CHU DE BAI TIET MON SINH HOC 8

GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Tuần 20 21 Ngày soạn 10 01 2022 Tiết 40, 41, 42 Ngày dạy CHỦ ĐỀ BÀI TIẾT – BỘ MÁY DUY TRÌ SỰ SỐNG I XÁC ĐỊNH CHỦ ĐỀ, ĐẶT TÊN TÊN CHỦ ĐỀ BÀI TIẾT Chủ đề bao gồm nội dung kiến thức các bài Bài 38 Bài tiết và cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu Bài 39 Bài tiết nước tiểu Bài 40 Vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu II MỤC TIÊU CHỦ ĐỀ Trình bày được chức năng của hệ bài tiết Dựa vào hình ảnh mô hình kể tên được các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu Dựa vào hình ảnh, kể tên các bộ phận cấu tạo.

Tuần 20 - 21 Ngày soạn: 10 /01 /2022

CHỦ ĐỀ:

BÀI TIẾT – BỘ MÁY DUY TRÌ SỰ SỐNG

I XÁC ĐỊNH CHỦ ĐỀ, ĐẶT TÊN: TÊN CHỦ ĐỀ: BÀI TIẾT

Chủ đề bao gồm nội dung kiến thức các bài:

Bài 38: Bài tiết và cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu

Bài 39: Bài tiết nước tiểu

Bài 40: Vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu

II MỤC TIÊU CHỦ ĐỀ:

- Trình bày được chức năng của hệ bài tiết

- Dựa vào hình ảnh/ mô hình kể tên được các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu

- Dựa vào hình ảnh, kể tên các bộ phận cấu tạo thận

- Trình bày được một số bệnh về hệ bài tiết nước tiểu và cách phòng chống các bệnh đó

- Vận dụng hiểu biết về hệ bài tiết để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình

- Tìm hiểu được một số thành tựu ghép thận

Năng lực hướng tới: năng lực tìm tòi khám phá tự nhiên; năng lực giải quyết vấn

đề; năng lực hợp tác; năng lực công nghệ thông tin và truyền thông

* Câu hỏi khái quát của chủ đề:

- Bài tiết là gì? Hệ bài tiết của người được cấu tạo như thế nào? Chức năng của các

cơ quan trong hệ bài tiết ở người là gì?

- Quá trình bài tiết ở người diễn ra như thế nào?

- Làm thế nào để bảo vệ hệ bài tiết?

II XÂY DỰNG BẢNG MÔ TẢ CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG THEO 4 MỨC ĐỘ NHẬN THỨC:

Nội dung

nhận thức

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

thấp

Vận dụng cao

1 Bài 38: Bài

tiết và cấu tạo

hệ bài tiết

nước tiểu

- Bài tiết là gì?

- Hệ bài tiết của người được cấu tạo như thế nào?

- Cơ quan nào quan trọng nhất trong hệ bài tiết nước

- Trình bày được các hoạt động bài tiết

- Xác định các sản phẩm thải chủ yếu của các cơ quan trong cơ thể

- Xác định trên hình và trình bày được cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu

- Tại sao bài tiết có ý nghĩa quan trọng đối với cơ thể?

- Vì sao thận là

cơ quan quan trọng nhất của

hệ bài tiết nước tiểu

- Cấu tạo của thận?

- Chức Năng của các cơ quan bài tiết trong cơ thể người

2 Bài 39: Bài

tiết nước tiểu

- Trình bày được các quá trình tạo thành nước tiểu

- Sự thải nước tiểu

- So sánh thành phần nước tiểu đầu với máu

- - Thực chất

của quá trình tạo nước tiểu

- Vì sao không nên nhịn tiểu quá lâu?

3 Bài 40: Vệ

sinh hệ bài

tiết nước tiểu

- Xác định được các tổn thương ở hệ bài tiết nước tiểu?

- Nguyên nhân gây ra các bệnh ở hệ bài tiết

- Cơ sở của các thói quen sống khoa học nhằm bảo vệ

hệ bài tiết

- Các biện pháp bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu?

- Kể tên các bệnh liên quan đến hệ bài tiết

- Biết được nguyên nhân của các bệnh ở

hệ bài tiết nước tiểu

- Biết được một số thành tựu ghép thận hiện nay trên thế giới và ở Việt Nam

III XÂY DỰNG CÂU HỎI, BÀI TẬP TƯƠNG ỨNG VỚI BẢNG MÔ TẢ CHUẨN KIẾN THỨC THỨC, KĨ NĂNG:

1 Hệ bài tiết nước tiểu gồm các cơ quan nào?

2 Cơ quan nào quan trọng nhất trong hệ bài tiết nước tiểu?

3 Tại sao thận được xem là cơ quan quan trọng nhất của hệ bài tiết nước tiểu?

4 Cấu tạo của mỗi đơn vị chức năng của thận gồm?

5 Bài tiết đóng vai trò như thế nào đối với cơ thể sống

6 Quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận

7 Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở chỗ nào?

8 Sự thải nước tiểu diễn ra như thế nào?

9 Các chất gây nên bệnh sỏi thận là gì?

10.Trình bày các nguyên nhân gây ra những tổn thương ở hệ bài tiết nước tiểu? 11.Đề ra các phương pháp sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu?

IV PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

- Sử dụng các phương tiện trực quan kết hợp câu hỏi, bài tập.

- Dạy học khám phá

V PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:

Các hình ảnh, sơ đồ, đoạn phim liên quan đến hệ bài tiết và quá trình bài tiết nước tiểu

VI TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Nêu được khái niệm bài tiết, vai trò, các hoạt động bài tiết

- Xác định được trên hình vẽ và nêu được các thành phần của hệ bài tiết nước tiểu

2 Kỹ năng:

- Phát triển kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình, vẽ hình

- Quan sát, phân tích và tổng hợp để tiếp nhận kiến thức mới

3 Thái độ:

- Tích cực học tập, vận dụng kiến thức thực tiễn vào giải quyết vấn đề và vận dụng bài học vào thực tiễn cuộc sống

- Xây dựng ý thức bảo vệ sức khỏe, bảo vệ cơ quan bài tiết

II Chuẩn bị:

- Hình 38 – 1 “Sơ đồ cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu”

III Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Bài mới:

Mở bài: Hàng ngày cơ thể thải ra môi trường ngoài những sản phẩm nào ? Đó là quá trình bài tiết Thực chất của quá trình bài tiết là gì ?

Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm bài tiết ở cơ thể người

Mục tiêu: Nêu được khái niệm bài tiết và vai trò của hệ bài tiết đối với cơ thể sống

 Yêu cầu học sinh,

đọc thông tin ô mục I,

trả lời câu hỏi mục 

trong 3’ Các sản phẩm

thải cần được bài tiết

phát sinh từ đâu ?

 Yêu cầu học sinh đại

diện phát biểu, bổ

sung

 Thuyết trình về khái

niệm bài tiết

 Cá nhân đọc thông tin, t.luận nhóm

 Đại diện phát biểu, bổ sung,

 Nghe giáo viên bổ sung, h.chỉnh nội dung

I Bài tiết:

 Bài tiết giúp cơ thể thải loại các chất cặn bã và các chất độc hại khác ra môi trường ngoài nhằm duy trì tính ổn định cho môi trường trong

 Hoạt động bài tiết do phổi, thận, da đảm nhiệm Trong đó: + Phổi đóng vai trò quan trọng trong việc thải CO2;

+ Thận đóng vai trò quan trọng trong việc thải các chất qua nước tiểu

Hoạt động2: Tìm hiểu về cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu

Mục tiêu: Hiểu và trình bày được các thành phần của hệ bài tiết nước tiểu

 Treo tranh phóng

to hình 38-1

 Hãy đọc thông tin ô

mục II, quan sát hình

38-1, hoàn thành bài

tập mục  trong 5’

 Yêu cầu học sinh

đại diện phát biểu, bổ

sung

 Bổ sung hoàn chỉnh

nội dung trên tranh vẽ

 Cá nhân đọc thông tin, quan sát tranh, thảo luận nhóm

 Đại diện phát biểu, bổ sung

 Nghe giáo viên thuyết trình hoàn chỉnh ndung

II Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu: Gồm:

 Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái

 Thận có 2 quả với 2 triệu đơn

vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu

 Vẽ hình “Sơ đồ Lát cắt dọc thận”

3 Củng cố:

Chỉ lên tranh vẽ xác định các thành phần của hệ bài tiết nước tiểu, thận?

Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi sách giáo khoa

BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Trình bày được quá trình tạo thành nước tiểu, thực chất quá trình tạo thành nước tiểu, quá trình bài tiết nước tiểu

- Phân biệt được nước tiểu đầu với huyết tương và với nước tiểu chính thức

2 Kỹ năng:

- Phát triển kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình, hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức giữ vệ sinh, bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu: không nhịn tiểu lâu

II Chuẩn bị:

- Tranh vẽ ph.to hình 39 – 1 “Sơ đồ Quá trình tạo thành nước tiểu ở một đơn vị chức

năng của thận”

III Phương pháp: Trực quan + Đàm thoại + Thuyết trình

IV Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Bài mới:

Mở bài: Mỗi quả thận chứa 1 triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu, vậy quá trình đó diễn ra như thế nào ?

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự tạo thành nước tiểu

 Mục tiêu: Trình bày được sự tạo thành nước tiểu; chỉ ra được sự khác nhau

giữa nước tiểu đầu với huyết tương và nước tiểu đầu với nước tiểu chính thức

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

 Yêu cầu học sinh, đọc

thông tin ô mục I, quan sát

hình 39-1, thảo luận nhóm

trả lời 3 câu hỏi mục  trong

5’

 Yêu cầu học sinh đại

diện phát biểu, bổ sung

 Treo tranh, hướng dẫn

học sinh qs, bổ sung hoàn

chỉnh nội dung

 Yêu cầu học sinh thảo

luận nhóm: Thực chất của

quá trình tạo thành nước

tiểu là gì ?

 Cá nhân đọc thông tin, quan sát tranh t.luận nhóm

 Đại diện phát biểu, bổ sung,

 Nghe giáo viên bổ sung, h.chỉnh nội dung

 Thảo luận nhóm đại diện phát biểu, bổ sung

I Tạo thành nước tiểu:

Nước tiểu được tạo thành ở đơn vị chức năng của thận, gồm 3 quá trình:

 Lọc máu ở cầu thận tạo thành nước tiểu đầu

 Hấp thụ các chất cần thiết

ở ống thận,

 Bài tiết tiếp các chất không cần thiết tạo thành nước tiểu chính thức và ổn định một số thành phần của máu

* Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu: là lọc máu và thải các chất cặn bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể nhằm duy trì tính ổn định cho môi trường trong

 Nồng độ các chất hòa

tan

 Chất độc, chất cặn bã

 Chất dinh dưỡng

 Loãng

 Có ít

 Còn nhiều

 Đậm đặc

 Có nhiều

 Gần như không

 Hoạt động2:Tìm hiểu sự thải nước tiểu

 Mục tiêu: Nêu được quá trình bài tiết nước tiểu chính thức, hoạt động của cơ

vòng bóng đái

 Hãy đọc thông tin ô

mục II, trả lời câu hỏi mục 

trong 3’

 Sự tạo thành nước tiểu …

do đâu ?

 Bổ sung hoàn chỉnh nội

dung

 Giáo dục học sinh không

nhịn tiểu lâu gây sỏi thận, sỏi

bóng đái…

 Cá nhân đọc thông tin, theo hướng dẫn

 Đại diện phát biểu,

bổ sung

 Nghe giáo viên thuyết trình hoàn chỉnh ndung

II Thải nước tiểu:

 Nước tiểu chính thức đổ vào bể thận qua ống dẫn nước tiểu rồi xuống tích trữ ở bóng đái

 Nước tiểu được thải ra ngoài hoạt động của cơ vòng ống đái kết hợp với

cơ bụng

3 Củng cố:

 Chỉ lên tranh vẽ các giai đoạn của quá trình bài tiết nước tiểu ở một đơn vị chức năng của thận

 Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi sách giáo khoa

BÀI 40: VỆ SINH HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Kể tên các tác nhân gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu và tác hại của nó

- Giải thích được cơ sở khoa học các thói quen sống khoa học

- Đề ra được các thói quen sống khoa học

2 Kỹ năng: Phát triển kĩ năng quan sát, hoạt động nhóm,

3 Thái độ:

Giáo dục ý thức xây dựng thói quen sống khoa học, giữ vệ sinh, bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu

II Chuẩn bị: Tranh vẽ ph.to hình 38 – 1 và 39 – 1

III Phương pháp: Trực quan + Đàm thoại + Thuyết trình

IV Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu các tác nhân gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu

- Mục tiêu: Trình bày được các tác nhân gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu và hậu quả

 Yêu cầu học sinh, đọc

thông tin ô mục I, quan

sát hình 38-1, 39-1, thảo

luận nhóm trả lời 3 câu

hỏi mục  trong 5’

 Yêu cầu học sinh đại

diện phát biểu, bổ sung

 Treo tranh, hướng dẫn,

giải thích cho học sinh qs,

bổ sung hoàn chỉnh nội

dung

 Cá nhân đọc thông tin, quan sát tranh t.luận nhóm

 Đại diện phát biểu, bổ sung,

 Nghe giáo viên bổ sung, h.chỉnh nội dung

I Một số tác nhân gây hại cho

hệ bài tiết nước tiểu:

 Các vi khuẩn gây bệnh (đường tai, mũi, họng … gián tiếp gây hại cầu thận), vi khuẩn gây hại ở đường bài tiết

 Các chất độc trong thức ăn,

đồ uống hoặc ống thận bị thiếu oxi làm cho ống thận bị tổn thương

 Khẩu phần ăn uống không hợp lí hoặc nhịn tiểu lâu tạo sỏi thận, bóng đái làm tắc nghẽn đường tiểu

+ Hoạt động2:Tìm hiểu các thói quen sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu

- Mục tiêu: Trình bày được các thói quen sống khoa học và cơ sở khoa học của các thói

quen này Từ đó đề ra các biện pháp sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu

 Hãy đọc lại thông tin ô

mục I, hoàn thành bảng mục 

trong 3’ “Điền vào các ô trống

trong bảng 40 bằng nội dung

thích hợp”

 Bổ sung hoàn chỉnh nội

dung

 Giáo dục học sinh …

 Cá nhân đọc thông tin, thảo luận nhóm hoàn thành theo hướng dẫn Đại diện phát biểu, bổ sung

 Nghe giáo viên thuyết trình hoàn chỉnh noi dung

II Cần xây dựng các thói quen sống khoa học để bảo

vệ hệ bài tiết nước tiểu tránh tác nhân có hại:

Các thói quen sống khoa học Cơ sở khoa học

1 Thường xuyên giữ vệ sinh cho toàn cơ thểcũng như hệ bài tiết nước tiểu Hạn chế tác hại của vi sinh vật gây bệnh

2

Khẩu phần ăn uống hợp lí:

 Không ăn quá nhiều protein, quá măn,

quá chua, quá nhiều chất tạo sỏi

 Không ăn thức ăn ôi thiu và nhiễm chất

độc hại

 Uống đủ nước

 Không để thận làm việc quá nhiều và hạn chế khả năng tạo sỏi

 Hạn chế tác hại của các chất độc

 Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lọc máu được liên tục

3 Khi muốn đi tiểu thì đi ngay không nhịnlâu Hạn chế khả năng tạo sỏi

3 Củng cố: Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi sách giáo khoa

4 Dặn dò:

- Đọc mục “Em có biết”  Ghép thận

- Xem trước nội dung bài 41

RÚT KINH NGHIỆM

………

………

………