Tiểu luận kinh tế vi mô 2 về trò chơi và các quyết định chiến lược – cân bằng nash

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG HỒ CHÍ MINH KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ  CHỦ ĐỀ TRÒ CHƠI VÀ CÁC QUYẾT ĐỊNH CHIẾN LƯỢC – CÂN BẰNG NASH Giảng viên hướng dẫn ThS Trần Thị Thùy Dung Môn Kinh tế vi mô 2 Lớp D01 NHÓM Hà Nội, Tháng 4 năm 2022 STT Họ tên Nhiệm vụ Tiến độ 1 Nhóm trưởng, phân công nhóm, soạn dàn ý, tổng hợp nội dung 100% 2 Slide, đóng góp ý kiến nội dung 100% 3 Thuyết trình chương I và III, đóng góp ý kiến nội dung 100% 4 Soạn nội dung chương I, đóng góp ý kiến nội dung, trình chiếu 100% 5 Soạn nội.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG HỒ CHÍ MINH

KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ

-

 -CHỦ ĐỀ: TRÒ CHƠI VÀ CÁC QUYẾT ĐỊNH CHIẾN LƯỢC – CÂN BẰNG NASH

Giảng viên hướng dẫn : ThS Trần Thị Thùy Dung Môn : Kinh tế vi mô 2

Lớp : D01

NHÓM:

Hà Nội, Tháng 4 năm 2022

STT Họ tên Nhiệm vụ Tiến độ

soạn dàn ý, tổng hợp nội dung

100%

góp ý kiến nội dung

100%

ý kiến nội dung, trình chiếu

100%

góp ý kiến nội dung

100%

kiến nội dung

100%

ý kiến nội dung

100%

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG I: TRÒ CHƠI 5

1 Giới thiệu sơ lược 5

2 Các khái niệm cơ bản (Người chơi, luật chơi, kết cục, chiến lược) 5

3 Các dạng trò chơi 6

3.1 Trò chơi tĩnh 6

3.2 Trò chơi động 6

CHƯƠNG II: CÁC QUYẾT ĐỊNH CHIẾN LƯỢC, CÂN BẰNG NASH 8

1 CHIẾN LƯỢC ÁP ĐẢO 9

2 CÂN BẰNG NASH 10

CHƯƠNG III: VÍ DỤ CÂN BẰNG NASH 11

1 Ví dụ minh họa 11

2 VD thực tế trong thị trường độc quyền nhóm 13

KẾT LUẬN 15

MỞ ĐẦU

Để doanh nghiệp phát triển và đáp ứng được các nhu cầu, nguyện vọng của người tiêu dùng thì việc cạnh tranh là không thể tránh khỏi Cạnh tranh lành mạnh trong kinh doanh

là đòn bẩy để 2 bên vừa phát triển sản phẩm vừa có chiến lược bán hàng, quảng bá sản phẩm phù hợp nhất, vì thế lý thuyết trò chơi ra đời Năm 1944, lý thuyết trò chơi xuất hiện lần đầu và là một trong những lý luận hiện đại về cạnh tranh kinh tế độc đáo nhất thời điểm ấy Không chỉ trong cạnh tranh kinh tế, lý thuyết trò chơi trong kinh doanh đã dần được xây dựng và nghiên cứu sâu hơn để đưa ra các phương án, chiến lược cho doanh nghiệp trong các hoạt động quản trị

Qua phần trình bày của Nhóm 6, ta đã hiểu rõ sơ lược về thuyết trò chơi, về tình huống

“thế khó xử của người tù” cũng như ví dụ tương tự cho doanh nghiệp độc quyền nhóm Phần trình bày của Nhóm 2 sẽ đi sâu hơn, tìm hiểu về trò chơi, ma trận, các quyết định chiến lược từ đó chỉ rõ chiến lược áp đảo và điểm cân bằng NASH của 2 đối tượng

CHƯƠNG I: TRÒ CHƠI

1 Giới thiệu sơ lược

Lý thuyết trò chơi (Game theory) nghiên cứu các tình huống ra quyết định có liên quan đến nhiều bên và các quyết định của mỗi bên ảnh hưởng đến lợi ích và quyết định của bên khác

Trò chơi là tình huống trong đó các người chơi đưa ra những quyết định chiến lược, những quyết định có tính ảnh hưởng đến hành động và phản ứng của đối thủ Những quyết định

chiến lược sẽ dẫn đến những kết quả khác nhau cho người chơi Lý thuyết trò chơi là một tập hợp các ý tưởng và nguyên lý để dẫn dắt tư duy chiến lược

Lý thuyết trò chơi được sử dụng để phân tích sự phụ thuộc chiến lược của doanh nghiệp độc quyền nhóm, trong đó mỗi doanh nghiệp lựa chọn một chiến lược Khi các doanh nghiệp có sự phụ thuộc chiến lược lẫn nhau thì việc một doanh nghiệp đưa ra chiến lược

sẽ có sự cân nhắc đến phản ứng của doanh nghiệp đối thủ

2 Các khái niệm cơ bản (Người chơi, luật chơi, kết cục, chiến lược)

Mỗi trò chơi có ba yếu tố cần thiết: Người chơi, Chiến lược - Hành động, Kết cục Ngoài

ra, trong trò chơi cần đề cập đến luật chơi

- Người chơi (Player): Là những người tham gia vào một hay nhiều trò chơi

- Chiến lược (Strategy): Là một tập các phản ứng của người chơi có thể xảy ra trong một trò chơi Một chiến lược phải trọn vẹn, xác định rõ ràng trong các tình huống bất ngờ Hay nói cách khác, một chiến lược là một kế hoạch của trò chơi mô tả người chơi (player) hành động như thế nào trong mỗi tình huống cụ thể

- Kết cục (Payoff): Là lượng hữu dụng mà một người chơi khi thắng hoặc thua của một chiến lược cụ thể trong trò chơi

- Luật chơi (Rules): Là những nguyên tắc và chế tài trong một cuộc chơi

3 Các dạng trò chơi

Lý thuyết trò chơi có thể phân làm 2 loại chính: Trò chơi tĩnh và trò chơi động

3.1 Trò chơi tĩnh

Trò chơi tĩnh được biểu diễn bằng dạng chuẩn tắc, đó là một ma trận

Phim 2,1 0,0

Trong đó người chơi A có 2 lựa chọn đó là đi xem phim hoặc là đi nghe nhạc Và người chơi B cũng tương tự Trong trò chơi tĩnh mỗi người chơi đều phải hành động 1 cách đồng thời Trong ma trận trên, có thể thấy có 2 số Số đứng đằng trước là số 2 biểu thị cho lợi ích mà người A có thể nhận được khi anh ta đi xem phim, số 1 là lợi ích mà người B nhận được khi anh ta xem phim

Ví dụ kinh điển về trò chơi tĩnh đó thế lưỡng nan của người tù

3.2 Trò chơi động

Trò chơi động được biểu diễn bằng dạng mở rộng hay nói cách khác là biểu diễn bằng dạng cây

A

B

A

T

T

T

D

D

D

Chú thích

T : Trên

D: Dưới

A có thể lựa chọn đi lên trên hoặc xuống dưới, tiếp theo đó sẽ đến lượt người B hành động

đi lên trên hoặc đi xuống dưới, sau đó người A sẽ tiếp tục hành động lên trên hoặc xuống dưới

Trong trò chơi động thì mỗi người chơi sẽ hành động một cách tuần tự Như trên là khi người A đưa ra hành động rồi mới đến lượt người B hành động

CHƯƠNG II: CÁC QUYẾT ĐỊNH CHIẾN LƯỢC, CÂN BẰNG NASH

LẤY VD TÌNH HUỐNG “THẾ TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN CỦA NGƯỜI TÙ”

Hai nghi phạm trong một vụ án phạm tội bị bắt và giam giữ ở hai căn phòng riêng biệt Mỗi tù nhân có 2 lựa chọn là khai và không khai

Nếu một trong hai khai ra thì cảnh sát sẽ thả họ và quy tội cho người kia án phạt 10 tháng Nếu cả hai cùng khai thì án phạt cho mỗi người là 3 tháng Nếu cả hai cùng không khai thì phạt mỗi người 1 tháng Ta biểu diễn được bảng như sau:

B

Hãy cùng nhau đưa ra lựa chọn tốt nhất mà A và B sẽ chọn trong tình huống trên

Nếu A khai, lựa chọn nào là tốt nhất cho B?

=> Khai

Nếu A không khai, lựa chọn tốt nhất có thể của B là gì?

=> Khai

Và tương tự như thế, cho dù B có lựa chọn nào thì lựa chọn tốt nhất cho A vẫn là khai Trong mỗi trò chơi, người chơi nào cũng có tâm lý là chọn chiến lược lợi ích nhất cho mình mặc kệ đối phương như thế nào hoặc là người chơi luôn muốn chọn chiến lược tốt nhất cho mình còn đối phương thì nhận kết cục xấu nhất

Cả A và B đều muốn đưa ra một quyết định có lợi hơn cho bản thân nhưng cả hai đều không chắc chắn về việc người kia có khai hay không Thế nên lựa chọn tốt nhất cho cả hai trong trường hợp này là sẽ khai và mỗi người nhận kết cục án 3 tháng tù

 Đây là mong muốn lựa chọn “chiến lược áp đảo” trong trò chơi

1 CHIẾN LƯỢC ÁP ĐẢO

- Khái niệm: Chiến lược áp đảo (Dominant Strategy) là chiến lược có kết cục tốt nhất bất chấp các chiến lược của đối thủ Hay còn có thể hiểu là: tôi đang làm tốt nhất có thể bất

kể anh đang làm gì, anh đang làm tốt nhất có thể bất kể tôi đang làm gì - Cách tìm: Lấy lại ví dụ “Tiến thoái lưỡng nan của người tù”

B

KHAI

Quy tắc “Dọc trước ngang sau”

Quy tắc “Dọc trước ngang sau” giúp ta tìm nhanh chóng chiến lược áp đảo qua ma trận

Cụ thể như:

B1: Xét cột dọc đầu tiên (khi B khai) thì phương án tốt hơn của A là Khai => đánh dấu

-3 Tương tự cho cột thứ 2 (B không khai)

B

B2: Xét hàng ngang trên (khi A khai) phương án tốt hơn của B là khai => đánh dấu -3

Tương tự cho dòng dưới

B

B3: Đối với A: -3 và 0 là 2 số được đánh dấu trên cùng 1 dòng phương án Khai => Đây

là chiến lược áp đảo của A Tương tự đối với B

- Cân bằng chiến lược áp đảo: Nếu tất cả các người chơi đều có chiến lược áp đảo thì mỗi người sẽ chọn chiến lược áp đảo của mình và cân bằng đạt được là cân bằng chiến lược áp đảo

Trong ví dụ “Tiến thoái lưỡng nan của người tù”, chiến lược áp đảo của cả A và B đều là

“Khai” => Cân bằng chiến lược áp đảo: (Khai; Khai)

B

-3

0 ; -10

(ô màu vàng là điểm cân bằng chiến lược áp đảo)

2 CÂN BẰNG NASH

2.1 Lý thuyết

Trong từng trường hợp, người chơi sẽ dựa vào quyết định của đối phương để đưa ra

quyết định tốt còn lại cho bản thân mình Đây là nội dung của “cân bằng Nash”

-Khái niệm: Cân bằng Nash là một khái niệm lý thuyết trò chơi giúp xác định giải pháp tối

ưu trong một tình huống xã hội (còn được gọi là trò chơi bất hợp tác), trong đó những người tham gia không có bất kỳ động cơ nào trong việc thay đổi chiến lược ban đầu của

họ

Nói cách khác, cân bằng Nash là cân bằng mà trong đó các bên tham gia đều thực hiện những chiến lược phản ứng tốt nhất mà họ có thể làm đối với các hành động của đối thủ -Cách tìm: Lấy lại ví dụ “Tiến thoái lưỡng nan của người tù”

B

=> Chiến lược áp đảo của A là Khai, từ đó B sẽ lựa chọn phản ứng tốt nhất là Khai để nhận hình phạt thấp nhất có thể => Cả 2 cùng khai là cân bằng Nash trong tình huống

2.2 Thực tế

Áp dụng trong thế giới thực, các nhà kinh tế học sử dụng điểm cân bằng Nash để dự đoán các công ty sẽ phản ứng như thế nào trước mức giá của đối thủ cạnh tranh Hai công ty lớn cùng đặt ra chiến lược cạnh tranh về giá có thể sẽ dồn nén khách hàng nhiều hơn so với bình thường nếu mỗi công ty phải đối mặt với hàng nghìn đối thủ cạnh tranh

Điểm cân bằng Nash cũng giúp các nhà kinh tế học hiểu rằng tại sao một quyết định có ích cho từng cá nhân lại có thể trở nên tồi tệ cho cả nhóm Mọi người đều sẽ giàu có hơn nếu

như có thể tự kiềm chế ở mức hợp lý, có chừng mực Tuy nhiên vì suy nghĩ đến những điều người khác sẽ làm, họ chọn cách hoang phí

CHƯƠNG III: VÍ DỤ CÂN BẰNG NASH

1 Ví dụ minh họa

Tấm Không bắt cá Bắt cá

➢ Nếu Tấm chọn “Không bắt cá”, phản ứng tốt nhất của Cám là “Bắt cá”

➢ Nếu Tấm chọn “Bắt cá”, phản ứng tốt nhất của Cám là “Không bắt cá”

→ Cám không có chiến lược áp đảo

➢ Nếu Cám chọn “Không bắt cá”, phản ứng tốt nhất của Tấm là “Bắt cá”

➢ Nếu Cám chọn “Bắt cá”, phản ứng tốt nhất của Tấm là “Bắt cá”

→ Chiến lược áp đảo của Tấm là “Bắt cá”

→ Cân bằng Nash duy nhất : (Không bắt cá, Bắt cá)

→ Không ai có động cơ thay đổi chất lượng

Dọc trước ngang sau

Tấm Không bắt cá Bắt cá

➢ Cột đầu tiên phía trước, lấy max lấy 1

➢ Cột thứ 2 phía trước, lấy max lấy 6

Như vậy là Tấm chọn không bắt cá thì Cám chọn bắt cá, còn Tấm chọn bắt cá thì Cám chọn không bắt cá

Tấm Không bắt cá Bắt cá

➢ Dòng đầu tiên phía sau, lấy max lấy 4

➢ Dòng thứ 2 phía sau, lấy max lấy 6

Như vậy Cám chọn không bắt cá thì Tấm chọn bắt cá, còn Cám chọn bắt cá thì Tấm chọn bắt cá

→ Chiến lược áp đảo của Tấm là “Bắt cá”, Cám không có chiến lược áp đảo

→ Như vậy ta thấy rằng có 1 điểm cân bằng NASH xảy ra là Cám không bắt cá và Tấm bắt cá

2 VD thực tế trong thị trường độc quyền nhóm

Trong lĩnh vực kinh tế, cân bằng Nash được ứng dụng phổ biến trong thị trường độc quyền nhóm Trong thị trường độc quyền nhóm, trạng thái cân bằng Nash là trạng thái cân bằng được xác định bởi đặc điểm là không ai trong số các nhà độc quyền có thể tăng lợi nhuận của mình bằng cách đơn phương thay đổi chiến lược giá

Giả sử có hai công ty trên thị trường là Apple và Samsung Apple và Samsung có thể bán giá cao hoặc giá thấp cho sản phẩm Các kết quả thị trường được thể hiện trong hình minh họa

Cao Thấp

Lợi nhuận chung tối đa (800) khi cả hai hãng đều bán giá cao cho sản phẩm Tuy nhiên, trạng thái cân bằng Nash yêu cầu mỗi công ty hành động để đạt được lợi ích tốt nhất Samsung có thể cải thiện vị thế của mình bằng cách cung cấp sản phẩm ở mức giá thấp khi Apple đang bán giá cao

=> Cân bằng Nash khi Apple đạt lợi nhuận 300 với mức giá cao, Samsung tối đa hóa lợi nhuận của mình ở mức 350 ở mức giá thấp Tuy nhiên, giải pháp này dẫn đến khả năng thông đồng Nếu Apple đồng ý chia sẻ ít nhất 51 trong số 300 của mình khi cả hai công ty đang bán giá cao, Samsung có thể sẵn sàng bán giá cao Mặc dù sự thông đồng như vậy là bất hợp pháp ở hầu hết các quốc gia, nhưng vẫn là một giải pháp thay thế hấp dẫn

Qua ví dụ trên, ta có thể hiểu tại sao một quyết định có ích cho từng cá nhân lại có thể trở nên tồi tệ cho cả nhóm Mọi người đều sẽ giàu có hơn nếu như có thể tự kiềm chế ở mức hợp lý, có chừng mực Tuy nhiên vì suy nghĩ đến những điều người khác sẽ làm, họ chọn cách hoang phí

CHƯƠNG IV: TỔNG KẾT

Qua nội dung nhóm vừa trình bày, ta đã hiểu được

1 Lý thuyết trò chơi, trò chơi, các khái niệm liên quan, phân loại trò chơi

2 Phân tích được các quyết định chiến lược qua ví dụ “người tù”, đồng thời chỉ ra được cân bằng chiến lược áp đảo cũng như cân bằng Nash và phân biệt một cách ngắn gọn như sau:

Cân bằng chiến lược áp đảo Cân bằng Nash

- Chiến lược áp đảo là chiến lược

có kết cục tốt nhất bất chấp các chiến

lược của đối thủ

- Cân bằng chiến lược áp đảo là

giao điểm của cả 2 chiến lược áp đảo

của 2 người chơi

- Dựa vào quyết định của đối phương (thường là chiến lược áp đảo) để đưa ra quyết định tốt nhất cho bản thân mình

Trong một trò chơi, người chơi duy lý sẽ chọn chiến lược áp đảo của mình nếu có, người chơi còn lại sẽ chọn chiến lược mang lại lợi ích nhiều hơn Lời giải cho trò chơi này là cùng hợp tác để mang lại lợi ích tốt hơn cho cả đôi bên (lợi do hợp tác lớn hơn lợi ích đối đầu)

3 Đưa ra ví dụ minh họa, ví dụ thực tế và ý nghĩa kinh tế của nó

KẾT LUẬN

Ngày nay, khái niệm điểm cân bằng Nash đóng vai trò quan trọng đối với kinh tế học vi

mô hiện đại hay kinh tế học hành vi vì nó trao cho các nhà kinh tế học khả năng chọn ra người thắng cuộc và người thua cuộc Không phải khi nào nhường nhịn cũng tốt; lấn lướt cũng xấu, cái chính là phải biết xem xét tình thế như thế nào để mình có giải pháp tối ưu Bằng cách vận dụng “Lý thuyết trò chơi” vào thực tiễn nói chung và kinh doanh nói riêng, chúng ta đã có tư duy toàn diện hơn về tình huống, đối phương, hành động Qua đó giúp chúng ta có cách giải quyết phù hợp và thu về kết quả tốt nhất Lý thuyết trò chơi đã được chứng minh ở các nước tiên tiến là có ảnh hưởng rất lớn trong giáo dục kĩ năng phối kết hợp, kĩ năng phán đoán, kĩ năng giải quyết xung đột… trong cuộc sống hàng ngày Kết luận lại “Lý thuyết trò chơi” là một lý thuyết toán học đồng thời cũng chính là một công

cụ giúp chúng ta ra những quyết định để tối ưu hóa kết quả đạt được trong hoàn cảnh mâu thuẫn nhau về mặt lợi ích Mặc dù điều đáng tiếc là lý thuyết trò chơi vẫn chưa thực sự được biết đến rộng rãi ở nước ta Tuy nhiên, sự ra đời của lý thuyết trò chơi vẫn xứng đáng là một lý thuyết, công cụ có tác động tích cực đối với đời sống mỗi người cũng như

các doanh nghiệp, giúp họ đưa ra được những quyết định, kế hoạch, chiến lược trong cuộc sống hay trong kinh doanh