- Về Tham gia xây dựng các tổ chức đoàn thể Đoàn TNCSHCM/ Hội SV : Sinhviên bách khoa tích cực tham gia xây dựng Đoàn TNCSHCM/ Hội SV.Tựnguyện, tự giác tham gia vào các hội của thanh niê
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
NGÀY CÀNG PHÁT TRIỂN
LỚP L13 - NHÓM 04 - HK212 NGÀY NỘP 01/04/2022
Giảng viên hướng dẫn: THS ĐOÀN VĂN RE
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
KHOA KHOA HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BÁO CÁO KẾT QUẢ LÀM VIỆC NHÓM VÀ BẢNG ĐIỂM BTL
Môn: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC (MSMH: SP1035)
Nhóm/Lớp: L13 Tên nhóm: 04 HK 212 Năm học 2021-2022
Đề tài:
DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA SINH VIÊN
TRONG XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
NGÀY CÀNG PHÁT TRIỂN ST
1 2012987 Hà Việt Đức Chương 2 – 2.3 + Kết luận 20%
3 1913151 Nguyễn Huỳnh Đức Chương 1 – 1.2 + Tóm tắt C1 20%
5 1912987 Nguyễn Đình Dương Phần mở đầu + Chương 2 – 2.1 20%
Họ và tên nhóm trưởng: Hà Việt Đức, Số ĐT: 0366333624 Email: duc.ha000412@hcmut.edu.vn
Nhận xét của GV:
GIẢNG VIÊN
(Ký và ghi rõ họ, tên) (Ký và ghi rõ họ, tên) NHÓM TRƯỞNG
Hà Việt Đức
Trang 3MỤC LỤC
Trang
I PHẦN MỞ ĐẦU
II PHẦN NỘI DUNG
Chương 1 DÂN CHỦ VÀ DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
1.1 Dân chủ và sự ra đời, phát triển của dân chủ
1.1.1 Quan niệm về dân chủ………
1.1.2 Sự ra đời và phát triển của dân chủ………
1.2 Dân chủ xã hội chủ nghĩa………
1.2.1 Quá trình ra đời của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa………
1.2.2 Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa………
Tóm tắt chương 1………
Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA SINH VIÊN TRONG XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀY CÀNG PHÁT TRIỂN ……
2.1 Khái quát về Trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh……
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Trường Đại học Bách Khoa…………
2.1.2 Các thành tích đạt được………
2.2 Thực trạng phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựng trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển thời gian qua
2.2.1 Những mặt đạt được và nguyên nhân………
2.2.1.1 Những mặt đạt được………
2.2.1.2 Nguyên nhân đạt được……….
2.2.2 Những hạn chế và nguyên nhân ………
2.2.2.1 Những mặt hạn chế………
Trang 42.2.2.2 Nguyên nhân hạn chế……….
2.3 Giải pháp phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựng trường Đại học Bách khoa phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển thời gian tới………
2.3.1 Giải pháp về phía sinh viên………
2.3.2 Giải pháp về phía nhà trường………
2.3.3 Giải pháp về phía các tổ chức đoàn thể ………
Tóm tắt chương 2………
III KẾT LUẬN………
IV TÀI LIỆU THAM KHẢO……….
Trang 5I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Phát triển lý luận và thực tiễn về dân chủ xã hội chủ nghĩa là một trong nhữngthành tựu to lớn của Đảng ta qua 35 năm đổi mới, góp phần quan trọng vào việc hìnhthành và phát triển đường lối đổi mới của Đảng vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dânchủ, công bằng, văn minh”, đáp ứng được khát vọng của nhân dân, phù hợp với quy
luật khách quan và thực tiễn Việt Nam Tổng kết về vấn đề này, khẳng định: “Dân chủ
là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Xây dựng nền dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ thực
sự thuộc về nhân dân là một trong những nhiệm vụ trọng yếu, lâu dài của cách mạng Việt Nam’’1 Đây là một trong những luận điểm khái quát cốt lõi về bản chất của nềndân chủ xã hội chủ nghĩa và xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiệnnay
Trường Đại học Bách Khoa là một trường đại học kỹ thuật đầu ngành tại miềnNam Việt Nam là trường đại học trọng điểm quốc gia Việt Nam trực thuộc Đại họcQuốc gia Thành Phố Hồ Chí Minh Tính đến tháng 5 năm 2005, trường đã có 11 khoachuyên ngành, 10 trung tâm nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, 4 trungtâm đào tạo, 10 phòng ban chức năng và một công ty trách nhiệm hữu hạn Chỉ tính từnăm 1994 đến 2005, trường đã đào tạo được 20.000 kỹ sư, cử nhân, 1.503 thạc sỹ, 25tiến sỹ Nhiều sinh viên tốt nghiệp của trường hiện nay đang giữ cương vị quản lý,chuyên gia đầu ngành cảu các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước, các doanh nghiệp cóvốn đầu tư nước ngoài
1PGS.TS Đỗ Thị Thạch, (20/5/2021), Dân chủ là bản chất của chế độ XHCN, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc xây dựng CNXH
Truy cập từ xhcn-vua-la-muc-tieu-vua-la-dong-luc-cua-cong-cuoc-xay-dung-cnxh-580982.html
Trang 6https://dangcongsan.vn/xay-dung-dang/dan-chu-la-ban-chat-cua-che-do Mặt đặt được của sinh viên Bách Khoa TPHCM trong viên xây dựng trường :
- Về học tập : Với tinh thần học tập và tính trách nhiệm cao, không ngừng họchỏi, đó là một trong những nết truyền thống đặc trưng và nổi bật nhất của sinhviên Bách Khoa Đặc biệt trong các giải thi đua sinh viên Bách Khoa luôn đạtgiải và các học bổng
- Về lĩnh vực nghiên cứu khoa học : có rất nhiều sinh viên và nghiên cứu sinh tạitrường đã có được những thành tích xuất sắc và giành được nhiều giải thưởngtrong các kì thi khoa học hay các giải ở cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật, cácsinh viên Bách Khoa luôn có những sản phẩm tự tay sáng tạo đạt giải nhất nhì
- Về các hoạt động cộng đồng : Nói về hoạt động tình nguyện cộng đồng ởtrường Đại học Bách khoa TP.HCM chung ta không thể không nhắc tới cáchoạt động tình nguyện của các câu lạc bộ như : Xuân tình nguyện, Mùa hèxanh,….Bên cạnh đó còn nhiều những điểm mạnh khác để giúp xây dựngtrường của sinh viên Bách Khoa…
- Về các hoạt động phong trào, văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao : Về thể dụcthể thao có thể nói đến các giải bóng đá nam do ĐHQG-HCM tổ chức Ngoàicác thành tích học tập tốt thì các sinh viên Bách Khoa cũng cho thấy khả năngchơi thể thao cũng rất tuyệt vời
- Về văn hóa, văn nghệ , thể dục thể thao: bên trường có những hoạt động sôiđộng, vui tưới và hấp dẫn như hội thao truyền thống sinh viên, hội thi tiếng hátsinh viên và hội thao truyền thông sinh viên Với mục đích tạo ra sân chơi lànhmạnh, bổ ích, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho sinh viên sau những giờhọc tập căng thẳng
- Về g iáo dục chính trị, tư tưởn g : Hằng năm tại trường và nhiều đoàn thể, tổchức các kì thi hoặc các sự kiện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinhviên toàn trường, đảm bảo đúng đường lối chính sách của Đảng, pháp luật nhànước, góp phần đào tạo sinh viên trở thành con người toàn diện có đạo đức, tríthức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp
Trang 7- Về Tham gia xây dựng các tổ chức đoàn thể (Đoàn TNCSHCM/ Hội SV) : Sinhviên bách khoa tích cực tham gia xây dựng Đoàn TNCSHCM/ Hội SV.Tựnguyện, tự giác tham gia vào các hội của thanh niên, phấn đấu trở thành đoànviên, đảng viên xuất sắc, phấn đấu trở thành sinh viên 5 tốt.
Những mặt còn hạn chế :
- Về học tập : Bên cạnh đó vẫn còn một số sinh viên không có nghị lực gian lậntrong học tập như: quay cóp, mang tài liệu vào phòng thi, hay học qua loa choqua môn, hời hợt ,chơi game, … dẫn tới việc học sa sút, ảnh hưởng tới chấtlượng của trường đại học Bách Khoa
- Về nghiên cứu khoa học : Bên cạnh những sinh viên chăm chỉ, tìm tòi sáng tạothì còn những sinh viên thiếu sự đam mê, hời hợt, không chịu tìm tòi học hỏikhông có tính năng động sáng tạo
- Về các hoạt động phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao : Bên cạnhnhững sinh viên năng động, tích cực còn có nhiều sinh viên lười rèn luyện tậpthể dục thể thao, không có thể trang tốt nhất và vấn đề giao tiếp của nhiều sinhviên chưa tốt vì ít tham gia phong trào văn hóa, văn nghệ, còn rụt rè, tự ti
- Về phục vụ cộng đồng : Còn nhiều sinh viên còn thờ ơ với trách nhiệm côngdân đối với xã hội, không chú trọng các kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử đối vớicác vấn đề thực tế trong cuộc sống cũng như trong phục vụ cộng đồng
- Về giáo dục chính trị, tư tưởng : Thực trạng hiện nay, còn có nhiều sinh viêncòn coi tầm quan trọng kém ở các môn lý luận chính trị, chỉ chăm chú đến cácmôn khác mà bỏ qua những môn này, hay chỉ học cho qua loa, học chỉ để quamôn
- Về tham gia xây dựng các tổ chức đoàn thể ( Đoàn TNCSHCM/ Hội SV ) :Còn nhiều sinh viên không chịu tham gia các hoạt động xã hội, không năngđộng, chỉ chăm chỉ học thôi cũng không tốt, không tham gia vào các câu lạc bộkhi không được lợi íc của bản thân, điều này nếu ai cũng như vậy thì ảnh hưởngtới hoạt động của trường rất nhiều
Trang 8Xuất phát từ tình hình thực tế trên, nhóm chọn đề tài: “Dân chủ và dân chủ xã hội chủ nghĩa Thực trạng và giải pháp phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựng trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển” để
nghiên cứu
2 Đối tượng nghiên cứu
Thứ nhất, dân chủ và dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Thứ hai, thực trạng và giải pháp phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựng
trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển
3 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu thực trạng và giải pháp phát huy vai trò của sinh viên trong
xây dựng trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển
4 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:
Thứ nhất, làm rõ lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về dân chủ và dân chủ
xã hội chủ nghĩa; Khái quát về trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh
Thứ hai, đánh giá thực trạng phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựng
trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển thời gian qua
Thứ ba, đề xuất giải pháp phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựng trường
Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển thời gian tới
5 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, trong đó chủ yếu nhất làcác phương pháp: phương pháp thu thập số liệu; phương pháp phân tích và tổng hợp;phương pháp lịch sử - logic;…
6 Kết cấu của đề tài
Ngoài mục lục, phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 2chương:
Chương 1: Dân chủ và dân chủ xã hội chủ nghĩa
Trang 9Chương 2: Thực trạng và giải pháp phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựngtrường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển.
II PHẦN NỘI DUNG Chương 1 DÂN CHỦ VÀ DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
1.1 Dân chủ và sự ra đời, phát triển của dân chủ
1.1.1 Quan niệm về dân chủ
“Dân chủ là một giá trị xã hội phản ánh những quyền cơ bản của con người; là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền; có quá trình ra đời phát triển cùng với lịch sử xã hội nhân loại”1
Thuật ngữ dân chủ, nghĩa là “cai trị bởi nhân dân”, được tạo nên bởi những người
Hy Lạp thành Athens cổ đại để mô tả hệ thống tự trị thành bang của họ, hệ thống vốn
đã đạt đến đỉnh cao vào khoảng năm 430 TCN dưới sự dẫn dắt của nhà hùng biện vàchính trị gia lỗi lạc Pericles Song có lẽ người Athens không phải là những người đầutiên đi theo mô hình này (một số nơi ở Ấn Độ có truyền thống dân chủ địa phươngđược cho là xuất hiện từ sớm hơn thế) nhưng vì người Hy Lạp đặt ra tên gọi này, họ cóthể dễ dàng tuyên bố rằng mình là nền dân chủ “đầu tiên”, mặc dù một phần lớn ngườidân ở Athens – đặc biệt là phụ nữ và nô lệ – không có quyền gì trong hệ thống đó.Danh hiệu nền dân chủ hoạt động liên tục lâu đời nhất là đối tượng bị tranh giànhquyết liệt hơn Iceland, Quần đảo Faroe, và Đảo Man đều có những nghị viện địaphương được thành lập từ thế kỷ 9 và 10, khi người Viking đến cướp phá, vơ vét, vàdựng nên nhiều cơ quan lập pháp trên những hòn đảo ngoài khơi Bắc Âu Quốc hộiIceland, có tên là Althing, xuất hiện từ năm 930 SCN, nhưng trong nhiều thế kỷ đãphải chịu sự cai trị của Na Uy và Đan Mạch Trong khi đó, Đảo Man và Quần đảoFaroe vẫn lần lượt là lãnh thổ phụ thuộc của Vương Quốc Anh và Đan Mạch
Hoa Kỳ là một trong số những nền dân chủ hiện đại lâu đời nhất, nhưng chỉ khithắt chặt tiêu chí xét chọn lại để loại những bên khác muốn giành danh hiệu này như
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội:
NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.130
Trang 10Thụy Sĩ hay San Marino Một số nhà sử học cho rằng liên minh Sáu Bộ tộc ngườiChâu Mỹ Bản địa (liên minh Iroquois), vốn có truyền thống cai trị dựa trên nguyên tắcđồng thuận trong suốt tám trăm năm, là nền dân chủ có sự tham gia của người dân cổxưa nhất còn tồn tại đến giờ Những nhà sử học khác chỉ ra rằng một nền dân chủ thực
sự ở cấp độ quốc gia chỉ xuất hiện vào năm 1906, khi Phần Lan trở thành nước đầutiên bãi bỏ mọi yêu cầu về chủng tộc và giới tính cho việc đi bầu cử và phục vụ trongchính quyền
Khái niệm dân chủ xuất hiện khi có sự ra đời của chế độ chiếm hữu nô lệ Lúc này,cùng với sự xuất hiện của chế độ tư hữu, trong xã hội đã có sự phân chia giai cấp Giaicấp chủ nô đã thiết lập một bộ máy bảo vệ cho mình, đó chính là nhà nước chủ nô-nềndân chủ chủ nô được hình thành Ở đây, giai cấp nô lệ không có quyền lực, ngay cảquyền định đoạt số phận cho mình, họ được coi như là tài sản, là công cụ lao động củagiai cấp chủ nô Trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng, V.I.Lênin cho rằng Nhànước chủ nô là hình thái dân chủ đầu tiên trong lịch sử nhưng không phải dành riêngcho nhân dân với tư cách là số đông mà là cho giai cấp chủ nô Có thể thấy trong xãhội chiếm hữu nô lệ, quyền lực chính trị thuộc về giai cấp chủ nô
Khi nhà nước phong kiến ra đời thay thế nhà nước chủ nô, nền dân chủ chủ nôđược thay thế bằng nền quân chủ phong kiến Quyền lực hoàn toàn nằm trong tay nhàvua, giai cấp quý tộc, phong kiến, người dân hầu như không có quyền dân chủ Vớiphương thức “cha truyền con nối”, quyền lực của vua lại truyền cho con cháu, nhândân không có cơ hội nắm giữ quyền lực
Khi sản xuất phát triển lên một bước mới, giai cấp tư sản hình thành đầu tiên ởphương Tây, trong vòng 300 năm đã tiến hành các cuộc cách mạng Tư sản lật đổ chế
độ phong kiến, thiết lập Nhà nước Tư sản Từ đây, nền dân chủ Tư sản được thiết lập.Đây là một bước tiến mới trong lịch sử nhân loại, giải phóng con người, con ngườiđược trao cho nhiều quyền tự do (tự do ngôn luận, tự do kinh doanh, tự do tín ngưỡng,tôn giáo…) Tuy nhiên, về bản chất thì dân chủ Tư sản vẫn dựa trên chế độ chiếm hữu
tư nhân về tư liệu sản xuất Tư liệu sản xuất vẫn nằm trong tay giai cấp tư sản, giai cấpchiếm thiểu số trong xã hội Giai cấp vô sản, nhân dân lao động là người tạo ra của cảivật chất chủ yếu cho xã hội, họ là người tạo ra giá trị thặng dư cho giai cấp tư sản
Trang 11nhưng họ lại bị giai cấp tư sản bóc lột Do đó, trong thực thế dân chủ chỉ thực sự cóđối với giai cấp tư sản, giai cấp chiếm thiểu số nhưng lại nắm trong tay phần lớn củacải trong xã hội; còn nhân dân lao động chỉ có quyền tự do dân chủ về hình thức hoặcmột ít quyền dân chủ về chính trị Theo V.I.Lênin, dân chủ tư sản luôn là một chế độdân chủ với thiểu số, là một thứ dân chủ đối với kẻ giàu.
Sau thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga, lịch sử đã sang trang, chế độ Xãhội chủ nghĩa ra đời Nhà nước chuyên chính vô sản đầu tiên ra đời là nước Nga Xôviết và một số nước khác sau đó là Việt Nam, Trung Quốc… Nền dân chủ Tư sản thaythế bằng nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa, một nền dân chủ thực sự khi tất cả mọi ngườidân được trao mọi quyền lực của đất nước Trong đó họ được quyền quyết định vậnmệnh của đất nước, được tham gia xây dựng Nhà nước bằng phổ thông đầu phiếu…Việt Nam, sau thắng lợi của cách mạng Tháng Tám, thành lập nhà nước Dân chủnhân dân, đưa nhân dân ta từ địa vị nô lệ trở thành người làm chủ đất nước Từ đây,thành lập nhà nước Dân chủ nhân dân, quyền dân chủ của nhân dân được khẳng địnhtrong Hiến pháp Ruộng đất thuộc về nông dân, nhà máy, xí nghiệp được công nhânlàm chủ Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, nhà nước Việt Nam dân chủcộng hòa và sau đó là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam-nhà nước mang bản chấtcủa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc được thành lập Từ khithành lập đến nay, nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đã tỏ rõ tính ưu việt của
nó trong công cuộc xây dựng đất nước ngày càng phồn thịnh
1.1.2 Sự ra đời và phát triển của dân chủ
Thuật ngữ dân chủ, nghĩa là “cai trị bởi nhân dân”, được tạo nên bởi những người
Hy Lạp thành Athens cổ đại để mô tả hệ thống tự trị thành bang của họ, hệ thống vốn
đã đạt đến đỉnh cao vào khoảng năm 430 TCN dưới sự dẫn dắt của nhà hùng biện vàchính trị gia lỗi lạc Pericles Song có lẽ người Athens không phải là những người đầutiên đi theo mô hình này (một số nơi ở Ấn Độ có truyền thống dân chủ địa phươngđược cho là xuất hiện từ sớm hơn thế) nhưng vì người Hy Lạp đặt ra tên gọi này, họ cóthể dễ dàng tuyên bố rằng mình là nền dân chủ “đầu tiên”, mặc dù một phần lớn ngườidân ở Athens – đặc biệt là phụ nữ và nô lệ – không có quyền gì trong hệ thống đó
Trang 12Danh hiệu nền dân chủ hoạt động liên tục lâu đời nhất là đối tượng bị tranh giànhquyết liệt hơn Iceland, Quần đảo Faroe, và Đảo Man đều có những nghị viện địaphương được thành lập từ thế kỷ 9 và 10, khi người Viking đến cướp phá, vơ vét, vàdựng nên nhiều cơ quan lập pháp trên những hòn đảo ngoài khơi Bắc Âu Quốc hộiIceland, có tên là Althing, xuất hiện từ năm 930 SCN, nhưng trong nhiều thế kỷ đãphải chịu sự cai trị của Na Uy và Đan Mạch Trong khi đó, Đảo Man và Quần đảoFaroe vẫn lần lượt là lãnh thổ phụ thuộc của Vương Quốc Anh và Đan Mạch.
Hoa Kỳ là một trong số những nền dân chủ hiện đại lâu đời nhất, nhưng chỉ khithắt chặt tiêu chí xét chọn lại để loại những bên khác muốn giành danh hiệu này nhưThụy Sĩ hay San Marino Một số nhà sử học cho rằng liên minh Sáu Bộ tộc ngườiChâu Mỹ Bản địa (liên minh Iroquois), vốn có truyền thống cai trị dựa trên nguyên tắcđồng thuận trong suốt tám trăm năm, là nền dân chủ có sự tham gia của người dân cổxưa nhất còn tồn tại đến giờ Những nhà sử học khác chỉ ra rằng một nền dân chủ thực
sự ở cấp độ quốc gia chỉ xuất hiện vào năm 1906, khi Phần Lan trở thành nước đầutiên bãi bỏ mọi yêu cầu về chủng tộc và giới tính cho việc đi bầu cử và phục vụ trongchính quyền
Khái niệm dân chủ xuất hiện khi có sự ra đời của chế độ chiếm hữu nô lệ Lúc này,cùng với sự xuất hiện của chế độ tư hữu, trong xã hội đã có sự phân chia giai cấp Giaicấp chủ nô đã thiết lập một bộ máy bảo vệ cho mình, đó chính là nhà nước chủ nô-nềndân chủ chủ nô được hình thành Ở đây, giai cấp nô lệ không có quyền lực, ngay cảquyền định đoạt số phận cho mình, họ được coi như là tài sản, là công cụ lao động củagiai cấp chủ nô Trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng, V.I.Lênin cho rằng Nhànước chủ nô là hình thái dân chủ đầu tiên trong lịch sử nhưng không phải dành riêngcho nhân dân với tư cách là số đông mà là cho giai cấp chủ nô Có thể thấy trong xãhội chiếm hữu nô lệ, quyền lực chính trị thuộc về giai cấp chủ nô
Khi nhà nước phong kiến ra đời thay thế nhà nước chủ nô, nền dân chủ chủ nôđược thay thế bằng nền quân chủ phong kiến Quyền lực hoàn toàn nằm trong tay nhàvua, giai cấp quý tộc, phong kiến, người dân hầu như không có quyền dân chủ Vớiphương thức “cha truyền con nối”, quyền lực của vua lại truyền cho con cháu, nhândân không có cơ hội nắm giữ quyền lực
Trang 13Khi sản xuất phát triển lên một bước mới, giai cấp tư sản hình thành đầu tiên ởphương Tây, trong vòng 300 năm đã tiến hành các cuộc cách mạng Tư sản lật đổ chế
độ phong kiến, thiết lập Nhà nước Tư sản Từ đây, nền dân chủ Tư sản được thiết lập.Đây là một bước tiến mới trong lịch sử nhân loại, giải phóng con người, con ngườiđược trao cho nhiều quyền tự do (tự do ngôn luận, tự do kinh doanh, tự do tín ngưỡng,tôn giáo…) Tuy nhiên, về bản chất thì dân chủ Tư sản vẫn dựa trên chế độ chiếm hữu
tư nhân về tư liệu sản xuất Tư liệu sản xuất vẫn nằm trong tay giai cấp tư sản, giai cấpchiếm thiểu số trong xã hội Giai cấp vô sản, nhân dân lao động là người tạo ra của cảivật chất chủ yếu cho xã hội, họ là người tạo ra giá trị thặng dư cho giai cấp tư sảnnhưng họ lại bị giai cấp tư sản bóc lột Do đó, trong thực thế dân chủ chỉ thực sự cóđối với giai cấp tư sản, giai cấp chiếm thiểu số nhưng lại nắm trong tay phần lớn củacải trong xã hội; còn nhân dân lao động chỉ có quyền tự do dân chủ về hình thức hoặcmột ít quyền dân chủ về chính trị Theo V.I.Lênin, dân chủ tư sản luôn là một chế độdân chủ với thiểu số, là một thứ dân chủ đối với kẻ giàu
Sau thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga, lịch sử đã sang trang, chế độ Xãhội chủ nghĩa ra đời Nhà nước chuyên chính vô sản đầu tiên ra đời là nước Nga Xôviết và một số nước khác sau đó là Việt Nam, Trung Quốc… Nền dân chủ Tư sản thaythế bằng nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa, một nền dân chủ thực sự khi tất cả mọi ngườidân được trao mọi quyền lực của đất nước Trong đó họ được quyền quyết định vậnmệnh của đất nước, được tham gia xây dựng Nhà nước bằng phổ thông đầu phiếu…Việt Nam, sau thắng lợi của cách mạng Tháng Tám, thành lập nhà nước Dân chủnhân dân, đưa nhân dân ta từ địa vị nô lệ trở thành người làm chủ đất nước Từ đây,thành lập nhà nước Dân chủ nhân dân, quyền dân chủ của nhân dân được khẳng địnhtrong Hiến pháp Ruộng đất thuộc về nông dân, nhà máy, xí nghiệp được công nhânlàm chủ Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, nhà nước Việt Nam dân chủcộng hòa và sau đó là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam-nhà nước mang bản chấtcủa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc được thành lập Từ khithành lập đến nay, nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đã tỏ rõ tính ưu việt của
nó trong công cuộc xây dựng đất nước ngày càng phồn thịnh
Trang 141.2 Dân chủ xã hội chủ nghĩa
1.2.1 Quá trình ra đời của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
- Trên cơ sở tổng kết thực tiễn quá trình hình thành và phát triển các nền dân chủtrong lịch sử và trực tiếp nhất là nền dân chủ tư sản, các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác-Lênin cho rằng, đấu tranh cho dân chủ là một quá trình lâu dài, phức tạp và giá trị củanền dân chủ tư sản chưa phải là hoàn thiện nhất, do đó, tất yếu xuất hiện một nền dânchủ mới, cao hơn nền dân chủ tư sản và đó chình là nền dân chủ vô sản hay còn gọi lànền dân chủ xã hội chủ nghĩa
- Dân chủ xã hội chủ nghĩa đã được phôi thai từ thực tiễn đấu tranh giai cấp ởPháp và công xã Pari năm 1871, tuy nhiên chỉ đến khi Cách mạng Tháng Mười Ngathành công với sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới (1917),nền dân chũ xã hội chủ nghĩa mới chính thức xác lập
- Theo chủ nghĩa Mác- Lênin, giai cấp vô sản không thể hoàn thành cuộc cáchmạng xã hội chủ nghĩa nếu họ không được chuẩn bị để tiến tới cuộc cách mạng đóthông qua cuộc đấu tranh cho dân chủ Rằng, chủ nghĩa xã hội không thể duy trì vàthắng lợi, nếu không thực hiện đầy đủ dân chủ
- Quá trình phát triển của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là từ thấp tới cao, từ chưahoàn thiện đến hoàn thiện; có sự kế thừa một cách chọn lọc giá trị của các nền dân chủtrước đó, trước hết là nền dân chủ tư sản
- Nguyên tắc cơ bản của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là không ngừng mở rộngdân chủ, nâng cao mức độ giải phóng cho những người lao động, thu hút họ tham gia
tự giác vào công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội Càng hoàn thiện bao nhiêu,nền dân chủ xã hội chủ nghĩa lại càng tiêu vong bấy nhiêu
- Tuy nhiên, chủ nghĩa Mác- Lênin cũng lưu ý đây là quá trình lâu dài, khi xã hội
đã đạt trình độ phát triển rất cao, xã hội không còn sự phân chia giai cấp, đó là xã hộicộng sản chủ nghĩa đạ tới mức độ hoàn thiện, khi đó dân chủ xã hội chủ nghĩa với tưcách là một chế độ nhà nước cũng tiêu vong, không còn nữa
Từ những phân tích trên đây, có thể hiểu dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủcao hơn về chất so với nền dân chủ có trong lịch sử nhân loại, là nền dân chủ mà ở đó,
Trang 15mọi quyền lực thuộc về nhân dân, dân là chủ và dân làm chủ; dân chủ và pháp luậtnằm trong sự thống nhất biện chứng; được thực hiện bằng nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
1.2.2 Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
- Như mọi loại hình dân chủ khác, dân chủ vô sản, không phải là chế độ dân chủcho tất cả mọi người; nó chỉ là dân chủ đối với quần chúng lao động và bị bốc lột
- Dân chủ vô sản là chế độ dân chủ vì lợi ích của đa số, nó loại bỏ quyền dân chủcủa các giai cấp thuộc nhà nước vô sản, đưa quần chúng nhân dân lên làm người chủchân chính của xã hội
- Dân chủ trong chủ nghĩa xã hội bao quát tất cả các mặt của đời sống xã hội.Trong đó, dân chủ trên lĩnh vực kinh tế là cơ sở; dân chủ đó càng hoàn thiện baonhiêu, càng nhanh tới ngày tiêu vong bấy nhiêu
- Với tư cách là đỉnh cao trong toàn bộ sự tiến hóa của dân chủ, dân chủ xã hộichủ nghĩa có bản chất cơ bản sau:
+ Bản chất chính trị: Dưới sự lãnh đạo duy nhất của một đảng của giai cấp côngnhân mà trên mọi lĩnh vực xã hội đều thực hiện quyền lực của nhân dân, thể hiện quacác quyền dân chủ, làm chủ, quyền con người , thỏa mãn ngày càng cao hơn các nhucầu và các lợi ích của nhân dân
+ Bản chất kinh tế: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độ sở hữu xã hội
về những tư liệu sản xuất chủ yếu của toàn xã hội đáp ứng sự phát triển ngày càng caocủa lực lượng sản xuất dựa trên cơ sở khoa học- công nghệ hiện đại nhằm thỏa mãnngày càng cao những nhu cầu vật chất vả tinh thần của toàn thể nhân dân lao động + Bản chất tư tưởng- văn hóa- xã hội: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa lấy hệ tưtưởng Mác- Lênin- hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, làm chủ đạo đối với mọi hìnhthái ý thức xã hội khác trong xã hội mới Đồng thời nó kế thừa, phát huy những tinhhoa văn hóa truyền thống dân tộc; tiếp thu những giá trị tư tưởng- văn hóa, văn minh,tiến bộ xã hội mà nhân loại đã tạo ra ở tất cả các quốc gia, dân tộc
Trang 16Với những bản chất trên, dân chủ xã hội chủ nghĩa trước hết và chủ yếu đượcthực hiện bằng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, là kết quả hoạt động tự giác củaquần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân Dân chủ xã hội chủnghĩa là nhất nguyên về chính trị, bảo đảm vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộngsản không loại trừ nhau mà ngược lại, chính sự lãnh đạo của Đảng là điều kiện cho dânchủ xã hội chủ nghĩa ra đời, tồn tại và phát triển.
Tóm tắt chương 1:
Qua những phân tích trên chương 1 đã giúp ta nắm được bản chất nền dân chủ
và đặc biệt là dân chủ xã hội chủ nghĩa Dân chủ được hiểu là nhân dân cai trị (dânphải thực sự là chủ thể của xã hội và hơn nữa dân phải được làm chủ một cách toàndiện),sau này được gọi là quyền lực của nhân dân hay quyền lực thuộc về nhân dân.Đặc trưng cơ bản của hình thức dân chủ này là nhân dân bầu ra thủ lĩnh quân sự thôngqua “Đại hội nhân dân”, mọi người đều có quyền phát biểu và tham gia quyết địnhbằng cách giơ tay hoặc hoan hô Đến khi trình độ của lực lượng sản xuất phát triển đãdấn tới sự ra đời của chế độ tư hữu Sau đó hỉnh thức “dân chủ nguyên thủy” đã phảitan rã thay vào đó nền dân chủ chủ nô ra đời Nền dân chủ chủ nô được tổ chức thànhnhà nước với đặc trưng là dân tham gia bầu ra nhà nước, lịch sử xã hội loài người bướcvào thời kỳ thống trị của nhà nước chuyên chế phong kiến, sự thống trị của giai cấptrong thời kỳ này là tuyệt đối Cuối thế kỉ XIV – đầu thế kỉ XV, giai cấp tư sản vớinhững tư tưởng tiến bộ về tự do, công bằng, dân chủ đã mở đường cho sự ra đời củanền dân chủ tư sản Khi Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga thắng lợi(1917), một thời đại mới mở ra- thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xãhội Về bản chất, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa bao gồm: bản chất chính trị, bản chấtkinh tế, bản chất tư tưởng-văn hóa-xã hội Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nhất nguyên vềchính trị, bảo đảm vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản không loại trừ nhau
mà ngược lại, chính sự lãnh đạo của Đảng là điều kiện cho dân chủ xã hội chủ nghĩa rađời, tồn tại và phát triển Tóm lại dân chủ là một giá trị xã hội phản ánh những quyền
cơ bản của con ngưởi; là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền; cóquá trình ra đời, phát triển cùng lịch sử xã hội nhân loại
Trang 17Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA SINHVIÊN TRONG XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀY CÀNG PHÁT TRIỂN ……
2.1 Khái quát về Trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh……
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Trường Đại học Bách Khoa
Hình: Hình ảnh chụp các sinh viên trường Đại học Bách Khoa
Trường Đại học Bách khoa (Ho Chi Minh City University of Technology) là
trường đại học chuyên ngành kỹ thuật lớn của Việt Nam, thành viên của hệ thống Đạihọc Quốc gia, được xếp vào nhóm đại học trọng điểm quốc gia Việt Nam Tiền thân làTrung tâm Kỹ thuật Quốc gia được thành lập từ năm 1957, đến ngày 27/10/1976, Thủtướng Phạm Văn Đồng ký Quyết định số 426/TTg đổi tên trường Đại học Kỹ thuậtPhú Thọ thành trường Đại học Bách Khoa TP Hồ Chí Minh
Năm 1957: Trung tâm Kỹ thuật Quốc gia được thành lập theo sắc lệnh số213/GD ngày 29/6/1957 của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, gồm 4 trường thànhviên: Cao đẳng Công Chánh, Cao đẳng Điện lực, Quốc gia Kỹ sư Công nghệ và ViệtNam Hàng hải
Trang 18Năm 1972: Trung tâm được đổi tên thành Học viện Kỹ thuật Quốc gia Khoa
Kỹ thuật và Khoa Khoa học Cơ bản được thành lập
Năm 1973: Học viện được đổi tên thành Trường đại học Kỹ thuật
Năm 1976: Trường được mang tên Đại học Bách khoa với 5 khoa chuyên ngành: Xây dựng, Điện-Điện tử, Thủy lợi, Cơ khí và Hóa học
Năm 1978: Khoa Địa chất được thành lập
Năm 1980: Trường bắt đầu đào tạo bậc Tiến sĩ theo quyết định số 319-TTg
ngày 17/12/1980 của Thủ tướng Chính phủ về việc “Giao nhiệm vụ đào tạo trên đào tạo trên đại học cho trường Đại học Bách Khoa TP.HCM” với 20 chuyên ngành đào
tạo tiến sĩ
Năm 1991: Bắt đầu đào tạo cao học
Năm 1991: Khoa Kỹ thuật Thủy lợi và Xây dựng được sáp nhập thành khoa Kỹthuật Xây dựng
Năm 1992: Khoa Quản lý Công nghiệp được thành lập
Năm 1993: Hệ thống đào tạo theo tín chỉ được áp dụng Khoa Khoa học và Kỹthuật Máy tính được thành lập Bộ môn Mỹ thuật Công nghiệp trực thuộc BGH đầutiên ở phía Nam được thành lập
Năm 1996: Trường Đại học Bách Khoa trở thành thành viên của Đại học Quốc gia Tp Hồ Chí Minh Bộ môn Mỹ thuật Công nghiệp chuyển về Trường Đại học Kiến Trúc do cấu trúc tổ chức Đại học Quốc gia TpHCM
Năm 1999: Khoa Kỹ thuật Môi trường được thành lập
Năm 2000: Khoa Kỹ thuật Giao thông được thành lập
Năm 2001: Khoa Công nghệ Vật liệu được thành lập
Năm 2003: Khoa Khoa học Ứng dụng được thành lập
Năm 2005: Trường Đại học Bách khoa được Chính phủ trao tặng danh hiệu
"Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới"
Trang 19Năm 2007: Trường Đại học Bách khoa được Chính phủ trao tặng "Huân
chương độc lập"
2.1.2 Các Thành Tích Đạt Được……….……… …….
Trường Đại học Bách khoa đã nhận được Huân chương Lao động hạng Nhất(1998), Huân chương Độc lập hạng Ba (2002), danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳđổi mới (2005), Huân chương Độc lập hạng Nhì (2007) và Huân chương Độc lập hạngNhất (2012) cùng với nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, banngành, đoàn thể
Đạt nhiều giải thưởng trong và ngoài nước Trong 10 năm gần đây đã đạt 208giải Olympic trong đó có 31 giải nhất, 29 giải nhì, 72 giải ba Đặc biệt sinh viên
Dương năm 2002 (Nhật Bản, năm đầu tiên tổ chức), 2004 (Hàn Quốc)
và 2006 (Malaysia)
tính và Kỹ thuật Máy tính Trở thành trường đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam đạtchuẩn kiểm định ABET
Năm 2017, trường đạt tiêu chuẩn AUN-QA do Mạng lưới các trường đại họcĐông Nam Á (AUN) đánh giá Bộ tiêu chuẩn đánh giá cấp trường của AUN-QA đượccác chuyên gia hàng đầu trong ASEAN xây dựng gồm 25 tiêu chuẩn, 111 tiêu chí, baoquát tất cả các lĩnh vực của một trường đại học như quản lý chiến lược, hệ thống, chứcnăng và kết quả hoạt động Bộ tiêu chuẩn này tương thích với bộ tiêu chuẩn của Hoa
Kỳ và châu Âu Đây là trường đại học thành viên đầu tiên của Đại học Quốc gia Thànhphố Hồ Chí Minh và là trường thứ hai trong cả nước được đánh giá ngoài theo tiêuchuẩn AUN-QA, trường thứ tư được đánh giá trong toàn khu vực Đông Nam Á
Ngoài ra, trường là đơn vị có số lượng chương trình đạt chuẩn kiểm định quốc
tế nhiều nhất trên phạm vi toàn quốc với 29 chương trình đạt chuẩn quốc tế (HCERES,ABET, CTI, FIBAA, )
2.2 Thực trạng phát huy vai trò của sinh viên trong xây dựng trường Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển thời gian qua
Trang 202.2.1 Những mặt đạt được và nguyên nhân……….
2.2.1.1 Những mặt đạt được
a/ Học tập
Sinh viên Trường Đại Học Bách Khoa TP.HCM, từ trước đến nay được biếtđến là những sinh viên có truyền thống học tập tốt Để có được truyền thống học tậpnhư thế là sự nổ lực, cố gắng không ngừng nghỉ từ mỗi sinh viên, tập thể lớp, các khoacủa trường
Tại trường đã có rất nhiều sinh viên đạt được những thành tích xuất sắc,vươn lên chính mình, vượt ải khó khăn để đạt được những giải thưởng cao quý và cácsuất học bổng
Tại buổi lễ trao học bổng T.A Việt Nam, Trường ĐH Bách Khoa HCM đã có 1201 sinh viên được các doanh nghiệp trao 120 suất học bổng với tổng giátrị hơn 1,2 tỷ đồng Trong đó, 80 sinh viên Trường ĐH Bách Khoa được Công ty
ĐHQG-TNHH Công nghiệp T.A Việt Nam trao 80 suất học bổng, mỗi suất trị giá 11 triệuđồng Tổng giá trị học bổng là 880 triệu đồng
Hình: Sinh viên trường ĐH Bách khoa đã được Công ty TNHH Công nghiệp
T.A Việt Nam trong học bổng.
1 Phan Anh (14/10/2020) Hơn 1,2 tỷ đồng học bổng trao cho sinh viên ĐH Bách Khoa Truy cập từ https://vnuhcm.edu.vn/su-kien_33356864/hon-1-2-ty-dong-hoc-
bong-trao-cho-sinh-vien-truong-dh-bach-khoa/333232326864.html
Trang 21Quỹ học bổng KSYS-CUBE (được thành lập từ 2 Công ty Cube System vàCông ty Kanden Systems, Nhật Bản) trao học bổng cho 40 sinh viên Trường ĐH BáchKhoa, mỗi suất trị giá 50.000 yên (hơn 11 triệu đồng) Tổng giá trị học bổng đạt hơn
400 triệu đồng
Hình: Sinh viên nhận học bổng chụp ảnh lưu niệm cùng các thành viên Quỹ
học bổng KSYS-CUBE và BGH nhà trường.
Cũng ở khoa Cơ khí đã trao 33 suất học bổng cho sinh viên ngành Dệt may,
Bộ môn Kỹ thuật Dệt May - khoa Cơ khí đã tổ chức lễ trao học bổng cho 23 sinh viênngành Dệt may
Hình: Buổi lễ trao học bổng cho sinh viên ngành Dệt may
Công ty Sumiden trao 5 suất học bổng tổng trị giá 2.000 USD cho sinh viên,sinh viên được nhận là sinh viên trường ĐH Bách khoa học ngành Điện – Điện tử,
Trang 22Điện tử Viễn thông, Khoa học Máy tính và Kỹ thuật Máy tính, có học lực loại giỏi trởlên và hoàn cảnh gia đình khó khăn.
Hình: 05 sinh viên xuất sắc của Khoa Điện - Điện tử và khoa Khoa học và
Kỹ thuật Máy tính nhận học bổng Sumiden năm học 2020-2021 với trị giá mỗi suất