document

MAY XAY DUNG001 MAY XAY DUNG002 MAY XAY DUNG003 MAY XAY DUNG004 MAY XAY DUNG005 MAY XAY DUNG006 MAY XAY DUNG007 MAY XAY DUNG008 MAY XAY DUNG009 MAY XAY DUNG010 MAY XAY DUNG011 MAY XAY DUNG012 MAY XAY[.]

CHƯƠNG 3 MAY LAM DAT Bài 1.Máy ủi

1.1 Công dụng và phân loại:

- Công dụng

Máy ủi thuộc loại máy chủ đạo trong nhóm máy đảo- vận chuyền đất có bộ công tác là lưỡi ủi Máy được sử dụng rất rộng rãi và rất có hiệu quả dé làm các

công việc như:

Dao va van cuyén dat trong cự ly 100m, tốt nhất là ở cự ly 10-70 với các nhom dat I-IV

Lap hao hé va san bang nén móng công trình

Đào và đắp nền cao tới 2m

Ủi hoặc san rải vật liệu như đá dăm, cát, đá, sỏi

Ngoài ra máy còn làm các công việc chuẩn bị mặt nền như bào cỏ và các bụi cây nhỏ,bóc lớp tang phủ, thu dọn mặt bằng và có thể dùng dé kéo hoặc đẩy

phương tiện khác

- Phân loại

Người ta phân loại máy ủi theo công suất động cơ, lực kéo, kiểu điều khiến, đặc điểm của bộ di chuyển và kết cầu của bộ công tác

Tùy thuộc vào công suất động cơ và lực kéo danh nghĩa máy ủi được chia ra

thành các loại: hạng nặng( công suất trên 300 ml và lực kéo 30 tấn); loại nặng( công suất 150-300ml, lực kéo 20-30 tấn); loại trung bình( từ 75-150 ml, lực kéo 13,5- 30 tấn); loại nhẹ( 35-75ml và lực kéo từ 2,5-13,5 tắn)

Theo kiểu nâng hạ bộ công tác, chia thành máy ủi cáp và máy ủi thủy lực Theo cấu tạo và cách bố trí lưỡi ủi, chia thành máy ủi thường( trong đó lưỡi

ủi đặt thắng góc với trục dọc máy) và máy ủi vạn năng( lưỡi ủi đặt nghiêng lệch

so với trục dọc máy Í góc Ø)

Theo hình thức bộ di chuyển có loại ủi di chuyển nhờ bánh xích và loại di

chuyển bánh lốp

78

Khi lựa chọn máy ủi, nên ưu tiên chọn loại máy ủi có điều khiển thủy lực với

bộ đi chuyển bánh xích vì nó có ưu điểm sau:

Trọng lượng bộ công tác nhỏ hơn so với ủi cáp( lưỡi ủi được ấn xuống nền

nhờ lực day của xỉ lanh thủy lực mà không phải nhờ trọng lượng bản thân như trong trường hợp máy ủi cáp)

Tuổi thọ cao, hình thức kết cầu gọn

Điều khiển nhậy

Khi thi công tác công trình có bề mặt phức tạp và đa dạng nên chọn máy trang

bị lưỡi ủi vạn năng với bộ di chuyển bánh xích vì có khả năng bám và độ én

định cao.Ngược lại với cùng đồng bằng có thể chọn máy bánh hơi với áp suất thấp, vì các máy này có tính cơ động cao và năng lượng tiêu hao ít hơn so với

máy bánh xích khi có cùng một điều kiện khai thác

1.2 Cấu tạo và nguyên lý làm việc

- Cấu tạo

Máy ủi thực chất là một máy kéo trên đó có lắp bộ công tác ủi.Bộ công

tác này được chế tạo từ kết cấu thép với các mối ghép hàn, các cụm máy được

liên kết với nhau chủ yêu nhơ khớp xoay Hình thể hiện cấu tạo tổng thể của

máy ủi thủy lực có giá lắp kèm theo lưỡi xới

2.Khung đây 6.Chống xiên

4.Xi lanh thủy lực

~ Nguyên lý làm việc

Khi động cơ làm việc ổn định người vận hành giảm ga vào số tiến hoặc

số lùi, tăng ga phù hợp mày di chuyển Muốn rẽ bên nào kéo tay lái bên ấy, muốn vòng gấp kéo tay lái và đạp phanh

- Bộ công tác

Trên bộ công tác ủi, lưỡi ủi là bộ phận chịu lực phức tạpvà lớn nhất vì nó

phải tiếp xúc với đối tượng thi công Lưỡi ủi bao gồm hai phần cơ bản: Thân

lưỡi và lưỡi cắt Thân lưỡi có thể chế tạo từ thép thường; lưỡi cắt có dạng tắm,

được chế tạo từ thép hợp kim mangan, gồm ba mảnh rời nhau và chúng được

ghép với thân lưỡi bằng các bu lông đầu chìm

Bộ công tác ủi được liên kết với máy cơ sở thông qua kết cấu chốt xoay ở chân khung ủi và hệ thống ròng rọc cáp hoặc xi lanh thủy lực Trong máy ủi còn

lưỡi ủi lắp cố định với khung ủi( như hình); trong bộ công tác của máy ủi vạn năng thì khung ủi có kết cấu liền khối đối xứng và được nối với lưỡi ủi bằng

khớp cầu

2 Khung 6.Lưỡi cắt bên

4.Vi trí lắp xi lanh thủy lực 5.Khớp cầu

6.Xi lanh thay đôi góc lệch 7.Thanh giang

- Tổ chức thi công:

Quá trình làm việc chủ yếu của máy có thể mô tả như sau: Hạ lưỡi ủi sao

cho bập xuống nền đào; cho máy tiến, đất dần dần tích tụ lại trước lưỡi ủi Khi

đã tích lũy đầy đất tiến hành vận chuyên khối đất đã được bằng cách nâng lưỡi

ủi lên một mức( chưa thoát khỏi nền đào) với mục đích đào thêm chút ít để bù lượng hao phí khi vận chuyển

Nếu muốn rải đều khối đất đã vận chuyền, cần phải nâng lưỡi ủi lên theo chiều dày muốn rải và tiếp tục cho máy tiến Sơ đồ nguyên tắc truyền động thủy lực

để nâng hạ lưỡi ủi được mô tả theo như sơ đồ trên hình

81

a Nên thi công máy theo sơ đồ hình thang hoặc hình thang lệch( như hình) Theo phương pháp này năng suất của máy sẽ cao hơn so với kiểu đào tích đất

với chiều dày vỏ bào không đổi vì ở đây ta tận dụng được lực đây của máy

Trong quá trình đào- tích đất nên cho máy đi số 1 hoặc số 2, khi đi chuyển khối lăn thì cho máy đi số cao hơn

b Có thể dùng các biện pháp ủi “song hành” tức là cho hai máy cùng làm việc

bên nhau, cự ly cách nhau giữa hai máy ủi từ 0,25-0,3m, như vậy thể tích khối

lăn sẽ lớn hơn, đất bị rơi vãi và năng suất tăng 10 — 15%

d Căn cứ vào đặc điểm địa hình và tính chất công việc để lựa chọn sơ đồ thi

công hợp lý cho máy:

Khi đào- đắp dọc tuyến với cự ly 100m nên bố trí máy ủi kết hợp với máy

- May dao (may xtic)

Máy đào thuộc nhóm máy làm dat chủ đạo, chúng được dùng để khai thác đất, đá quặng hay đào kênh mương, bốc xúc vật liệu, ngũ cốc rồi đỗ lên phương tiện vận chuyền hay đồ vun đống

Phụ thuộc vào thời gian đào đất và nguyên lý làm việc, người ta chia máy đào thành hai nhóm chính:

83

Nhóm máy đào hoạt động liên tục gọi là máy đào nhiều gầu

Nhóm máy đào hoạt động chu kỳ là các máy đào một gầu

Nhóm máy đào nhiều gầu có hai nguyên công cơ bản được thực hiện đồng thời

là đào đất và vận chuyển để đổ sang bên, còn nhóm máy đào một gầu các

nguyên công này được thực hiện nối tiếp nhau, chúng thực hiện việc đào đất

ngay trong thời gian vận chuyền Năng suất của máy đào nhiều gầu rất cao, tuy nhiên việc áp dụng chúng còn bị hạn chế vì về cơ bản chỉ dùng để đào kênh mương, giao thông hào theo tuyến hoặc trong khai thác mỏ, trong khi nhóm máy đào một gầu là một trong những máy chủ đạo, được dùng phổ biến nhất do tính vạn năng của chúng Có thé thay thế và sử dụng nhiều bộ công tác khác

nhau cho những mục đích công việc khác nhau

Máy đào một gầu:

- Công dụng và phân loại:

Máy đào một gầu là một trong những loại máy chủ đạo trong công tác làm đất nói riêng và trong công tác xây dựng nói chung Máy đào thường làm

nhiệm vụ khai thác đất và đổ vào phương tiện vận chuyển, hoặc chúng tự đào và

vận chuyên đất trong phạm vi cự ly ngắn như đào đắp kênh mương Nó đảm nhiệm 50-70% khối lượng công tác đào xúc đất.Trong các công trình xây dựng đường, đê đập, thủy điện, khai thác mỏ máy đào một gầu được liệt vào loại máy quan trọng nhất

Máy đào một gầu là loại máy làm việc theo chu kỳ gồm các nguyên công

đào tích đất vào gầu nâng lên và đồ vào phương tiện vận chuyển hoặc đồ thành

đồng

Máy đào một gầu được sử dụng có hiệu quả trong các trường hợp:

Đào và xúc các loại đất, đá, khoáng sản ở vị trí cao hơn nền máy đứng(

khi được lắp gầu ngửa)

Công việc như trên nhưng ở vị trí thấp hơn nền máy đứng( với thiết bị gầu ngửa)

84

Công việc như trên nhưng ở vị trí thấp hơn nền máy đứng( với thiết bị

gầu sắp)

Khai thác đất, bùn, cát, sỏi ở vị trí xa hay thấp so với nền máy đứng( khi được lắp gầu dây)

Đào các loại kênh mương, rãnh, hồ lớn( dùng gầu xấp )

Nạo vét kênh mương, luồng lạch ( như gầu quăng)

Bạt ta luy, bào nền, hớt đất đá và bóc mặt đường cũ

Bốc dỡ vật liệu rời( gầu ngoạm các loại)

Đóng cọc khi lắp giá búa

- Phân loại

Có thể phân loại máy đào một gầu theo nhiều hình thức :

+ Theo công dụng: có máy đào vạn năng và máy đào chuyên dùng

+ Theo hệ thống treo bộ công tác có hệ treo mềm( cáp) và hệ treo cứng( dùng xi lanh thủy lực)

+ Theo hệ thống di chuyền: Chia thành máy di chuyên bánh xích và bánh hơi

+ Theo đặc điểm truyền động, chia thành máy đào truyền động cơ khí và truyền

Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc:

a Máy đào một gầu với kiễu truyền động cơ học(cáp)

85

Cấu tạo của máy đào một gầu kiểu bày rất đa dạng vì chúng có nhiều kiểu loại Ở đây ta hãy xét đến hình thức cấu tạo của một vài loại thông dụng và

được dùng phổ biến là:

Máy đào gầu thuận( hay gầu ngửa): máy được dùng để đào đất, đá, quặng, ở mức cao hơn mặt bằng máy đứng Trong xây dựng thường sử dụng loại máy có dung tích gầu 0,15- 3,2m” Bộ công tác của máy bao gồm: cần, tay gầu( lắp liền với gầu) các chốt lắp gầu và cần; hệ thống truyền động và hệ thống quay Sơ đồ cấu tạo của máy được thể hiện dưới hình

May đào gầu ngược( hay gầu xấp): máy được dùng để đào rãnh, hó,

đất, ở mức thấp hơn nền đường của máy, sự hoạt động phức tạp hơn so với

máy đào gầu thuận.Sơ đồ của máy thể hiện ở hình

Máy đào gầu quặng( gầu dây) có sơ đồ cấu tạo như hình, máy được dùng

để nạo vét bùn ở sông, kênh, mương

Máy đào một gầu với chuyền động cơ học

1 Gàu; 2 Cáp giữ gàu không xoay; 3 Cần; 4 Ròng rọc đổi hướng cáp; 5 Đối trọng của cáp giữ gàu; 6 Cáp đóng mở gàu; 7 Cáp nâng gàu; 8 Cơ cấu đóng

mở gàu; 9 Cơ cấu nâng hạ gàu; 10 Đầu(dầm) trên; 11 Thanh kéo; 12 Rong

roc; 13 Đầu(dầm) dưới( đối trọng)

b Máy đào một gầu truyền động thúy lực:

Khác với máy đào truyền động cơ khí, ở đây kết cấu thép của thiết bị

công tác thường có dạng hộp, chúng được hàn từ thép tắm Các cụm chỉ tiết chủ yếu như gầu, tay gầu và cần đều được liên kết với nhau bằng khớp bản lề Do vậy chúng chỉ có chuyển động quay tương đối giữa từng cặp ăn khớp Đặc điểm

này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác ddingj các hệ thống lực trên thiết bị

công tác

87

- Máy đào gầu ngoạm

1.Bộ di chuyển §.Xi lanh co duỗi tay gầu

3.Toa quay và thiết bị động lực 10.Cột lắp xi lanh gầu

88

4.Đối trọng 11.Thanh kéo

6,7.Co cấu cơ bản va phan nối dài cần

~ Nguyên lý làm việc

Khi động cơ làm việc ổn định đối với máy xúc bánh xích, bánh lốp người vận hành tăng ga phù hợp vào đảo chiều ( hoặc vào sốmáy xúc bánh lốp,mở phanh dừng) máy di chuyển tiến hoặc lùi Muốn rẽ bên nào thì xoay vô lăng sang bên đó hoặc kéo tay láy tương ứng Khi dừng máy giảm ga ra đảo chiều (đạp phanh, đóng phanh dừng máy xúc bánh lốp) hạ bộ công tác xuống êm nhẹ

- Quá trình đào đất của máy đào thủy lực có thể được tóm tắt qua bốn nguyên tắc là:

Gau va tay gầu cô định, cần chuyển động nhờ xi lanh cần

Cần và gầu cố định, gầu chuyên động nhờ xi lanh gầu

Cần và tay gầu có định gầu chuyền động nhờ xi lanh gầu

Cần và tay gầu hoạt động đồn thời nhờ các xi lanh tương ứng

Trong 4 trường hợp nêu trên thì hai trường hợp sau được sử dụng rộng rãi

nhất Những hoạt động cụ thể của các bộ máy chính của máy đào được thể hiện qua sơ đồ truyền dẫn thủy lực khái quát

Mặc dù trong sơ đồ thủy lực chưa nói hết, nhưng ta hiểu rằng trong sơ đồ truyền dẫn nhất thiết phải có các hệ thống van an toàn, van điều tiết, thiết bị lọc, các đường ống dẫn đầu,

Để hiểu kỹ hơn về các thao tác hoạt động của các bộ máy chính trên máy đào, ta

tìm hiểu qua sơ đồ truyền dẫn thủy lực của một máy đào tiêu biéu

Sơ đồ chuyền dẫn thủy lực khái quát trên máy đào một gầu

89

90

- Tổ chức thi công nâng cao năng suất

+ Chọn máy

Việc chọn loại máy xúc cho thi công là nhiệm vụ quan trọng của người phụ

trách tổ chức thi công Năng suất có cao, hiệu suất sử dụng máy có tốt hay không là một phần do người cán bộ kỹ thuật trực tiếp quản lí sử dụng máy có

nắm vững tính năng kỹ thuật và điều kiện sử dụng máy đến mức nào Đối với

việc chọn lựa máy xúc ta cần chú ý đến một số yếu tố: khối lượng công tác,

dạng công tác, loại đất, điều kiện chuyên chở, thời hạn thi công

Máy xúc gầu thuận có kết cấu bộ công tác rất chắc chắn, cho nên đào khỏe,

dùng có lợi khi đào đất và đổ vào xe vận tải để chuyển đi xa Máy xúc gầu

thuận chỉ làm tốt khi nền đất chỗ máy đứng khô ráo

Máy xúc gầu dây có cần dài nên có thé dé dat tir hé đào đi khá xa Nó đứng

từ trên cao để đỗ những hồ sâu(10- 20m) và đào đất ở những nơi có nước như vét bùn, so với máy xúc gầu thuận thì máy xúc gầu dây có năng suất thấp hơn( nếu cùng một dung tích gầu) vì khó hướng gầu đổ đúng vào phương tiện

vận chuyền, thao tác để xúc đầy gâu khó hơn gầu thuận Dùng máy xúc gầu dây đào rồi đồ thành đống hoặc đồ trực tiếp vào nơi cần đồ thì năng suất cao

Máy xúc gầu nghịch chỉ đào được những hố nông( dung tích gầu 0.5 m thì

chiều sâu đào tối đa là 5.5m) Dùng máy xúc gầu nghịch để đào mương máng nhỏ, đào rãnh đặt đường ống, đường dây cáp điện, người ta thường chọn máy xúc gầu nghịch có dung tích gầu q= 0.15; 0.25;0.35; 0.5m Khi đào những hố sâu và đất tương đối mềm bằng máy xúc gầu thuận, thường phải đào thêm

những con đường lên xuống cho máy xúc và các phương tiện vận chuyển, khối

lượng đất đòa của công tác này cũng khá hơn nên trong trường hợp này có thé

thi công bằng máy xúc gầu dây sẽ kinh tế hơn

Theo kinh nghiệm việc chọn máy xúc còn dựa vào khối lượng đất cần khai thác Khi khối lượng đất đào lớn thì nên dùng loại máy xúc có dung tích gầu

lớn

91

+ Đối với máy xúc gầu thuận thường có cách đào sau:

1-Cờ hiệu; 2- trọng tâm của vía trái;

3- trọng tâm của vía phải; 4- chỗ máy xúc đứng

+ Đối với máy xúc gầu nghịch

Với khối lượng đòa không lớn, tính chất công việc không phức tạp, lọa đất

không rắn lắm, dung tích gầu thường nhỏ; ta dùng máy xúc gầu nghịch là tiện

lợi và kinh tế khi đào và đỗ ddaatssang bên cạnh hồ đào Khi ấy máy xúc đứng

dao doc với rảnh đào và đồ đất sang hai bên rãnh đào hoặc một bên rãnh dao

93

Sơ đồ đào dọc đồ bên của máy xúc gầu nghịch

+ Đối với máy xúc gầu quăng:

Sơ đồ làm việc máy xúc gầu quăng đào và đỗ đất vào ôtô tự đồ: 1- trục đường ô

tô; 2- trục di chuyển máy xúc; 3- chân ta luy; 4- trọng tâm của vía đào; 5 và 6-

vị trí máy xúc đứng đào; 7- cột báo hiệu ôtô đổ; 8- rãnh thoát nước

94

So dé con thoi: 1- vi tri đứng của máy xúc; 2- trục di chuyển của máy xúc;

3- cờ hiệu ôtô đỏ; 4- đường di chuyển của ôtô; 5- góc quay đồ trung bình;

6- đường trục máy đứng trước

- Máy đào chuyền đất là những máy trong quá trình di chuyên đồng thời cắt đất

thành từng lớp và mang đất đó đến nơi cần san lấp

~ Ngoài ra còn loại máy xúc nhiêu gâu

95

Xi lanh tay gầu

Máy cạp( hay máy xúc chuyền) được sử dụng trong công tác đào đắp nền,

san bang; đào hớt bỏ lớp đất mùn bề mặt, hoặc san rải vật liệu xây dựng, Máy cạp làm việc thích hợp với nhóm đất I và II.Khi làm việc với nền đất cứng hơn,

trước khi sử dụng máy cạp cần phải xới tơi trước Tùy theo kích thước máy cạp,

chiều dày phoi cắt lớn nhất có thể đạt từ 0,12-0,3m, nếu đất được xới trước,

chiều dày đạt tới 0,45m Khác với máy ủi, máy cạp có khả năng đào tích đất vào thùng cạp rồi vận chuyển nó tới nơi cần thiết để đồ nên cự ly hoạt động của máy

xa hơn

Đối với máy tự hành, cự ly hoạt động tới 5000m, tốc độ làm việc 40-

50km/h, còn với máy không tự hành, cự ly hoạt động > 500m, và tốc độ làm việc 10-30kmi/h

96

- Phân loại:

Khả năng di chuyển: loại không tự hành có bộ di chuyển do máy kéo bánh xích, móc nối kéo và loại tự hành thường có bộ di chuyển bánh hơi

Hệ thống truyền động tới bộ công tác, chủ yếu có hai loại: truyền động

thủy lực và truyền động cáp Ở các máy cạp cỡ lớn, người ta dùng hệ thống truyền động điện động lập cho từng bộ máy

Theo phương pháp đỗ đất: chia thành loại đổ tự do và đồ cưỡng bức Với

máy cạp cỡ nhỏ, thường dùng cách đồ tự do ở phía trước hay phía sau nhờ lật

thùng Đổ cưỡng bức nhờ lưỡi gạt thường dùng ở máy cỡ lớn và vừa.Khi khối lượng đất trong thùng nhiều, việc đồ cưỡng bức sẽ đảm bảo đổ sạch, song tốn

năng lượng Ở một số máy cạp cỡ lớn tự hành còn dùng băng gạt đề tích đất và

đỗ đắt

Theo dung tích gạt thùng cạp, chia thành loại nhỏ, có dung tich < 6m’; loại vừa từ 6-I8mỶ, loại lớn > 18m Một số máy cạp cực lớn có dung tích cực

lớn, trên 30m”- 50m’

Khi thi công cắc công trình có khối lượng đào- đắp lớn và tập trung nếu

sử dụng máy cạp, năng suất sẽ rất cao và hiệu quả kinh tế lớn

- Cấu tạo và hoạt động:

97

2 Khung thùng 9.Xi lanh nâng hạ thùng

5 Xi lanh đóng mở lắp thùng 12.Đầu kéo

7.Tắm chắn

Theo hình, các bộ công tác của máy cạp được tựa chủ yếu lên hai trục

bánh hơi và nhận động lực kéo từ máy kéo hoặc đầu máy kéo chuyên

ding Thing cap được nâng hạ nhờ hệ thống truyền động thủy lực riêng biệt

Toàn bộ công tác của máy cạp như thùng cạp, khung được chế tạo từ

thép tắm, và chúng liên kết với nhau bằng hàn hoặc đinh tán.Phía trước thùng cạp là nắp thùng, hệ thống lưỡi cat và các cơ cấu dé nang ha thing.Phia sau thùng được liên kết với hệ trục của cặp bánh hơi Phần đuôi thùng thường có kết cấu nhô về phía sau( dùng làm đầu đấm) để nhận lực đấy hỗ trợ từ các máy khác

Khung chính của máy cạp, một đầu nối với khớp xoay với khung phụ(

khung thùng), còn đầu kia nối khớp cầu với đầu kéo Nhờ vậy mặc dù đầu kéo

và bộ công tác thùng cạp đứng trên các mặt phẳng khác nhau nhưng khung vẫn

không bị vặn, thuận lợi cho máy khi lượn vòng hoặc di chuyển trên nền map

mô

- Nguyên lý làm việc của máy cạp gồm các giai đoạn chú yếu sau:

Giai đoạn đào- tích đất: Thùng cạp được hạ xuống nhờ hệ thống xi lanh thủy

lực( hoặc cáp) để lưỡi cắt bập vào nền đất với chiều dày vỏ bào thích hợp Máy tiếp tục di chuyển về phía trước với tốc độ chậm, đất sẽ được cắt và tích vào

thùng Khi đã đầy đất, thùng được nâng lên, nắp thùng đóng lại

Giai đoạn vận chuyền thuần túy: Máy cạp di chuyên với tốc độ lớn nhất tùy theo kiểu máy

Giai đoạn đỗ và rải đất: nắp thùng được mở ra, thùng cạp hạ thấp xuống cho phù hợp Đắt được đây ra ngoài ( với máy cạp 46 cưỡng bức); nếu là kiểu dé tự

98

do thì thùng cạp sẽ được nâng lên rồi nghiêng về phía trước hoặc phía sau tùy

thuộc vào cấu tạo của thùng

Hình dưới thể hiện chu kỳ công tác của máy cạp:

Để tăng hiệu quả khai thác của máy cạp, đôi khi người ta dùng máy kéo(hoặc máy khác) đẩy sau máy cạp trong quá trình cắt đất nhằm rút ngắn thời gian 1 chu kỳ công tác cho máy hoặc sử dụng hệ thống bằng gạt trên các máy cạp tự hành dung tích lớn

Giảm thời gian cắt đất bằng cách trang bị găng gạt, băng tai,

Rút ngắn cự ly vận chuyền bằng cách lựa chọn sơ đồ hợp lý

Lợi dụng địa hình và trọng lượng máy nên cho máy cạp đào đất trên đường xuôi đốc 10- 159

Đào đất theo hình răng cưa hoặc theo sơ đồ cài răng lược

Các sơ dé tổ chức thi công máy cạp

a- Sơ đồ máy cạp chạy theo đường clip b- Sơ đồ máy cạp chạy theo hình chữ chỉ

Lf (hnnbbbbbon Sonne bh bb bobo

1 (dae), IINNRNRNNNNNNNNñRNnNnnnnnnnni [ITNRRRHNNNNANNHNHNNNNHNNN”.TNHNNNNPZTRTI

? 2_ (asp) ( ) Zz

c- Sơ đồ máy cạp chạy theo hình số 8 d- So dé máy cạp chạy theo đường song song

Bài 4 Máy san

- Công dụng và phân loại :

+ Công dụng

100

Máy san là một trong những máy chủ đạo được dùng rộng rãi và rất có hiệu quả trong công tác làm đất Nó thường được sử dụng đề bốc đỡ lớp đất ảm thực vật có chiều dày 10-30cm, kể cả vận chuyển chúng trong cự ly 10-20m;

thu don mat bang dao, san lấp hào hố; bạt ta luy, san nền đường sân bay

Ngoài ra máy còn được sử dụng để làm một số việc như:

Làm công việc chuẩn như bào cỏ, xới đất cứng( bằng bộ răng xới) hoặc ủi

đất(sử dụng lưỡi ủi kèm theo)

San rải trộn cấp phối đá dăm, sỏi

Đào rãnh thoát nước, bạt ta luy

Đối tượng nền mà máy có thể thi công là đất thuộc loại I- II, nhưng chủ yếu là

loại LH, cự ly san đất có hiệu quả lớn hơn 500m, còn khi ủi đất, cự ly là

< 30m

+ Phân loại

Người ta phân loại máy san theo phương pháo điều khiển, khả năng di chuyển hoặc theo công suất động cơ và trọng lượng máy Ngày nay người ta

dùng phổ biến loại máy san tự hành truyền động thủy lực với cơ cấu di chuyển

bánh lốp Để tăng hiệu quả khai thác máy san, trên các máy hiện đại thường

trang bị đồng thời các thiết bị công tác như: lưỡi san, lưỡi ủi và lưỡi xới

Phân loại máy san theo công suất và trọng lượng:

Loại máy san Trọng lượng( tấn) Công suất động cơ( ml)

Trung bình 10-13 65-100

- Cấu tạo và hoạt động của máy:

Hình dạng cấu tạo chung của máy san thể hiện hình dưới với đặc điểm cấu tạo cơ bản: đầu máy và buồng động lực ở phía sau Máy trang bị bộ di

101

chuyển bánh hơi Hai trục ở phía sau nhận động lực từ động cơ thông qua bộ truyền cơ khí hay thủy lực trung gian Hai bánh phía trước làm nhiệm vụ dẫn

hướng cơ cấu lái và có cấu tạo đảo bánh sao cho mặt phẳng bánh có thể nghiêng một góc khác so với mặt nền( như hình) Nhờ vậy máy có thể làm việc ổn

định ngay cả trên sườn dốc ngang.Đầu máy phía sau và hệ thống bánh lái phía trước liên kết với nhau bằng khung chính 2, trên đó gá lắp bộ công tác của máy cùng với hệ thống điều khiển.Máy san không tự hành (ít sử dụng)

- Cấu tạo

102

1 Hộp bánh răng truyền động lái

2 Trục dẫn động lái

3 Hộp giảm tốc quay

4 Xi lanh nang I- Gi xới

5 Xi lanh nang I- di san

6 Van diéu khién dầu thuỷ lực

7 Các cần điều khiển thuỷ lực

8 Vô lăng lái

1- chổ ngồi điều khiến;2- cơ cầu điều khiến góc nghiêng bánh sau xe;

3- cơ cấu điều khiến lưởi san;4- khung;5- khung kéo chính;

6- thanh nối với máy kéo;7- khung quay lưới san;8- lưỡi san Máy san tự hành

103

Máy san tự hành

1-phần chứa động cơ;2-hộp điều khiển;3-khung đớchính;

4-bán dẫn hướng;5- răng xới đất;ó- thanh kéo;7- mâm quay;8- lưới

san; 9-trục truyền lực cho bánh xe chủ động

- Nguyên lý làm việc

Từ buồng điều khiển, thông qua hệ thống truyền động, người lái có thể

điều khiển được các động tác như:

Nâng hạ lưỡi san cưỡng bức;

Đưa lệch lưỡi san sang hai phía( phải, trái)

Quay lưỡi san một góc Ø( theo chiều đọc lưỡi so với trục dọc của máy) Tắt cả các động tác trên cho phép đồng thời điều khiển phối hợp Ngoài ra,

bằng tay người ta có thể điều chỉnh góc đào ổ, góc lệch lưỡi san  dé đào rãnh

thoát nước, bạt mái dốc( ta luy)

104

413

Sơ đồ san bằng và bạt ta luy bằng máy san

1- lưỡi san có thiết bị bạt ta luy;2- máy san đặt lưỡi san nghiêng

theo máy dốc; 3- máy san mặt bằng và mặt nghiêng

105

thực hiện các công việc sân mặt bằngđể hoàn thiên, không lên sử dụng máy san

Đàm lèn do lực rung động( nhờ dùng máy đầm rung)

Đầm lèn do lực động( dùng máy đầm rơi, gây nô)

Nếu theo mục đích sử dụng, chia thành:

Nhóm máy đầm dùng cho việc đầm lén dat và mặt công trình

Nhóm máy đầm dùng cho việc dầm mặt bêtông

Trên cơ sở phân loại, ta có thể lập thành bảng thống kê những kiểu, chủng loại máy dầm chủ yếu như hình

Trên sơ đồ phân loại này, kiểu lu bánh théo và bánh cao su trơn đặc được dùng nhiều để đầm lèn bề mặt công trình, còn lu bánh hơi và lu chân cừu(có

vấu) được dùng để phục vụ công việc lu nền

Phân loại máy lu

Đầm dùi các loại, lu rung kiểu trống lăn có gấu và trơn, đầm bàn rung

động

* Đầm do động lực

Đầm rơi kiểu trống lăn, kiểu treo ,Đầm dơi do gây nổ

- Loại đầm rung( bao gồm đầm bàn và đầm đùi) được sử dụng có hiệu quả để

đầm bề mặt hoặc đầm bề sâu của công trình với loại vật liệu có tính chất hạt và đòi hỏi chiều sâu ảnh hưởng của quá trình đầm rất lớn Loại lu kiểu trống lắn có

vấu cũng rất có hiệu quả khi dùng cho công việc đầm nền có chiều sâu ảnh hưởng lớn

4.2 Các máy đầm lèn tĩnh

- Máy đầm lèn tĩnh kiểu bánh cứng trơn( lu bánh thép)

Loại máy này được sử dụng để đầm lèn kết cấu bề mặt công trình( như mặt đường Ôtô)

Đặc điểm của máy là hoạt động với tốc độ nhỏ, vì vậy đề đạt hiệu quả đầm,

người ta thường cho máy di chuyển với tốc độ 1,5- 2,5 km/h ở lượt lu đầu và

lượt lu cuối, còn ở các lượt khác, tốc độ máy có thể nhanh hơn

Chiều sâu ảnh hưởng nhỏ 15, năng suất thấp

Sức bám kém, cồng kểnh và nặng nề

-_ Bề mặt công trình sau khi được đầm bằng máy này dễ trở thành nhẫn

mịn, nên lớp đầm tiếp theo rất khó liên kết chặt với lớp đầm trước đó

Hình thé hiện hình dáng chung của loại máy đầm này

108

4.3.Máy đầm bánh lóp( đầm bánh hơi)

a Công dụng và phân loại:

Là loại máy đầm tĩnh được sử dụng rất phổ biến để đầm đất cũng như

đầm kết cầu bề mặt công trình đường Vì máy có ưu điểm cơ bản sau:

Điều chỉnh được áp lực đè lên nền dễ dàng trong phạm vi khá rộng nhờ

thay đổi áp suất hơi trong bánh thường từ 3-5 km/h cho loại kéo theo; từ 10-15 km/h với loại nửa kéo và 20-25 km/h cho máy tự hành.Cấu tạo đơn giản, vận chuyền dễ dàng, thuận tiện

Máy cho năng suất cao, chiều sâu ảnh hưởng lớn tới 40-45 cm

Thích hợp với mọi loại nền đất do tăng giảm được trọng lượng và áp suất

hơi trong bánh

+ Người ta phân loại lu bánh lốp theo:

+ Khả năng di chuyển, phân thành loại tự hành và không tụ hành( kéo

theo hoặc nửa kéo theo);

+ Theo số lượng trục bánh, chia thành: loại 1 trục và loại dùng trục riêng(

Máy có cấu tạo đơn giản gồm khung 3 tỳ lên cơ cấu yên ngựa 2 của đầu kéo 1 hoặc nối trực tiếp bàng móc kéo với ôtô hoặc máy kéo cơ sở phía trước

Bộ công tác dầm chủ yếu là các bánh hơi 5

Thùng chứa tải trọng dằn 4 bên trong có chứa đất đá hoặc các phiến gang

hoặc bêtông đúc sẵn để có thể dé dang dat thêm vào hoặc lấy bớt ra theo yêu

cầu điều chỉnh trọng lượng công tác của máy

Khi máy làm việc, để phù hợp với yêu cầu kỹ thuật đầm lèn, ta có thể

điều chỉnh trọng lượng công tác của máy bằng cách thay đôi lượng dat đá, phiến gang hoặc khối bêtông cốt thép ở trong thùng Ngoài ra, còn có khả năng điều khiển áp lực đè của các bánh lên nền thông qua việc tăng giảm áp suất hơi trong các bánh đầm

4.4 Máy đầm chân cừu( còn gọi là lu chân cừu)

a Công dụng và phân loại:

Lu chân cừu là loại máy đầm dùng rất thích hợp cho việc đầm lèn đất vì

có nhiều ưu điểm như:

Chiều sâu ảnh hưởng lớn( so với lu bánh hơi)

Cấu tạo đơn giản, giá thành rẻ

Năng suất cao, chất lượng đầm lèn tốt

Nền đắp gồm nhiều lớp đầm riêng biệt chồng lên nhau nhưng vẫn đảm

bảo được thống nhất, độ lèn chắc

Nhược điểm cơ bản của lu chân cừu là:

Việc vận chuyên phiền phức

Máy chỉ làm việc thích ứng với loại đất rời có độ âm được quy định chặt chẽ

Tầng dưới được đầm lèn chắc, nhưng tầng trên bề mặt không chặt

Sức kéo đòi hỏi lớn do hệ số cản di chuyển lớn

Lu chân cừu thường dùng để đầm lèn những công trình đòi hỏi chất lượng cao, những nơi chịu áp lực nang lớn như đê, đập chiều sâu ảnh hưởng đạt 40-

110

60cm, va thường dùng đầm loại đất với quy định độ âm nhất định để tránh sự

dính kết vào vấu chân cừu làm lu mắt tác dụng

Sau khi lu, có đặc điểm là phía dưới mặt nền có độ chặt tốt hơn ở trên mặt

nền và nó không tạo thành từng lớp như lu trơn

Người ta phân loại lu chân cừu chủ yếu dựa vào hình dáng máy lu và tác dụng

của các kiểu vấu Cụ thể, máy được chia làm ba loại:

Lu chân cừu đầm lèn 1 chiều( vấu tác dụng 1 chiều)

Lu chân cừu đầm lèn 2 chiều( vấu tác dụng 2 chiều)

Lu chân cừu đầm lèn theo chiều sâu

b Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc:

Lu chân cừu thường có cấu tạo dưới dạng không tự hành, gồm có một trống lăn trơn gá trên khung kéo Tang trống được bao quanh bằng những vành đai trên có gắn những vấu hình “ chân cừu” Trong long trống rỗng, trên mặt trồng

có khoét các cửa(nắp) để đồ nước, cát, xỉ gang tăng giảm trọng lượng khi máy

đầm lèn Để hạn chế sự dính bám của đất vào vấu chân cừu, trên trống có lắp

các tam gat dat theo chiều lăn của trống Hình là các kiểu đầm chân cừu

Sơ đỏ cấu tạo chân cừu

1- chân cừu; 2- thùng chứa trọng vật; 3- càng kéo; 4- chân chống;

5- khung đở; 6- cơ cấu gạt đất dính

Các vấu chân cừu có nhiều hình dáng khác nhau tùy theo tính chất làm việc, còn

trống lăn có thể hoạt động theo một chiều hoặc hia chiều tuyfbtheo trọng lượng

và hình dạng của vấu chân cừu Hình dưới là hình dạng của một số loại vấu

111

chân cừu.Thường người ta sử dụng loại đầm có vấu chân cừu hoạt động hai

chiều như hình Loại này có ưu điểm là khi máy làm việc trên 1mỶ diện tích tang

trồng thường bồ trí khoảng 20-25 vấu và được xếp theo kiểu bàn cờ lệch

4.5 Thiết bị dim rung kiéu trống lăn(Iu rung)

- Công dụng và phân loại:

Trong công nghệ thi công hiện đại, lu rung được sử dụng rất phô biến để đầm nén nền móng và bề mặt công trình

So với lu tĩnh, lu rung cho chiều sâu ảnh hưởng đầm lèn lớn hơn hẳn Chúng rất thích hợp với các loại nền á cát, á sét, các loại vật liệu có tính chất hạt

như đá đăm, sỏi, bêtông apsphalt So với đầm bàn rung động, lu rung cho năng suất và có tính cơ động cao hơn hẳn

Lu rung có bánh trơn nhẫn( trống trơn) thường được sử dụng đề đầm lèn

bề mặt công trình hoặc nền có tính chất hạt Khi lắp trống lăn có vấu( chân cừu)

lu rung được dùng để đầm á sét với chiều sâu ảnh hưởng lớn

Lu rung có nhiều kiểu chủng loại khác nhau Theo khả năng di chuyền, ta

có lu rung tự hành, không tự hành( kéo theo) và nửa kéo

- Phân loại

Căn cứ vào đặc điểm trồng lăn công tác( trống lăn được gây rung) người

ta chia lu rung thành hai loại: loại trống trơn và loại có vau

Ngoài ra theo cấu tạo của bộ di chuyển ta lại có bộ di chuyển bánh lốp, bộ di chuyên bánh sắt và bánh xích

Với các lu rung hiện đại, bên cạnh hệ thống truyền động cơ khí truyền thống

người ta sử dụng ngày càng nhiều hệ thống truyền động thủy lực.Ở Việt Nam,

112

lu rung của các hãng như Bomag( Cộng hòa Liên bang Đức), Dunapac (Thụy

Điển), Sakai( Nhật) đang được sử dụng nhiều và rất được ưu chuộng

b Cấu tạo và nguyên lý hoạt động:

Lu rung thường được cấu tạo từ hai phần chính: phần đầu kéo và phần bộ công tác

Phần đầu kéo thường mang nguồn động lực chính dùng chung cho cả bộ máy

di chuyển và bộ máy rung Ở các máy lu rung hiện đại còn sử dụng cả hệ thống truyền động thủy lực, động cơ đặt trên phần đầu kéo được dùng để dẫn động bơm thủy lực.Từ đây dầu cao áp sẽ được dẫn tới làm quay các động cơ thủy lực của bộ máy di chuyển và bộ gây rung, đồng thời dẫn tới cá xilanh của cơ cấu

5 Hệ thống giảm chắn, 10 Khớp nối

Cấu tạo :

113

1.Động cơ 7.Chục lệch tâm

3.Hộp bánh răng truyền động 9.Trống lăn

- Nguyén ly lam viéc

Khi động cơ I quay, nó sẽ truyền công suất và momen tới trục lệch tâm 7 làm trục lệch tâm 7 quay thông qua hộp bánh răng chuyển hướng, khớp nối trục

4 và bộ truyền động đai 5,6

- Tố chức thi công nâng cao năng suất

Máy lu thực hiện được các nhiệm vụ lu trên các nền hoặc mặt công trinh

để đạt được năng suất cao trong qua trình thực hiện yêu cầu lớp mặt lu phải đủ điều khiện thực hiện lu, chọn máy lu cho phù hợp công việc để đạt năng suất

cao

114

KIEM TRA HET CHUONG

CHUONG Iv:MAY SAN XUAT VAT LIEU XAY DUNG

Bai 1 Khai niém va phan loai:

Các vật liệu như đá, cát, sỏi, xi măng là những loại vật liệu xây dựng được

sử dụng rất nhiều trong lĩnh vực xây dựng dân dụng, xây dựng công nghiệp và

giao thông

Cát và cuội sỏi thường được khai thác từ những lớp địa tầng tự nhiên bằng

phương pháp cơ khí hay thủy lực

Các loại đá dăm, đá hộc, đá mạt thường được khai thác nhờ nổ mìn phá đá, sau đó chúng được đưa về gia công tại các trạm nghiền- sàng bằng các máy và

thiết bị khác nhau Một phần lớn trong số những loại vật liệu này được dùng để

sản xuất ra hỗn hợp bê tông, số còn lại được đưa đi phục vụ cho các công trình xây dựng khác như: rải balat đường sắt, làm móng công trình đường bộ và kè

Nhóm máy và thiết bị gia công đá

Nhóm máy và thiết bị sản xuất bêtông xi măng

Trạm sản xuất bêtông nhựa nóng

Các phần dưới đây của chương sẽ mô tả về cầu tạo, nguyên lý làm việc và kết cấu một số chủng loại máy phục vụ công tác gia công đá và sản xuất hỗn hợp bêtông mà ta gọi chung là “ máy sản xuất vật liệu xây dung ”

Bài 2 Máy và thiết bị gia công đá

- Theo trình tự tiến hành gia công, các máy và thiết bị gia công đá được chia

thành hai nhóm cơ bản:

Nhóm máy nghiền đá

Nhóm máy sàng phân loại đá

- Trong quá trình gia công phá vỡ đá, thường người ta kết hợp rửa đá để làm sạch tạp chất bẩn dính bám và để nâng cao năng suất, người ta sử dụng trạm nghién- sang kết hợp

- Theo phương pháp nghiền, chia thành bốn phương pháp:

“

Sis

gy

2.1 Các loại máy nghiền đá:

- Công dụng và phân loại:

Nghién đá là quá trình gia công nhằm biến đổi đá cỡ lớn thành cỡ nhỏ

hơn.Quá trình gia công này không phải tiến hành ngay một lần là xong mà cần

phải làm qua nhiều lần với nhiều công đoạn khác nhau để đtạ được chất lượng

sản phẩm sao cho đồng đều

Máy nghiền chu kỳ( máy nghiền má) dùng để nghiền thô và nghiền trung các

116

loại đá có độ bền lớn và vừa Theo đặc điểm động học của máy và theo nguyên

lý chuyển động của má di động, phân làm hai loại chính: máy nghiền có má di động lắc đơn giản và loại máy nghiền di động lắc phức tạp

- Cấu tạo của máy nghiền với má nghiền chuyển động lắc đơn gián

Cấu tạo: Gồm có thân máy 1, mặt trước của thân máy được dùng làm má nghiền cố định Hai bên thành của thân máy đặt ồ trục lệch tâm 7.Trên phần lệch tâm của trục 7 lắp biên 8.Phần dưới của biên 8 có rãnh ở hai bên dé đặt một đầu của các tắm day 12 và 13.Má nghiền di động 3 được treo trên trục 5.Hai đầu

của trục 5 cũng được đặt trong các 6 6 hai bên thành của thân máy Phía dưới mặt sau má nghiền di động cũng đặt rãnh để đặt đầu kia của tắm day 13 Dau thú hai của tắm đầy 12 được tựa vào nêm điều chỉnh 9 Thanh giằng 11 và lò xo

10 được dùng làm khâu khép kín cho hệ thống truyền động của má nghiền di dộng, giữ cho các tắm đây không bị rơi ra khỏi rãnh, đồng thời giúp cho má nghiền di động trở về vị trí ban đầu sau khi kết thúc hành trình nghiền Trên bề

mặt làm việc của má nghiền cố định và má nghiền di động có kẹp các tam

nghiền 2 và 4 bằng bulông mũ chìm.Khoảng không gian giới hạn bởi hai má nghiền và các thành bên của thân máy là buồng nghiền Hai mặt bên của buồng nghiền có các tắm lát bằng kim loại có tính bền mòn cao Các tầm ngiền 2 và 4

được chế tạo từ thép hợp kim có độ bền mòn cao và có dạng lượng sống theo

chiều cao của buồng nghiện

117