Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học cho các giảng viên tại trường Cao đẳng Sư phạm Nghiên cứu khoa học giáo dục là một hoạt động thiết yếu song hành cùng hoạt động giảng dạy của mỗi giáo viên, giảng viên Hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường đại học, học viên đã và đang được đầu tư nhiều song tại các trường cao đẳng nói chung hoạt động nghiên cứu khoa học chưa thực sự thu hút sự quan tâm và đầu tư của các giảng viên Vậy đâu là những nguyên nhân của vấn đề trên.
Trang 1Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học
cho các giảng viên tại trường Cao đẳng Sư phạm
Nghiên cứu khoa học giáo dục là một hoạt động thiết yếu song hành cùng hoạt động giảng dạy của mỗi giáo viên, giảng viên Hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường đại học, học viên đã và đang được đầu tư nhiều song tại các trường cao đẳng nói chung hoạt động nghiên cứu khoa học chưa thực sự thu hút sự quan tâm và đầu tư của các giảng viên Vậy đâu là những nguyên nhân của vấn đề trên? Trong phạm vi bài viết, tác giả tập trung tìm hiểu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trường Cao đẳng Sư phạm
I Đặt vấn đề:
Nghiên cứu khoa học giáo dục là một hoạt động thiết yếu song hành cùng hoạt động giảng dạy của mỗi giáo viên, giảng viên Hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường đại học, học viên đã và đang được đầu tư nhiều song tại các trường cao đẳng nói chung hoạt động nghiên cứu khoa học chưa thực sự thu hút sự quan tâm và đầu tư của các giảng viên Vậy đâu là những nguyên nhân của vấn đề trên? Trong phạm vi bài viết, tác giả tập trung tìm hiểu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trường Cao đẳng Sư phạm
II Nội dung:
1 Vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường
Điều 18, Luật Giáo dục có ghi:“Nhà nước tạo điều kiện cho nhà trường và cơ
sở giáo dục khác tổ chức nghiên cứu, ứng dụng, phổ biến khoa học, công nghệ; kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học và sản xuất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, từng bước thực hiện vai trò trung tâm văn hóa, khoa học, công nghệ của địa phương hoặc của cả nước.”
Điều 7, Thông tư 47 của Bộ Giáo dục & Đào tạo ngày 31 tháng 12 năm 2014 có
ghi:“Giảng viên phải dành ít nhất 1/3 tổng quỹ thời gian làm việc trong năm học để làm nhiệm vụ nghiên cứu khoa học”
Điều 8, Nghị quyết Hội nghị TW8 khóa XI cũng ghi: “Nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là khoa học giáo dục
và khoa học quản lý Tăng cường năng lực, nâng cao chất lượng và hiệu quả nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ của các cơ sở giáo dục đại học”
Nhiệm vụ đào tạo kết hợp với nghiên cứu khoa học đã, đang và luôn được đặt
ra với các nhà giáo dục Đặc biệt điều này lại trở nên cần thiết hơn tại các trường sư phạm, nơi đào tạo ra các thế hệ giáo viên trong tương lai Hoạt động nghiên cứu khoa học mang lại những ý nghĩa, giá trị thiết thực trong nhà trường Hoạt động nghiên cứu
Trang 2khoa học nhằm: góp phần nâng cao chất lượng đào tạo; tiếp cận và vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học; giải quyết một số vấn đề khoa học và thực tiễn
Nghiên cứu khoa học giúp giảng viên mở rộng kiến thức chuyên môn phục vụ cho công tác giảng dạy để giảng dạy tốt hơn Người giảng viên muốn có bài giảng hay, hấp dẫn, rõ ràng, mạch lạc phong phú thì trước hết phải có kiến thức chuyên môn thật vững, tầm hiểu biết rộng Với hoạt động này, buộc giảng viên phải đọc, phải suy ngẫm, phải tìm tòi cái mới, phải giải thích, phân tích, chứng minh vấn đề đặt ra Những hoạt động tư duy đó làm cho trình độ nhận thức của giảng viên ngày càng được nâng cao, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của người học
Nếu giảng viên không tham gia NCKH thì sẽ khó có thể cập nhật những kiến thức mới, bài giảng sẽ thiếu tính thực tiễn Chỉ thông qua thực hiện đề tài NCKH buộc giảng viên phải tìm tòi tài liệu, phải đọc rất nhiều để tìm ra những tri thức mới Qua tham gia NCKH, giảng viên không những được khẳng định mà còn thấy được những hạn chế trong tri thức của mình để kịp thời bổ sung
Hoạt động nghiên cứu khoa học còn góp phần phát huy tính năng động, sáng tạo; khả năng tư duy độc lập, tự học hỏi của mỗi cá nhân, giúp mỗi giảng viên tự tin hơn, có bản lĩnh khi hội nhập với thực tế Nghiên cứu khoa học còn giúp các giảng viên có thể hiểu rõ hơn lý thuyết, kiểm chứng những vấn đề bằng thực tiễn
Nghiên cứu khoa học không những củng cố, nâng cao vốn hiểu biết về kiến thức lý luận, kiến thức xã hội mà còn góp phần rèn luyện những kỹ năng mềm quan trọng như kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy độc lập hay kỹ năng thuyết trình, kỹ năng lập kế hoạch, kỹ năng hợp tác Hoạt động nghiên cứu khoa học gắn liền với hoạt
động đào tạo và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường
2 Thực trạng của hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường Cao đẳng Sư phạm
Hoạt động NCKH là một hoạt động mang lại nhiều ý nghĩa và giá trị song không phải giảng viên nào tại các trường Cao đẳng Sư phạm cũng nhận thức được vấn
đề trên và thực sự làm khoa học Để tìm hiểu rõ hơn về thực trạng NCKH tại các trường Cao đẳng Sư phạm, chúng tôi có tiến hành khảo sát với 70 cán bộ giảng viên thu được kết quả như sau:
Bảng 1: Vai trò, tác dụng của hoạt động NCKH
Vai trò, tác dụng của nghiên cứu khoa học Số lượng Tỷ lệ %
1 Nghiên cứu khoa học gắn với công tác giảng dạy 40 57.1
3 Phát triển tư duy độc lập, sáng tạo 30 42.8
Trang 34 Gắn lý thuyết với thực tiễn 36 51.4
5 Hình thành kỹ năng làm việc khoa học 40 57.1
Bảng 2: Nguồn tài liệu thường được sử dụng khi thực hiện đề tài NCKH
3 Tham khảo từ các Hội thảo khoa học 30 42.8
Bảng 3: Nguồn kinh phí phục vụ cho đề tài NCKH
Phù hợp Chưa phù hợp
Qua các bảng số liệu trên trên cho thấy:
- Một số cán bộ, giảng viên vẫn chưa hiểu đúng ý nghĩa, vai trò hoạt động NCKH của giảng viên nên đã có những ý kiến, những tư tưởng trái chiều Điều này làm cản trở nhiệt tình NCKH của một bộ phận cán bộ, giảng viên Bộ Giáo dục và đào tạo đưa ra định mức giờ NCKH cho giảng viên là nhằm mục đích bắt buộc giảng viên ngoài nhiệm vụ giảng dạy phải tham gia NCKH, kết hợp công tác NCKH và công tác giảng dạy để nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường, gắn lý thuyết với thực tiễn, vừa thực hành vừa nghiên cứu
- Một bộ phận không nhỏ các giảng viên đang làm NCKH một cách hình thức Khi nhà trường đưa ra yêu cầu, các GV cần có một đề tài trong 1 năm hoặc 2 năm thì các GV thường nghĩ ra một đề tài nào đó với cái tên thu hút và hoàn thiện các hồ sơ bảo vệ thuyết minh Sau khi thông qua thuyết minh, các đề tài thường được “giữ nguyên” sau đó tới trước thời gian nghiệm thu đề tài, một số tác giả bắt đầu “cày” để cho ra một sản phẩm với các số liệu “có vẻ đúng” Như vậy kết thúc năm học, các GV đều thường hoàn thành nhiệm vụ với một đề tài loại “khá” hoặc “giỏi” Và những đề
Trang 4tài như vậy, có thể được lưu giữ và sử dụng trong một vài năm Sau khi nghiệm thu, cũng không ai mấy quan tâm những đề tài đó sẽ đi về đâu, ai sẽ là người thực hiện triển khai hay áp dụng các đề tài
- Nội dung các đề tài thường mang tính chung chung, không xác định rõ phương pháp tác động hoặc đối tượng tác động như “Nâng cao chất lượng dạy học môn Toán trong trường Sư phạm”; “Một số biện pháp nâng cao năng lực phát âm cho sinh viên sư phạm”
- Khả năng ứng dụng, triển khai của các đề tài thường hạn chế Các đề tài được thực hiện với các kết quả được số liệu thống kê, song cơ sở của những thống kê đó không phải đề tài khoa học nào cũng được tường minh Hơn nữa, các đề tài sau khi hoàn thành thường để đó mà rất ít khi được ứng dụng triển khai để mang lại những giá trị thực tiễn
- Nguồn tài liệu tham khảo của các cán bộ giảng viên tại các trường CĐSP địa phương thường còn hạn chế Các trường ở xa trung tâm thường không có nhiều cơ hội tham gia các Hội thảo khoa học trong nước hoặc quốc tế về các vấn đề đang quan tâm, các tài liệu tham khảo tại các thư viện còn hạn chế, tài liệu trên mạng thì không phải lúc nào cũng mang tính chính thống Hơn nữa, năng lực khai thác công nghệ thông tin của một bộ phận không nhỏ các giảng viên tại các trường Cao đẳng hiện nay còn hạn chế, điều này cản trở không nhỏ quá trình NCKH của các giảng viên Hệ thống văn bản về NCKH còn thiết chưa đảm bảo tính khoa học, một số thủ tục hành chính rườm
rà Một thuyết minh đề tài khoa học để được thông qua cần ít nhất là 8 phiếu nhận xét đánh giá Có đề tài mà cùng một người đánh giá, nhưng phải viết phiếu đến 3 lần với vai trò phản biện, hội đồng khoa học cấp chuyên ngành, hội đồng khoa học cấp khoa
- Cán bộ quản lý, lãnh đạo còn chưa thực sự quan tâm, động viên khuyến khích kịp thời Khi có những cán bộ giảng viên trẻ, năng động tích cực trong các hoạt động NCKH như viết báo, viết tạp chí, viết bài tham gia Hội thảo khoa học trong nước và quốc tế thì cũng chưa nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ phía nhà trường Chính sách khuyến khích NCKH còn thiếu tính đồng bộ và chưa tạo được động lực NCKH trong cán bộ giảng viên Chưa tạo được tập thể NCKH để có thể hỗ trợ và hợp tác trong hoạt động NCKH, mà các hoạt động NCKH chỉ phát triển ở một số cá nhân có tinh thần tích cực và chủ động
- Nguồn kinh phí để thực hiện đề tài thường hạn chế Ví dụ như tại trường CĐSP Hà Tây, các đề tài cấp cơ sở thường không có sự hỗ trợ về kinh phí, các đề tài
Trang 5cấp trường có kinh phí trong khoảng 8 triệu thực hiện trong 2 năm Với nguồn kinh phí
eo hẹp như vậy, các tác giả muốn triển khai đề tài một cách bài bản cũng sẽ là một vấn
đề khó khăn
Những trao đổi trên là những thực trạng nói chung của các trường CĐSP và cũng là một số những khó khăn mà cán bộ giảng viên trường CĐSP Hà Tây đang mắc phải khi thực hiện công tác NCKH Làm sao để hoạt động NCKH trở thành hoạt động thực tế và thiết yếu của mỗi cán bộ giảng viên là thách thức không nhỏ với các trường CĐSP trong giai đoạn hiện nay Sau đây, tác giả xin đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động NCKH trong các trường CĐSP nói chung và trường CĐSP Hà Tây nói riêng
3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường Cao đẳng Sư phạm
3.1 Xác định rõ mục đích, ý nghĩa của hoạt động nghiên cứu khoa học
Định hướng về hoạt động NCKH trong năm học cần được nhà trường đưa vào các kế hoạch hoạt động chuyên môn, kế hoạch hoạt động khoa học và quán triệt tới các cán bộ giảng viên tại các đơn vị trong nhà trường thực hiện và triển khai trong năm học Đồng thời để cán bộ giảng viên trong đơn vị nhận thấy vai trò và ý nghĩa của HĐ NCKH thì Ban giám hiệu nhà trường cần có những hình thức tuyên dương, khen thưởng với các cá nhân, tập thể có thành tích NCKH xuất sắc trong năm học Đó cũng
là những tấm gương điển hình về công tác NCKH để thúc đẩy các đồng nghiệp học tập
và phát huy
Nâng cao nhận thức cho cán bộ giảng viên về vai trò, tầm quan trọng của của hoạt động NCKH đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường Giảng viên thấy được việc giảng dạy và NCKH là hai nhiệm vụ có quan hệ chặt chẽ với nhau NCKH có tầm quan trọng đặc biệt trong việc phát huy và bồi dưỡng tiềm lực để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và tạo thương hiệu trường Từ đó từng cá nhân, tự giác, tích cực thực hiện tốt nhiệm vụ NCKH, phát huy được tính sáng tạo và tiềm năng của từng người
3.2 Nâng cao năng lực NCKH cho cán bộ giảng viên
Một trong những khó khăn trong công tác NCKH là năng lực nghiên cứu của một bộ phận cán bộ, giảng viên còn hạn chế Do đó để nâng cao hiệu quả của công tác NCKH không thể tách rời hoạt động nhằm nâng cao năng lực NCKH cho cán bộ, giảng viên Để nâng cao năng lực NCKH, nhà trường có thể tổ chức một số biện pháp:
- Tổ chức các chuyên đề tập huấn về NCKH cho toàn thể cán bộ giảng viên trong nhà trường, tạo sự đồng bộ và đồng thuận trong quá trình thực hiện hoạt động NCKH Ngoài ra, nhà trường cũng có thể tận dụng nguồn nhân lực có trình độ và thâm
Trang 6niên công tác nghiên cứu khoa học trong nhà trường để tổ chức các buổi trao đổi, chia
sẻ cho giảng viên trẻ, kinh nghiệm còn non kém trong việc nghiên cứu Đồng thời có hướng dẫn cụ thể theo các hướng: nghiên cứu ứng dụng trong công tác quản lý, nghiên cứu ứng dụng trực tiếp vào quá trình đào tạo: nội dung, mục tiêu, phương pháp phương tiện dạy học
- Tổ chức các Hội thảo, xemina về các vấn đề trong nghiên cứu khoa học Tạo một diễn đàn để các giảng viên có cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm của bản thân trong quá trình giảng dạy, nghiên cứu Hội thảo cần được diễn ra định kỳ theo từng tháng hoặc quý Khi có thời gian cụ thể như vậy, mỗi giảng viên sẽ nâng cao ý thức về nghiên cứu và tìm hiểu để có những ý kiến trao đổi và chia sẻ cùng đồng nghiệp
- Tạo điều kiện cho cán bộ, giảng viên đi tham quan học tập thực tế để cập nhật kiến thức, nâng cao hiệu quả việc tìm kiếm tham khảo tài liệu, tích lũy kinh nghiệm và kiến thức thực tế vận dụng vào công tác NCKH
- Hợp tác với các trường Đại học, Cao đẳng khác để trao đổi thông tin nghiên cứu khoa học làm tài liệu tham khảo cho cán bộ giảng viên trong trường Tạo điều kiện
để các cán bộ giảng viên có cơ hội tham gia một phần hoặc toàn bộ vào những đề tài cấp Bộ, cấp Thành phố để có thêm cơ hội rèn luyện và phát triển bản thân trong công tác NCKH
- Kết hợp giữa NCKH và hướng dẫn sinh viên NCKH Bởi các sinh viên sư phạm ngoài công tác giảng dạy cũng sẽ tham gia công tác NCKH trong các trường phổ thông Do đó, việc tích lũy kiến thức và kỹ năng NCKH ngay trong thời sinh viên là một việc cần thiết với các bạn Tìm hiểu các nội dung học tập hoặc thực tiễn với vai trò của nhà nghiên cứu chắc chắn sẽ giúp các bạn có sự hiểu biết sâu sắc hơn với mỗi vấn đề Ngoài ra, khi các giảng viên khi hướng dẫn SV NCKH, các giảng viên cũng cần phải tìm hiểu về vấn đề NCKH một cách sâu sắc và thực tiễn hơn Thông qua đó, năng lực nghiên cứu của mỗi GV cũng sẽ được nâng cao
3.3.Xây dựng văn bản, quy trình quản lý các đề tài NCKH
Xây dựng hệ thống văn bản hướng dẫn hoạt động NCKH một cách khoa học, bài bản, chặt chẽ Các văn bản tránh chồng chéo và lặp lại ở các cấp quản lý Tránh các thủ tục hành chính nặng nề trong quá trình nghiên cứu Với quá nhiều thủ tục, văn bản rườm rà sẽ khiến người nghiên cứu cảm thấy nặng nề khi thực hiện các hoạt động NCKH
Đồng thời xây dựng và hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin khoa học và công nghệ để hỗ trợ cho các nhà khoa học, giảng viên các trường đại học, cao đẳng trong việc cung cấp thông tin về các đề tài khoa học và công nghệ về các chuyên gia đầu ngành, về quản lý các đề tài khoa học và công nghệ hỗ trợ cho các giảng viên tìm kiếm thông tin các đề tài, hướng nghiên cứu mà bản thân quan tâm Công khai hóa các
Trang 7chương trình nghiên cứu các cấp, tạo điều kiện để giảng viên có thể tiếp cận các đề tài nghiên cứu trong các chương trình này, lựa chọn và tham gia nghiên cứu
Các cấp quản lý cũng cần xây dựng quy trình để đưa những đề tài, mô hình có tính khả thi vào triển khai trong thực tế Mỗi đề tài, mô hình đó sau khi triển khai từ 1 tới 2 năm cần được đánh giá lại về tính khả thi và thực tiễn Khi những nghiên cứu của các cán bộ giảng viên được ứng dụng triển khai mang lại giá trị trong thực tiễn là cách khuyến khích cao nhất với mỗi cán bộ, giảng viên trong nhà trường
3.4 Có chính sách, cơ chế hỗ trợ các hoạt động NCKH một cách phù hợp
Đổi mới công tác tài chính cho hoạt động NCKH, tăng cường đầu tư kinh phí
để thực hiện nhiệm vụ NCKH các cấp đặc biệt là nguồn kinh phí từ ngân sách Đầu tư
hệ thống trang thiết bị phục vụ nghiên cứu Tăng cường hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động của nghiên cứu như tham gia, tổ chức hội nghị, hội thảo, công bố kết quả nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước
Xây dựng chính sách khen thưởng và tôn vinh các cán bộ, các giảng viên có thành tích xuất sắc trong hoạt động NCKH Xây dựng chính sách đãi ngộ, ưu đãi, khuyến khích các nhà khoa học bên ngoài về hợp tác nghiên cứu và tạo điều kiện cho giảng viên tham gia NCKH với các cơ sở đào tạo ngoài trường
Tạo ra một môi trường nghiên cứu khoa học dân chủ, thân thiện và giúp đỡ lẫn nhau Thúc đẩy mọi người đều say mê nghiên cứu khoa học và được trả thù lao xứng đáng Tạo điều kiện về thời gian, kinh phí và các điều kiện cơ sở vật chất khác và tạo điều kiện tối đa cho giảng viên cập nhật kiến thức, nâng cao hiệu quả
III Kết luận
Với sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ, người giáo viên luôn cần nhận thấy vai trò của mình trong sự phát triển của xã hội Để nâng cao năng lực của bản thân mỗi GV công tác NCKH luôn là một nhiệm vụ trọng tâm mà mỗi giảng viên cần thực hiện Làm sao để hoạt động NCKH không chỉ là mang tính hình thức mà trở thành niềm yêu thích và đam mê của mỗi giảng viên sư phạm
Tài liệu tham khảo
1 Bộ Giáo dục – Đào tạo (2005) Luật giáo dục NXB Chính trị uốc Gia, Hà Nội
2 Bộ Giáo dục – Đào tạo Thông tư 47/ 2014/TT- BGDĐT ban hành ngày 31 tháng 12 năm 2014 Hà Nội
3 Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Tây (2016) Kế hoạch hoạt động nghiên cứu khoa học năm học 2016 – 2017
4 Nghị quyết 29 – N /TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa
XI về “ ổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng ã hội chủ ngh a và hội nhập quốc tế”
