn Đó là thông qua giáo dục và rèn luyện từthực tiễn cách mạng, bằng đấu tranh tự phê bình và phê bình, xây đi đôi vớichống, nêu gơng về đạo đức thông qua "ngời tốt việc tốt" Chính bằng phơngpháp đó mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã tạo nên một thế hệ nhữngngời cách mạng với những tấm gơng sáng ngời về đạo đức trong sự nghiệp

đấu tranh giành độc lập cho dân tộc

Thứ hai, đạo đức cách mạng ra đời từ thực tiễn, nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đấu tranh giành độc lập dân tộc, đa đất nớc đi lên chủ nghĩa xã hội Vì vậy, đạo đức cách mạng là đạo đức mang tính thực tiễn có chức năng chỉ đạo hành vi, cải tạo xã hội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Làm cách mạng để cải tạo xã hội

cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhng nó cũng là một nhiệm vụrất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mớigánh đợc nặng và đi đợc xa Ngời cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm

nền tảng, mới hoàn thành đợc nhiệm vụ vẻ vang" [52, tr.282-293] Nh vậy, đạo

đức cách mạng chính là cơ sở đảm bảo cho hoạt động "cải tạo xã hội cũ thànhxã hội mới" của ngời cách mạng Chức năng chỉ đạo hành vi trong hoạt độngcải tạo xã hội của đạo đức cách mạng là một đặc trng cơ bản để phân biệt với

đạo đức duy tâm, tôn giáo và đạo đức của các giai cấp thống trị bóc lột đã cótrong lịch sử Trong chừng mực nhất định, đạo đức duy tâm, tôn giáo là đạo

đức thể hiện sự bất lực của con ngời, nó không những không chống lại sựthống trị tàn bạo của bọn bóc lột mà còn bào chữa, che đậy cho những hành vivô đạo đức của kẻ đi áp bức, bóc lột Chức năng chỉ đạo hành vi trong hoạt

động cải tạo xã hội của đạo đức cách mạng cũng khác về chất so với đạo đứccủa giai cấp thống trị phản động, là thứ đạo đức trói buộc con ngời trong vòngcơng tỏa của những khuôn phép bảo vệ cho lợi ích cơ bản của thiểu số ngờithống trị, chà đạp lên lợi ích của đa số ngời lao động Tính thực tiễn của đạo

đức cách mạng phải là "công cụ phá hoại xã hội cũ của kẻ bóc lột, và đoàn kếttoàn thể quần chúng lao động chung quanh giai cấp vô sản là ngời sáng lập raxã hội mới của ngời cộng sản" [43, tr.369-371] Đạo đức cách mạng hớng conngời, trớc hết là những đại biểu u tú nhất của giai cấp công nhân và nhân dânlao động trong cuộc đấu tranh xóa bỏ trật tự xã hội cũ của bọn thực dân phongkiến, thực hiện độc lập dân tộc và xây dựng một xã hội mới - xã hội XHCN ởViệt Nam Do đó tính tiên phong, tinh thần xóa bỏ cái lạc hậu, xây dựng cáimới là đặc trng nổi bật của đạo đức cách mạng

Thứ ba, đạo đức cách mạng là sự thống nhất hữu cơ giữa phẩm chất chính trị và phẩm chất đạo đức.

Sự thống nhất giữa phẩm chất chính trị và phẩm chất đạo đức bắtnguồn từ nhiệm vụ giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp Đây vừa là mụctiêu lý tởng chính trị, vừa là mục tiêu lý tởng đạo đức của giai cấp công nhânViệt Nam Sự thống nhất đó đợc thể hiện sinh động ở nhân cách Hồ Chí Minh,cả cuộc đời của Ngời, toàn bộ động cơ, ý chí và hành động đều vì quyền lợicủa Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân và góp phần vào sự nghiệp đấu tranhgiải phóng con ngời mà trớc hết là những ngời cùng khổ, bị áp bức, bóc lột

Ngay từ khi bớc vào con đờng cách mạng, Hồ Chí Minh đã ý thức rất

rõ ràng và sâu sắc vai trò của đạo đức cách mạng đối với sự nghiệp cáchmạng Ngời coi đạo đức cách mạng là gốc, là nền tảng của ngời cách mạng:

"Cũng nh sông thì có nguồn mới có nớc, không có nguồn thì sông cạn Ngời

cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng khônglãnh đạo đợc nhân dân" [49, tr.252-253] Ngời cách mạng phải có đạo đứccách mạng làm nền tảng mới hoàn thành đợc nhiệm vụ cách mạng Đạo đứccách mạng phải chuyển hóa thành phẩm chất nhân cách của ngời cách mạng,giữ vị trí là yếu tố cơ bản của nhân cách Chỉ nh vậy, đạo đức cách mạng mớithể hiện đợc vai trò cải tạo xã hội thông qua hoạt động của con ngời với t cách

là chủ thể cách mạng Thực hiện sự chuyển hóa những yêu cầu của đạo đứccách mạng thành phẩm chất nhân cách của ngời cách mạng, đợc Hồ Chí Minh

đặc biệt chú trọng ngay từ những năm 20 của thế kỷ XX, khi Ngời tiến hành

đào tạo lớp cán bộ ở Quảng châu - Trung Quốc nhằm chuẩn bị tiền đề chocách mạng Việt Nam Nội dung đào tạo đợc mở đầu bằng "t cách một ngờicách mệnh", trong đó Hồ Chí Minh quy thành ba vấn đề cơ bản: Đối với mình,

đối với ngời và đối với công việc Trớc hết đối với mình, ngời cán bộ cáchmạng phải cần, kiệm, liêm chính, chí công, vô t, kiên trì, ham học, không hiếudanh, không kiêu ngạo, nói đi đôi với làm, trung thành với lý tởng, hy sinhphấn đấu, không tham lam, biết giữ bí mật Đối với ngời, nghĩa là trong quan

hệ với mọi ngời, với đoàn thể, ngời cán bộ cách mạng phải thể hiện lòng vịtha, khoan dung, yêu thơng, ý thức kỷ luật, trách nhiệm Đối với công việc,ngời cán bộ cách mạng phải có nguyên tắc, sát thực tiễn, tinh thần kỷ luật,dũng cảm, quyết đoán Ngời cán bộ cách mạng phải có t cách nh vậy thì mới

có thể tiếp nhận và vận dụng đợc đờng lối cách mạng "T cách một ngời cáchmệnh" là sự mở đầu cho việc xây dựng đạo đức cách mạng, biến những yêucầu của đạo đức cách mạng thành phẩm chất nhân cách của ngời cách mạng

Theo góc độ giá trị - nhân cách, thì đạo đức cách mạng là hệ thốngnhững phẩm chất đạo đức tạo nên nền tảng nhân cách, cùng với năng lực làhai yếu tố cơ bản tạo lập nên phẩm giá của ngời cán bộ cách mạng Giá trịnhân cách của ngời cán bộ cách mạng đợc thể hiện qua thái độ, hành vi đốivới Đảng, đối với Tổ quốc, đối với cách mạng, đối với nhân dân, đối với đồngchí, đối với gia đình, đối với bản thân và đối với kẻ thù - đó là suốt đời đấutranh cho Đảng, cho cách mạng tận trung với nớc, tận hiếu với dân, ra sứcphấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng, hết lòng phục vụ giai cấp côngnhân và nhân dân lao động Và vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình g -

ơng mẫu trớc mọi việc Những phẩm chất đạo đức trên là cơ sở, điều kiện

đảm bảo cho hoạt động của ngời cách mạng đạt hiệu quả, chất lợng cao

trong thực hiện nhiệm vụ, đồng thời là cái tạo nên đặc trng của đạo đứccách mạng, đó là sự thống nhất hữu cơ giữa phẩm chất chính trị và phẩmchất đạo đức.

Nhấn mạnh đức, nhng Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn gắn chặt đức vớitài, đó là hai yếu tố cơ bản cấu thành nhân cách của ngời cách mạng Hồ ChíMinh đã từng khẳng định: "Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộtốt hay kém" [49, tr.273] Cán bộ tốt hay kém chính là chất lợng ngời cán bộ,trong đó bao gồm cả đạo đức cách mạng và tài năng so với yêu cầu, nhiệm vụ.Thiếu một trong hai yếu tố cơ bản là đức hoặc tài, ngời cán bộ cách mạng khôngthể thực hiện tốt đợc vai trò, chức năng xã hội của họ, bởi vì: "có tài phải có đức

Có tài không có đức, tham ô hủ hóa có hại cho nớc Có đức không có tài nh ôngbụt ngồi trong chùa, không giúp ích gì đợc ai" [51, tr.184] Nh vậy, nhu cầukhách quan của nhiệm vụ cách mạng đòi hỏi ngời cán bộ cách mạng phải có

đức, đồng thời phải có tài, phải vừa hồng vừa chuyên Đó là điều kiện cơ bản

đảm bảo cho ngời cán bộ cách mạng hoàn thành vai trò, chức năng xã hội của

họ, là ngời tổ chức và lãnh đạo nhân dân làm cách mạng Trong mối quan hệbiện chứng giữa đức và tài thì đức là gốc, là nền tảng - theo nghĩa đạo đứccách mạng là cơ sở hớng đích của tài năng, đồng thời là động lực, là sự thôithúc nội tâm, thúc đẩy tài năng phát triển Đạo đức cách mạng làm cho mỗingời cán bộ hiểu rõ ý nghĩa giá trị của mỗi việc làm, của từng nhiệm vụ mà họ

đợc phân công đảm nhận, từ đó hớng toàn bộ tài năng, sức lực của mình đểhoàn thành Đạo đức cách mạng còn đóng vai trò là động lực bên trong thôithúc ngời cán bộ không ngừng phấn đấu nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn cách mạng Tài năng

là điều kiện cực kỳ quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu và lý tởng của đạo

đức Thiếu tài năng, ngời cán bộ không có đủ điều kiện, cơ sở khoa học để thểhiện đạo đức cách mạng trong thực tiễn

Đạo đức cách mạng ở Việt Nam do Hồ Chí Minh khởi xớng và cùng

Đảng ta xây dựng, bồi dỡng cho các thế hệ cách mạng nớc ta Xét về tính giaicấp và mục đích, nó thống nhất với đạo đức của giai cấp vô sản, đạo đức cộngsản mà C.Mác, Ăngghen là những ngời đặt nền móng và Lênin là ngời kếthừa, phát triển Đạo đức cách mạng, đạo đức cộng sản đều mang tính giai cấpcông nhân Mục đích cuối cùng là góp phần giải phóng triệt để con ngời, trớchết là giai cấp công nhân và nhân dân lao động thoát khỏi áp bức, bất công xã

hội Do vậy, nó là đạo đức trong hành động và cải tạo xã hội, khẳng địnhphẩm chất cao quý của ngời lao động trong sự nghiệp đấu tranh giải phóngmình Lênin từng nhấn mạnh, đạo đức đó giúp loài ngời tiến lên cao hơn,thoát khỏi ách bóc lột lao động Đạo đức cách mạng ở Việt Nam là một đặc thùcủa đạo đức cộng sản Tính đặc thù này đợc quy định bởi thực tiễn cách mạngViệt Nam, truyền thống đạo đức dân tộc và dấu ấn sắc thái Hồ Chí Minh.

Đạo đức cách mạng đợc tiếp cận từ góc độ nhận thức luận, chức năngcơ bản và giá trị nhân cách nổi lên những đặc trng nh đã phân tích trên - đó lànhững thành phần cơ bản cấu thành nội hàm khái niệm đạo đức cách mạng, làcơ sở để luận văn đa ra quan niệm về đạo đức cách mạng nh sau:

Đạo đức cách mạng là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh thực tiễncách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, là sự thống nhất hữucơ giữa phẩm chất chính trị và phẩm chất đạo đức tạo nên nền tảng nhân cáchcủa ngời cách mạng, là động lực cải tạo cái cũ, xây dựng cái mới nhằm thựchiện lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dântộc Việt Nam là giành độc lập dân tộc, đa đất nớc đi lên chủ nghĩa xã hội

Nội dung của khái niệm đạo đức cách mạng đợc hiểu theo nghĩa rộng

là tổng hòa những phẩm chất chính trị - đạo đức, đó là lòng trung thành vô hạnvới mục tiêu, lý tởng cách mạng, chủ nghĩa tập thể, lao động tự giác sáng tạo,chủ nghĩa yêu nớc kết hợp với chủ nghĩa quốc tế XHCN, chủ nghĩa nhân đạocộng sản chủ nghĩa và những phẩm chất đạo đức cá nhân nh tính trung thực,khiêm tốn, dũng cảm, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô t Những phẩmchất đạo đức cách mạng trên thống nhất hữu cơ trong nhân cách của ngời cáchmạng

1.1.2 Sự biến đổi của đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trờng ở Việt Nam hiện nay

Hàng ngàn năm ở nớc ta tồn tại nền sản xuất tự túc, tự cấp không tạo

ra thị trờng hàng hóa Khi đi vào xây dựng CNXH, với thói quen của t duykinh tế truyền thống và chịu ảnh hởng của các nớc XHCN trớc đây, chúng takhông chấp nhận nền KTTT và cho rằng chỉ có CNXH mới có kế hoạch hóa,

đồng nhất kinh tế kế hoạch hóa với CNXH Nhà kinh tế học ngời anhPsamuelson đã nhận định: Nền kinh tế chỉ có thể phát triển khi kết hợp đợchai bàn tay: bàn tay "vô hình" là cơ chế thị trờng và bàn tay "hữu hình" làChính phủ Vì nhận thức không đúng quy luật kinh tế, chúng ta đã chủ quan

hình thành cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp Hệ quả là đẩynền kinh tế vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng trầm trọng kéo dài.

Nhận thức về KTTT ở nớc ta đã dần dần đợc xác định KTTT khôngphải là riêng có của CNTB, và CNXH cũng không gạt bỏ KTTT, vì "sản xuấthàng hóa không đối lập với CNXH mà là thành tựu phát triển của nền vănminh nhân loại, tồn tại khách quan, cần thiết cho công cuộc xây dựng CNXH

và cả khi CNXH đã đợc xây dựng" [14, tr.26]

Sự nghiệp đổi mới toàn diện, triệt để và sâu sắc dới sự lãnh đạo của

Đảng đã đa đất nớc ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội hết sức nặng nề vàkéo dài trong nhiều năm ở hai thập kỷ 70 và 80 của thế kỷ trớc Đặc biệtnhững thành tựu và thắng lợi rất quan trọng về nhiều mặt, nhất là về mặt kinh

tế thu đợc trong công cuộc đổi mới, không những đợc thế giới quan tâm, đánhgiá cao mà chúng còn khẳng định tính chất đúng đắn của đờng lối KTTT địnhhớng XHCN do Đảng Cộng sản Việt Nam đề xuất và lãnh đạo thực hiện nhằmphát triển đất nớc trong điều kiện khu vực hóa và toàn cầu hóa đang diễn ramạnh mẽ "Sự hoài nghi về khả năng dung hợp giữa KTTT và CNXH, có thể nói,

về cơ bản đã kết thúc với việc những kết quả to lớn do KTTT mang lại thực tế đãgóp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nớc" [9, tr.10] Đại hội lần thứ IX của

Đảng một lần nữa khẳng định mạnh mẽ rằng: "Đảng và Nhà nớc ta chủ trơngthực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế hàng hóanhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trờng, có sự quản lý của Nhà nớctheo định hớng XHCN, đó chính là nền KTTT định hớng XHCN" [19, tr.86]

Tuy nhiên, trong bất cứ nền KTTT nào, tính hai mặt của nó là một đặc

điểm vốn có Bên cạnh mặt tích cực, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển,KTTT cũng đã và đang mang lại không ít những tai họa cho con ngời, cho xãhội và cho cả giới tự nhiên Đối với tất cả các nền KTTT t bản chủ nghĩa từ tr-

ớc tới nay, thì việc kiếm đợc nhiều tiền và thu lợi nhuận tối đa thông qua cạnhtranh là mục đích cao nhất của các nhà t bản Trong bộ t bản nổi tiếng củamình, C.Mác đã trích dẫn câu nói của Đô ninh (T.J.Dunning): "T bản sợ tìnhtrạng không có lợi nhuận hoặc lợi nhuận quá ít, cũng nh giới tự nhiên sợ chânkhông Với một lợi nhuận thích đáng thì t bản trở nên can đảm Đợc bảo đảm

10 phần trăm lợi nhuận thì ngời ta có thể dùng t bản vào đâu cũng đợc; đợc 20phần trăm thì nó hoạt bát hẳn lên; đợc 50 phần trăm thì nó trở nên thật sự táobạo; đợc 100 phần trăm thì nó chà đạp lên mọi luật lệ của loài ngời; đợc 300

phần trăm thì không còn tội ác nào là nó không dám phạm, dù có nguy cơ bịtreo cổ" [47, tr.1056].

Trong thời đại chúng ta, KTTT tuy đã có nhiều biến đổi và mặc dù đãtrở nên văn minh hơn rất nhiều so với cách đây vài ba thập kỷ, nhng khôngphải vì thế mà mặt trái của nó đã giảm sút hoặc không còn nữa Song, việckiếm đợc nhiều tiền và thu đợc lợi nhuận tối đa bằng bất cứ giá nào, bất chấppháp luật và việc tìm kiếm lợi nhuận chính đáng đợc pháp luật bảo vệ lànhững chuyện hoàn toàn khác nhau

Đảng và Nhà nớc Việt Nam chủ trơng phát triển KTTT định hớngXHCN vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh,chứ hoàn toàn không chủ trơng phát triển KTTT t bản chủ nghĩa ý nghĩa đạo

đức của quá trình chuyển sang KTTT định hớng XHCN ở nớc ta là ở chỗ nó

đã góp phần to lớn trong việc giải phóng sức sản xuất của xã hội, tăng năngsuất lao động, tạo tiền đề vật chất để nâng cao đời sống của nhân dân KTTTkích thích tính tích cực và tiềm năng sáng tạo của con ngời, hình thành mộtcách phổ biến các nhân cách độc lập, phát triển tính tự chủ của cá nhân Thếnhng, nền KTTT dù là thị trờng định hớng XHCN, bên cạnh việc tạo ra những

điều kiện tối u cho sự phát triển, vẫn thể hiện sự tác động tiêu cực nhất địnhtới tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực đạo đức TuyKTTT vừa mới bắt đầu hình thành, nhng trong xã hội Việt Nam hiện nay đãxảy ra những biến động về mặt đạo đức, lối sống rất nhức nhối và đáng longại Cụ thể là:

Thứ nhất, KTTT kích thích mạnh mẽ việc tìm kiếm lợi nhuận Do đó,

chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội và thực dụng có môi trờng phát triển Đểthực thi lợi ích, mỗi cá nhân và tập thể phải tìm mọi cách làm ăn nhằm đạthiệu quả cao trong hoạt động sản xuất kinh doanh Đây là quá trình đan xen:thành công và thất bại, thăng trầm và trả giá - một quá trình vơn lên để trởngthành Nhng cũng chính trong quá trình này khơi lên nguồn lợi ích, một chấtmen kích thích làm không ít ngời lao vào vòng tội lỗi, bất chấp thủ đoạn, bấtchấp pháp luật, bất chấp lơng tâm Khi những lợi ích cá nhân che lấp lơng tâm

và trách nhiệm đạo đức thì sự khoan dung, tính năng động, những nỗ lực ý chíkhông còn là biểu hiện cho sức mạnh bản chất của con ngời Vì coi trọng lợiích cá nhân, do đó con ngời ta dễ nảy sinh chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa vị kỷcực đoan Tâm lý cá nhân chủ nghĩa đã nâng lợi ích riêng thành lợi ích vị kỷ

và đối lập với lợi ích xã hội Do đó, nó mâu thuẫn với chủ nghĩa tập thể, vớichuẩn mực giá trị đạo đức của con ngời đích thực.

Thứ hai, sự phát triển KTTT ở nớc ta trong những năm vừa qua cũng

đã dẫn đến những biến đổi tơng ứng trong thang giá trị đạo đức Thực tế chothấy rằng, trong đời sống xã hội đã có những biểu hiện coi nhẹ những giá trịtruyền thống, chạy theo thị hiếu không lành mạnh Đáng chú ý là "tệ sùng báinớc ngoài, coi thờng những giá trị văn hóa dân tộc, chạy theo lối sống thựcdụng, cá nhân vị kỷ đang gây hại đến thuần phong mỹ tục của dân tộc Không

ít trờng hợp vì đồng tiền và danh dự mà chà đạp lên tình nghĩa gia đình, quan

hệ thầy trò, đồng chí, đồng nghiệp Buôn lậu và tham nhũng phát triển Matúy, mại dâm và các tệ nạn xã hội khác gia tăng" [16, tr.46]

Trong nền KTTT, không những quan hệ giữa con ngời với nhau trên thịtrờng bị đồng tiền chi phối, mà cả những quan hệ trong gia đình cũng bị sứcmạnh của đồng tiền làm băng hoại Vì sự cám dỗ của đồng tiền mà ngời ta sẵnsàng để cho ngời thân của mình bán rẻ nhân phẩm, tiếp tay cho các tệ nạn xãhội Vì đồng tiền mà con cái hành hung cha mẹ, anh em từ bỏ nhau, vợ chồng

ly tán Các quan hệ trong gia đình bị đảo lộn "Chính sự rối loạn trong quan

hệ gia đình là một trong những nguyên nhân làm cho cái ác, cái bất lơng có

điều kiện phát triển" [9, tr.46]

Còn ở nhà trờng, đặc biệt là trong giới sinh viên đã nảy sinh xu hớngquan tâm nhiều đến lợi ích kinh tế của cá nhân, điều đó đợc biểu hiện trongviệc chọn ngành nghề để làm giàu hoặc có quyền lực, khi tốt nghiệp ra trờng,phần lớn trong số họ không muốn làm việc ở các cơ quan của tổ chức Đảng,

đoàn thể, giáo dục nhiều tệ nạn trong sinh viên hiện nay nh: tiêu cực trong thi

cử, cờ bạc, quan hệ tình dục phóng túng, mê tín dị đoan, uống rợu say, nghiệnhút, cắm quán, trộm cớp, ham mê văn hóa phẩm đồi trụy, vô kỷ luật, mất trật tự

vệ sinh, đua đòi, chạy theo lối sống tiêu dùng Những biểu hiện trên cho thấythực trạng đạo đức sinh viên đang đặt ra nhiều vấn đề cần phải nghiên cứu,giải quyết

Ngoài xã hội, đã xuất hiện những cách sống và lối sống xa lạ, trái vớithuần phong mỹ tục của dân tộc Một bộ phận trong các tầng lớp nhân dân,các thành phần xã hội khi mu cầu lợi ích cá nhân đã chà đạp lên những khuônmẫu, những giá trị đạo đức truyền thống Nạn tham nhũng, buôn lậu, làm giàubất chính và các tệ nạn xã hội khác đang phát triển Thực tế cho thấy, những

năm gần đây, số vụ buôn lậu, buôn bán ma túy, làm hàng giả đợc phát hiệnngày càng tăng Một bộ phận trong lớp trẻ hiện nay có xu hớng chạy theo lốisống thực dụng, buông thả, sùng bái đồng tiền, quay lng lại với các giá trị vănhóa, đạo đức truyền thống Trái với truyền thống coi trọng tình nhân ái củadân tộc, một bộ phận trong nhân dân, chủ yếu là lớp trẻ, vị thành niên đã và

đang sa vào cuộc sống bạo lực, phi nhân tính Tình hình tội phạm ở Việt Namtrong quá trình chuyển sang nền KTTT đang ở mức khá nghiêm trọng so vớitrớc Hàng loạt tội danh mới xuất hiện nh khủng bố cá nhân, tống tiền, bắt cóctrẻ em, buôn bán phụ nữ, buôn bán chất nổ, ma túy với số lợng lớn, tổ chức

đâm thuê chém mớn, môi giới mại dâm, xì ke ma túy Tình hình phụ nữ phạmtội và các vụ phạm tội do ngời cha thành niên thực hiện có chiều hớng ngàycàng gia tăng

Thực trạng và những vấn đề đặt ra trên đây phần nào đã cảnh báo chochúng ta biết đợc sự biến đổi của đạo đức trong điều kiện KTTT ở Việt Namhiện nay đang diễn ra hết sức phức tạp Các bậc thang giá trị có phần bị đảolộn Các cuộc đấu tranh giữa các tiến bộ và cái lạc hậu; giữa lối sống lànhmạnh, trung thực, có lý tởng, có tinh thần bảo vệ và xây dựng đất nớc với lốisống sa đọa, ích kỷ, thực dụng, bạo lực; giữa cái thiện và cái ác vốn đangkhông ngừng diễn ra với tốc độ ngày càng gia tăng Song bên cạnh những điềutốt, những cái hay đợc du nhập vào đời sống xã hội Việt Nam thì đồng thời,những cái tiêu cực, cái xấu, cái đáng lên án cũng đang xâm nhập vào mọi lĩnhvực, mọi tầng lớp nhân dân

Đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên do sống và làm việc tơng đối lâutrong môi trờng của cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp, nay chuyển sang sống

và làm việc trong một môi trờng mới của KTTT, là một sự thay đổi về chất

Điều đó đòi hỏi cán bộ, đảng viên chẳng những phải có những kiến thức mới,nhất là kiến thức kinh tế, mà còn phải có đạo đức cách mạng vững vàng đểlàm chủ đợc KTTT, biết phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của nó

Hồ Chí Minh từng nói, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo cách mạng vì lợiích của Tổ quốc, của nhân dân, là chí công vô t, mình vì mọi ngời và phải mãimãi giữ gìn, phát huy đạo đức trong sáng ấy Thấm nhuần lời dạy của Ngời,

đến nay, phần lớn cán bộ, đảng viên của Đảng đợc rèn luyện, thử thách trongquá trình cách mạng lâu dài, gian khổ, có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng

động, sáng tạo, hăng hái thực hiện đờng lối, chủ trơng chính sách đổi mới của

Đảng và Nhà nớc; kiến thức và năng lực quản lý kinh tế, quản lý xã hội ngàycàng đợc nâng cao Số đông cán bộ, đảng viên giữ đợc đạo đức, phẩm chấtcách mạng, có lối sống lành mạnh, giản dị, gắn bó với nhân dân Phần lớn cán

bộ, đảng viên nhất trí, tin tởng, quyết tâm thực hiện công cuộc đổi mới của

Đảng, tham gia đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuynhiên, điều đáng lo ngại hiện nay là đã có "sự suy thoái về đạo đức, lối sống ởmột bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có cán bộ có chức, quyền.Nạn tham nhũng, dùng tiền của Nhà nớc tiêu sài phung phí, ăn chơi sa đọa,không đợc ngăn chặn có hiệu quả Hiện tợng quan liêu, cửa quyền, sách nhiễunhân dân, kèn cựa địa vị, cục bộ, địa phơng, bè phái, mất đoàn kết khá phổbiến"[16, tr.46-47], "trong công tác xây dựng Đảng, bên cạnh những u điểm,

đang nổi lên một số mặt yếu kém và khuyết điểm, nhất là khuyết điểm vềcông tác giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ đảng viên, cha ngăn chặn và đẩylùi đợc sự suy thoái về t tởng chính trị và đạo đức, lối sống" [19, tr.38] Đã cókhông ít trờng hợp cán bộ, đảng viên vì sự cám dỗ của đồng tiền, địa vị màlàm băng hoại đạo đức cách mạng, ảnh hởng đến thanh danh của Đảng Hàngloạt vụ án đã đợc đa ra xét xử công khai nh vụ án Trơng Văn Cam và đồngbọn, vụ án Lã Thị Kim Oanh và đồng phạm Mỗi vụ đó đều có không ít cán

bộ, đảng viên thuộc các cơ quan bảo vệ pháp luật, thậm chí là cán bộ lãnh đạo

vi phạm pháp luật, tiếp tay cho những kẻ xấu làm hại đất nớc Trong nềnKTTT, nhiều phẩm chất tốt đẹp của cán bộ, đảng viên đợc hình thành, rènluyện trong kháng chiến, trong cách mạng giải phóng dân tộc nh lòng yêu nớcthơng dân, lòng căm thù giặc, lòng nhân ái, vị tha, dũng cảm nay bị cám dỗcủa quyền lực, tiền tài, danh vọng làm cho mai một Từ đó, dẫn đến t tởng biquan, dao động trớc những khó khăn của cách mạng, đi đến mất lòng tin, từ

bỏ lý tởng cách mạng, chạy theo lối sống thực dụng, thấp hèn Một bộ phậnnhận thức cha đầy đủ, có biểu hiện thờ ơ, phai nhạt lý tởng, làm việc cầmchừng, đóng góp hạn chế cho công việc chung Số ít thể hiện sự bất mãn,không tin, suy thoái, thậm chí có hành động chống đối và làm trái với đờnglối, quan điểm của Đảng Nghị quyết Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hànhTrung ơng khóa IX nhấn mạnh: "Điều làm cho nhân dân còn nhiều bất bình,

lo lắng, bức xúc nhất hiện nay là tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí, suythoái về t tởng chính trị và phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ,

đảng viên vẫn còn rất nghiêm trọng; kỷ cơng phép nớc trong nhiều việc, nhiều lúc

cha nghiêm" [22, tr.188] Tình hình đó ảnh hởng xấu đến uy tín của Đảng, làmgiảm sút lòng tin của quần chúng đối với Đảng Bởi vậy, xây dựng đạo đứccách mạng và lối sống trong sạch cho cán bộ, đảng viên trong điều kiện KTTT

và mở rộng giao lu quốc tế, chống chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa thực dụng, lốisống sa hoa, trụy lạc là một nhiệm vụ cấp bách trong công tác xây dựng Đảnghiện nay

Tóm lại, những diễn biến trong đạo đức ở nớc ta hiện nay phản ánh sựbiến đổi trong nền kinh tế - xã hội thời kỳ chuyển đổi từ nền kinh tế tập trungquan liêu, bao cấp sang nền KTTT định hớng XHCN vì mục tiêu dân giàu, nớcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Những biến động đó tuy là khótránh khỏi nhng chúng sẽ giảm tác hại rất nhiều nếu xã hội sớm nhận ra nhữngyếu kém và nếu Đảng và Nhà nớc, kịp thời có những đối sách thích hợp Sự cầnthiết và tính khả thi của việc sử dụng KTTT để phát triển đất nớc là điều khôngcần phải bàn luận tiếp Nhiệm vụ đặt ra đối với Đảng và Nhà nớc cũng nh đối vớitoàn thể nhân dân là làm sao vừa phát triển đợc KTTT định hớng XHCN, vừa giữgìn đợc các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, vừa xây dựng đợc các quan

hệ và phẩm chất đạo đức mới phù hợp với thời đại mới của sự phát triển kinh tế xã hội Làm đợc nh vậy, cũng có nghĩa là thực hiện đợc mục tiêu dân giàu, nớcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

-1.2 Tầm quan trọng, nội dung và yêu cầu của việc xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong

điều kiện kinh tế thị trờng ở việt nam hiện nay

1.2.1 Tầm quan trọng của việc xây dựng đạo đức cách mạng cho ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Việt Nam hiện nay

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định "cán bộ là gốc của mọi côngviệc", "công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém" Đảng ta

đã chỉ rõ, phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng đảng là nhiệm vụthen chốt Trong xây dựng đảng, công tác cán bộ là một lĩnh vực quan trọngnhất, khâu then chốt của vấn đề then chốt Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là ngờigần gũi, trực tiếp nắm bắt tâm t nguyện vọng, tình cảm của quần chúng nhândân Họ là cầu nối giữa chính quyền và nhân dân, là ngời trực tiếp giải quyếtnhững vấn đề bức xúc nảy sinh từ đời sống của nhân dân, tổ chức hớng dẫnnhân dân thực hành đờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nớc Do đó, việc

xây dựng và nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ này là vấn đềhết sức quan trọng, bởi vì:

Thứ nhất, đạo đức ngời cán bộ chủ chốt ở cơ sở có tác dụng giáo dục, nêu

gơng, góp phần xây dựng nếp sống mới và các quan hệ xã hội mới tại địa phơng

Vai trò tấm gơng đạo đức là hình thức sản xuất và tái sản xuất ra cácgiá trị đạo đức, các giá trị đó truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Ngời cán

bộ chủ chốt ở cơ sở khi có đủ t cách và hành vi đạo đức tốt, không những làtấm gơng cho nhân dân địa phơng noi theo mà còn có vai trò hết sức quantrọng là tạo nên uy tín của ngời cán bộ đảng viên Nhng phẩm chất đạo đứccũng không phải là từ trên trời rơi xuống, không phải là bẩm sinh, song cũngkhông phải là không vơn tới đợc Mà nó là kết quả của quá trình tu dỡng, rènluyện bền bỉ, lâu dài của mỗi ngời Hồ Chí Minh thờng dạy cán bộ: "Trớcmắt quần chúng không phải ta cứ viết lên trán chữ "cộng sản" mà ta đợc họyêu mến Quần chúng chỉ quý mến những ngời có t cách, đạo đức Muốn h-ớng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thớc cho ngời ta bắt chớc" [49,tr.552] Do đó, ngời cán bộ phải phấn đấu là con ngời có đạo đức mới, phảitiêu biểu, mẫu mực trớc quần chúng, trớc nhân dân Hớng dẫn nhân dân khắcphục những khó khăn trong đời sống, ổn định tình hình kinh tế - xã hội, tiếptục đa đất nớc đi lên theo con đờng XHCN

Thứ hai, đạo đức ngời cán bộ chủ chốt ở cơ sở là nhân tố tác động tích

cực trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng và các tệ nạn xã hội khác hiệnnay

Tham nhũng và các tệ nạn xã hội khác là những vấn đề xã hội đã và

đang gây nhiều nhức nhối trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, Đảng ta đãchỉ rõ trong công cuộc xây dựng CNXH có bốn nguy cơ, trong đó tham nhũng

là một trong những nguy cơ trở thành quốc nạn Trong cơ chế thị trờng hiệnnay, bên cạnh những mặt tốt, mặt tích cực, khẳng định con đờng phát triển

đúng đắn của đất nớc ta, thì mặt trái của cơ chế thị trờng cũng đồng thời làmảnh đất tốt cho tệ tham nhũng ở một số cán bộ thoái hóa biến chất tăngnhanh Tham nhũng phổ biến hầu nh trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xãhội, đặc biệt tập trung ở các lĩnh vực: xây dựng cơ bản, tài chính, nhà đất, th-

ơng mại và thực hiện các chính sách xã hội

Tham nhũng và các tệ nạn xã hội khác là những hiện tợng xã hội nguyhiểm gây nên những hậu quả nghiêm trọng trong đời sống xã hội, làm hủyhoại nhân tính, hủy hoại những giá trị truyền thống của dân tộc, làm tha hóa

một số cán bộ, đảng viên và trực tiếp đe dọa đến sự sống còn của hệ thốngchính trị và sự tồn vong của giống nòi Đảng ta chỉ rõ: "Nạn tham nhũng diễn

ra nghiêm trọng, kéo dài gây bất bình trong nhân dân và là một nguy cơ lớn đedọa sự sống còn của chế độ ta" [19, tr.50] Bài học của những cuộc khủnghoảng ở các nớc Đông Âu, sự tan rã của Đảng Cộng sản và Nhà nớc Liên Xôthời gian qua cho thấy, các thế lực thù địch trong và ngoài nớc đã lợi dụng sựtha hóa của cán bộ, đảng viên, sự quan liêu của bộ máy nhà nớc để tách dânvới Đảng Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến đổ vỡCNXH Vì thế, việc nâng cao phẩm chất đạo đức của ngời cán bộ đảng viên,trong đó có cán bộ chủ chốt ở cơ sở, đẩy mạnh đấu tranh chống tham nhũng làvấn đề cần thiết và cấp bách Và, nếu nh đạo đức là gốc của ngời cách mạng,

là phơng thức điều chỉnh hành vi cá nhân thì việc giáo dục đạo đức cáchmạng, thực thi pháp luật một cách nghiêm minh đối với cán bộ, đảng viên nóichung và cán bộ chủ chốt ở cơ sở nói riêng là vấn đề cơ bản nhất trong việc

đấu tranh chống tham nhũng và các tệ nạn xã hội khác

Thứ ba, đạo đức ngời cán bộ chủ chốt ở cơ sở có vai trò quan trọng

trong việc nâng cao năng lực công tác và gìn giữ phẩm chất chính trị của ngờicộng sản

Trong cấu trúc nhân cách của con ngời nói chung và ở ngời cán bộ,

đảng viên nói riêng, năng lực công tác và phẩm chất đạo đức có quan hệ hữucơ với nhau Đối với ngời cán bộ, đảng viên thì phẩm chất đạo đức cách mạng

đợc đặt lên hàng đầu Bởi vì, đối với ngời cán bộ có tài mà không có đức thìchỉ trở thành ngời vô dụng, có hại cho nhân dân, cho đất nớc Có đạo đức cáchmạng, ngời cán bộ khi gặp khó khăn gian khổ thậm chí thất bại sẽ không rụt

rè, sợ sệt, và mỗi khi thành công không say sa kiêu ngạo, xa rời quần chúng.Trong điều kiện KTTT hôm nay, tâm lý ích kỷ có thể trỗi dậy vợt ra ngoài sựkiểm soát của lơng tâm, danh dự, lòng tự trọng đạo đức Khi ngời cán bộ, đảngviên đợc giao quyền lực trong tay và thêm nữa khi những văn bản quy phạmpháp luật của nhà nớc cha hoàn thiện, hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chínhNhà nớc còn yếu kém, những quan hệ xã hội, quan hệ kinh tế mới phát sinhcha đợc điều chỉnh kịp thời bằng pháp luật đã tạo nên những khe hở thì đối vớingời cán bộ, đảng viên đạo đức cách mạng là yếu tố quan trọng để định hớngnhận thức và điều chỉnh hành vi

Nhờ có đạo đức cách mạng, mỗi cán bộ, đảng viên nói chung và ngời cán

bộ chủ chốt cấp cơ sở nói riêng luôn giữ đợc phẩm giá, danh dự của ngời cách

mạng, biết sống vì lý tởng cộng sản, tránh đợc những t tởng bè phái, cục bộ, vị

kỷ, ngăn cản sự trỗi dậy của chủ nghĩa cá nhân Đây cũng là lý do vì sao ngờicán bộ chủ chốt ở cơ sở phải luôn có sự thống nhất cao giữa hai con ngời: conngời đạo đức và con ngời chính trị Không có phẩm chất đạo đức cách mạng thìphẩm chất chính trị của ngời cán bộ chủ chốt ở cơ sở cũng không thể giữ vững đ-

ợc Không giữ đợc đạo đức trong sáng nghĩa là ngời cán bộ chủ chốt ở cơ sở

đang tích lũy dần những nhân tố tự phủ định mình

Thứ t, việc xây dựng và nâng cao đạo đức cách mạng cho ngời cán bộ

chủ chốt ở cơ sở còn xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của bản thân đội ngũ nàytrong điều kiện KTTT hiện nay

Trong mỗi giai đoạn cách mạng, cần có một đội ngũ cán bộ tơng ứng

Họ phải có đủ phẩm chất đạo đức và năng lực để đáp ứng đợc những đòi hỏicủa nhiệm vụ cách mạng Nớc ta quá độ lên CNXH từ một nền kinh tế lạchậu, lực lợng sản xuất thấp kém so với trình độ phát triển của thế giới thìnhiệm vụ tổ chức, quản lý xã hội cũng nh việc quản lý, xây dựng và phát triểnkinh tế ở cơ sở là rất khó khăn và phức tạp

Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng của công tác cán bộ, Đảng vàNhà nớc ta đã quan tâm và làm tốt công tác cán bộ nhất là cán bộ chủ chốt ởcơ sở một cách đồng bộ, từ việc khảo sát, quy hoạch, đào tạo, bồi dỡng đếnchính sách cán bộ, nhờ đó mà những năm qua đội ngũ cán bộ, đảng viên đã tr-ởng thành cả về mặt số lợng và chất lợng, từng bớc đáp ứng yêu cầu của tìnhhình mới Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt đợc, cũng còn bộc lộkhông ít yếu kém về năng lực công tác cũng nh phẩm chất đạo đức của một bộphận cán bộ, đảng viên trong đó có không ít những cán bộ chủ chốt ở cơ sở.Năng lực t duy lý luận, t duy lôgíc còn yếu, còn giáo điều, dập khuôn trongchỉ đạo thực tiễn để giải quyết những vấn đề mới nảy sinh Một số cán bộ thahóa về lối sống, đạo đức, tham nhũng, mất đoàn kết nội bộ, vi phạm quyềnlàm chủ của nhân dân dẫn đến giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng vàNhà nớc Thực tế cũng cho thấy, nơi nào cán bộ chủ chốt ở cơ sở mạnh, gơngmẫu, năng động, nơi đó tạo ra đợc môi trờng xã hội lành mạnh và thực hiện tốtcác nhiệm vụ đợc giao

1.2.2 Nội dung và yêu cầu của việc xây dựng đạo đức cách mạng cho ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Việt Nam hiện nay

1.2.2.1 Nội dung đạo đức cách mạng của ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Việt Nam hiện nay

Xây dựng đạo đức cách mạng cho ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, trớchết phải làm rõ nội dung và yêu cầu của đạo đức cách mạng đối với ngời cán

bộ chủ chốt cấp cơ sở hiện nay Nằm trong dòng chảy chung của sự phát triển

t tởng của nhân loại về đạo đức, đạo đức cách mạng đợc ra đời trong cuộc đấutranh cách mạng của giai cấp vô sản, là sản phẩm của quá trình xây dựng xãhội mới, đồng thời đạo đức cách mạng còn là kết quả của quá trình nỗ lực giáodục và tự giáo dục của những ngời cộng sản Sự hơn hẳn về chất của đạo đứccách mạng với các nền đạo đức trớc đây không có nghĩa là sự đoạn tuyệt siêuhình mà là kết quả của quá trình phủ định biện chứng các giá trị đạo đức quacác giai đoạn lịch sử khác nhau Trong nội dung của đạo đức cách mạng, cácphạm trù đạo đức cơ bản, các nguyên tắc đạo đức đợc nâng lên một tầm caomới Các phạm trù và nguyên tắc đạo đức cách mạng không phải là kết quảcủa sự sáng tạo chủ quan của các nhà t tởng để áp đặt vào thực tiễn mà là mộtyêu cầu nội tại, một sản phẩm nội sinh từ tất cả các mặt kinh tế, văn hóa,chính trị, xã hội trong đời sống XHCN ở đây, các phạm trù của đạo đức cáchmạng đã đợc đổi mới và nâng cao về nội dung cho phù hợp với thực tiễn lịch

sử mới, đó là:

Lẽ sống: lẽ sống hay ý nghĩa cuộc sống của con ngời là vấn đề vừa có ý

nghĩa triết học, vừa có ý nghĩa đạo đức học Nó chi phối những lý tởng, niềm tin,thái độ sống, các quan niệm về hạnh phúc, thiện và ác ý nghĩa cuộc sống củangời cán bộ cách mạng là thực hiện sự thống nhất giữa nghĩa vụ và hạnh phúctrong mọi hoạt động của mình, góp phần xây dựng thành công CNXH

Lẽ sống của ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là nền tảng tinh thần của

đời sống ngời cán bộ, đảng viên cộng sản, tích cực tham gia hoạt động gópphần vào những thành quả chung của xã hội vì sự thắng lợi của sự nghiệp cáchmạng XHCN Nhờ có lẽ sống đúng đắn, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở giữ đ-

ợc sự thống nhất hữu cơ giữa cống hiến và hởng thụ, giữa nghĩa vụ và hạnhphúc, tránh đợc tâm lý bi quan, duy vật tầm thờng , với lẽ sống đúng, ngờicán bộ chủ chốt ở cơ sở sẽ sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gơng Bác

Hồ vĩ đại với tinh thần lạc quan, tin tởng vào sự nghiệp phát triển của địa

ph-ơng và đất nớc; từ đó có đợc những quan niệm đúng đắn về hạnh phúc, lph-ơngtâm và nghĩa vụ Lẽ sống của ngời cán bộ cơ sở là phải gần gũi nhân dân,

lắng nghe nguyện vọng chính đáng của nhân dân, phục vụ nhân dân, hoạt

động vì lợi ích của nhân dân Lẽ sống đạo đức cách mạng là cơ sở của nhữnghoạt động tích cực để hoàn thành nhiệm vụ chính trị tại địa phơng của mỗi ng-

ời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Hạnh phúc: Hạnh phúc là lý tởng sống, là ớc mơ chân chính của con

ngời, đồng thời là động lực thúc đẩy con ngời vơn lên trong cuộc sống Trongxã hội XHCN, hạnh phúc của mỗi con ngời góp phần vào hạnh phúc chungcủa xã hội Điều kiện để mỗi ngời có đợc hạnh phúc là trách nhiệm chung củatoàn xã hội, trong đó ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải có trách nhiệm caohơn trong việc đa đến hạnh phúc cho nhân dân và cho xã hội Hạnh phúc củamỗi ngời cán bộ, đảng viên là đợc cống hiến hy sinh cho sự nghiệp cách mạngXHCN

Với quan niệm cách mạng về hạnh phúc, thông qua hoạt động thựctiễn, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nâng cao đợc năng lực công tác, cũng nh

t chất; phát triển tài năng, làm phong phú tri thức, tinh thần, t tởng, tình cảmcách mạng, giữ vững và phát triển các mối quan hệ xã hội Kết quả là ngời cán

bộ có đợc niềm vui, niềm tự hào, nâng cao đợc ý thức phẩm giá của mình, tintởng vào xã hội, vào sự nghiệp xây dựng CNXH, tin vào sức mạnh của quầnchúng nhân dân, gắn bó với cộng đồng, tập thể trong tình yêu thơng, đùm bọc,quý trọng giữa mọi ngời

Hạnh phúc phủ định tuyệt đối thói lời biếng, ỷ lại, hởng thụ một chiều

Nó vợt qua thứ hạnh phúc nhỏ nhoi, ích kỷ, hẹp hòi, cá nhân t sản, tiểu t sản

ở đây, quan niệm mới về hạnh phúc là sự thống nhất giữa nhu cầu khách quancủa xã hội và hoạt động chủ quan của con ngời, là thực hiện một nhu cầu đạo

đức nhằm đem lại hạnh phúc chung rộng lớn cho mọi ngời Điều đó giúp ngờicán bộ cách mạng hoạt động linh hoạt, sáng tạo, vợt qua mọi trở ngại, dám xảthân vì nghĩa lớn

Do đó, hạnh phúc của ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở chỉ có thể có đợckhi nó đợc đặt trong sự giàu có và bình an của nhân dân, trong sự công bằngdân chủ và văn minh của xã hội ở địa bàn mình phụ trách Phải lấy việc thựchiện tốt các chính sách kinh tế - xã hội, nỗ lực phấn đấu không ngừng để từngbớc cùng cả nớc thực hiện thành công quá trình CNH, HĐH; tích cực xóa đóigiảm nghèo, khai thác có hiệu quả các quá trình, dự án đầu t của Nhà nớc vàcác tổ chức quốc tế; tạo thêm nhiều việc làm cho nhân dân, đẩy nhanh dân chủ

hóa, xây dựng tốt khối đoàn kết các dân tộc, nâng cao đời sống vật chất vàtinh thần của nhân dân làm hạnh phúc của chính mình.

Nghĩa vụ đạo đức: Nghĩa vụ đợc gắn liền và đi đôi với hạnh phúc nh là

mục đích và kết quả Khác với quan niệm sai lầm trớc đây cho rằng nghĩa vụ

là sự bắt buộc trớc "mệnh lệnh tuyệt đối", nó thúc đẩy sai khiến con ngời hành

động Hay nghĩa vụ là thực hiện cho lợi ích cá nhân vì cá nhân Chủ nghĩaMác - Lênin khẳng định nghĩa vụ là thực hiện trách nhiệm của mình vì lợi íchcủa ngời khác và vì lợi ích chung của xã hội Trong cuộc sống con ngời phải ýthức đợc sự cần thiết phải hợp tác, liên kết, hỗ trợ bình đẳng, công bằng, coi

đó là xu hớng nội tại của mọi quan hệ xã hội Điều này phản ánh xu hớng tiến

bộ của xã hội XHCN và nhân cách con ngời mới Mỗi thành viên trong xã hội

sẽ đợc sống trong bầu không khí ấm áp tình ngời, đợc hởng thụ sự quan tâmsâu sắc của xã hội và của những ngời khác Đối với ngời cán bộ chủ chốt cấpcơ sở, nghĩa vụ đạo đức của họ là lòng quyết tâm sắt đá phục vụ những yêucầu của xã hội, những lợi ích của nhân dân một cách tự nguyện nh là sự thựchiện những lẽ phải thông thờng, những công lý của xã hội, hồn nhiên vô tkhông quản gian khó, hy sinh những quyền lợi riêng vì lợi ích chung của địaphơng và dân tộc ý thức về nghĩa vụ đạo đức cách mạng trở thành những thôithúc bên trong, tạo nên những lý tởng cao đẹp, mãnh liệt giúp ngời cán bộ giữvững lập trờng cách mạng, vợt qua những thử thách của cuộc sống, khôngngừng vơn tới những mục tiêu, hoài bão phục sự Tổ quốc, phục sự nhân dân

mà trực tiếp nhất là nhân dân địa phơng nơi ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sởcông tác

Lơng tâm: Lơng tâm là ý thức trách nhiệm đạo đức của cá nhân con

ngời đối với hành vi của mình, là sự tự đánh giá, tự phán xử những hành vi vàcách ứng xử của mình trong quan hệ với mọi ngời, với dân tộc và với xã hội.Lơng tâm đợc hình thành do sự phản ánh của đời sống xã hội vào ý thức conngời Nó có liên hệ chặt chẽ với ý thức nghĩa vụ, do đó có thể nói, lơng tâm lànghĩa vụ đạo đức trớc bản thân Những quan điểm mác xít đúng đắn về lơngtâm là cơ sở giúp con ngời tránh đợc sai lầm, tự điều chỉnh những suy nghĩ,những hành vi của mình sao cho phù hợp với những chuẩn mực đạo đức cáchmạng vì sự tiến bộ chung của cá nhân và xã hội

Trong cuộc đấu tranh với thiên nhiên khắc nghiệt để tồn tại và pháttriển, trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nhân dân

ta đã chịu nhiều hy sinh mất mát, mặc dù đời sống còn vô vàn những khó khănnhng vẫn một lòng tin theo Đảng, theo Bác Hồ, góp phần xứng đáng vào sựnghiệp cách mạng của dân tộc Với truyền thống cần cù, trung thực, thật thà

và dũng cảm, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải luôn luôn vì dân, là côngbộc của nhân dân Vì thế, nếu dân đói, nếu dân rét, dân ốm là Đảng và chínhquyền địa phơng có lỗi Nếu nhân dân không đợc biết, không đợc bàn, không

đợc làm và không đợc kiểm tra, giám sát các hoạt động kinh tế, chính trị, xãhội ở địa phơng thì Đảng và chính quyền có lỗi Đó chính là lơng tâm đạo đứccách mạng ở ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở hiện nay

Cái thiện: Sự phát triển của đạo đức mang tính lịch sử nên quan niệm

về cái thiện cũng mang tính lịch sử Cái thiện là cái tốt đẹp, là lợi ích của conngời phù hợp với những tiêu chuẩn của sự tiến bộ xã hội Cái thiện trong đạo

đức cách mạng là tất cả những t tởng và hành động thực hiện sự thống nhất lợiích vật chất cũng nh lợi ích tinh thần giữa các thành viên trong xã hội, giữa cánhân với tập thể, giữa các cộng đồng ngời, tạo ra động lực cách mạng, sángtạo ra một xã hội mới giàu mạnh, công bằng, dân chủ và văn minh ở đây, cáithiện có nội dung sâu sắc và tích cực nhất Nó thể hiện sự thống nhất chặt chẽgiữa tính cách mạng và tính khoa học, giữa lý tởng đạo đức và hiện thực cuộcsống, giữa cái thiện với cái chân và cái mỹ Điều đó là nền tảng giúp ngời cán

bộ chủ chốt cấp cơ sở thực hiện hiệu quả những nhiệm vụ kinh tế - xã hội ởmỗi địa phơng, tránh đợc cái ác, góp phần loại trừ cái ác, đấu tranh bảo vệ cái

đúng, cái tiến bộ; đồng thời có cử chỉ, hành động và cách ứng xử đẹp đẽ tronggia đình, với đồng sự, với nhân dân

Xã hội loài ngời vận động và phát triển từ thấp đến cao nh một quátrình lịch sử tự nhiên Các hình thái kinh tế - xã hội thay thế nhau trên cơ sởcủa các tất yếu kinh tế Phản ánh cái lôgíc kinh tế - xã hội đó, đạo đức cũng cólôgíc tơng ứng, đạo đức xã hội cũng vận động phát triển, đỉnh cao là đạo đứccộng sản chủ nghĩa Đạo đức cách mạng phản ánh những lợi ích căn bản củagiai cấp công nhân, nó là vũ khí tinh thần mạnh mẽ của giai cấp công nhân vànhân dân lao động sử dụng để xóa bỏ xã hội cũ, xây dựng xã hội mới xã hộiXHCN Đạo đức cách mạng có những nguyên tắc cơ bản sau:

Thứ nhất, chủ nghĩa tập thể là cơ sở của đạo đức cách mạng.

Tính tập thể, tính cộng đồng của con ngời xuất hiện rất sớm, do nhucầu lao động sản xuất tạo ra vật phẩm duy trì sự tồn tại và phát triển của con

ngời Xét cho cùng, mọi giá trị vật chất, tinh thần đạo đức đợc bắt nguồn từnhững hoạt động lao động của con ngời Tính tập thể một khi đợc nhận thức

và thừa nhận là một giá trị cao đẹp, một nguyên tắc sống thì phát triển thànhchủ nghĩa t tởng Đến cách mạng XHCN, t tởng tập thể đợc nâng lên một trình

độ mới - chủ nghĩa tập thể Chủ nghĩa tập thể đợc hiểu là sự thống nhất tự giácgiữa các cá nhân, các thành viên trong xã hội vì lý tởng cao đẹp của con ngời

Nó đợc biểu hiện bằng sự thống nhất của tình đồng đội, đồng chí, tinh thầntrách nhiệm, thái độ tôn trọng và chăm sóc gắn bó với nhau, nhằm đảm bảocho mỗi cá nhân trong môi trờng nhất định, có thể phát triển tốt nhất và phục

vụ, cống hiến cho xã hội có hiệu quả nhất

Chủ nghĩa tập thể đối lập với chủ nghĩa cá nhân, nhng không hề thủtiêu, phủ nhận lợi ích cá nhân Ngợc lại, chủ nghĩa tập thể đòi hỏi tập thể phải

có nghĩa vụ đối với mỗi cá nhân, quan tâm về mọi mặt của đời sống cá nhân

nh sức khỏe, tài năng và lợi ích, tức là không vi phạm, không thủ tiêu nhâncách cá nhân, đồng thời yêu cầu cá nhân phải biết kết hợp hài hòa giữa nhucầu lợi ích của mình với lợi ích của tập thể và của xã hội Nếu tuyệt đối hóalợi ích cá nhân, thì sẽ rơi vào chủ nghĩa cá nhân, ngợc lại, xem nhẹ lợi ích cánhân, chà đạp lên lợi ích cá nhân thì sẽ triệt tiêu động lực và trái với nguyêntắc đạo đức của chủ nghĩa tập thể chân chính, là vật cản trên con đờng giảiphóng cá nhân, giải phóng nhân loại

Chủ nghĩa tập thể vừa là nguyên tắc cơ bản, vừa là cơ sở khoa học của

đạo đức cách mạng Xây dựng chủ nghĩa tập thể trong hệ thống chính trị vàcho nhân dân là trách nhiệm của toàn thể nhân dân, của các tổ chức mà trớchết là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nhằm khắc phục chủ nghĩa cá nhân.Chính vì vậy, phải luôn luôn coi trọng việc tuyên truyền, giác ngộ và xây dựngchủ nghĩa tập thể Kỷ luật thích đáng đối với mỗi cán bộ đảng viên, nhất lànhững cán bộ chủ chốt có t tởng cá nhân chủ nghĩa, cục bộ, bè phái nhằm từngbớc tạo lập một tình cảm đạo đức mới, trong đó thể hiện xu hớng cao đẹp về

sự kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể Đối với mọi suy nghĩ vàhành động của mình, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở đều phải đặt lợi ích củanhân dân lên trên hết, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, việc gì cũng bàn với nhândân, giải thích cho nhân dân hiểu rõ, có khuyết điểm thì thật thà tự phê bìnhtrớc nhân dân, và hoan nghênh nhân dân phê bình mình, sẵn sàng học hỏinhân dân, tự mình phải làm gơng mẫu cần kiệm liêm chính để nhân dân noitheo [50, tr.293] Đây cũng chính là bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội mới mà

Đảng, Nhà nớc và nhân dân ta đang xây dựng

Thứ hai, lao động tự giác, sáng tạo là cội nguồn của đạo đức cách mạng.

Lao động là hoạt động sáng tạo của con ngời, nhờ có lao động con

ng-ời cải biến đợc tự nhiên, xã hội và hoàn thiện chính bản thân mình, phù hợpvới nhu cầu, lợi ích của con ngời vì sự phát triển và tiến bộ xã hội

Để đánh giá phẩm giá mỗi con ngời có rất nhiều chuẩn mực khác nhau

nh lơng tâm trong sáng, nhu cầu tinh thần cao đẹp, hành vi hợp đạo đức Song, thái độ đối với lao động đợc xem là một trong những chuẩn mực quantrọng bởi vì, căn cứ vào đó ngời ta có thể đánh giá con ngời có hoạt động nghiêmtúc, trung thực, trách nhiệm, có ý chí vơn lên hay dối trá, qua quýt Ngời có thái

độ lao động tự giác, lao động có kỷ luật, có kỹ thuật, lao động cần cù, sáng tạo,

có năng suất, chất lợng, hiệu quả cao cũng chính là ngời biết chăm lo, thực hànhtiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, yêu quý lao động của mình, trân trọng yêu quýsức lao động của ngời khác, coi trọng cả lao động trí óc và lao động chân tay.Ngời đó sẽ đợc xã hội kính trọng và tôn vinh

Xã hội XHCN đòi hỏi phải sản xuất ngày càng nhiều của cải vật chất,

do đó ngời lao động phải lao động một cách nhiệt tình, sáng tạo với năng suất,chất lợng cao Theo Lênin, CNXH bắt đầu từ chỗ nào mà những công nhânbình thờng biết quan tâm với một tinh thần hy sinh và không quản nặng nhọc

đến việc nâng cao năng suất lao động Đó là vấn đề quan trọng nhất, căn bảnnhất đảm bảo cho sự thắng lợi của chế độ xã hội mới Nh vậy, tinh thần lao

động tự giác, cần cù, sáng tạo là nhân tố không thể thiếu để xây dựng CNXH

Thứ ba, chủ nghĩa yêu nớc kết hợp với chủ nghĩa quốc tế.

Lòng yêu nớc là tình cảm xã hội tự nhiên của con ngời với đất nớc (Tổquốc) mình Lòng yêu nớc không phải là một đặc trng riêng của dân tộc nào.Bởi mỗi con ngời sinh ra đều có cội nguồn, quê hơng, đất nớc, dân tộc vớinhững nét văn hóa, bản sắc ngôn ngữ, phong tục, tập quán, tâm lý riêng Tình

cảm ấy đợc củng cố, phát triển qua hàng ngàn năm tồn tại của mỗi quốc gia,dân tộc.

Khi lòng yêu nớc phát triển thành một triết lý nhân sinh, một trình độnhận thức sâu sắc và có hệ thống, chi phối một cách ý thức mọi hành vi ứng

xử của con ngời thì nó trở thành chủ nghĩa yêu nớc "Chủ nghĩa yêu nớc làtình yêu đối với đất nớc, lòng trung thành với Tổ quốc và khát vọng phục vụnhững lợi ích của Tổ quốc và nhân dân" [26, tr.159]

Ngày nay, chủ nghĩa yêu nớc trong đạo đức cách mạng đã đợc mởrộng và nâng lên về chất: yêu nớc chính là yêu nhân dân, yêu lao động, yêuchế độ XHCN và quyết tâm đem hết khả năng và sức lực xây dựng thành côngCNXH, yêu nớc trên lập trờng chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân.Trong điều kiện KTTT, hội nhập quốc tế, chống nguy cơ tụt hậu xa hơn vềkinh tế , đạo đức cách mạng cần bổ sung thêm phơng diện kinh tế, đó là lòng

tự trọng dân tộc Từ đó mọi công dân, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sởphải thờng xuyên trăn trở và lao động hết mình để đa quê hơng, đất nớc rakhỏi nghèo nàn lạc hậu Vì thế, chủ nghĩa yêu nớc của giai cấp công nhântrong thời đại ngày nay có giá trị và ý nghĩa to lớn Đó là một trong những

động lực chủ yếu tạo nên sức mạnh đóng góp vào quá trình phát triển của quêhơng đất nớc

Chủ nghĩa yêu nớc gắn chặt với chủ nghĩa quốc tế Cơ sở của sự thốngnhất hữu cơ này là sự thống nhất về lợi ích cơ bản của giai cấp vô sản với lợiích cơ bản của nhân dân lao động, lợi ích chân chính của các dân tộc Yêu cầucủa chủ nghĩa quốc tế vô sản là: khi bảo vệ lãnh thổ, chủ quyền, kinh tế, chínhtrị, văn hóa của dân tộc mình thì cũng phải tôn trọng dân tộc khác Đồngthời hợp tác trên nguyên tắc bình đẳng, tạo điều kiện giúp đỡ lẫn nhau để cácquốc gia cùng phát triển Chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, sô vanh nớc lớn, sự thànhkiến, kỳ thị, phân biệt chủng tộc, vi phạm nguyên tắc và luật pháp quốc tế vìlợi ích dân tộc mình đều xa lạ với chủ nghĩa quốc tế vô sản, chủ nghĩa yêu nớctrong sáng Sự kết hợp giữa chủ nghĩa yêu nớc và chủ nghĩa quốc tế trở thànhmột nguyên tắc của việc xây dựng đạo đức cách mạng

Đối với ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, chủ nghĩa yêu nớc và tinh thầnquốc tế đợc cụ thể hóa thiết thực là tình yêu sâu đậm con ngời, quê hơng (xã,phờng, thị trấn) nơi mình phụ trách, tự hào với truyền thống, đoàn kết, vợtkhó, nền văn hóa đậm đà bản sắc của các dân tộc anh em Có những đóng góp

tích cực cho quá trình dân chủ hóa ở cơ sở, chỉ đạo thực hiện sáng tạo mọi đ ờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nớc vào sự nghiệp phát triển kinh tế, vănhóa, xã hội tại các địa phơng.

-Sự kết hợp chủ nghĩa yêu nớc và chủ nghĩa quốc tế đòi hỏi ngời cán

bộ, đảng viên, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong khi bảo vệ độc lập về lãnh thổ,kinh tế, chính trị và văn hoá của dân tộc mình, thì cũng phải trân trọng dân tộckhác, trân trọng nền độc lập của họ tạo nên sự bình đẳng dân tộc mà thực chất

là bình đẳng giữa những ngời lao động sống ở những quốc gia khác nhau Yêu

Tổ quốc, nhân dân mình đồng thời cũng phải yêu nhân dân lao động các dântộc khác, trân trọng những tinh hoa trong văn hoá của họ và tiếp thu nhữngtinh hoa ấy để làm phong phú nền văn hoá của địa phơng, dân tộc mình,chống lại mọi thành kiến dân tộc, kỳ thị và phân biệt chủng tộc Lao động,chiến đấu, hoạt động với tinh thần đạo đức cộng sản để bảo vệ, xây dựng đấtnớc, quê hơng mình, tích cực đoàn kết ủng hộ và giúp đỡ đối với phong tràocông nhân, phong trào cộng sản và phong trào giải phóng dân tộc cũng nh cácphong trào tiến bộ khác trên toàn thế giới

Thứ t, chủ nghĩa nhân đạo cộng sản.

Theo nghĩa rộng, chủ nghĩa nhân đạo là một trào lu xã hội tiến bộ, làtổng hợp những quan điểm nhằm bảo vệ phẩm giá, bảo vệ sự tự do và sự pháttriển toàn diện, bảo vệ tính ngời của các quan hệ xã hội

Từ thời cổ đại t tởng nhân đạo đã đợc hình thành một cách tự pháttrong cuộc đấu tranh của nhân dân lao động chống lại sự áp bức, bóc lột vàcác hành vi vi phạm đạo đức Thời kỳ Phục hng các nhà t tởng tiến bộ phêphán gay gắt thế giới quan tôn giáo Họ đề cao sự tự do của con ngời, mongmuốn con ngời thoát khỏi sự nô lệ, ngu tối trong đêm trờng trung cổ; khỏi sựtrói buộc, hà khắc của giáo lý phong kiến và nhà thờ Nh vậy, chủ nghĩa nhân

đạo đợc hình thành từ thời Phục hng, đòi tự do, bình đẳng, bác ái và sự pháttriển toàn diện của con ngời So với t tởng phong kiến, chủ nghĩa nhân đạo tsản là bớc tiến lớn lao của loài ngời trên con đờng tiến bộ, nhng tự nó vẫnmang những hạn chế, những mâu thuẫn do bản chất xã hội t bản không thểgiải quyết đợc Chủ nghĩa nhân đạo cộng sản đối lập với chủ nghĩa nhân đạo tsản và cũng khác về bản chất so với t tởng nhân đạo của tôn giáo Song chủnghĩa nhân đạo cộng sản cũng không phải là một trào lu biệt phái, nằm ngoàidòng chảy của nền văn minh nhân loại mà nó là kết quả của sự kế thừa phát

triển những tinh hoa t tởng nhân đạo trong lịch sử nhân loại Chủ nghĩa nhân

đạo cộng sản là chủ nghĩa nhân đạo hiện thực, nhằm giải phóng con ngời khỏi

áp bức bất công, xóa bỏ tận gốc mọi hình thức thống trị, nô dịch con ngời

Chủ nghĩa nhân đạo cộng sản là chủ nghĩa nhân đạo triệt để và sâusắc Nó là một nguyên tắc đạo đức thể hiện tình thơng yêu con ngời vô hạn màtrớc hết là đối với ngời lao động Đó chính là lòng yêu thơng, kính trọng đốivới phẩm giá con ngời, và tận tuỵ phục vụ lợi ích con ngời làm cho lý tởng cao

đẹp nhất của con ngời trở thành hiện thực phổ biến trong đời sống xã hội, tạolập điều kiện xóa bỏ tận gốc mọi hình thức áp bức, bóc lột và nô dịch con ng-

ời, mọi ngời đều đợc tự do, đợc thực hiện đầy đủ quyền làm ngời Vì thế, chủnghĩa nhân đạo vô sản trở thành chủ nghĩa nhân đạo hoàn bị nhất trong lịch

sử, là nguyên tắc cơ bản của đạo đức cách mạng

Đối với ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vận dụng nguyên tắc chủ nghĩanhân đạo cộng sản là phải sử dụng vị thế và quyền lực chính trị của mìnhnhằm bảo vệ phẩm giá, danh dự, nhân phẩm của mọi ngời, nâng con ngời lên,phát triển toàn diện con ngời, đặc biệt là khắc phục và chấm dứt tình trạng lao

động bị tha hóa - sản phẩm chính của chủ nghĩa phi nhân đạo trong các xã hội

cũ để lại ở các cơ sở hiện nay

Trong sự nghiệp đổi mới đất nớc, đòi hỏi ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ

sở phải trở thành những tấm gơng cảm hoá, có tính gơng mẫu trong mọi hoạt

động, công tác Phải luôn chú ý đến lòng yêu thơng con ngời, nhất là yêu

th-ơng nhân dân, đồng chí, đồng nghiệp của mình Luôn bao dung độ lợng, kể cả

đối với những ngời trót lầm đờng lạc lối nhằm đánh thức lơng tri, đánh thứcphần thiện trong con ngời họ Phải luôn khắc sâu lời dạy của Bác Hồ: "Nămngón tay cũng có ngón vắn ngón dài Nhng vắn dài đều họp nhau lại nơi bàntay Trong mấy triệu ngời cũng có ngời thế này thế khác, nhng thế này hay thếkhác đều dòng dõi của tổ tiên ta Vậy nên ta phải khoan hồng đại lộ… có nhthế mới thành đại đoàn kết, có đại đoàn kết thì tơng lai chắc sẽ vẻ vang" [48,tr.246]

Hơn ai hết, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải quan tâm sâu sắc đến

đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân nhất là nhân dân trên những địabàn mình phụ trách, phải xem bà con ăn uống, sinh hoật nh thế nào, phải hiểunguyện vọng và thắc mắc của họ Ngời cán bộ không đợc kêu mình khó khănkhi trên địa bàn mình phụ trách vẫn còn có ngời dân phải đói, phải rét, phảichạy ăn từng bữa, trẻ em cha đợc đến trờng, cha đợc chăm sóc sức khoẻ khi

đau ốm Có thể nói rằng, tình yêu thơng con ngời, nhất là tình yêu thơng đốivới nhân dân, đồng nghiệp là một phẩm chất không thể thiếu ở mỗi ngời cán

bộ, đảng viên, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong kháng chiến cũng nh trongcông cuộc xây dựng đất nớc hiện nay

Các nguyên tắc đạo đức cách mạng trên đây là một chỉnh thể thốngnhất Tuy vị trí, vai trò của từng nguyên tắc trong hệ thống đạo đức cách mạng

có thể khác nhau nhng giữa chúng có mối quan hệ biện chứng, cần phải nhậnthức sâu sắc và quán triệt thực hiện một cách đồng bộ, hiệu quả

1.2.2.2 Yêu cầu của việc xây dựng đạo đức cách mạng cho ngời cán

bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Việt Nam hiện nay

Trong mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi thời kỳ cách mạng nhất định cần phải

có một đội ngũ cán bộ có đạo đức tơng ứng ngang tầm với nhiệm vụ chính trị

đặt ra Dĩ nhiên những tiêu chuẩn về yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể đối với ngờicán bộ ở mỗi cấp, mỗi ngành có khác nhau, đặc trng riêng Đối với cán bộ chủchốt cấp cơ sở cũng không nằm ngoài cái chung đó

ở nớc ta hiện nay, ngời cán bộ, đảng viên phải vừa hồng vừa chuyên,vừa có đức, vừa có tài Với Chủ tịch Hồ Chí Minh thì đức là đạo đức cáchmạng, đạo đức ấy là kết quả của quá trình tiếp thu, kế thừa có chọn lọc truyềnthống đạo đức tốt đẹp của cha ông, của quê hơng, của dân tộc và tinh hoa đạo

đức nhân loại trên lập trờng của giai cấp công nhân Đối với ngời cán bộ chủchốt cấp cơ sở là ngời có vai trò quyết định trong việc hiện thực hóa đờng lối,chính sách của Đảng và Nhà nớc về mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội ởcác xã, phờng; là ngời trực tiếp lãnh đạo và tổ chức quần chúng thực hiện sángtạo đờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nớc, thông qua phong trào cáchmạng của quần chúng, họ là cầu nối giữa Đảng với nhân dân, giữa chínhquyền Trung ơng với cơ sở, họ là gốc của mọi công việc ở cơ sở Vận dụngsáng tạo nội dung các nguyên tắc đạo đức cách mạng trong điều kiện KTTThiện nay, có thể khái quát một số yêu cầu cơ bản về đạo đức cách mạng đốivới ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Việt Nam nh sau:

Thứ nhất, phải có lòng trung thành với Tổ quốc, với lý tởng của Đảng Cộng sản và con đờng đi lên CNXH; góp phần tích cực vào sự nghiệp CNH, HĐH đất nớc vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, kiên quyết đấu tranh chống những biểu hiện dao động, xa rời mục tiêu

lý tởng của Đảng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận định: Dân ta có một lòng yêu nớc nồngnàn, đó là một truyền thống quý báu của ta Lòng yêu nớc, truyền thống quýbáu đó của dân tộc đã trở thành một yêu cầu đạo đức cao nhất của dân tộcViệt Nam Bất cứ một ngời dân nào cũng phải trau dồi phẩm chất đạo đức đó.

Đối với ngời cán bộ, yêu nớc trớc hết là phải trung thành với Tổ quốc, vớinhân dân, với cách mạng trong mọi thời kỳ Đất nớc ta đã chuyển sang thời kỳmới, thế và lực đã khác trớc nhiều, đồng thời phải đơng đầu với những khókhăn, thách thức mới, rất quyết liệt

Trong quá trình đổi mới, Đảng ta đã lãnh đạo đất nớc vợt qua biết baokhó khăn, thử thách, có những lúc hiểm nghèo, cách mạng ở thế "ngàn cântreo sợi tóc" nhất là khi mô hình XHCN ở Liên Xô và các nớc Đông Âu sụp

đổ và tan vỡ Nhng đất nớc vẫn đứng vững, đổi mới đạt nhiều thành tựu, vợt rakhỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và tiếp tục đi lên Đối với ngời cán bộ chủchốt cấp cơ sở trung thành với Tổ quốc, yêu nớc, yêu CNXH là phải bảo vệ

Đảng nh "bảo vệ con ngơi của mắt mình", bảo vệ thành quả cách mạng, chốngmọi thế lực làm tổn hại đến đời sống của nhân dân Phải tự rèn luyện làm saocho trái tim, tình cảm của mỗi cán bộ rung động trớc mỗi niềm vui, nỗi buồncủa nhân dân và coi đó chính là niềm vui, nỗi buồn của chính bản thân, gia

đình mình Phải có tình cảm cách mạng đó mới thôi thúc ngời cán bộ hăng saylàm việc, hòa mình, chịu khó tìm tòi, sáng tạo, gơng mẫu trong mọi phongtrào ở từng thôn, bản Hiểu đợc lịch sử, lối sống, tâm t, nguyện vọng của bàcon các dân tộc đang cùng chung sống trên địa bàn từ đó xây dựng những giảipháp tối u cho công việc Không chỉ đấu tranh với bản thân trớc những ảnh h-ởng tiêu cực của cơ chế thị trờng, của đất lề quê thói, ngời cán bộ chủ chốt cấpcơ sở còn phải dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, kiên quyết bảo vệ cái đúng,chống lại cái sai, chống lại những tàn tích lạc hậu của chế độ phong kiến vànhiều hủ tục lạc hậu còn tồn tại trong đời sống đồng bào các dân tộc Gơngmẫu trong việc phát ngôn, mỗi hành vi cử chỉ, thực hiện đờng lối chính sách,pháp luật của Đảng và Nhà nớc Trong điều kiện hiện nay, đòi hỏi ngời cán bộchủ chốt cấp cơ sở còn phải có năng lực t duy chính trị nhạy bén Bởi, chính

sự nhạy cảm chính trị sẽ góp phần tạo nên năng lực định hớng chính trị tronghoạt động nhận thức và tổ chức thực tiễn của ngời cán bộ ở địa phơng Có nhvậy ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở mới góp phần vào việc làm thất bại mọi

âm mu kích động, quấy rối của các thế lực thù địch trên quê hơng mình, địabàn mình phụ trách.

Thứ hai, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải luôn luôn trau dồi chủ nghĩa tập thể chống chủ nghĩa cá nhân và bệnh quan liêu.

Khi đặt vấn đề chống chủ nghĩa cá nhân, xây dựng nền tảng đạo đứccách mạng, Hồ Chí Minh đã đề cập đến chủ nghĩa tập thể và Ngời xem nó nhmặt đối lập của chủ nghĩa cá nhân, Ngời nói: "T tởng XHCN nói tóm tắt làphải đặt lợi ích chung của cả nớc lên trên hết, lên trên lợi ích của cá nhânmình T tởng XHCN và t tởng cá nhân chủ nghĩa chống đối nhau, nếu cứ locho mình, không lo cho làng nớc thì không thể có t tởng XHCN đợc" Ngờicòn khẳng định: "Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể nó phải thắng và tiêudiệt chủ nghĩa cá nhân" [68, tr.21]

Chủ nghĩa tập thể đòi hỏi mọi ngời phải gắn bó, đoàn kết để tạo sứcmạnh to lớn cho cách mạng, sự gắn bó chặt chẽ đó phải dựa trên cơ sở tôntrọng ý kiến đa số, đồng thời tôn trọng ý kiến của cá nhân, không lấy danh tậpthể mà coi thờng cá nhân, coi thờng thiểu số Chủ nghĩa tập thể phải tạo điềukiện thuận lợi cho sự phát triển, sự tiến bộ của cá nhân, đảm bảo cho sự tự dosáng tạo cũng nh hoàn thiện nhân cách của mỗi cá nhân

Trong sự nghiệp xây dựng CNXH, mối quan hệ giữa cá nhân và tập thểphải đợc giải quyết một cách hài hòa giữa quyền lợi và nghĩa vụ, giữa lợi íchcá nhân và lợi ích cộng đồng Phải kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân vì nó

là thứ bệnh nguy hiểm đẻ ra hàng loạt các căn bệnh khác nh: tham ô, hối lộ,lãng phí của công, cơ hội, bè phái, cục bộ, vô tổ chức, vô kỷ luật và nhiều biểuhiện xấu xa nh xu nịnh, mệnh lệnh, độc đoán, chuyên quyền, ức hiếp quầnchúng, triệt tiêu tính năng động, sáng tạo của quần chúng nhân dân, dẫn tớimất ổn định, tác động tiêu cực đến sự vận động và phát triển mọi mặt của đờisống xã hội Vì thế, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: "chủ nghĩa cá nhân trái với

đạo đức cách mạng, nếu nó còn lại trong mình, dù là ít thôi thì nó sẽ chờ dịp

để phát triển, để che lấp đạo đức cách mạng" [52, tr.438] "Do chủ nghĩa cánhân mà ngại gian khổ, khó khăn, sa vào tham ô, hủ hóa, lãng phí, xa hoa, họ

tự cao, tự đại, coi thờng tập thể xem nhẹ quần chúng, độc đoán chuyên quyền"[52, tr.439] Nói đến tác hại của chủ nghĩa cá nhân, Ngời còn khẳng định:

"Một dân tộc, một Đảng và một con ngời, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấpdẫn lớn, không nhất định ngày hôm nay và ngày mai vẫn đợc mọi ngời yêu

mến và ca ngợi nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cánhân" [53, tr.557-558] Trong điều kiện KTTT hiện nay, chủ nghĩa cá nhân đã

và đang có nguy cơ trỗi dậy ở một số cán bộ đảng viên, làm suy yếu hệ thốngchính trị, làm giảm lòng tin của nhân dân với chính quyền cách mạng Nh vậy,

"chủ nghĩa cá nhân là những kẻ biến chất, thoái hóa, có chức có quyền trong

Đảng và Nhà nớc đang lợi dụng, ngụy trang và ngụy biện cho hành vi vô đạo

đức của mình, gặm nhấm cơ thể xã hội" [31, tr.20-23]

Chủ nghĩa cá nhân và bệnh quan liêu là "một thứ giặc trong lòngchúng ta", là kẻ thù trong mỗi con ngời, mỗi cán bộ đảng viên Nó thờng ẩnnáu kín đáo, khi có điều kiện môi trờng là trỗi dậy Do đó, việc quét sạch chủnghĩa cá nhân là trách nhiệm của toàn xã hội Mọi ngời, mọi tổ chức phảibằng mọi biện pháp để phòng ngừa, ngăn chặn những điều kiện, môi trờnglàm phát sinh chủ nghĩa cá nhân Trong đó, vai trò của mỗi cá nhân ngời cán

bộ, đảng viên có ý nghĩa vô cùng quan trọng, phải bằng lơng tâm và tráchnhiệm để điều chỉnh những suy nghĩ và hành vi vô đạo đức đi ngợc với nhữngchuẩn mực xã hội tiến bộ Kinh nghiệm cho thấy, chiến thắng tiêu cực ở ngờikhác, ở ngoài xã hội đã khó, nhng chiến thắng tiêu cực ở chính bản thân mìnhcòn khó khăn hơn nhiều

Đối với ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trau dồi chủ nghĩa tập thể vàchống chủ nghĩa cá nhân là phải chấp hành nghiêm chỉnh Điều lệ Đảng, phápluật của Nhà nớc, quy chế, điều lệ của cơ quan, đơn vị mình Nói phải đi đôi vớilàm Có ý thức tự giác, luôn biết đặt mình trong mối quan hệ mật thiết với tậpthể, với nhân dân Khắc phục chủ nghĩa cá nhân ngay chính trong bản thân mình

Thứ ba, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải luôn gơng mẫu, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô t.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn mỗi cán bộ, đảng viên cần phải:cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô t Kế thừa t tởng đó của Ngời, Đảng tatiếp tục khẳng định: "Cán bộ, đảng viên phải tự giác rèn luyện đạo đức, lốisống cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô t " [17, tr.28] Do đó ngời cán bộ chủchốt cấp cơ sở cũng phải ra sức thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô

t trong sự nghiệp cách mạng của mình:

+ Cần: là cần cù trong lao động, tích cực chủ động, sáng tạo và đạthiệu qủa cao trong công việc mà mình đảm nhận Đồng thời cần cù trong lao

động còn đòi hỏi ngời cán bộ phải biết khuyến khích và giúp đỡ ngời kháclàm tốt công việc

Tính hiệu quả trong lao động là một trong những yêu cầu khách quan,

là chuẩn mực quan trọng để đánh giá cán bộ tốt hay xấu, hoàn thành haykhông hoàn thành nhiệm vụ Ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải chuyên cần,phải yêu, say mê công việc mà Đảng và nhân dân giao phó Không nề hà giankhổ, không chủ quan, ỷ lại vào điều kiện thuận lợi, tuyệt đối hóa hoàn cảnhkhách quan Phải thực hành lời dạy của Bác: "làm việc phải đến đúng giờ, chớ

đến trễ, về sớm Làm cho chóng, cho chu đáo Việc ngày nào nên làm xong ngày

ấy, chớ để chờ ngày mai Phải nhớ rằng: dân đã lấy tiền mồ hôi nớc mắt để trả

l-ơng cho ta trong những thì giờ đó Ai lời biếng tức là lừa gạt dân" [49, tr.104].Trong công tác lãnh đạo, quản lý cần phải đi sâu, bám sát quần chúng nhân dân,bám sát thực tế ở cơ sở Đặc biệt, trong điều kiện KTTT hiện nay, yêu cầu, nhiệm

vụ của ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ngày càng nặng nề Đòi hỏi sự chuyên cầnkhông chỉ trong công việc, trong hoạt động thực tiễn mà còn phải chuyên cầntrong học tập, trong suy nghĩ, biết tìm tòi sáng tạo, đổi mới t duy, biết phát hiện

và nhân các sáng kiến kinh nghiệm hay từ đó vận dụng vào cơ sở một cách thiếtthực, hiệu quả Khắc phục những bất cập hiện nay về trình độ, chuyên môn,nghiệp vụ trong đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở Đảng ta đã khẳng định: "Họctập là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi cán bộ, đảng viên lời học, lời suy nghĩ,không thờng xuyên tiếp nhận những thông tin mới, những hiểu biết mới cũng là

điều kiện của suy thoái" [14, tr.14]

+ Kiệm: là tiết kiệm, không xa xỉ hoang phí, phải tiết kiệm thời gian,tiết kiệm nhân lực, tiết kiệm trong sản xuất, trong đời sống sinh hoạt, tránhlãng phí của cải của cá nhân, gia đình và xã hội Mục đích của tiết kiệm lànâng cao hiệu quả của lao động sản xuất Để thực hành tiết kiệm ngời cán bộkhông chỉ biết tự mình tiết kiệm mà phải biết làm cho toàn dân tiết kiệm, đấutranh với những hiện tợng tham ô, lãng phí, ăn cắp của công Ra sức thực hànhtiết kiệm nhng không đồng nghĩa với bủn xỉn, hà tiện Đối với ngời cán bộ chủchốt cấp cơ sở hiện nay thực hành tiết kiệm phải đợc xem là phơng châmtrong cuộc sống, không những biết tiết kiệm tiền của, thời gian và sức lực củanhân dân mà còn phải biết tạo ra những công ăn việc làm mới có hiệu quảthiết thực cho nhân dân, mạnh dạn áp dụng thành tựu khoa học kỹ thuật vàosản xuất, phục hồi và phát triển các làng nghề truyền thống, tìm đầu ra chocác mặt hàng sản xuất tại địa phơng tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững

ở cơ sở

+ Liêm: là thanh liêm, là không tham ô, luôn tôn trọng giữ gìn củacông, của công dân.

Liêm thuộc bản chất của ngời cộng sản, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ

sở phải nhận thức sâu sắc và thờng xuyên rèn luyện phẩm chất thanh liêm,phải tự nhận thấy rằng tham lam là điều xấu hổ, kẻ tham tiền tài, địa vị thì sẽ

có tội với nhân dân, với Đảng Một dân tộc biết cần, biết kiệm, biết liêm làmột dân tộc tiến bộ Do vậy, phải tích cực ngăn chặn, hạn chế và đẩy lùi cănbệnh "quan không liêm", nh tham ô, móc ngoặc, hối lộ và nhận hối lộ, t lợi,chạy chức, chạy quyền hiện nay, đồng thời tuyên truyền vận động nhân dânthấy đợc trách nhiệm và quyền hạn của mình trong việc giám sát cán bộ thựchiện chữ liêm

+ Chính: là thẳng thắn, thấy phải dù nhỏ cũng phải làm, thấy trái dùnhỏ cũng phải tránh Khi nói tới chính, trớc hết phải lấy mình làm đối tợng.Chính trực, ngay thẳng là những đức tính không thể thiếu ở mỗi con ngời, mỗigia đình và mỗi ngời cán bộ Là ngời làm việc công, ngời cán bộ chủ chốt cấpcơ sở phải công tâm, công đức, chớ đem của công dùng vào việc t, chớ đemngời t làm việc công, việc gì cũng phải công minh, chính trực, không nên t ân,

t huệ hoặc t thù, t oán Không chỉ rèn luyện mình theo chính nghĩa cách mạng

mà còn phải đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, không chân chính ở ngờikhác Thực hành hiệu quả nguyên tắc phê và tự phê Chớ lên mặt làm quancách mạng, chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những ngời tài năng hơn mình Chớ vì

bà con, bạn bè mà kéo vào chức nọ, chức kia Phải luôn trung thành với Đảng,với nhân dân Đó cũng chính là điều kiện để ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sởhoàn thành nhiệm vụ công tác, đợc nhân dân tín nhiệm, cảm phục và noi theo

+ Chí công vô t Theo Hồ Chí Minh, ngời cán bộ phải giữ đợc cần,kiệm, liêm, chính, là ngời chí công vô t tức là chính tâm, thân dân Mà mộtngời chính tâm, thân dân là ngời có ý thức phục vụ nhân dân, đặt lợi ích củanhân dân, của Tổ quốc, của Đảng lên trên hết

Nh vậy, chí công vô t là đem lòng chí công, vô t đối với ngời, với việc,ham làm những việc ích nớc, lợi dân, không ham địa vị quyền chức, côngdanh phú quý Chí công vô t là chăm lo việc nớc nh chăm lo việc nhà, chăm loviệc tập thể nh chăm lo việc gia đình Cơ sở khách quan của chí công vô t làquan hệ lợi ích, giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng, xã hội Trong đó lợiích riêng, lợi ích cá nhân chỉ có thể có tính chân chính khi nó không đối lập

với lợi ích chung Chủ tịch Hồ Chí Minh thờng nhắc: làm cán bộ không phải

để vinh thân phì gia, không phải là để làm quan phát tài mà để phụng sự đất

n-ớc, phụng sự nhân dân

Có thể khẳng định cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô t là cái cần để

"làm việc, làm ngời, làm cán bộ phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân; Tổquốc và nhân loại" [49, tr.684] Bằng chính hành động, việc làm cụ thể, bằngtấm gơng về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô t sẽ là cơ sở để ngời cán bộthuyết phục, quy tụ nhân dân, tổ chức lực lợng quần chúng xung quanh mìnhthực hiện tốt mọi đờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nớc

Thứ t, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói phải đi đôi với làm, luôn khiêm tốn và ham học hỏi.

Ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là ngời trực tiếp tiếp xúc với nhân dânhàng ngày, là ngời tổ chức chỉ đạo, triển khai thực hiện đờng lối, chính sách,pháp luật của Đảng và Nhà nớc đến với nhân dân Đồng thời là ngời tập hợp ýchí nguyện vọng của quần chúng nhân dân, dẫn dắt quần chúng nhân dântham gia sản xuất tạo ra của cải vật chất, không ngừng phát triển đời sống vănhóa tinh thần, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở cơ sở Do

đó, ngời cán bộ chủ chốt ở cơ sở, lời nói phải đi đôi với việc làm, gắn đờnglối, chính sách của Đảng và Nhà nớc với thực tiễn của địa phơng

Từ đờng lối, chủ trơng ngời cán bộ chủ chốt xây dựng chơng trình kếhoạch triển khai sao cho thật sát với thực tế của cơ sở với văn phong sáng rõsao cho nhân dân dễ tiếp thu và thực hiện Cùng với việc hớng dẫn vận dụng

đờng lối chính sách của Đảng và Nhà nớc ở cơ sở sao cho phù hợp và đạt hiệuquả, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở còn phải là những ngời đi trớc thực hành

là tấm gơng để bà con noi theo

Tính khiêm tốn trong quan hệ xã hội, quan hệ công tác là mọi ngờiphải luôn tự xem xét, tự đánh giá về những u điểm, nhợc điểm, việc gì đãthành công, việc gì thất bại Việc đánh giá này không chỉ vì bản thân mà còn

có liên quan đến nhiều mặt, đến lợi ích của ngời khác và của xã hội Khi đánhgiá phải có thái độ khách quan trung thực, thực sự vô t, phải dựa trên cơ sởphẩm chất đạo đức, ý thức chính trị, trình độ năng lực, hoàn cảnh khách quan,chủ quan và hiệu quả công việc Ngời có đức tính khiêm tốn là ngời biết tôntrọng mọi ngời, biết trân trọng thành tích và công lao của ngời khác và của tậpthể Ngời có đức tính khiêm tốn còn là ngời có lòng nhân ái, không tự cao tự

đại, lễ độ và khiêm nhờng với mọi ngời Tính khiêm tốn giúp ngời ta dễ gầngũi, tiếp xúc với mọi ngời một cách tự nhiên, tạo cho ngời đợc tiếp xúc tìnhcảm dễ mến, ấm áp và giản dị Đồng thời còn giúp con ngời có điều kiện bộc

lộ tình cảm cùng những tâm t trong cuộc sống một cách chân tình, cởi mở Thông qua đó mà góp phần khắc phục những thói h nh tính tự cao, tự đại, cửaquyền, hách dịch, coi thờng ngời khác Nhờ có tính khiêm tốn mà mỗi ngờicán bộ sẽ tự khẳng định đợc mình để tiến lên, biết sửa chữa những sai lầmkhuyết điểm, có cách nhìn nhận công việc và con ngời một cách cẩn trọng và

đúng đắn Đức tính khiêm tốn là một trong những đức tính cao quý, có ý nghĩalớn đối với ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong giai đoạn hiện nay Hơn aihết, đội ngũ cán bộ này phải luôn tự ý thức, tự rèn luyện, tự giáo dục và phấn

đấu để trở thành tấm gơng cho đồng nghiệp và nhân dân địa phơng

Bên cạnh đức tính khiêm tốn, ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải cótinh thần ham học hỏi Ham học hỏi là sự chăm chỉ, sự thích thú vơn tới những

đỉnh cao tri thức của con ngời và nhân loại Học tập ở đây không chỉ là họctrong nhà trờng do Nhà nớc cấp bằng, cấp chứng chỉ mà còn bao hàm cả việchọc ngoài xã hội, học bất cứ lúc nào và ở đâu Việc học phải đợc diễn ra thờngxuyên, suốt đời với mục đích là để làm ngời, làm việc và cùng chung sống Vìthế, học tập là một hành vi đạo đức cao đẹp, chi phối nhận thức và hành độngcủa mỗi con ngời, góp phần hoàn thiện nhân cách của mỗi ngời Theo Lênin,chúng ta chỉ có thể xây dựng một xã hội mới trên cơ sở một nền học vấn hiện

đại, mà nếu không có nền học vấn đó thì CNXH, CNCS cũng chỉ là ớc vọng

mà thôi

Đẩy mạnh CNH, HĐH là nhiệm vụ then chốt của đất nớc trong giai

đoạn hiện nay Thực hiện nhiệm vụ này ở mỗi địa phơng là vấn đề còn nhiềukhó khăn, phức tạp, nền kinh tế còn lạc hậu, thiếu thốn trăm bề, trong khi đótrình độ học vấn của nhân dân ta còn thấp, số dân mù chữ vẫn còn Do đó, đòihỏi ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải không ngừng nâng cao trình độchuyên môn, nghiệp vụ, khắc phục cho đợc chủ nghĩa kinh nghiệm và bệnhgiáo điều Phải chăm chỉ học tập để từng bớc nắm vững khoa học và côngnghệ hiện đại, trớc hết là những kiến thức trong lĩnh vực mình hoạt động đểhoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó Nâng cao hơn nữatrình độ chuyên môn, nghiệp vụ quản lý, trình độ lý luận chính trị, khả năng