Ho hap

DA VÀ CÁC PHẦN PHỤ CỦA DA BS NGUYỄN VĂN ĐỐI HỆ HÔ HẤP Ths Bs Trần Kim Thương MỤC TIÊU 1 Nắm được đặc điểm chung của đường dẫn khí 2 Mô tả cấu tạo mô học của phần dẫn khí 3 Mô tả cấu tạo mô họ[.]

HỆ HÔ HẤPThs Bs Trần Kim Thương

MỤC TIÊU

1 Nắm được đặc điểm chung của đường dẫn khí

2 Mô tả cấu tạo mô học của phần dẫn khí

3 Mô tả cấu tạo mô học của phần hô hấp

4 Mô tả cấu tạo và chức năng của 3 loại tế bào thành phế nang

5 Mô tả cấu tạo mô học của màng phổi

- Phần dẫn khí: (khoang mũi, mũi - hầu, thanh

quản, khí quản, phế quản, tiểu phế quản tận

- Phần hô hấp: (tiểu phế quản hô hấp, ống phế

nang và phế nang)

ĐẠI CƯƠNG

HẦU VÀ THANH QUẢN

Khí quản và phế quản gốc

Thanh quản

quản Thực quản

1 Đường dẫn khí ngoài phổi

- Gồm khoang mũi, mũi – hầu, thanh quản, khí quản và các phế quản gốc

- Dẫn khí, làm sạch, làm ẩm và làm ấm

không khí đi vào gần với thân nhiệt

- Nhạy cảm với các chất kích thích cơ học, nhiệt độ và thành phần khí

Đường dẫn khí ngoài phổi

- TK/lớp đệm nhiều xuất nguồn từ TK sinh ba

 Phần khứu giác (BM khứu giác)

- BM trụ giả tầng gồm 3 loại TB

- TB chống đỡ

- TB đáy

- TB khứu giác

Sơ đồ siêu cấu trúc biểu mô khứu giác

Sợi nhánh

Tế bào chống đở

Tế bào khứu giác

Tế bào đáy

1.2 Hầu

- Phần hầu tiếp xúc không khí

BM trụ giả tầng có lông chuyển

- Phần hầu tiếp xúc thức ăn

BM giống miệng, lớp đệm có nhiều tuyến nước bọt nhỏ, mô lympho rất phát triển, tạo thành hạnh nhân và đám tế bào

lympho (vòng Waldeyer)

1.3 Thanh quản

Nối hầu & khí quản, thành có 2 lớp

* Lớp niêm mạc:

- BM trụ giả tầng có lông chuyển

- Lớp đệm nhiều sợi chun và tuyến pha

- Nang bạch huyết tạo thành hạnh nhân

- BM lát tầng không sừng hóa

* Lớp sụn và xơ: gồm sụn trong, sụn chun có

MLK xơ xung quanh

1.4 Khí quản và phế quản gốc (tt)

 TB trụ có lông chuyển

Có chứa protein đặc biệt là dyenin

 TB đài tiết nhầy

Hạt mucin tiết ra tạo thành lớp nhầy làm trơn,

ấm và bảo vệ

 TB đáy

Vai trò như Tb sinh sản, nhỏ, hình cầu, cực

ngọn không tiếp xúc với lòng khí quản

 TB mâm khía

- Có nhiều vi nhung mao, không có lông chuyển

- Chức năng chưa rõ, có thể  TB đài

1.4 Khí quản và phế quản gốc (tt)

 TB trung gian

- Đang biệt hóa

- Có thể thành TB có lông chuyển hoặc TB chế tiết

1.4 Khí quản và phế quản gốc (tt)

1.4.2 Lớp dưới niêm

- MLK có nhiều nang tuyến pha

- Chất tiết có tính diệt khuẩn và làm ẩm da

1.4.3 Lớp sụn và xơ

Có 16 - 20 vòng sụn trong hình chữ C, 2 đầu được nối bởi những bó sợi cơ trơn

Khí quản

Nang tuyến

Tuyến Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Khí quản

(1) TB nội tiết, (2) TB đài, (3) TB đáy, (4) Màng đáy, (5) TB trụ có lông chuyển, (6) Sợi thần kinh, (7) TB clara, (8) TB mâm khía.

Lông chuyển

2 Phổi

2.1 Cây phế quản

PQ gốc  PQ thùy  PQ gian tiểu thùy 

tiểu phế quản  tiểu PQ tận  tiểu PQ hô hấp ống phế nang  phế nang

 PQ gian tiểu thùy

- Sụn không còn hình chữ C nữa

- Giữa niêm mạc và sụn có bó cơ trơn (vòng

cơ reissessen)

- BM trụ giả tầng có lông chuyển

- Dưới niêm có tuyến tiết nhầy nhỏ

Phế quản gian tiểu thùy

Mô liên kết

Phế quản gian tiểu thùy

Tế bào đài

TB trụ có lông chuyển Sụn

Vòng cơ Reissesen

Phế nang

Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Phế quản gian tiểu thùy

Phế quản gian tiểu thùy

 Tiểu phế quản chính thức

- Nằm trong tiểu thùy

- Thành không có sụn và tuyến

- BM trụ đơn có lông chuyển

- Vòng cơ reissessen rất rõ

- Niêm mạc nhăn nheo hình khế

SEM of a Pre-terminal Bronchiole (Br)

Tiểu phế quản chính thức

Vòng cơ Reissesen

Phế nang

BM trụ đơn

Động

mạch

phổi

 Tiểu phế quản tận

- Niêm mạc gần như không còn gấp nếp

- BM vuông đơn có hoặc không có lông chuyển

- Cơ trơn ít, không  vòng cơ reissessen

Phế nang

2.2 Phần hô hấp

 Tiểu phế quản hô hấp

- Cấu tạo giống tiểu PQ tận

- Có phế nang rãi rác

- Các ống phế nang xuất phát từ 1 tiểu PQ hô hấp gọi là chùm phế nang

 Ống phế nang

- Cấu tạo giống tiểu PQ hô hấp

- Nhưng nhiều phế nang hơn

- BM vuông đơn không có lông chuyển

- Cơ trơn tạo thành vòng thắt phế nang

 Phế nang

Tiểu phế quản hô hấp

Phế nang

Tiểu PQ hô hấp

Ống phế nang

Phế nang

Ống phế nang

Ống phế nang

TPQ tận

TPQ hô hấp

TPQ hô hấp

Phế nang Phế quản Tiểu

phế quản

- Mao mạch trong vách phế nang phong phú

- Lỗ phế nang thông 02 phế nang kề nhau

- Thành: BM đặc biệt = BM phế nang

- BM PN có 2 loại TB: phế bào 1 & phế bào 2

2.2 Phần hô hấp

 Phế nang

- Phế bào 1

• Mõng trãi rộng trên màng đáy

• Chiếm 97% diện tích bề mặt PN

• Bào tương nằm // bào tương TB nội mô cùng màng đáy của mao mạch  hàng rào không khí – máu

• Không còn khả năng phân chia

• Có nhánh bào tương  tăng diện tích tiếp xúc với không khí

2.2 Phần hô hấp

 Phế nang

- Phế bào 2

• Hình cầu, đa diện, lồi vào lòng PN

• Thường ở gần miệng phế nang

The Interalveolar Wall

Phế nangHồng cầu

 Đại thực bào phế nang

- Lớn, nhô lên trên bề mặt phế nang

- Có nhiều không bào, nhiều hạt bụi, nên gọi là

TB bụi, nguồn gốc từ mono bào

- Chức năng: bảo vệ: ăn vật lạ và làm thoái

biến lớp surfactant cũ

Hàng rào không khí - máu

** Nằm giữa không khí trong phế nang & máu

trong mao mạch gian phế nang cấu tạo gồm:

- Lớp surfactant

- Bào tương của tế bào biểu mô phế nang

- Màng đáy của biểu mô phế nang

- Màng đáy mao mạch

- Bào tương của tế bào nội mô

** Có nhiều nơi 2 màng đáy nhập thành 1

Phế bào 2

Phế bào 1

TB nội mô

Lỗ phế nang

Phế bào 1

Phế bào 2

Hàng rào không khí - máu

Phế nang

Hàng rào không khí máu

Hồng cầu

Lòng mao mạch Nhân TB nội mô

Hàng rào không khí - máu

2 Phổi

2.2 Tiểu thùy phổi

- Được bao bọc bở màng phổi

- Thùy phổi  khối đa diện là tiểu thùy phổi

- Vách liên kết gian tiểu thùy ngăn giữa các tiểu thùy

-Trong tiểu thùy có các tiểu phế quản, tiểu PQ tận, Tiểu PQ hô hấp, ống phế nang và phế nang + ĐMạch, mao mạch & mach bạch huyết

3 Màng phổi

- Gồm hai lớp thanh mạc: lá tạng và lá thành Giữa 2 lá là khoang màng phổi, 2 lá gặp nhau ở cuống phổi

3 Màng phổi (tt)

Có 03 lớp

- Lớp biểu mô: BM lát đơn

- Lớp dưới biểu mô: MLK thưa, ít TB và không

có mạch máu

- Lớp xơ - chun: có nhiều TB liên kết và mạch

Màng phổi

MÀNG PHỔI

TÀI LIỆU THAM KHẢO

NXB Hồng Đức

Basic Histology, 12 th edition, Mc Grow Hill.