vận dụng tư tưởng hồ chí minh về cán bộ vào việc đổi mới phương pháp lãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh hưng yên hiện nay

Bởi bên cạnh những mặt đã làm đợc, độingũ cán bộ ở Hng Yên, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vẫn cònnhiều bất cập về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực lãnh đạo, quản lý..

mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm vừa qua, thế giới đã xảy ra biết bao nhiêu những biến

động to lớn trên rất nhiều phơng diện, nhng công cuộc đổi mới ở Việt Namvẫn giành đợc những thành tựu quan trọng, đợc bạn bè thế giới khâm phục.Trong xu thế toàn cầu hoá hiện nay, sự nghiệp đổi mới của nớc ta đang đứngtrớc những thời cơ và cả thách thức mới, đòi hỏi chúng ta phải tỉnh táo, phán

đoán, xử lý kịp thời mới có thể giữ vững ổn định chính trị và tiếp tục phát triểnkinh tế Để đáp ứng và giải quyết đợc những yêu cầu, nhiệm vụ đó, điều đầutiên và cấp thiết nhất đối với Đảng ta là phải có đợc một đội ngũ cán bộ vừa

“hồng” vừa “chuyên” từ Trung ơng đến cơ sở Bởi vì nh Lênin ngời thầy củagiai cấp vô sản đã từng nói: “Trong lịch sử cha hề có giai cấp nào giành đợcquyền thống trị, nếu nó không đào tạo đợc trong hàng ngũ của mình nhữnglãnh tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh

đạo phong trào”[34, tr.473] Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định: Cán

bộ là gốc của mọi công việc, công việc có thành công hoặc thất bại cũng do

đội ngũ cán bộ tốt hay kém, có cán bộ tốt việc gì cũng xong Vì thế hơn lúcnào hết, chúng ta phải trở lại nghiên cứu một cách thấu đáo t tởng Hồ ChíMinh về cán bộ để vận dụng sáng tạo vào thực tiễn cách mạng hiện nay, đặcbiệt là phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác của ngời cán bộ Đó cũng

là quan điểm chỉ đạo của Đảng ta trong giai đoạn cách mạng mới thời kỳ

“công nghiệp hoá, hiện đại hoá”:

Cán bộ là khâu quyết định sự thành hay bại của cách mạng,gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nớc và chế độ, là khâuthen chốt trong công tác xây dựng Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh và

Đảng ta đã dày công đào tạo, huấn luyện, xây dựng đợc đội ngũ cán

bộ tận tuỵ, kiên cờng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ qua các giai

đoạn cách mạng [14, tr.113]

Hiện nay, do những tác động ngày càng mạnh mẽ của mặt trái kinh tếthị trờng dẫn đến hậu quả là “một bộ phận không nhỏ” cán bộ, đảng viên bịtha hoá về phong cách, lối sống, làm mất niềm tin trong nhân dân Mặt khác,một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn còn mắc bệnh: độc đoán, chuyên quyền,phong cách làm việc thiếu khoa học, thiếu dân chủ Chính vì vậy, vấn đề đổimới phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác của cán bộ đợc đặt lên hàng

đầu trong công tác xây dựng Đảng nói riêng và trong hệ thống chính trị nóichung Vấn đề này còn đặc biệt có ý nghĩa đối với đội ngũ cán bộ chủ chốtcấp sơ sở ở tỉnh Hng Yên – một tỉnh mới tái lập - địa phơng nơi tôi đangcông tác, bởi ở đây vấn đề cán bộ không chỉ chứa những đặc điểm chung màcòn nhiều yếu tố bức xúc,đòi hỏi cần có những phơng hớng, những giải phápnhằm nâng cao một bớc năng lực của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, đáp ứng yêucầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá Bởi bên cạnh những mặt đã làm đợc, độingũ cán bộ ở Hng Yên, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vẫn cònnhiều bất cập về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực lãnh đạo, quản lý làm ảnh hởng không nhỏ đến chất lợng và hiệu quả công việc.

Với mong muốn đợc góp phần làm sáng tỏ thêm những quan điểm, t ởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ, từ đó đa ra một số giải pháp nhằmnâng cao chất lợng, năng lực của đội ngũ cán bộ nói chung và đội ngũ cán bộ

t-chủ chốt cấp cơ sở ở Hng Yên nói riêng, tôi chọn đề tài: Vận dụng t“ tởng Hồ Chí Minh về cán bộ vào việc đổi mới phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Hng Yên hiện nay”

làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ chuyên ngành Hồ ChíMinh học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

T tởng Hồ Chí minh về cán bộ và công tác cán bộ là vấn đề quan trọng,thu hút đợc sự quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu trong nớc Đã có nhiềucông trình nghiên cứu t tởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ dớinhiều góc độ khác nhau Có những công trình đi vào nghiên cứu toàn bộ nộidung t tởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, có công trình chỉ đi vào khíacạnh nhỏ trong công tác cán bộ Các công trình nghiên cứu của các tác giả đợccông bố dới dạng chuyên đề, luận văn thạc sỹ, các bài đăng trên các sách, báo,tạp chí, kỷ yếu hội thảo khoa học Đó là nguồn t liệu quý báu giúp tôi kế thừatrong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện đề tài của mình Ví dụ nh công trình:

Phơng pháp và phong cách Hồ Chí Minh của GS Đặng Xuân Kỳ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997; T tởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ của PGS.TS Bùi Đình Phong, Nxb Lao động, Hà Nội, 2002; Đạo đức, phong cách, lề lối làm việc của cán bộ, công chức theo t tởng Hồ Chí Minh của Ban

Tổ chức cán bộ Chính phủ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998; T tởng Hồ Chí Minh về cán bộ, chuyên đề khoa học cấp nhà nớc KX.02, chủ nhiệm đề tài:

GS Đặng Xuân Kỳ; T tởng nhân văn Hồ Chí Minh với việc giáo dục đảng viên hiện nay, Kỷ yếu đề tài khoa học cấp bộ, chủ nhiệm đề tài: TS Hoàng Trang, 2002; Tập kỷ yếu hội thảo khoa học: T tởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ do Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức gồm hàng trăm bài

nghiên cứu, đề cập nhiều khía cạnh trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộtheo t tởng Hồ Chí Minh

Ngoài ra, còn một số luận văn thạc sỹ, nhiều bài báo của các nhànghiên cứu đăng trên các tạp chí khoa học theo t tởng Hồ Chí Minh về cán bộ

và công tác cán bộ nh: Thực hiện tốt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về: cần, kiệm, liêm, chính ; chống tham ô, lãng phí và quan liêu

Đình Quảng, Tạp chí Lao động và Công đoàn, số 289, 2003; Vận dụng t tởng

Hồ Chí Minh về phơng pháp lãnh đạo và việc xây dựng, rèn luyện phơng pháp, phong cách công tác của cán bộ chính trị trong quân đội ta hiện nay của tác giả Bùi Thế Đăng, Tạp chí khoa giáo số 5, 2005; Xây dựng đội ngũ cán

bộ công chức quản lý nhà nớc về kinh tế cấp tỉnh trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở tỉnh Thanh Hoá, Luận văn Thạc sỹ khoa học kinh tế, tác giả Cẩm Bá Tiến, 2002; T tởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ với việc nâng cao năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Thanh Hoá hiện nay, Luận văn thạc sỹ của tác giả Bùi Khắc Hằng, 2004

Các công trình nghiên cứu trên đã đi sâu phân tích t tởng Hồ Chí Minh

về cán bộ và công tác cán bộ dới nhiều góc độ khác nhau nh vấn đề rèn luyện

đạo đức, năng lực của cán bộ, một số nội dung quan trọng của t tởng Hồ ChíMinh về công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ song có thể nói cha có nhàkhoa học nào đi sâu nghiên cứu, vận dụng t tởng Hồ Chí Minh về cán bộ vàoviệc đổi mới phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộchủ chốt cấp cơ sở ở nớc ta hiện nay một cách có hệ thống Vì vậy, trên cơ sở

kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đã đợc công bố, tôi hy vọng sẽ gópphần làm sáng tỏ thêm t tởng Hồ Chí Minh về cán bộ và vận dụng vào thựctiễn trên địa bàn tỉnh Hng Yên

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ một số nội dung cơ bản trong t tởng Hồ Chí Minh vềcán bộ, luận văn vận dụng để đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấpcơ sở ở Hng Yên, từ đó đề ra phơng hớng, giải pháp nhằm đổi mới phơng pháplãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnhHng Yên hiện nay

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt tới mục đích nghiên cứu trên, đề tài có nhiệm vụ làm rõ:

- Phân tích một số nội dung cơ bản trong t tởng Hồ Chí Minh về cán bộ;

- Đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trên địa bàn tỉnhHng Yên hiện nay, trọng tâm là phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác;

- Đề xuất phơng hớng và giải pháp đổi mới phơng pháp lãnh đạo vàphong cách công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Hng Yên theo ttởng Hồ Chí Minh;

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tợng nghiên cứu: T tởng Hồ Chí Minh về cán bộ

- Phạm vi nghiên cứu:

T tởng Hồ Chí Minh về cán bộ là vấn đề lớn Trong phạm vi luận vănnày, tôi chỉ nghiên cứu một số nội dung chủ yếu trong t tởng Hồ Chí Minh vềcán bộ: Vị trí cán bộ; tiêu chuẩn cán bộ; phơng pháp lãnh đạo và phong cáchcông tác của cán bộ từ đó làm cơ sở lý luận cho việc đánh giá thực trạng và

đề ra phơng hớng, giải pháp nhằm đổi mới phơng pháp lãnh đạo và phongcách công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Hng Yên trong sựnghiệp đổi mới đất nớc hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Chủ nghĩa Mác Lênin, t tởng Hồ Chí Minh , các vănkiện của Đảng và Nhà nớc

- Phơng pháp nghiên cứu: Phơng pháp lôgic lịch sử biện chứng, phơngpháp thống kê, phơng pháp điều tra xã hội học, phân tích tổng hợp

6 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

- Góp phần làm rõ thêm t tởng Hồ Chí Minh về cán bộ

- Trên cơ sở đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở

H-ng Yên, đa ra một số kiến H-nghị về phơH-ng hớH-ng và giải pháp nhằm đổi mới

ph-ơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ nói chung và

đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Hng Yên nói riêng

7 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu,giảng dạy, học tập và tuyên truyền t tởng Hồ Chí Minh

- Cung cấp những luận chứng về cơ sở khoa học và thực tiễn cho lãnh

đạo tỉnh Hng Yên làm cơ sở để tham mu cho lãnh đạo tiến hành đổi mới

ph-ơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ

sở ở địa phơng

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụlục, luận văn đợc kết cấu làm 3 chơng, 11 tiết

1.1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về cán bộ

Cán bộ là một danh xng rất đẹp, đầy niềm tự hào và vinh dự trong nhândân ta Nói đến cán bộ là nói đến một lớp ngời mới, sẵn sàng chịu đựng mọigian khổ, hy sinh cho cách mạng, gắn bó mật thiết với nhân dân, gần gũi vớidân chúng Cán bộ có nhiều cách hiểu với phạm vi rộng hẹp và ở từng nớckhác nhau ở nớc ta cán bộ đợc sử dụng phổ biến từ sau Cách mạng ThángTám năm 1945 Nói đến định nghĩa cán bộ là gì? ngời ta thờng nhắc tới haiphía cạnh: Ngời cán bộ có chức vụ ở cơ quan nhà nớc hoặc trong một tổ chứcnào đó

Trong đời sống xã hội, theo cách hiểu thông thờng, cán bộ đợc coi là tấtcả những ngời thoát ly, làm việc trong các cơ quan đảng, nhà nớc, đoàn thể,quân đội, đợc hởng lơng

Trong Từ điển Tiếng Việt, xuất bản năm 1993, khái niệm cán bộ đợc

bộ phải luôn tự rèn luyện, phải luôn giữ đợc t cách của ngời cán bộ cáchmạng Trớc hết, theo Hồ Chí Minh ngời cán bộ cách mạng phải là ngời luôngiữ chủ nghĩa cho vững, ít ham muốn về vật chất, ngày đêm nghĩ đến sựnghiệp cách mạng, sẵn sàng hi sinh tất cả vì sự nghiệp giải phóng dân tộc vànhân loại Đó là những con ngời biết phân biệt giữa “thiện” và “ác”, “chính”

và “tà”, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu những ngời cán bộ khi đã tự nguyện đi làm

“công bộc của dân thì trớc hết phải thực hiện nghiêm túc bốn đức cách mạng “cần,kiệm, liêm, chính, chí công vô t”, một lòng vì nớc, vì dân

1.1.2 Vị trí, vai trò của cán bộ

Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành hay bại của cách mạng, gắn liềnvới vận mệnh của Đảng, của đất nớc và chế độ, là khâu then chốt trong côngtác xây dựng Đảng

Trong đội ngũ cán bộ đông đảo, cán bộ lãnh đạo (cán bộ chủ chốt) lại lànòng cốt của đội ngũ ấy Đó là những ngời tham gia một tập thể lãnh đạo của

tổ chức Đảng, cơ quan chính quyền, hành chính, sự nghiệp, đoàn thể hay tổchức quản lý kinh doanh…từ cấp trung từ cấp trung ơng đến cấp cơ sở Trong sự nghiệp

đổi mới, Đảng ta khẳng định, nhiệm vụ xây dựng kinh tế là trung tâm, xâydựng Đảng là then chốt Để thực hiện tốt đợc những nhiệm vụ chiến lợc quantrọng đó, Đảng xác định phải đổi mới công tác cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán

bộ lãnh đạo chủ chốt, coi đó là là khâu đột phá Trong Báo cáo chính trị của

Đảng tại Đại hội toàn quốc lần thứ VI nêu rõ: “Đổi mới cán bộ lãnh đạo cáccấp là mắt xích quan trọng nhất mà Đảng ta phải nắm chắc để thúc đẩy nhữngcuộc cải cách có ý nghĩa cách mạng” [10, tr.126]

Trên cơ sở nắm vững những nguyên tắc của Chủ nghĩa Mác Lênin,trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng giai cấp vô sản

và chính đảng của mình muốn giành đợc quyền lãnh đạo, giữ vững đợc chínhquyền thì phải đào tạo đợc một đội ngũ cán bộ trung thành, đáp ứng đợcnhiệm vụ cách mạng Cán bộ đích thực phải là những cán bộ cách mạngchuyên nghiệp, là rờng cột của đất nớc Đội ngũ cán bộ và vai trò lãnh đạo của

Đảng có mối quan hệ biện chứng Đảng lãnh đạo công tác cán bộ và đội ngũcán bộ vững mạnh làm cho Đảng vững mạnh, tạo đợc uy tín trong quá trìnhlãnh đạo của Đảng Hồ Chí Minh rất tâm đắc với quan điểm của V.I Lênin:

“Không một phong trào cách mạng nào vững chắc đợc nếu không có một tổ

chức ổn định và duy trì đợc tính liên tục gồm những ngời lãnh đạo” [34,tr.158].

Theo Lênin không có một đội ngũ cán bộ đông đảo về số lợng, đặc biệt

đảm bảo về chất lợng thì không thể nói tới quyền lãnh đạo Lênin cho rằng:

“Ngời cộng sản lãnh đạo chỉ có một cách duy nhất để chứng minh quyền lãnh

đạo của mình, đó là tìm cho mình đợc nhiều, ngày càng nhiều những ngời phụtá…từ cấp trung , biết giúp đỡ họ làm việc, biết đề bạt họ, biết giới thiệu và chú ý đến kinhnghiệm của họ” [37, tr.407]

Khi bàn về vai trò của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng, Hồ Chí Minhluôn đặt cán bộ trong tổng hoà các mối quan hệ đa chiều Hồ Chí Minh xác

định: “Cán bộ là những ngời đem chính sách của đảng, của chính phủ giảithích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời, đem tình hình dân chúngbáo cáo cho đảng, cho chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng Vì vậycán bộ là gốc của mọi công việc” [45, tr.269] Trong quá trình tổ chức thựchiện, cán bộ phải nắm bắt tâm t, nguyện vọng của nhân dân, thu nhận đợcnhững kinh nghiệm thực tiễn để phản ánh với đảng và nhà nớc, hoàn thiện đ-ờng lối, chính sách ngày càng phù hợp với đòi hỏi khách quan của cuộc sống.Tuy nhiên, để có đủ trình độ năng lực, có thể đáp ứng đợc yêu cầu nhiệm vụ,

Đảng phải coi trọng công tác giáo dục, huấn luyện, đào tạo cán bộ Ngời nói:huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng

Hồ Chí Minh cho rằng: “Cán bộ là tiền vốn của đoàn thể Có vốn thìmới làm ra lãi Bất cứ chính sách công tác gì nếu có cán bộ tốt thì thành công,tức là có lãi Không có cán bộ tốt thì hỏng việc, tức là lỗ vốn” [46, tr.46]

Theo Hồ Chí Minh, cán bộ có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong sựnghiệp cách mạng, bởi vì chủ trơng chính sách của nhà nớc có đúng, cán bộlàm sai, cán bộ yếu kém thì cũng không có hiệu quả Hồ Chí Minh đã đi xahơn, sâu hơn chỉ ra cội rễ của vấn đề một cách vừa cụ thể, vừa có tính tổngquát: Khi đã có chính sách đúng thì sự thành công hay thất bại của chính sách

đó là do nơi cách tổ chức công việc, nơi lựa chọn cán bộ và nơi kiểm tra Nếu

ba điều ấy sơ sài thì chính sách dù đúng mấy cũng vô ích Đồng thời, Hồ ChíMinh khẳng định vai trò của ngời cán bộ trong xã hội mới không phải là “ôngquan cách mạng”, càng không phải là ngời có “quyền sinh, quyền sát” nh vuachúa thời phong kiến, mà chỉ là ngời đại diện, ngời đại biểu của nhân dân, cótrách nhiệm thi hành nhiệm vụ của nhân dân giao phó Vai trò hết sức quan

trọng của cán bộ đối với sự nghiệp cách mạng còn thể hiện ở chỗ: nếu thiếu họthì không có cách mạng, mục tiêu đề ra không thể hoàn thành, cán bộ có vaitrò quyết định đối với công việc “Muôn việc thành công hoặc thất bại đều docán bộ tốt hay kém” [45, tr.240].

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, mỗi đảng viên của đảng đều có thểxem là cán bộ Ngời vẫn thờng dùng khái niệm: “cán bộ, đảng viên” để chỉ

đội ngũ cán bộ nói chung, có khi họ không nắm chức vụ gì, nhng vẫn có vaitrò lãnh đạo vì họ là một thành viên của Đảng, mà Đảng có trách nhiệm lãnh

đạo chính quyền và toàn thể nhân dân thực hiện sức mạnh của mình Tuynhiên, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh

đạo, nhất là đội ngũ lãnh đạo chủ chốt ở cơ sở Bởi vì đội ngũ này là nhữngngời gần dân nhất, cách mạng có thành công hay không phụ thuộc rất lớn vào

đội ngũ cán bộ này Ngời viết: “Cấp xã là ngời gần gũi nhân dân nhất, là nềntảng của hành chính Cấp xã làm đợc việc thì mọi công việc đều xong xuôi”[45, tr 371] Trong t tởng Hồ Chí Minh, cán bộ các cấp đều có vị trí quantrọng và có liên hệ chặt chẽ với nhau trong tổ chức của Đảng Nêú cán bộ lãnh

đạo ở cấp Trung ơng là những cán bộ cấp chiến lợc có trách nhiệm hoạch

định, hoặc gắn với việc hoạch định chủ trơng, đờng lối chính sách của Đảng,thì cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở lại có trách nhiệm lãnh đạo xây dựng tổ chức

đảng và hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, trực tiếp lãnh đạo các tầng lớpnhân dân thực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng

1.2 Tiêu chuẩn của ngời cán bộ cách mạng

Xuất phát từ vai trò hết sức quan trọng của ngời cán bộ trong sự nghiệpcách mạng, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ những tiêu chuẩn của ngời cán bộ cáchmạng, phải tự giác rèn luyện về mọi mặt, không ngừng nâng cao phẩm chất,

năng lực, để xứng đáng: “Vừa là ngời lãnh đạo vừa là ngời đầy tớ trung thành của nhân dân” Ngời đề ra tiêu chuẩn của đội ngũ cán bộ không phải từ ý

muốn chủ quan của bản thân, mà do yêu cầu khách quan của sự nghiệp cáchmạng Muốn sự nghiệp cách mạng thành công, đất nớc đợc độc lập, nhân dân

đợc tự do, hạnh phúc để đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợchọc hành đòi hỏi những ngời cán bộ phải vừa có “đức” vừa có “tài” vừa

“hồng” vừa “chuyên” sẵn sàng hy sinh vì độc lập tự do của tổ quốc, ở mọi lúcmọi nơi luôn đặt lợi ích của đảng, của dân tộc, của nhân dân lên trên hết, trớchết

Theo Hồ Chí Minh, những tiêu chuẩn căn bản của ngời cán bộ cáchmạng là:

1.2.1 Đạo đức cách mạng là gốc của ngời cán bộ

Theo Hồ Chí Minh đã là ngời cán bộ cách mạng thì phải có đạo đứccách mạng Giữ đợc đạo đức cách mạng mới có thể trở thành ngời cán bộcách mạng chân chính Bởi vì: Mọi việc thành công hay thất bại, chủ yếu là docán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay không, Ngời cho rằng: Ngời

đảng viên, ngời cán bộ tốt, muốn trở nên ngời cách mạng chân chính, không

có gì là khó cả Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết vì

Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công, vô t Mình

đã chí công, vô t thì khuyết điễm sẽ ngày càng ít, mà những tính tốt nh saungày càng thêm

Đồng thời ngời nhắn mạnh: Ngời cách mạng thì phải có đạo đức cáchmạng làm nền tảng, mới hoàn thành nhiệm vụ cách mạng Ngời coi đạo đứccủa ngời cách mạng nh gốc của cây, ngọn nguồn của suối của sông; “Cũng

nh sông thì có nguồn mới có nớc, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc,không có gốc thì cây héo Ngời cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đứcthì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo đợc nhân dân” [45, tr.252 - 253]

vẻ vang [49, tr.283]

Ngay từ những năm đầu chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng cộng sản,trong tác phẩm Đờng cách mệnh, Ngời đã chỉ rõ t cách của ngời cách mạngtrong các mối quan hệ: đối với mình, đối với ngời và đối với việc

Từ giữa những năm 20 của thế kỉ XX cho đến khi qua đời (2/9/1969), Hồ ChíMinh đã nhiều lần nhấn mạnh đến các tiêu chí, phẩm chất đạo đức của ngời cán bộ

Đảng viên Trong t duy lý luận và trong hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh nhiều lần

đề cập đến những phẩm chất cơ bản của ngời cán bộ, đảng viên:

Một là, trung với nớc, trung với Đảng, hiếu với dân

Trung, hiếu là những khái niệm đã có trong t tởng đạo đức truyền thốngNho giáo phơng Đông nói chung và Việt Nam nói riêng Tuy nhiên mệnh đề

này đã đợc Hồ Chí Minh sử dụng và đa vào đó nội dung mới Nếu nh trớc kia,

trung quân là trung thành với vua, vì vua là Thiên tử gánh vác mệnh Trời

trông coi vận nớc, nớc là nớc của vua, thì nay phạm trù đó đã đợc mang nộihàm mới: Trung với Đảng, trung với nớc Còn hiếu trớc đây chỉ thu hẹp trongphạm vi gia đình, là con cái phải hiếu thảo với cha mẹ, nay nội dung đó đã đ-

ợc mở rộng, ý nghĩa lớn lao hơn nhiều, không chỉ bó hẹp trong phạm vi gia

đình mà với toàn dân tộc

Nh vậy, t tởng trung với nớc, hiếu với dân của Hồ Chí Minh không

những kế thừa giá trị của chủ nghĩa yêu nớc truyền thống của dân tộc, mà cònvợt qua những hạn chế truyền thống đó Trung với nớc là trung thành với sựnghiệp dựng nớc và giữ nớc Nớc ở đây là nớc của dân, còn dân lại là chủ nhâncủa đất nớc Hiếu với dân là thơng dân, là phục vụ hết lòng để đợc dân tin yêu,quý mến Hiếu với dân trong đó có cha mẹ mình, phải biết phấn đấu hi sinh,

đem lại độc lập tự do, dân chủ, hạnh phúc cho dân, sống cuộc sống của dân,nói tiếng nói của dân Hiếu với dân là mỗi cán bộ, Đảng viên phải biết tin vàodân, dựa và dân, gần gũi, giúp đỡ dân, lo cho cuộc sống của dân ngày càng tốthơn Ngời nhấn mạnh: “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hạicho dân phải hết sức tránh” [44, tr.47] Chính quyền phải có trách nhiệm locho dân: Làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làmcho dân có học hành

Hiếu với dân theo t tởng Hồ Chí Minh là dù mỗi cán bộ dù ở bất cứ

c-ơng vị gì, giữ trọng trách gì cũng phải xuất phát từ dân, thực hành dân chủ,

“Làm sao cho dân biết hởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ củamình, dám nói, dám làm” [52,tr.223]

Hồ Chí Minh dạy rằng, Đảng và Chính phủ trớc hết là ngời lãnh đạo, và

là công bộc của nhân dân chứ không phải là “ quan cách mạng”, không phải

để “đè đầu cỡi cổ nhân dân”

Trung với nớc, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự do của

tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũngvợt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng Câu nói đó của ngời vừa là lời kêu gọi hành

động, vừa là định hớng chính trị, đạo đức cho mỗi ngời Việt Nam không phải chỉtrong cuộc đấu tranh cách mạng trớc mắt, mà còn lâu dài về sau

Đối với cán bộ, đảng viên, Hồ Chí Minh đã nói “điều chủ chốt nhất” của

đạo đức cách mạng là “quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cáchmạng”, là “tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân”, là “ trung với nớc,

hiếu với dân”, hơn nữa là “ tận trung, tận hiếu” thì mới xứng đáng vừa là ngờilãnh đạo, vừa là ngời đầy tớ thực trung thành của nhân dân.

Hai là, gần dân, quan hệ mật thiết với nhân dân, yêu thơng con ngời

Hồ Chí Minh đợc thế giới tôn vinh là danh nhân văn hoá, trớc hết bởi t ởng nhân văn cao cả của Ngời Đối với cán bộ, một trong những yêu cầu hàng

t-đầu mà Ngời đặt ra là tinh thần hy sinh, phục vụ nhân dân, tin tởng và yêumến nhân dân, quan hệ mật thiết với nhân dân, yêu thơng đồng bào, yêu nhânloại Đối với Hồ Chí Minh, tình yêu thơng con ngời trớc hết đợc dành cho nhữngngời cùng khổ, những ngời lao động bị áp bức, bóc lột: từ ngời phu đờng đến ng-

ời bạn tù trong ngục tối và cả em bé đang nằm trong nôi

Hồ Chí Minh yêu thơng dân tộc, yêu thơng con ngời và đó là điểm xuấtphát để Ngời ra đi tìm đờng cứu nớc, giải phóng dân tộc, giải phóng nhân loạikhỏi áp bức bất công Ngời nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tộtbậc, là làm sao cho nớc ta đợc hoàn toàn độc lập, dân ta đợc hoàn toàn tự do,

đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợc học hành” [44, tr.161] Tìnhyêu thơng bao la và sâu sắc này mang lại sức mạnh cho Hồ Chí Minh, chonhững ngời cách mạng vợt qua muôn trùng thử thách, khó khăn trên đờngcách mạng

Với Hồ Chí Minh, yêu thơng con ngời không phải chỉ tồn tại nh một đạo

lý mà phải đợc thể hiện sinh động trong hoạt động hàng ngày giữa ngời vớingời Điều đó đòi hỏi mọi ngời phải luôn luôn, chặt chẽ, nghiêm khắc với bảnthân mình, rộng rãi, độ lợng với ngời khác, phải biết cách nâng con ngời lênchứ không phải là hạ thấp, càng không phải là vùi dập con ngời

Tình yêu thơng con ngời theo Hồ Chí Minh còn đợc thể hiện ở sự baodung đối với những ngời có sai lầm, khuyết điểm, nhng đã nhận rõ sai lầm,khuyết điểm và đang cố gắng sửa chữa Chính tình yêu thơng đó đã đánh thứcnhững gì tốt đẹp nhất mà Hồ Chí Minh tin tởng rằng trong mỗi ngời đều có ,tuy nhiều, ít có khác nhau Với sự khoan dung và lòng bác ái, Hồ Chí Minh đãcảm phục đợc không chỉ nhân dân tiến bộ yêu chuộng hoà bình trên thế giới,

mà còn làm cho ngay chính kẻ thù cũng kính phục nể sợ Nhà báo Pháp ÔlivơThôndơ đã nói: Đối với một số ngời, Cụ Hồ Chí Minh là một kẻ thù quen biếtlâu năm nhng đáng kính phục, là địch thủ đợc kính trọng nhất trong cuộcchiến tranh thuộc địa Pháp

Yêu thơng con ngời còn đợc thể hiện bằng lẽ sống: sống có tình, cónghĩa, Hồ Chí Minh trớc lúc đi xa còn dặn lại cán bộ, đảng viên phải có tình

đồng chí, yêu thơng lẫn nhau Tình yêu thơng đợc thể hiện trên nguyên tắcphê bình và tự phê bình một cách chân thành, nghiêm túc, giữa những ngời cócùng lý tởng, cùng phấn đấu cho một sự nghiệp Nó hoàn toàn xa lạ với thái

độ dĩ hoà vi quý, bao che khuyết điểm cho nhau Nó càng xa lạ với thái độ yêunên tốt, ghét nên xấu, bè cánh, là nguy cơ đa đến những tổn thất cho Đảng,cho cách mạng Hồ Chí Minh nói:

Nhân dân ta từ lâu đã sống với nhau có tình có nghĩa nh thế

Từ khi có Đảng ta lãnh đạo và giáo dục, tình nghĩa ấy càng cao đẹphơn, trở thành tình nghĩa đồng bào đồng chí, tình nghĩa năm châubốn biển một nhà Biết chủ nghĩa Mác - Lênin là phải sống với nhau

có tình có nghĩa Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình

có nghĩa, thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin [ 52, tr 554]

Ba là, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô t

Đây là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hàng ngày của mỗingời vì vậy, Hồ Chí Minh đã đề cập đến phẩm chất này nhiều nhất, thờngxuyên nhất, từ “Đờng cách mệnh” cho đến bản “Di chúc” cuối cùng

Hồ Chí Minh đã sử dụng những khái niệm, cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô t của đạo đức phơng Đông và đạo đức truyền thống Việt Nam Ngời

đã giữ lại những gì tốt đẹp nhất của quá khứ, lọc bỏ những gì không còn phùhợp và đa vào những nội dung mới, với mục tiêu vì sự nghiệp giải phóng dântộc, thống nhất đất nớc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Mỗi chữ: cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô t đã đợc Hồ Chí Minh giải thích rất rõ, rất cụ thể và

dễ hiểu đối với mọi ngời

Theo Hồ Chí Minh: Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có

kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh,không lời biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ: Lao động là nghĩa

vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta

Cần tức là: “Siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai…từ cấp trung ” [45,tr.632].Nghĩa là cần thì việc gì, dù khó khăn đến mấy cũng làm đợc…từ cấp trung

Cần là luôn luôn cố gắng, luôn luôn chăm chỉ, cả năm cả đời” [45, tr.633].

Lời biếng là kẻ địch của chữ cần và cũng là kẻ địch của dân tộc

Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của

của dân, của nớc, của bản thân mình; phải tiết kiệm từ cái to cho đến cái nhỏ,nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; “không xa xỉ, không hoang phí, không bừa

bãi” [45, tr.636] , không phô trơng, hình thức, không liên hoan, chè chén lu

bù Cần và kiệm phải đi đôi với nhau nh hai chân của ngời Hồ Chí Minh còn

ví cần mà không kiệm nh thùng không đáy, “Kiệm tức là không lãng phí thờigiờ, của cải nhân dân”

Liêm tức là luôn luôn tôn trọng, giữ gìn của công và của cải của nhân

dân, không xâm phạm một đồng xu, một hạt thóc của nhà nớc, của nhân dân.Phải “trong sạch, không tham lam” “ Không tham địa vị Không tham tiền tài.Không tham sung sớng Không ham ngời tâng bốc mình Vì vậy mà quangminh chính đại, không bao giờ hủ hoá Chỉ có một thứ ham là ham học, hamlàm, ham tiến bộ” [45, tr.252]

Hồ Chí Minh đã chỉ ta những hành vi trái với chữ liêm nh:

“Cậy quyền thế mà đục khoét dân, ăn của đút, hoặc trộm củacông làm của t”

“Dìm ngời giỏi để giữ địa vị và danh tiếng của mình là đạo vị(đạo là trộm)

Gặp việc phải, mà sợ khó nhọc, nguy hiểm, không dám làm, làtham vật uý lao

Gặp giặc mà rút ra không dám đánh là tham sinh uý tử” [45,tr.640 - 641]

Hồ Chí Minh khẳng định một dân tộc biết cần, kiệm, liêm là một dântộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ

Theo Hồ Chí Minh, cần, kiệm, liêm là gốc rễ của chính, Hồ Chí Minh

còn ví hình ảnh nh một cây cần phải có gốc, rễ, cần phải có cành, lá, hoa quảmới hoàn toàn Con ngời cũng phải hoàn toàn nh vậy, đối với ngời cán bộ cáchmạng thì không thể thiếu bốn đức ấy Bởi ngời cán bộ phải làm gơng trớc, tức

là làm cái cho ngời ta soi sáng để sửa, do vậy cán bộ cách mạng phải chính

tr-ớc mới giúp đợc ngời thành chính

Mình không chính mà muốn ngời khác chính là điều không thể Mỗi

cán bộ, đảng viên cần, kiệm, liêm, chính là vô cùng cần thiết Bởi vì: “Cán bộcác cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ Dù tohay nhỏ, có quyền mà thiếu lơng tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút”[45, tr.641]

Chí công vô t: Ngời nói “đem lòng chí công vô t mà đối với ngời, với

việc”, “khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trớc, khi hởng thụ thìmình nên đi sau”, “phải lo trớc thiên hạ, vui sau thiên hạ”

Đối lập với chí công vô t là dĩ công vi t, đó là điều mà đạo đức mới đòi

hỏi phải chống lại

Chí công vô t về thực chất là nối tiếp cần, kiệm, liêm, chính; cần, kiệm,liêm chính sẽ dẫn đến chí công vô t; ngợc lại đã chí công, vô t một lòng vì n-

ớc, vì dân, vì Đảng thì nhất định sẽ thực hiện cần, kiệm, liêm, chính và cónhiều tính tốt khác Theo Hồ Chí Minh đã chí công vô t thì khuyết điểm ngàycàng ít mà những tính tốt ngày càng thêm

Bồi dỡng phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô t sẽ làm chocon ngời vững vàng trớc mọi thử thách: “giàu sang không thể quyến rũ, nghèokhó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục”, và có thể: “trợn mắtcoi khinh ngàn lực sỹ, cúi đầu làm ngựa đám nhi đồng”

Bốn là, có tinh thần quốc tế trong sáng

Ngời cán bộ cách mạng phải nêu cao tinh thần quốc tế vô sản thuỷ chungtrong sáng Đó là tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản mà Hồ Chí Minh đã nêulên bằng mệnh đề “Bốn phơng vô sản đều là anh em” Nhà văn Liên Xô E

Cabêlép, trong cuốn Đồng chí Hồ Chí Minh“ ” đã viết: Chủ tịch Hồ Chí Minh

cũng nh các chiến sĩ xuất sắc khác đấu tranh cho sự nghiệp của chủ nghĩacộng sản, đã chứng minh cho chân lý bất di bất dịch sau đây: ngời nào yêu Tổquốc mình tha thiết thì cũng không khi nào phản bội lại các lý tởng của tình

đoàn kết quốc tế và ngợc lại, chỉ những ngời theo chủ nghĩa quốc tế một cáchkiên định thì mới là ngời yêu nớc chân chính, mới đem lại lợi ích to lớn cho

Tổ quốc mình, nhân dân mình Đó là đánh giá của bạn bè anh em về Ngời, cóthể xem nh là sự khái quát chung về tinh thần thuỷ chung trong sáng và t tởng

suốt đời đấu tranh vì mục tiêu giải phóng nhân loại của ngời cộng sản quốc tế

Quý trọng ngời hiền tài: “Chiêu hiền đãi sĩ” đợc thể hiện rất rõ trong t ởng Hồ Chí Minh Ngay từ khi chuẩn bị giành chính quyền và nhất là trongnhững ngày đầu cách mạng còn non trẻ, Hồ Chí Minh đã có bài viết nổi tiếng

t-để tập hợp ngời tài cho cách mạng Việt Nam là nhân tài và kiến quốc và tìmngời tài đức:

“Nớc nhà cần phải kiến thiết Kiến thiết cần phải có nhân tài.Trong số hai mơi triệu đồng bào chắc không thiếu ngời có tài, có

đức”.…từ cấp trung “nay muốn sửa đổi điều đó, trọng dụng những kẻ hiềnnăng, các địa phơng phải lập tức điều tra nơi nào có ngời tài đức, cóthể làm đợc những việc ích nớc lợi dân, thì phải báo cáo ngay choChính phủ biết

Báo cáo phải nói rõ: tên, tuổi, nghề nghiệp, tài năng, nguyệnvọng và chỗ ở của ngời đó

Hạn trong một tháng, các cơ quan địa phơng phải báo cáo ngaycho đủ” [44, tr.451]

Tài năng không bỗng dng mà có, Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ cáchmạng phải luôn chăm lo, rèn luyện, thực hiện lời dạy của Lênin là: “Học, họcnữa, học mãi !”, và chính Ngời là tấm gơng sáng về tinh thần tự rèn luyệnnâng cao trình độ, không ngừng học tập để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ cáchmạng

Tài luôn đi đôi với đức Đức và tài có mối quan hệ biện chứng với nhau.

Hồ Chí Minh luôn kết hợp chặt chẽ hai yêu cầu này khi đánh giá, giáo dục, sửdụng cán bộ Hồ Chí Minh giải thích một cách đúng đắn rằng: đạo đức và tàinăng là hai mặt không thể tách rời trong mỗi ngời cán bộ cách mạng Ngờiluôn coi trọng tiêu chí đạo đức, lấy đức làm gốc, làm nền tảng của ngời cáchmạng Nhng ngời không bao giờ xem nhẹ tài năng Cán bộ có tài mới làm đợcviệc Theo ngời: “cán bộ có đức, không có tài nh ông Bụt ngồi trong chùa,không giúp ích gì đợc ai” [48, tr.184]

Ngời yêu cầu cán bộ cách mạng phải vừa “hồng” vừa “chuyên”, trong

Di chúc trớc lúc đi xa, Ngời đã để lại những lời căn dặn tâm huyết của mình

đối với thế hệ trẻ “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho

họ, đào tạo họ thành những ngời thừa kế xây dựng xã hội chủ nghĩa vừa

“hồng” vừa “chuyên” Bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rấtquan trọng và cần thiết” [52, tr.498]

Ngời cán bộ có tài là ngời có trình độ năng lực, giỏi về chuyên mônnghiệp vụ, giàu về kinh nghiệm, có nhiều sáng kiến Muốn trở thành ngời cótài, Hồ Chí Minh yêu cầu ngời cán bộ cách mạng không những phải thờngxuyên nâng cao trình độ mà phải biết tự rèn luyện, học hỏi đúc kết từ thực tiễnhoạt động cách mạng Ngời nói: “sáng kiến không phải cái gì kỳ lạ Nó chỉ làkết quả của sự nghiên cứu, suy nghĩ trong những hoàn cảnh, trong những điềukiện rất tầm thờng, rất phổ thông, rất thiết thực” [45, tr.244]

Những quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức, tài năng của ngời cán

bộ cách mạng cho đến tận hôm nay vẫn còn nguyên giá trị và sức sống trongthực tiễn Nó càng có ý nghĩa trong sự nghiệp đổi mới mà trớc hết là đổi mớicông tác tổ chức cán bộ trong giai đoạn hiện nay

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, đạo đức của ngời cán bộ cách mạng

là đạo đức hành động chứ không phải là điều mong muốn, là lời nói suông Do

đó, đức phải gắn liền với tài Nếu có đức mà không có tài thì cũng vô dụng.Song có tài mà không có đức thì lại nguy hiểm, vì nó có thể làm điều xấu vàgây ra cái ác một cách có tính toán Đức là nhân tố làm cho tài năng trở lênhữu ích đối với con ngời và xã hội Theo Hồ Chí Minh không thể tách rời cũngkhông thể tuyệt đối hoá mặt này mà phủ nhận hay xem nhẹ mặt kia và ngợclại giữa hai mặt đức và tài

1.3 Phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác của ngời cán bộ cách mạng

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch

Hồ Chí Minh thờng xuyên quan tâm đến việc xây dựng và sửa đổi cách lãnh

đạo, cũng nh lối làm việc của tổ chức Đảng và của cán bộ, đảng viên

Phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác hay nói theo cách mà Hồ

Chí Minh thờng dùng chính là cách lãnh đạo và tác phong làm việc Những khái niệm cách lãnh đạo, lề lối làm việc từ khi bớc vào đổi mới, dần dần đợc thay bằng khái niệm phơng thức lãnh đạo và phong cách công tác, nhng về

nội dung, bản chất quan niệm của Hồ Chí Minh không có gì thay đổi Chínhvì thế, tại Đại hội VI của Đảng, đã xác định bốn mặt cần đổi mới: t duy, tổchức, cán bộ, phong cách lãnh đạo và phong cách công tác Phải đổi mới đồng

bộ cả bốn mặt này, trong đó phong cách lãnh đạo và phong cách công tác làmột mặt có ý nghĩa quan trọng, trực tiếp liên quan đến việc đa đờng lối đổimới vào cuộc sống

Đến Đại hội VII của Đảng, khái niệm phong cách lãnh đạo và công tác

đợc thay bằng khái niệm phơng thức lãnh đạo và phong cách công tác Tại sao

nh vậy? Chính là để phân biệt rõ phơng thức lãnh đạo là thuộc về các cấp uỷ

Đảng (từ Ban chấp hành Trung ơng, Bộ Chính trị, Ban Bí th đến các cấp uỷ

đảng ở các ngành, các địa phơng và cơ sở), còn phong cách công tác là thuộc

về từng cán bộ, đảng viên Nh vậy có thể đi đến thống nhất về khái niệm: dù

cách gọi có thể khác nhau, nhng nội hàm của khái niệm phơng pháp lãnh đạo hay phơng thức lãnh đạo chỉ là một.

Có thể hiểu phơng thức lãnh đạo của Đảng là những cách thức, hìnhthức, biện pháp gắn liền với những quan điểm và nguyên tắc xác định, đợc các

tổ chức Đảng, các cấp uỷ Đảng lựa chọn và sử dụng để tác động vào những

đối tợng mà Đảng lãnh đạo, với tính chất chỉ đờng, hớng dẫn cho những đối ợng đó thực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng Phong cách côngtác (vẫn thờng gọi là tác phong) là lề lối làm việc, cung cách, cách thức,phong thái của một cán bộ, đảng viên, thể hiện trong hoạt động thực tiễn thựchiện nhiệm vụ đợc giao

t-Nh vậy, phơng pháp lãnh đạo (hay phơng thức lãnh đạo) và phong cáchcông tác là những bộ phận của phơng pháp cách mạng Từ lâu Đảng ta đã tổngkết: Muốn lãnh đạo cách mạng giành thắng lợi, Đảng không phải chỉ đề ra đợc

đờng lối cách mạng đúng đắn, mà còn phải tìm ra đợc phơng pháp cách mạngthích hợp Trong phơng pháp cách mạng thì phơng thức lãnh đạo là nội dungchủ yếu nhất Thực tế đã chứng minh cùng một đờng lối, chủ trơng, chínhsách đúng đắn của Đảng, nhng có nơi làm tốt, có nơi làm không tốt, điều nàyphụ thuộc chủ yếu vào phơng thức lãnh đạo đúng hay sai, thích hợp hay khôngthích hợp của các cấp uỷ đảng.

Phơng thức lãnh đạo không phải “nhất thành bất biến”, mà phải thay đổicùng với sự thay đổi của nhiệm vụ cách mạng, của đờng lối, chủ trơng, chínhsách của Đảng trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cách mạng, của đối tợng mà

Đảng lãnh đạo Trong việc đổi mới phơng thức lãnh đạo, những kinh nghiệm

tốt, những bài học hay của thời kỳ trớc phải đợc kế thừa, phát triển trong thời

kỳ sau; những gì sai phải loại bỏ, những gì không còn phù hợp phải vợt qua

Từ đó có thể thấy, phơng thức lãnh đạo là một trong những lĩnh vực đòi hỏi

chủ thể lãnh đạo phải năng động và có nhiều sáng tạo nhất

Là một lãnh tụ của Đảng, hơn ai hết, Hồ Chí Minh sớm thấy rõ ý nghĩa

và tầm quan trọng của việc chấn chỉnh, xây dựng phơng thức lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng và lề lối làm việc của cán bộ, đảng viên Do đó, ngay trong thời

kỳ kháng chiến chống Pháp đang gay go ác liệt, năm 1947, Ngời đã viết tác

phẩm Sửa đổi lối làm việc Bởi vì Ngời hiểu rằng, để đa cách mạng đến thắng

lợi, trớc hết Đảng phải hoạch định đờng lối đúng Nghị quyết của Đảng lànhân tố có ý nghĩa quyết định hàng đầu Nhng điều có ý nghĩa nhất là phảilàm cho nghị quyết, đờng lối, chính sách của Đảng thấm sâu vào tâm lý quốcdân, đi vào cuộc sống, biến nghị quyết của Đảng thành hành động của quầnchúng, tạo ra các đột phá trong các lĩnh vực cách mạng Muốn cho công việcthành công phải có cán bộ tốt, có năng lực và điều quan trọng là phải có ph-

ơng pháp lãnh đạo đúng, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ những chức năng cơbản của hoạt động lãnh đạo là xác định đờng lối, tổ chức lựa chọn và bố trícán bộ; vận động, tuyên truyền, tổ chức cho quần chúng thực hiện và kiểmsoát việc thực hiện đờng lối, chính sách của Đảng…từ cấp trung Để làm tốt những chứcnăng trên, ngời chỉ ra phơng pháp lãnh đạo đúng phải tuân thủ ba khâu lớn:

Lãnh đạo đúng nghĩa là:

1 Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng Mà muốnthế thì nhất định phải so sánh kinh nghiệm của dân chúng vì dân

chúng chính là những ngời chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạocủa ta.

2 Phải tổ chức thi hành cho đúng Mà muốn vậy, không códân chúng giúp sức thì không xong

3 Phải tổ chức kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũngphải có quần chúng giúp mới đợc [45, tr.285 - 286]

Trớc hết phải quyết định mọi vấn đề cho đúng mà muốn quyết định mọivấn đề cho đúng thì “bất cứ việc to, việc nhỏ, chúng ta phải xét rõ và làm chohợp trình độ văn hoá, thói quen sinh hoạt, trình độ giác ngộ, kinh nghiệm đấutranh, lòng ham muốn, tình hình thiết thực của quần chúng Do đó mà tínhcách làm việc, cách tổ chức…từ cấp trung Nếu không vậy, nếu cứ làm theo ý muốn, theo t t-ởng, theo chủ quan của mình rồi đem cột vào cho quần chúng thì khác nào “khoétchân cho vừa giầy”…từ cấp trung “ai cũng đóng giầy theo chân, không ai đóng chân theogiầy” Điều đó đòi hỏi muốn có nghị quyết đúng, ngời lãnh đạo phải sâu sát, lắngnghe ý kiến của cơ sở, của quần chúng, chú trọng nghiên cứu những sáng tạo của

địa phơng, đơn vị…từ cấp trung hết sức tránh việc tuỳ tiện, phiến diện, chủ quan trong việc

định ra những chủ trơng lãnh đạo: “vì vậy muốn giải quyết vấn đề cho đúng, ắtphải họp kinh nghiệm cả hai bên lại” [45, tr.286]

Sau khi có nghị quyết, thì việc tổ chức thi hành cho đúng là khâu có ýnghĩa quyết định Việc đó lại phụ thuộc ở việc lựa chọn, bố trí cán bộ phù hợpvới yêu cầu, nội dung, tính chất của nhiệm vụ, của công việc

Trong việc bố trí, giao nhiệm vụ cho cán bộ, Hồ Chí Minh căn dặn khigiao công tác cho cán bộ, cần phải chỉ rõ ràng, sắp đặt đầy đủ, vạch rõ những

điểm chính và những khó khăn có thể xảy ra, những vấn đề quyết định rồi thảcho họ làm, khuyên họ cứ cả gan mà làm Việc gì cấp trên cũng nhúng vào,cán bộ sẽ nh một cái máy, việc gì cũng chờ mệnh lệnh, sinh ra ỷ lại, mất hếtsáng kiến Và Ngời cũng dạy rằng, trớc khi giao công tác cũng phải bàn kỹvới cán bộ Nếu họ gánh vác không nổi, chớ miễn cỡng trao việc đó cho họ,khi đã trao cho họ phải hoàn toàn tin họ Không nên sớm ra lệnh này, tra ralệnh khác Nếu không tin cán bộ, sợ họ làm không đợc, rồi việc gì mình cũngnhúng vào, kết quả thành chứng bao biện, công việc vẫn không xong, cán bộthì vơ vẩn cả ngày, buồn rầu, nản chí Ví vậy, Bác chỉ rõ: “Phải đào tạo một

mớ cán bộ phụ trách, có gan làm việc, ham làm việc Có thế Đảng mới thành

công Nếu đào tạo một mớ cán bộ nhát gan, dễ bảo “đập đi, hò đứng”, khôngdám phụ trách Nh thế là một việc thất bại cho Đảng” [45, tr 281].

Ngời kịch liệt phê phán tệ quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng,

ng-ời cho rằng những ngng-ời mắc bệnh này thích ngồi bàn giấy hơn là đi xuống cơ

sở để hiểu đúng thực tế Thích dùng mệnh lệnh hành chính hơn là kiên nhẫngiáo dục quần chúng một cách có lý, có tình Do đó mà đờng lối, chính sách

đúng đắn của Đảng không thấu đến quần chúng, thi hành lệch lạc, hỏng côngviệc, lại mất lòng ngời Ngời lên án hiện tợng lạm dụng chức quyền, đem bàcon, bạn hữu đặt vào chức nọ, chức kia Ngời coi chủ nghĩa cá nhân là thứ

“giặc nội xâm trong lòng Do chủ nghĩa cá nhân mà đẻ ra những t tởng sailệch khác: công thần, kiêu ngạo, kèn cựa, địa vị, tham ô, lãng phí, quan liêu…từ cấp trung Cho nên chủ nghĩa cá nhân là “kẻ thù nguy hiểm, nó không mang gơm, mangsúng, nó nằm ngay trong tổ chức để làm hỏng việc của chúng ta” Ngời yêucầu phải chống giặc này nh giặc ngoại xâm vì chủ nghĩa cá nhân, tham ô, lãngphí làm tha hoá mất bao nhiêu cán bộ, đảng viên Nhiều đồng chí vào sinh, ra

tử trong chiến tranh vẫn vững vàng vợt qua thì ngày nay trong hoà bình đã bị

kẻ thù này đánh gục Đây là một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc đấutranh chống mọi biểu hiện tiêu cực trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, xây dựng

đội ngũ cán bộ trong sạch, thực hiện thắng lợi đờng lối, nghị quyết của Đảngtrong thời kỳ mới

Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, phơng pháp lãnh đạo là phải gắn với công táckiểm tra Điều này Đảng ta cũng xác định rõ: Lãnh đạo mà không kiểm tra coi

nh không có lãnh đạo Muốn kiểm tra có hiệu quả phải coi trọng hai vấn đề:

“Một là, việc kiểm soát phải có hệ thống, phải thờng làm Hai là, ngời đi kiểmsoát phải là những ngời rất có uy tín” [45, tr.287] Công tác kiểm tra phải tiếnhành ở mọi cấp, từ trung ơng đến cơ sở, phải có một hệ thống cơ quan chuyêntrách, việc kiểm tra phải tiến hành thờng xuyên và ngời đợc chọn làm cán bộkiểm tra phải có phẩm chất, năng lực tốt và có uy tín Đồng thời phải “khéo”kiểm tra theo hai cách:

Một là từ trên xuống: “tức là ngời lãnh đạo kiểm soát kết quảnhững công việc của cán bộ mình

Một cách nữa là từ dới lên Tức là quần chúng là cán bộ kiểm soát sựsai lầm của ngời lãnh đạo và bày tỏ cái cách sữa chữa sự sai lầm đó Cáchnày là cách tốt nhất để kiểm soát các nhân viên” [45, tr.288]

Tổng kết kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn cũng là vấn đề cực kỳ quantrọng của phơng pháp lãnh đạo để bổ sung, hoàn chỉnh và phát triển đờng lối,nghị quyết đã đề ra Muốn tổng kết thực tiễn có kết quả tốt, yêu cầu ng ời lãnh

đạo phải liên hệ mật thiết với quần chúng, với thực tiễn, không mắc bệnh quanliêu, bàn giấy và với thái độ khiêm tốn, cầu thị, học hỏi nhân dân, học hỏiquần chúng Tổng kết thực tiễn có hai cấp độ: Thứ nhất là để rút kinh nghiệm

và phổ biến kinh nghiệm hay cho mọi nơi cùng làm, thứ hai là tổng kết thựctiễn để bổ sung, hoàn chỉnh đờng lối, chính sách Ngời chỉ rõ:

Gom góp ý kiến và kinh nghiệm trong sự chỉ đạo từng bộphận, đem làm ý kiến chung Rồi lại đem ý kiến chung đó để thínghiệm trong các bộ phận Rồi lại đem kinh nghiệm chung và mới,

đúc thành chỉ thị mới Cứ nh thế mãi Biết làm nh vậy mới thật làbiết lãnh đạo [45, tr.291]

Phơng pháp lãnh đạo đúng là liên hợp lãnh đạo với quần chúng Theo

Hồ Chí Minh, ngời lãnh đạo phải tìm cho đợc trong đội ngũ cán bộ một số

ng-ời hăng hái, trung kiên cho sự lãnh đạo Nhóm trung kiên này phải có mối liên

hệ mật thiết với quần chúng, công việc mới thành Ngời lãnh đạo phải dùngnhững ngời hăng hái trong quần chúng làm trung kiên cho sự lãnh đạo bởi vì:

“Bất kỳ nơi nào có quần chúng, thì nhất định có ba hạng ngời: hạng hăng hái,hạng vừa vừa và hạng kém Mà trong ba hạng đó, hạng vừa vừa, hạng ở giữanhiều hơn hết, hạng hăng hái và hạng kém đều ít hơn”[45, tr.289]

Từ đó dùng nhóm hăng hái trong quần chúng làm trung kiên mà nângcao hạng vừa và hạng kém lên

Lõi cốt của vấn đề trong lãnh đạo: “ắt phải từ trong quần chúng mà ra,trở lại nơi quần chúng” [45, tr.290] Nghĩa là, gom góp các ý kiến lẻ tẻ củaquần chúng rồi phân tích, tìm hiểu, sắp đặt những ý kiến đó thành hệ thống.Rồi đem nó tuyên truyền giải thích cho quần chúng và làm cho nó trở thành ýkiến của quần chúng, làm cho quần chúng hiểu và thực hành ý kiến đó, trong lúcquần chúng thực hành ý kiến, ta xem xét lại coi ý kiến đó có đúng hay không.Rồi lại tập trung ý kiến của quần chúng, phát triển những u điểm, sửa chữanhững khuyết điểm, tuyên truyền, giải thích, làm cho quần chúng giữ vững vàthực hành Theo Hồ Chí Minh, đó là cách lãnh đạo cực kỳ tốt Cách lãnh đạo

đúng còn là học hỏi quần chúng nhng không đợc theo đuôi quần chúng

Về phong cách công tác: Theo Hồ Chí Minh tác phong hay lề lối làmviệc của ngời cán bộ cách mạng chính sự thể hiện những phơng pháp, biệnpháp, cách thức tiêu biểu, ổn định mà ngời cán bộ sử dụng để thực hiện nhiệm

vụ của mình

Phong cách công tác của ngời cán bộ giữ vai trò quan trọng trong tất cảcác khâu hoạt động và thực thi của cán bộ Nó đợc quy định bởi chức năng,nhiệm vụ, phẩm chất, tri thức và điều kiện hoạt động của ngời cán bộ, phơngpháp, cách thức làm việc là bộ phận cấu thành phong cách công tác của ngờicán bộ Kết quả của việc thực hiện chủ trơng, nhiệm vụ phụ thuộc một phầnrất quan trọng vào phong cách công tác của đội ngũ cán bộ nói chung và củatừng cán bộ nói riêng Phong cách công tác tuy là cái đời thờng, dung dị, đợcbiểu hiện trong hành động, cử chỉ, hành vi thực thi nhiệm vụ, trong cách đốinhân xử thế, giải quyết công việc, nhng lại phản ánh phẩm chất bên trong, nhtấm gơng phản chiếu tâm hồn, t tởng và phẩm chất và năng lực của cán bộ.Vìvậy, phong cách công tác với nghĩa đích thực đợc coi là phẩm chất và năng lựchoạt động và hiệu quả thực thi nhiệm vụ của ngời cán bộ

Trong tác phẩm Sửa đổi lề lối làm việc, Hồ Chí Minh viết: “ Nếu mỗi

cán bộ, mỗi đảng viên làm việc đúng hơn, khéo hơn, thì thành tích của Đảngcòn to tát hơn nữa” [45, tr.233]

Ngay từ thời kỳ đầu của hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh đã rất chú

ý rèn luyện cho cán bộ, đảng viên không những về phẩm chất đạo đức mà cònrèn luyện về phong cách công tác Trong cuốn sách giáo khoa đầu tiên “Đờngcách mệnh” (năm 1927) do Ngời biên soạn, đã nêu tơng đối toàn diện về tcách của một ngời cách mạng Ngời đã chỉ rõ cho những ngời cách mạngtrong hoạt động của mình phải đối xử nh thế nào đối với ngời, đối với mình và

đối với công việc

Từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đứng đầu bộ máy của Đảng

và Nhà nớc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu tấm gơng sáng ngời về phong cáchlàm việc Dù hết sức bận việc, Ngời vẫn tiếp xúc thờng xuyên với quần chúng,chăm sóc cho đời sống mọi ngời Bằng phong cách làm việc khoa học, lòngnhân ái bao la, Ngời đã nhận đợc lòng tin và tình yêu thơng thật sự của cáctầng lớp nhân dân Chúng ta không thể nhận thấy ở Ngời một biểu hiện nào vềquyền cao chức trọng Phong cách và đức độ của Ngời đã làm cho quần chúng

nhân dân tự đáy lòng mình, đã đặt cho Ngời một tên gọi thân thơng: ngời Bác,ngời Cha…từ cấp trung

Theo Hồ Chí Minh, điều quan trọng trong phong cách công tác của ngờicán bộ là nêu cao tính Đảng: “Mỗi cán bộ, mỗi đảng viên, cần phải có tính

Đảng mới làm đợc việc, kém tính Đảng thì việc gì làm cũng không nên” [45,tr.267]

Ngời giải thích tính Đảng phải đặt lợi ích của Đảng, của dân tộc lên trênhết, việc gì cũng phải điều tra rõ ràng và phải làm đến nơi đến chốn Lý luận

và thực hành phải luôn đi đôi với nhau Đây chính là đặc trng nổi bật nhấttrong phong cách công tác mang tính đảng của ngời cán bộ Nh chúng ta đềubiết, Hồ Chí Minh suốt đời phấn đấu cho độc lập, tự do của Tổ quốc, cho hạnhphúc của nhân dân.Trong di chúc trớc lúc đi xa, Ngời nói rõ không có điều gìphải hối hận, mà chỉ tiếc có một điều là không đợc phục vụ Tổ quốc, phục vụnhân dân lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa Đây là t tởng chủ đạo chi phối mọi hoạt

động của Ngời Hồ Chí Minh căn dặn cán bộ: Phải đặt lợi ích của Đảng lêntrên hết, lên trớc hết Vì lợi ích của Đảng tức là lợi ích của dân tộc, của Tổquốc Vô luận lúc nào, vô luận việc gì, đảng viên và cán bộ phải đặt lợi íchcủa Đảng ra trớc, lợi ích của cá nhân lại sau Đó là nguyên tắc cao nhất của

Đảng, đó là “tính Đảng” và Ngời yêu cầu: mọi hoạt động của ngời cán bộ phải

đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trớc hết; phong cách công tác củangời cán bộ đều phải hớng tới mục đích trên Nhất là trong giai đoạn hiện nay,khi đất nớc đang đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, khi mà mặt tráikinh tế thị trờng đã có ảnh hởng không nhỏ đến một bộ phận cán bộ, đảngviên, thì việc rèn luyện tính Đảng trong phong cách công tác của đội ngũ cán

bộ theo t tởng Hồ Chí Minh càng trở lên quan trọng và cấp thiết

Trong phong cách công tác của ngời cán bộ, Hồ Chí Minh yêu cầu:

Ng-ời cán bộ cách mạng phải có tác phong quần chúng Tác phong quần chúng

đ-ợc thể hiện bằng những hành động cụ thể: phải gần gũi nhân dân, khiêm tốnhọc hỏi nhân dân, không xa nhân dân Sâu sát quần chúng nhân dân, chú ý tìmhiểu tâm t nguyện vọng của quần chúng, quan tâm đến mọi mặt của đời sốngquần chúng Tin yêu và tôn trọng con ngời, chú ý lắng nghe ý kiến và giảiquyết những kiến nghị chính đáng của quần chúng, sẵn sàng tiếp thu sự phêbình của quần chúng và sửa chữa những khuyết điểm của mình Ngời cán bộ

là ngời giáo dục quần chúng, lãnh đạo quần chúng, đồng thời không ngừnghọc hỏi quần chúng, tôn trọng quyền làm chủ của quần chúng theo tinh thần:

lãnh đạo là đầy tớ, nhân dân là chủ Ngời cán bộ phải tự mình mực thớc đểxứng đáng với sự tin cậy của quần chúng.

Hồ Chí Minh thờng yêu cầu ngời cán bộ cách mạng phải thực hiện bacùng: cùng ăn, cùng ở, cùng làm để hiểu rõ quần chúng và nắm đợc nhữngkhó khăn nguyện vọng của họ ra sao Ngời đã nhiều lần phê phán tệ xa rờiquần chúng, lên mặt làm “quan cách mạng”, “quan nhân dân”, không thấymình là đầy tớ, ngời học trò của nhân dân Những thói quen mệnh lệnh, cửaquyền đối với quần chúng, cỡng bức, ức hiếp quần chúng, bỏ mặc không xemxét những yêu cầu khiếu nại của quần chúng là hoàn toàn xa lạ với tác quan

điểm và tác phong quần chúng của Ngời Hồ Chí Minh yêu cầu tác phongquần chúng của ngời cán bộ không chỉ trong quan hệ với dân mà còn là tácphong của các cấp lãnh đạo trên, dới, cán bộ đối với cán bộ, cán bộ đối với

đồng nghiệp của mình Hồ Chí Minh yêu cầu tác phong đối với ngời cán bộcách mạng phải: óc nghĩ, mắt nhìn, chân đi, tay nghe, miệng nói, tay làm có

nh vậy mới sát quần chúng, mới xâm nhập đợc vào quần chúng

Nhân dân từ già đến trẻ, thuộc mọi tầng lớp, dân tộc, mọi thế hệ đều gọi

Hồ Chí Minh bằng hai tiếng Bác Hồ, ai cũng thấy Ngời gần gũi với mình nhngời thân trong gia đình Dù bận trăm công, nghìn việc, nhng đến với quầnchúng, đến với những con ngời bình thờng là nhu cầu thờng trực của Bác Hồ

Đã hàng trăm lần Ngời đi thăm các cơ sở của Hà Nội, hàng trăm lần Ngời đếnthăm các đơn vị của các lực lợng vũ trang nhân dân thuộc đủ các quân, binhchủng ngay trên bãi tập hay ngoài trận địa Ngời đã có mặt ở hàng trăm côngtrờng, nhà máy, hợp tác xã, bệnh viện, trờng học, nhà giữ trẻ, lớp mẫu giáo vànhiều nơi ở của công nhân, cán bộ bình thờng Dấu chân Ngời đã để lại ởnhiều địa phơng từ thành phố đến nông thôn, từ trung du đến đồng bằng, từmiền núi đến vùng duyên hải và các đảo xa Hồ Chí Minh đến với mọi ngờimột cách rất tự nhiên, bình dị Mọi nghi thức đối với Ngời hình nh đều trởthành không cần thiết Một hàng rào danh dự có khi thừa vì Ngời đã lặng lẽvào thăm chỗ ăn, chỗ ở, chỗ vệ sinh trớc khi gặp mặt những ngời phụ trách nơiNgời đến thăm

Năm 1961, về thăm lại Pắc Bó, Cao Bằng, thấy đồng bào tổ chức đóntiếp, Ngời nói: “tôi về thăm nhà mà sao lại phải đón tôi” Khi đi thăm dân,Ngời không muốn có nhiều ngời bảo vệ vì nhân dân đã bảo vệ Ngời Khixuống cơ sở, Ngời không muốn tiệc tùng tốn kém để mang tiếng với dân Vì

vậy, một bữa cơm nắm mang theo ở một ven đồi hay dới một gốc cây cổ thụtrớc khi gặp dân, thăm dân là chuyện thờng tình ở Hồ Chí Minh, điều cha thấy

có ở bất cứ một vị chủ tịch nào khác Khi đến thăm dân, Ngời gặp gỡ bà connông dân ngay trên đồng ruộng, bỏ dép, xắn quần, lội xuống nớc nơi bà con

đang cấy, hoặc cũng đạp nớc, tát nớc nh một lão nông quen việc đồng áng,kéo lới cùng với ng dân trên bãi biển thật gần gũi, thân thơng Đến với dạ hộithanh niên, Ngời bắt nhịp cho hàng ngàn thanh niên cùng hát “kết đoàn”.Những hình ảnh ấy còn tồn tại mãi với thời gian, mãi với lòng ngời và có ýnghĩa vô cùng sâu sắc

Hồ Chí Minh đã tiếp hàng ngàn lợt ngời trong khu Phủ Chủ tịch, khôngphải chỗ ở trong phòng khách long trọng, mà còn cả ở dàn hoa, bên bờ ao cá,trên đờng xoài hoặc trên sàn gỗ của ngôi nhà sàn Đón các cháu thiếu niên,nhi đồng, Ngời cũng nói với các đồng chí phục vụ: ở nhà các cháu là con, làcháu của các chú, nhng vào đây các cháu là khách của Bác

Tác phong quần chúng của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn thể hiện ở chỗNgời luôn quan tâm đến mọi việc của các ngành, các địa phơng, các cơ sở,qua các báo cáo cũng nh báo chí hàng ngày của cả trung ơng và địa phơng

Đặc biệt Ngời thờng xuyên chú ý đến những gơng ngời tốt, việc tốt trong cácngành, các giới, các lứa tuổi, các tầng lớp nhân dân để động viên, khen thởng,qua đó giáo dục mọi ngời Tập hợp trên 4.000 trờng hợp đã đợc thởng “huyhiệu Bác Hồ”, giữa năm 1968 Ngời đã mời một số cán bộ đến bàn cách làm vàxuất bản loại sách Ngời tốt, việc tốt Tầm quan trọng của loại sách này đợcNgời khẳng định: Những chiến công và thành tích nổi bật, vang dội thì ai cũng

có thể thấy đợc Còn những việc nhỏ bé, bình thờng thôi, nhng ích nớc, lợi dânthì hay bị xem thờng Theo Ngời thì biển cả phải từ bao nhiêu giọt nớc nhỏthấm vào lòng đất, chảy về một hớng thì mới thành suối, thành sông rồi thànhbiển Thấy biển lớn phải tìm về những giọt nớc nhỏ Thấy thắng lợi vĩ đại,phải trở về với những con ngời bình thờng, với quần chúng nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ phải có phong cách công tác dânchủ, tập thể Đây là phong cách không thể thiếu đợc của ngời cán bộ Vì ngờicán bộ bao giờ cũng gắn với tổ chức và có trọng trách trong một tập thể lãnh

đạo Sức mạnh và trí tuệ của ngời cán bộ đều bắt nguồn từ tập thể, nhng cán

bộ phải có phong cách làm việc dân chủ, tập thể mới quy tụ và phát huy đợcsức mạnh và trí tuệ của tập thể Bản thân Hồ Chí Minh trong cuộc sống hàng

ngày cũng nh trong công tác với cơng vị là ngời đứng đầu Đảng và Nhà nớc,nhng Ngời không bao giờ thực hiện sự áp đặt, độc đoán hoặc gia trởng, màNgời luôn luôn dùng cách lãnh đạo dân chủ, tập thể bàn bạc đề ra quyết địnhmột cách chính xác, nên không chỉ khai thác đợc trí thông minh, sáng tạo củatập thể mà còn tranh thủ đợc sự đồng tình, ủng hộ, tạo ra đợc sự thống nhất ýtrí và hành động của tập thể trong các giai đoạn cách mạng nớc ta Ngời làmẫu mực tuyệt vời về phong cách làm việc dân chủ, tập thể Chính vì thế, Ng-

ời chỉ rõ: “Có dân chủ mới làm cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến.Những sáng kiến đó đợc khen ngợi, thì những ngời đó càng thêm hăng hái vàngời khác cũng học theo” [45, tr.244]

Phong cách công tác dân chủ, tập thể hoàn toàn đối lập với sử dụngquyền hành, mệnh lệnh hành chính và quan liêu Đây là một điều không hềgiản đơn đối với những cán bộ có chức, có quyền Vì thế, Ngời đã nhiều lầnnhắc nhở cán bộ rằng: “ Cách lãnh đạo của ta không đợc dân chủ, cách côngtác của ta không đợc tích cực” [45, tr.243], rằng nếu cứ làm theo ý muốn chủquan của mình, rồi đem cột vào cho quần chúng thì khác nào: “Khoét châncho vừa giầy” Ngời khuyên cán bộ: “Trong lúc thảo luận, mọi ngời đợc hoàntoàn tự do phát biểu ý kiến, dù đúng hoặc không đúng cũng vậy Song không

đợc nói gàn, nói vòng quanh.” [45, tr.232] Với tác phong dân chủ, tập thể HồChí Minh hết sức chú ý thực hiện và phát huy dân chủ trong nội bộ Đảng cũng

nh đối với quần chúng, phát huy tinh thần làm chủ tập thể với mọi ngời Khibàn cách làm và xuất bản loại sách Ngời tốt việc tốt với một số cán bộ, Ngờinói: “Bác muốn bàn luận dân chủ, các chú có ý kiến gì trái với Bác cứ cãi,nhất trí rồi về làm tốt mới đợc Không nên: Bác nói gì, các chú cứ ghi vào sổ

mà trong bụng thì cha thật rõ, rồi các chú không làm, hay làm một cách qualoa” [ 50, tr 256]

Dù ở cơng vị đứng đầu Đảng và Nhà nớc, có uy tín tuyệt đối trong Đảng

và trong nhân dân, Hồ Chí Minh vẫn giữ tác phong tập thể, dân chủ với BộChính trị, với các cơ quan Đảng và Nhà nớc, chú ý lắng nghe ý kiến của cán

bộ, Đảng viên và ngời dân bình thờng Đến những năm cuối đời, Ngời vẫn ờng làm việc với Bộ Chính trị vào những ngày “sóc vọng” hàng tháng để bànbạc, trao đổi tập thể về những công việc của Đảng và Nhà nớc, cùng góp ýkiến phê bình một cách thẳng thắn và thoải mái, nhng rất hiệu quả

th-Nhiều bài viết của Ngời đợc chuyển đến các đồng chí lãnh đạo chủ chốt

đọc và góp ý kiến trớc khi công bố Ngời còn trao đổi với các đồng chí phục

vụ hàng ngày về những bài báo ngắn để sửa chữa những chỗ còn khó hiểu trớckhi đăng Ngời trân trọng ý kiến của mọi ngời, không phân biệt chức vụ, cấpbậc cao hay thấp

Trong công tác lãnh đạo Đảng và Nhà nớc, Ngời đã sử dụng nhiều cơquan, nhiều tổ chức chuẩn bị những việc cần thiết Trớc khi quyết định, Ngời

đều hỏi lại cẩn thận, chu đáo những ngời đã giúp mình Tất cả những ai đợcNgời giao việc đều cảm nhận sâu sắc điều đó

Đối với cán bộ, đảng viên, trớc hết với những ngời ở cơng vị lãnh đạo,Ngời đòi hỏi phải có tác phong tập thể, dân chủ thực sự chứ không phải giảtạo, hình thức để che lấp ý đồ xấu của cá nhân Bởi vì, mọi sự giả tạo đều làmsuy yếu thậm chí phá vỡ tập thể, mọi hình thức chủ nghĩa sớm muộn sẽ làmxói mòn, thậm chí tiêu diệt dân chủ

Trong giai đoạn hiện nay, muốn đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nớc đòi hỏi phải phát huy cao độ tính tự giác, năng lực sángtạo của cán bộ, đảng viên và nhân dân Vì thế, việc xây dựng phong cách làmviệc dân chủ, tập thể của cán bộ đang là vấn đề hết sức quan trọng của thựctiễn cách mạng nớc ta Kinh nghiệm của những năm đổi mới cho thấy, ở đâucán bộ biết khơi dậy và thực hiện tốt phong cách làm việc dân chủ, tập thể thì

ở đấy quần chúng ủng hộ, tháo gỡ đợc khó khăn, vớng mắc, thực hiện thắnglợi các nhiệm vụ đặt ra, thúc đẩy công cuộc đổi mới phát triển Ngợc lại, nơinào cán bộ làm việc mất dân chủ, cửa quyền, độc đoán thì ở đó mất đoàn kết,các quyết định không sát thực tế, các nhiệm vụ đặt ra không đợc thực hiện;

đồng thời nơi đó trở thành miếng đất màu mỡ cho những kẻ cơ hội, lợi dụngthực hiện những mu đồ cá nhân Đây cũng là nguy cơ dẫn đến mất lòng tin vàmất dân chủ trong Đảng và Chính quyền, và hậu quả tất yếu dẫn đến Đảng,chính quyền mất quyền lãnh đạo Bởi vậy, trong giai đoạn hiện nay, xây dựngphong cách làm việc dân chủ, tập thể là yêu cầu không thể thiếu với mỗi cán

bộ lãnh đạo

Bên cạnh phong cách làm việc dân chủ, tập thể, Hồ Chí Minh cũng yêucầu phong cách công tác của ngời cán bộ phải có tính quyết đoán và tinh thầntrách nhiệm cao Trong tác phẩm, Ngời nêu rõ: “cán bộ phải quyết định mọivấn đề cho đúng” và “vấn đề cán bộ quyết định mọi việc” Vì thế, Ngời đòi

hỏi: “phải khiến cho cán bộ có gan phụ trách, có gan làm việc”, “ phải đào tạomột mớ cán bộ phụ trách, có gan làm việc, ham làm việc Có thế Đảng mớithành công.” [45, tr.281] Thật vậy, ngời cán bộ tuy có ý thức và phong cáchlàm việc tập thể, biết tạo ra bầu không khí dân chủ, biết lắng nghe ý kiến củatập thể, nhng lại không có tính quyết đoán, không dám chịu trách nhiệm cánhân trớc tập thể thì không thể có những quyết định sáng suốt, kịp thời và

đúng đắn không đáp ứng đợc yêu cầu của thực tiễn đòi hỏi và công việc khôngthể tiến thêm đợc Những hiện tợng cán bộ coi thờng tập thể, dựa dẫm, ỷ lạitập thể, không dám quyết đoán, không nêu cao trách nhiệm của mình trớc tậpthể, đều làm yếu năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đơn vị mình, đều dẫn

đến sự trì trệ Thực tế trong giai đoạn hiện nay, đa số cán bộ dám nghĩ, dámlàm, dám chịu trách nhiệm, tuy nhiên vẫn còn không ít cán bộ lãnh đạo, quản

lý “nhát gan” thụ động, không có sáng kiến, sợ phụ trách, sợ khuyết điểm,không dám chịu trách nhiệm Thực chất, phong cách công tác của đội ngũcán bộ này là không dám nghĩ, không dám chủ trơng, không dám quyết đoán,

dù công việc rất nhỏ thuộc phạm vi quyền hạn của mình…từ cấp trung ờng thì ầm ừ, “ba thphải”, dựa dẫm, ỷ lại, trung bình chủ nghĩa, cốt sao giữ đợc cái ghế hởng thụlộc, quyền Cách mạng là khoa học và sáng tạo Công cuộc đổi mới đất nớc do

Đảng ta khởi xớng và lãnh đạo thực sự là một cuộc cách mạng mới mẻ, khoahọc và đầy sáng tạo, đang đợc thể hiện sinh động trong đời sống xã hội ta Nó

đòi hỏi phong cách làm việc của cán bộ phải khoa học, phải sáng tạo, phảinhạy bén và năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm Đồngthời, nó cũng không chấp nhận những cán bộ quan liêu hữu danh, vô thực, trụclợi, “sâu dân, mọt nớc”, nhu nhợc, yếu hèn…từ cấp trung và phải đợc thanh lọc ra khỏihàng ngũ cán bộ của chúng ta Đáp ứng đợc đòi hỏi trên, thì công cuộc đổimới đất nớc sẽ nhanh đi đến thắng lợi

Phong cách làm việc của ngời cán bộ cách mạng phải tuyệt đối tránhchủ quan, chống bệnh hẹp hòi, đồng thời cũng phải chống thói ba hoa Vì thói

ba hoa cũng hại nh hai thứ bệnh kia, ba thứ đó thờng đi đôi với nhau Cán bộhiện nay thờng mắc phải bệnh này, khi xuống dân, xuống cơ sở thì hứa này,hứa nọ, dân chờ mãi chẳng thấy đâu, hoặc khi nói thì dài dòng, rỗng tuếchkhông có nội dung, không có trọng điểm, phong cách làm việc nh vậy chỉ gâytổn hại đến danh dự và uy tín của Đảng Hồ Chí Minh đòi hỏi cán bộ tuyêntruyền bao giờ cũng phải tự hỏi: “Viết cho ai xem? nói cho ai nghe? Nếu

không vậy, thì cũng nh cố ý không muốn cho ngời ta nghe, không muốn chongời ta xem” [45, tr.300].

Ngời cán bộ cách mạng cần có tác phong cẩn thận, tránh cẩu thả, HồChí Minh lấy thí dụ hết sức rõ ràng: “mỗi ngày, chúng ta ai cũng rửa mặt Rửamặt rồi, thì chải đầu Nhiều ngời chải đầu rồi, còn soi gơng xem đã sạch, đãmợt cha Nếu viết bài và diễn thuyết cũng cẩn thận nh thế thì chắc không đếnnỗi có nhiều khuyết điểm” [45, tr.302] Hồ Chí Minh còn căn dặn: không biết

rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết, khi không có gì cần nói, không có gì cần viết,chớ nói, chớ viết càn Nói và viết phải vắn tắt nhng phải có nội dung, phải giảiquyết đợc bốn vấn đề có liên quan chặt chẽ với nhau: nội dung? đối tợng? mục

đích? cách thức? Thực hiện đợc bốn vấn đề đó không đơn giản vì cán bộ thờngmắc thói ba hoa hay nói chữ Đó là cách viết “không muốn cho quần chúngxem” và “đầu độc” ngời xem cũng mắc phải thói ba hoa nh ngời viết Nói khôkhan lúng túng không ai hiểu, bệnh hay nói chữ, nói mênh mông Rèn luyệnphong cách diễn đạt là phải “học cách nói của quần chúng” không nói nhgiảng sách, “mỗi t tởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết phải tỏ rõ cái t tởng và lòng

ớc ao của quần chúng” [45, tr.306] Phải luôn dùng những lời lẽ, những thí dụ

đơn giản, thiết thực và dễ hiểu, làm thế nào cho ai cũng hiểu đợc Nói và viếtphải vắn tắt nhng trớc hết phải có nội dung tránh dài dòng, rỗng tuếch

Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ phải có phong cách công tác nhất quángiữa lời nói và việc làm, giữa lý luận và thực tiễn Đây là đặc điểm nổi bậttrong phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ngời, phong cách này

đã trở thành thói quen, nếp sống trong hoạt động cách mạng ở đâu, việc gì,lời nói và việc làm của Ngời cũng hoà đồng làm một, gắn kết với nhau chặtchẽ Bởi vì, Ngời đã nhận thức sâu sắc mối quan hệ thống nhất, biện chứnggiữa lý luận và thực tiễn – một nguyên tắc cơ bản của Chủ nghĩa Mác Lênin

Đối với Ngời, những vấn đề lý luận trừu tợng đợc diễn đạt rất giản dị, dễ hiểu.Chúng ta đều biết lý luận đợc khái quát từ thực tiễn, trên nền tảng của thựctiễn, không có thực tiễn cách mạng thì không có lý luận cách mạng, ngợc lạikhông có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng Ngời đã chỉ

rõ rằng, lý luận không có thực tiễn là lý luận suông, thực tiễn không có lý luận

là thực tiễn mù quáng ở Ngời, nói đi đôi với làm, nói với làm là một Trongtất cả các công việc, Ngời luôn lấy lý luận để soi rọi thực tiễn và từ thực tiễnkhái quát thành lý luận Lý luận mà Ngời diễn đạt rất trong sáng, giản dị, cô

đọng, hàm súc, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm và gần gũi với thực tiễn lạ kỳ Ngôn từcủa Ngời đạt tới sự gặp gỡ, sự gần gũi giữa ngời nói và ngời nghe, ngời viết vàngời đọc, giữa lãnh tụ và quần chúng Ngời không viết nhiều, không hay nóidài mà lại làm nên sự nghiệp lớn lao, là vì Ngời nói ít mà mọi ngời hiểu nhiều,nói ít mà mọi ngời nghe nhiều, tin nhiều, chỉ một lời vắn tắt dễ hiểu đã đi vàotrái tim, khối óc quần chúng, biến thành sức mạnh phi thờng đúng nh nhà thơ

Tố Hữu đã viết:

Ngời đọc tuyên ngôn rồi chợt hỏi

Tôi nói đồng bào nghe rõ không?

ơi câu hỏi hơn một lời kêu gọiRất đơn sơ mà ấm đến bao lòngPhong cách Hồ Chí Minh là đi vào thực tiễn cách mạng đặt ra Trongcông cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, Đảng và Nhà nớcchỉ thật sự xứng đáng là ngời lãnh đạo và ngời quản lý xã hội ta, khi xây dựng

đợc phong cách công tác lời nói đi đôi với việc làm, lý luận gắn liền với thựctiễn cho đội ngũ cán bộ, đảng viên Trách nhiệm đó thuộc về Đảng, Nhà nớc

và cũng là trách nhiệm của mỗi cán bộ

Trong phong cách công tác của cán bộ, Hồ Chí Minh hết sức chú ý đến thái

độ phê bình và tự phê bình vì theo Ngời, cán bộ muốn làm đợc tốt, muốn hoànthiện mình không có cách nào tốt hơn là phải thờng xuyên tự phê bình

Trong lúc phê bình, khuyết điểm phải vạch ra rõ ràng, mà u

điểm cũng phải nhắc đến Một mặt là để sửa chữa cho nhau Mộtmặt là để khuyến khích nhau, bắt chớc nhau Mỗi cán bộ, mỗi đảngviên, mỗi ngày phải tự kiểm điểm, tự phê bình, tự sửa chữa nh mỗingày phải rửa mặt [45, tr.239]

Vì sự nghiệp cách mạng, vì sự phồn vinh của đất nớc, trên cơng vị làngời lãnh đạo cao nhất, Hồ Chí Minh thờng xuyên chú ý sửa đổi tác phonglàm việc cho cán bộ Những thói h, tật xấu thông thờng mà cán bộ mắc phải

đều đợc Ngời đa ra và uốn nắn từng bớc Cũng nhờ sự uốn nắn của Ngời màcán bộ ta đợc rèn giũa, trở thành những ngời tài đức, họ đã hết sức cùng vớinhân dân vợt qua mọi khó khăn, gian khổ giành lại tự do độc lập cho đất nớc,

ấm no, hạnh phúc của nhân dân

Cuối cùng, Hồ Chí Minh yêu cầu phong cách công tác của Ng ời cán

bộ phải mang tính khoa học: “Cách làm việc có khoa học” Đó là cách làm

việc chính xác, khách quan, toàn diện, làm việc phải có mục đích rõ ràng,tập trung; chơng trình, kế hoạch đặt ra phải sát hợp “Đích nghĩa là nhằmvào đó mà bàn Nhiều đích quá thì loạn mắt, không bắn trúng đích nào”[45, tr.374].

Tóm lại, t tởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn của ngời cán bộ không chỉ là

có đức, có tài mà phải có phơng pháp lãnh đạo và phong cách công tác đúng

đắn mới đáp ứng những yêu cầu của sự nghiệp cách mạng vì cán bộ là gốc củamọi công việc

1.4 Vấn đề sử dụng cán bộ

C.Mác đã từng nói: Trong tính hiện thực trực tiếp của nó bản chất conngời là tổng hoà các mối quan hệ xã hội Chính vì vậy, muốn phát huy đợcnăng lực và trí tuệ của mỗi con ngời, đòi hỏi phải có sự hiểu biết về họ, bởi vì

Đảng ta có hàng triệu, hàng vạn cán bộ, mỗi cán bộ có thành phần xuất thânkhác nhau, trình độ nhận thức khác nhau, tính cách mạng cũng nh mối quan

hệ khác nhau, không ai giống ai…từ cấp trung Vậy làm thế nào để phát huy tài năng củacán bộ để đáp ứng cho yêu cầu của sự nghiệp cách mạng

1.4.1 Hiểu biết cán bộ

Trớc hết theo Hồ Chí Minh phải hiểu biết cán bộ Để làm đợc trách

nhiệm của Đảng đối với cán bộ, việc quan tâm đầu tiên mà Hồ Chí Minh yêucầu là đòi hỏi mọi ngời phải biết mình: “Đã không tự biết mình thì khó màbiết ngời, vì vậy muốn biết đúng sự phải trái ở ngời ta, thì trớc phải biết đúng

sự phải trái của mình Nếu không biết sự phải trái ở mình, thì chắc không thểnhận rõ ngời cán bộ tốt hay xấu” [45, tr.277]

Muốn biết rõ cán bộ tốt hay xấu, muốn đối đãi đúng với các loại cán bộ,trớc hết phải sửa chữa những khuyết điểm của mình Mình càng ít khuyết

điểm thì cách xem xét cán bộ càng đúng Hồ Chí Minh chỉ ra những chứngbệnh thờng phạm phải khi đánh giá cán bộ nh sau:

1 Tự cao tự đại,

2 Ưa ngời ta nịnh mình,

3 Do lòng yêu, ghét của mình mà đối với ngời,

4 Đem một cái khuôn khổ nhất định, chật hẹp mà lắp vào tất cảmọi ngời khác nhau [45, tr.272]

Hồ Chí Minh cho rằng phạm một trong bốn bệnh đó thì cũng nh mắt đãmang kính có màu, không bao giờ thấu rõ cái mặt thật của những cái mìnhtrông thấy Do đó, muốn biết rõ cán bộ và đối xử đúng đắn với mọi ngời, trớchết phải sửa những khuyết điểm của mình.

Đánh giá cán bộ phải có quan điểm biện chứng, toàn diện, lịch sử cụ thể

và có ý thức xây dựng nhìn nhận theo chiều hớng phát triển Hồ Chí Minh chorằng: Trong thế giới, cái gì cũng biến hoá T tởng của ngời cũng biến hoá Vìvậy, cách xem xét cán bộ quyết không nên chấp nhất vì nó cũng phải biếnhoá Sự biến hoá trong cách xem xét cán bộ không phải là tuỳ tiện, vô nguyêntắc, lúc thế này, lúc thế khác, do lòng yêu ghét của mình mà phải dựa trên cơ

sở khoa học hiểu biết con ngời trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể Theo HồChí Minh, một ngời cán bộ khi trớc có sai lầm, không phải vì thế mà sai lầmmãi Cũng có cán bộ đến nay cha bị sai lầm, nhng chắc gì sau này khôngphạm sai lầm? Xem xét cán bộ, không chỉ xem xét ngoài mặt mà còn phảixem xét tính chất của họ Không chỉ xem xét một việc, một lúc mà phải xemxét cả lịch sử, cả công việc của họ Ai mà hay khoe công việc, hay a dua, tìmviệc nhỏ mà làm, trớc mặt thì theo mệnh lệnh, sau lng thì trái mệnh lệnh, haycông kích ngời khác, hay tự tâng bốc mình, những ngời nh thế tuy họ làm đợcviệc cũng không phải là ngời cán bộ tốt Ai cứ cắm đầu làm việc, không haykhoe khoang, ăn nói ngay thẳng, không che dấu khuyết điểm của mình, khôngham việc dễ, tránh việc khó, bao giờ cũng kiên quyết làm theo mệnh lệnh của

Đảng, vô luận hoàn cảnh nào, lòng họ cũng không thay đổi, những ngời nhthế, dù công tác kém một chút, cũng là ngời cán bộ tốt Vì vậy, xem xét cán

bộ, để hiểu đúng cán bộ, từ đó có cách dùng cán bộ để phát huy đúng năng lực

và sở trờng của cán bộ trong công tác là hết sức quan trọng trong chính sáchcán bộ

1.4.2 Phải khéo dùng cán bộ

Xuất phát từ quan niệm bản chất cán bộ cũng là con ngời, mà đã là con

ngời thì không phải điều gì cũng tốt, điều gì cũng hay Đã làm việc thì ngờicán bộ dù có tài giỏi mấy cũng không tránh khỏi những khuyết điểm Vì vậy,phải khéo dùng ngời, sửa chữa khuyết điểm cho họ, phát huy những u điểmcủa họ Bác xác định: Mục đích khéo dùng cán bộ, cốt để thực hành đầy đủchính sách của Đảng và chính sách của Chính phủ Nếu cán bộ có ý hoang

mang, sợ hãi, buồn rầu, uất ức hoặc công tác không hợp chắc, không thể thànhcông đợc.

Vì vậy, muốn cán bộ làm đợc việc, phải khiến cho họ yên tâm làm việc.Bác giải thích thế nào là dùng cán bộ đúng Muốn làm đợc điều đó đòihỏi ngời cán bộ phải có cái tâm trong sáng, phải có lòng độ lợng, phải đối vớicán bộ một cách chí công vô t, phải sáng suốt…từ cấp trung Bác chỉ rõ trong việc dùngcán bộ nhiều ngời phạm phải những chứng bệnh:

1 Ham dùng ngời bà con, anh em quen biết, bầu bạn, cho họ làchắc chắn hơn ngời ngoài

2 Ham dùng những kẻ khéo nịnh hót mình, mà chán ghétnhững ngời chính trực

3 Ham dùng những ngời tính tình hợp với mình, mà tránhnhững ngời tính tình không hợp với mình

Vì những bệnh đó, kết quả những ngời kia đã làm bậy, mìnhcũng cứ bao dung, che chở, bảo vệ, khiến cho chúng ngày càng hhỏng Đối với những ngời chính trực thì bới lông tìm vết để trả thù

Nh thế, cố nhiên là hỏng cả công việc của Đảng, hỏng cả danh giácủa ngời lãnh đạo [45, tr.279]

Thực tế trong những năm vừa qua, ở một số địa phơng đã xảy ra tìnhtrạng: gây kéo bè, kéo cánh, mất đoàn kết nội bộ, gây ảnh hởng không nhỏ

đến kết quả công việc Vì vậy, việc quán triệt t tởng Hồ Chí Minh trong cáchdùng cán bộ, chống các căn bệnh nêu trên có ý nghĩa rất quan trọng

Một ngời cán bộ biết khéo dùng cán bộ phải thực hiện đợc những điểmsau: khiến cho cán bộ cả gan nói, cả gan đề ra ý kiến, khiến cho cán bộ có ganphụ trách, có gan làm việc, ngời lãnh đạo không nên tự cao, tự đại mà phảinghe, phải hỏi ý kiến của cấp dới

Trong mục mấy điều kinh nghiệm, Ngời viết:

Dân chủ, sáng kiến, hăng hái, ba điều đó rất quan hệ với nhau

Có dân chủ mới làm cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến.Những sáng kiến đó đợc khen ngợi thì những ngời đó càng thêmhăng hái và những ngời khác cũng học theo Và trong khi tăng thêmsáng kiến và hăng hái làm việc, thì những khuyết điểm lặt vặt cũng

tự sửa chữa đợc nhiều [45, tr.244]

Chủ tịch Hồ Chí Minh thờng nói: “dụng nhân nh dụng mộc” và triết lý

đó đã đợc Ngời sử dụng thành nghệ thuật “dùng ngời” Theo Hồ Chí Minh,muốn “dụng nhân” theo đúng ngời, đúng việc, tài nào chức ấy , thì các cấp

uỷ Đảng, các cán bộ tổ chức phải công tâm, phải biết đánh giá, nhìn nhận conngời, nhìn thấy sở trờng, sở đoản của họ, và phải “có gan” dám cất nhắc cán

bộ, sử dụng những ngời thật sự có năng lực, chứ không phải vì thân quen

Nh vậy, khéo dùng cán bộ có vai trò hết sức to lớn trong công tác cán bộ,biết tuỳ năng lực và phẩm chất của cán bộ, đặt họ đúng vị trí công tác sẽ gópphần phát huy đợc những khả năng vốn có của họ để giải quyết tốt các vấn đề

do công việc đặt ra

1.4.3 Phải có gan cất nhắc cán bộ

Hồ Chí Minh nhắc nhở: cất nhắc cán bộ là một công tác cần kíp nhngphải làm cho đúng Nếu cất nhắc không cẩn thận, không khỏi đem những ngờikhông có năng lực, chỉ biết nói mà không biết làm vào những vị trí lãnh đạo

Nh thế rất có hại, cất nhắc cán bộ phải căn cứ vào công tác, tài năng và cấtnhắc cán bộ đúng làm cho các đồng chí khác thêm hăng hái, nh vậy công việc

sẽ đợc hoàn thành tốt

Đồng thời, trong quá trình cất nhắc cán bộ còn phải xem xét cách nói,cách viết, cách sinh hoạt của họ xem có đúng với việc làm hàng ngày haykhông, xem xét họ trong mối quan hệ với mọi ngời, với đồng chí, đánh giá

đúng u điểm và khuyết điểm của họ, xét cả quá trình công tác cống hiến của

họ Đồng thời, Hồ Chí Minh cũng nhắc nhở:

Cất nhắc cán bộ không nên làm nh “giã gạo” Nghĩa là trớckhi cất nhắc không xem xét kỹ Khi cất nhắc rồi không giúp đỡ họ”.Một cán bộ khi bị nhấc lên, thả xuống ba lần nh thế là hỏng cả đời

Đối với cán bộ, chẳng những phải xem xét rõ ràng trớc khi cất nhắc

Mà sau khi đã cất nhắc phải giúp đỡ họ, khuyên gắng họ, vun trồnglòng tự tin, tự trọng của họ [45, tr.282]

Khi thấy cán bộ có sai lầm và khuyết điểm, phải lập tức sửa chữa ngay.Tránh để khuyết điểm trở nên to tát rồi mới đem ra “chỉnh” một lần, nh thế là

“đập” họ, làm cho họ mất lòng tự tin, nản chí và đi đến vô dụng Có thể nói

đây là t tởng hết sức đúng đắn của Hồ Chí Minh trong công tác cán bộ, ngàynay trong thực tiễn vẫn còn hiện tợng lợi dụng sai lầm, khuyết điểm của cán

bộ để trù dập cán bộ, làm cho họ bất mãn…từ cấp trung Đây là điều tuyệt đối tránh trongcông tác cán bộ

1.4.4 Chính sách động viên đãi ngộ cán bộ

Theo Hồ Chí Minh, đối với cán bộ thì có năm cách:

Thứ nhất: chỉ đạo – thả cho họ làm, thả cho họ phụ trách, dù sai lầmchút ít cũng không sợ

Thứ hai: nâng cao – luôn tìm cách cho cán bộ học thêm lý luận vàcách làm việc làm cho t tởng, năng lực của cán bộ ngày càng tiến bộ

Thứ ba: thờng xuyên kiểm tra giúp đỡ cán bộ để họ rút kinh nghiệm,sửa chữa khuyết điểm, phát huy u điểm

Thứ t: khi cán bộ sai lầm thì phải dùng biện pháp thuyết phục để họ sửachữa

Thứ năm: phải tạo điều kiện cho cán bộ có điều kiện sinh sống đầy đủ

mà làm việc Khi họ đau ốm, phải có thuốc thang Tuỳ theo hoàn cảnh màgiúp họ giải quyết vấn đề gia đình Ngời nhắc lại lời Khổng Tử: “Dân dĩ thực

vi tiên”, làm tốt công tác sinh hoạt, đời sống hàng ngày, giúp cho cán bộ côngtác tốt hơn Ngời đã nhiều lần nhấc nhở cán bộ tổ chức không đợc dùng cán

bộ theo lối “vắt chanh bỏ vỏ”, mà phải chăm lo bồi dỡng cán bộ cả về vật chất

và tinh thần, cả về trình độ chuyên môn và đạo đức và cả cuộc sống đời thờng.Thông qua quan điểm của Ngời, chúng ta càng thấy rõ t tởng nhân văn cao cảcủa lãnh tụ thiên tài Hồ Chí Minh, đồng thời cũng thấy rõ tính giản dị, mộcmạc đời thờng của một ngời Việt Nam tiêu biểu

1.4.5 Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng

Trong di sản quý giá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta, t ởng về đào tạo và huấn luyện cán bộ giữ một vị trí đặc biệt quan trọng Sinhthời, Bác luôn quan tâm đến việc đào tạo và huấn luyện cán bộ: “Cán bộ là cáigốc của mọi công việc Vì vậy, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”[45, tr.269]

t-Huấn luyện cán bộ là công việc mà Đảng phải bỏ nhiều công sức: Đảngphải nuôi dạy cán bộ nh ngời làm vờn vun trồng những cây cối quý báu

Mục đích của việc huấn luyện cán bộ theo t tởng Hồ Chí Minh: Công tác

huấn luyện đào tạo cán bộ phải phục vụ trực tiếp việc tạo ra mẫu ngời mà thời

đại cần Mục tiêu của nó là đào tạo ra những chủ nhân tơng lai của nớc nhà.Mục đích của việc học tập, cũng nh việc huấn luyện cán bộ phải đạt đợc đợc

Hồ Chí Minh khẳng định rất rõ trong lời ghi ở trang đầu quyển sổ vàng củaTrờng Nguyễn ái Quốc trung ơng:

Do đó yêu cầu của việc đào tạo huấn luyện cán bộ: phải làm sao có hiệu

quả cao, đào tạo ra cán bộ vừa có đức vừa có tài, vừa “hồng” vừa “chuyên”.Ngời chỉ ra những khuyết điểm trong huấn luyện cán bộ nh: lý luận và thực tếkhông ăn khớp với nhau, dạy chính trị thì mênh mông mà không thiết thực,học rồi không dùng đợc, huấn luyện mà hiệu quả ít, không biết quý chất lợnghơn số lợng nên khuyết điểm là mở lớp quá đông…từ cấp trung Vì vậy, Hồ Chí Minh yêucầu:

- Mở lớp nào cho ra lớp ấy

- Lựa chọn ngời dạy và ngời học cho cẩn thận

- Đừng mở lớp lung tung [46, tr.52]

Ngời chỉ rõ:

- Đào tạo cán bộ phải gắn với công việc cụ thể, làm việc gì, học việc nấy

- Huấn luyện lý luận phải gắn liền với thực tiễn

Hồ Chí Minh yêu cầu ban huấn luyện phải có những tài liệu dựa theotình hình cụ thể, kinh nghiệm công tác để giải thích chủ trơng chính sách đó

Nh thế thì lý luận mới không bị tách rời thực tế Theo Hồ Chí Minh thì thựchành sinh ra hiểu biết, hiểu biết để tiến tới lý luận, lý luận lãnh đạo thực hành

- Huấn luyện chính trị cần phải có, song tuỳ từng loại cán bộ mà địnhhớng chơng trình cho phù hợp

- Các lớp học phải tổ chức theo trình độ văn hoá, chứ không theo cấpbậc cán bộ cao hay thấp.

- Phải chú trọng đội ngũ giáo viên…từ cấp trung

Ngày nay, những lời dạy của Bác không những có ý nghĩa lịch sử màcòn có ý nghĩa thực tiễn giúp chúng ta có đợc cái nhìn đầy đủ, toàn diện vềviệc dạy và học, về việc đào tạo cán bộ Ngời cán bộ không những cần đợc

đào tạo cơ bản trong nhà trờng, mà còn phải học hỏi, nghiên cứu trong hoạt

động thực tiễn; học hỏi ở đồng chí, bạn bè trong và ngoài nớc Kết hợp học vàhành giúp cán bộ gắn đợc lý luận với thực tiễn, dùng kiến thức đợc trang bịgóp phần cải tạo xã hội, xây dựng đất nớc

Đối với ngời huấn luyện: Hồ Chí Minh cho rằng: “không phải ai cũng

huấn luyện đợc” Ngời huấn luyện trớc hết phải xác định huấn luyện là mộtnghề Huấn luyện cán bộ nằm trong nghề cách mạng Đã là một nghề thì phảithông thạo nghề huấn luyện Thông thạo là phải nắm vững nội dung, phơngpháp, biết cái gốc, cái chính; biết những tài liệu cần thiết giúp cho ngời học

đạt hiệu quả

Về mặt t tởng: Ngời huấn luyện trớc hết phải kiên định mục tiêu, lý ởng, con đờng cách mạng Nắm vững những nguyên lý của chủ nghĩa Mác –Lênin, nắm vững đờng lối cách mạng của Đảng, từ đó truyền cho ngời họcniềm tin vào sự tất thắng của cách mạng

t-Về mặt đạo đức cách mạng: Ngời huấn luyện luôn phải là tấm gơng sángngời về đạo đức cách mạng, luôn cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô t…từ cấp trung sẵnsàng chiến đấu hi sinh vì độc lập, tự do của tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội

Về lối làm việc: Phải có tác phong làm việc nghiêm túc, khoa học, phảiluôn học tập nâng cao trình độ Biết học những điều hay và thu hái những hiểubiết quý báu của các đời trớc để lại mới có thể làm đợc công việc huấn luyệncủa mình

Đối với ngời học: Hồ Chí Minh yêu cầu ngời học phải biết “lấy tự học

làm cốt”, “phải biết tự động học tập” Điều quan trọng nhất của tự học là xác

định t tởng cho đúng, ngời học phải xác định đợc mục đích “học để làm gì?”,học để phục vụ lợi ích của tổ quốc, của dân tộc, của nhân dân Ngời học phảiluôn luôn tu dỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và luôn giữ vững niềm tin

đối với sự nghiệp cách mạng

Về nội dung huấn luyện: Trớc hết là huấn luyện lý luận, ngời huấn luyện

và ngời đợc huấn luyện phải xác định đợc vai trò của lý luận Hồ Chí Minhhoàn toàn nhất trí với quan điểm của Mác rằng: vũ khí phê phán không thểthay thế sự phê phán bằng vũ khí đợc, lực lợng vật chất chỉ có thể bị đánh đổbằng lực lợng vật chất mà thôi Nhng lý luận sẽ trở thành lực lợng vật chất khi

nó xâm nhập vào quần chúng Về điều này chính Lênin cũng chỉ rõ: không có

lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng Hồ Chí Minh trong tácphẩm “Đờng cách mệnh” cũng đã dẫn lại câu nói của Lênin để nhấn mạnh tầmquan trọng của lý luận: “Không có lý luận cách mệnh thì không có cách mệnhvận động…từ cấp trung chỉ có theo lý luận cách mệnh tiên phong, Đảng cách mệnh mới làmnổi trách nhiệm cách mệnh tiên phong.” [42, tr.259] Ngời còn nhấn mạnh:

Lý luận nh cái kim chỉ nam, nó chỉ phơng hớng cho chúng tatrong công việc thực tế

Không có lý luận thì lúng túng nh nhắm mắm mà đi …từ cấp trung

Có kinh nghiệm mà không có lý luận, cũng nh một mắt sáng,một mắt mờ [45, tr.233 - 234]

Bởi vậy, theo Ngời bất kỳ hoàn cảnh nào cán bộ Đảng viên cũng phải rasức học tập để nâng cao trình độ văn hoá, tri thức về chính trị và trình độ lýluận Bác viết: “có học tập lý luận Mác - Lênin mới củng cố đợc đạo đức cáchmạng, giữ vững lập trờng, nâng cao sự hiểu biết và trình độ chính trị, mới làmtốt đợc công tác Đảng giao phó cho mình” [49, tr.292]

Theo Hồ Chí Minh, giáo dục lý luận chính trị có hai cách:

Cách thứ nhất kém hiệu quả, không thiết thực Đó là: “Chỉ đem lý luậnkhô khan nhét cho đầy óc họ Rồi bày cho họ viết những chơng trình, nhữnghiệu triệu rất kêu Nhng đối với việc thực tế tuyên truyền, vận động, tổ chức,kinh nghiệm chỉ nói qua loa mà thôi Thế là lý luận suông vô ích.” [45, tr.272]

Cách thứ hai là trong lúc học lý luận, phải nghiên cứu công việc và kinhnghiệm thực tế Lúc học rồi, tự mình có thể tìm ra phơng pháp chính trị để làmnhững công việc thực tiễn đòi hỏi, có thể trở nên ngời tổ chức và lãnh đạo, thế

là lý luận có ích, thiết thực Cách học đúng là lý luận liên hệ với thực tế Đây

là nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác Lênin và là biện pháp cơ bản đểchống lại “thực tiễn mù quáng” và “lý luận suông” Hồ Chí Minh yêu cầu ng-

ời học trong quá trình học tập lý luận phải xác định động cơ học tập lý luậncho đúng “không phải chỉ học thuộc lòng câu của Mác Lênin để loè ngời ta”,

phải học lý luận để “tạo cho mình một cái vốn lý luận” để sau này đa ra mặccả với Đảng Học lý luận là để cải tạo mình, cải tạo xã hội, cải tạo thế giới,giải quyết những vấn đề cách mạng cụ thể.

Huấn luyện t tởng, đạo đức, tác phong:

Huấn luyện cán bộ phải chú trọng việc giáo dục lý tởng, đạo đức cáchmạng cho cán bộ Với Bác, việc giáo dục những tri thức tổng hợp cho cán bộ

là quan trọng, song trớc hết là phải giáo dục lý tởng xã hội chủ nghĩa: Sốngkhông có lý tởng thì sẽ thiếu niềm tin Thiếu niềm tin xã hội chủ nghĩa thì làmsao xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội đợc “Để làm sao cho tất cả cán bộ,

đảng viên xứng đáng là những chiến sỹ cách mạng, Đảng ta phải ra sức tăng ờng giáo dục toàn Đảng về lý tởng cộng sản chủ nghĩa về đờng lối, chính sáchcủa Đảng, về nhiệm vụ, đạo đức của ngời đảng viên.” [52, tr.439]

c-Ngày nay, nội dung về lý tởng mà công tác giáo dục, đào tạo cán bộphải hớng tới là: giữ vững độc lập dân tộc, xây dựng thành công chủ nghĩa xãhội; thực hiện trọn vẹn ham muốn của Ngời trớc lúc đi xa: Toàn Đảng, toàndân ta phải đoàn kết, phấn đấu, xây dựng đất nớc Việt Nam hoà bình, thốngnhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cáchmạng thế giới

Giáo dục chuyên môn nghiệp vụ:

Trớc hết theo Hồ Chí Minh, khi xác định mỗi ngời phải biết một nghề,làm nghề gì phải thạo nghề ấy, học việc gì phải thạo việc ấy Cán bộ quân sự,chính trị, kinh tế, văn hoá, tổ chức, tuyên truyền, công an…từ cấp trung đều phải thành thạolĩnh vực công tác của mình Mặt khác, nếu là cán bộ cách mạng thì lãnh đạongành nào phải biết chuyên môn ngành ấy, có thế lãnh đạo mới sát Nội dunghuấn luyện chuyên môn rất rộng Mục đích của huấn luyện chuyên môn là đểcung cấp cán bộ giỏi chuyên môn, thạo việc cho các ngành khác nhau

Huấn luyện văn hoá, ngoại ngữ:

Trong quá trình hoạt động cách mạng, bôn ba khắp năm châu, Bác đãsớm ý thức đợc rằng: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, “sự ngu dốt là chỗdựa chủ yếu của chủ nghĩa t bản”, “dốt thì dại, dại thì hèn” Bởi vậy, Bác đòihỏi cán bộ, đảng viên, thanh niên, phụ nữ phải cố gắng học tập văn hoá, chínhtrị, nghiệp vụ Kinh tế của ta ngày càng phát triển, hàng ngũ công nhân ngàycàng thêm đông, muốn làm tròn nhiệm vụ của mình thì cán bộ phải luôn cốgắng học tập, cố gắng vơn lên để tiến bộ không ngừng Bác căn dặn: Phải cốgắng học tập, luôn luôn học tập, học chủ nghĩa Mác Lênin, học văn hoá, học

tiếng nớc ngoài, học nghề nghiệp của mình Nếu không sẽ không theo kịp đợcnhu cầu phát triển kinh tế xã hội nớc nhà Giáo dục văn hoá là yêu cầu rất cầnthiết đối với những cán bộ còn kém văn hoá Cán bộ không nắm đợc nhữngkiến thức thông thờng, thì rất khó cho việc nghiên cứu lý luận hoặc họcchuyên môn, nghề nghiệp Nội dung huấn luyện là những kiến thức bình th-ờng nhng rất phong phú: lịch sử, địa d, làm tính, khoa học tự nhiên, xã hội,chính trị, cách viết báo, nghĩa vụ và quyền lợi của công dân Trong Sắc lệnh

số 188/SL năm 1948 và Sắc lệnh 76/SL năm 1950, Hồ Chí Minh đã ra nhữngquy định quan trọng về xây dựng đội ngũ công chức Việt Nam, trong đó yêucầu công chức phải biết ngoại ngữ

Nhân loại đã bớc sang thiên niên kỷ mới với bao thời cơ, song không ítnhững thách thức, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nớc đã và

đang đặt ra những yêu cầu mới cho công tác đào tạo, bồi dỡng đội ngũ cán bộ

T tởng Hồ Chí Minh về huấn luyện cán bộ là kim chỉ nam soi đờng cho côngtác đào tạo, huấn luyện cán bộ, để đội ngũ cán bộ xứng đáng là lơng tâm, trítuệ và danh dự của dân tộc, của Đảng, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.4.6 Đổi mới cán bộ là cái gốc của chỉnh đốn Đảng

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định vấn đề đổi mới cán bộ là một trongnhững vấn đề có ý nghĩa quyết định thắng lợi đối với sự nghiệp cách mạng và

đối với công tác xây dựng Đảng Vì vậy, Ngời luôn quan tâm tới việc chămsóc, giáo dục, bồi dỡng và chỉ đạo phải đổi mới đội ngũ cán bộ, nhằm đáp ứngnhững chuyển biến của tình hình, nhiệm vụ, đặc biệt là ở những bớc ngoặt củacách mạng

Năm 1927, để tiến hành cuộc vận động cách mạng dân tộc, dân chủ dogiai cấp công nhân lãnh đạo, công việc đầu tiên mà Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếnhành là xây dựng một đội ngũ cán bộ đợc trang bị lý luận tiên tiến của thời đại

đó là lý luận của Chủ nghĩa Mác Lênin Với những tiêu chuẩn chặt chẽ về “tcách của ngời cách mạng” đợc thể hiện trong tác phẩm “Đờng cách mệnh”.Với nhận thức, tiêu chuẩn và tổ chức mới, đội ngũ cán bộ của Đảng ta lúc đó

đã đáp ứng đợc yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng mà trớc đó không một bộphận, không một lực lợng nào của dân tộc thực hiện đợc Những đồng chí đó

là những cán bộ đầu tiên tổ chức, xây dựng Đảng ta và trở thành những cán bộ