BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TP HCM KHOA KINH TẾ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG BỘ MÔN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN CƠ SỞ KHOA HỌC MÔI TR[.]
Trang 1BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TP HCM
KHOA KINH TẾ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
BỘ MÔN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN
CƠ SỞ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG HÌNH THỨC THI TIỂU LUẬN
Chủ đề 05: Thành phố Hồ Chí Minh đang đối mặt với những thách thức về môi
trường nào ? Đề xuất giải pháp để giải quyết vấn đề này ? Là một thanh niên thời đại công nghệ 4.0, sinh viên thấy mình có thể làm gì để giúp thành phố
được xanh sạch đẹp hơn ?
SVTH: TRỊNH THỊ MẬN
MSSV: 0750110015
LỚP: 07-ĐHKTTN-1 HỌC KỲ: HK2 – NK 2020 -2021 GVGD: THS NGUYỄN THỊ QUỲNH TRANG
TP.HCM, 10/2021
Trang 2BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TP HCM
KHOA KINH TẾ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
BỘ MÔN QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN
CƠ SỞ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG HÌNH THỨC THI TIỂU LUẬN
Chủ đề 05: Thành phố Hồ Chí Minh đang đối mặt với những thách thức về môi trường nào? Đề xuất giải pháp để giải quyết vấn đề này?
Là một thanh niên thời đại công nghệ 4.0, sinh viên thấy mình có thể
làm gì để giúp thành phố được xanh sạch đẹp hơn?
SVTH: TRỊNH THỊ MẬN
MSSV: 0750110015 – LỚP 07-ĐHKTTN-1
THỜI GIAN THỰC HIỆN: 08/10/2021 –18/10/2021
GVGD: THS NGUYỄN THỊ QUỲNH TRANG
Sinh viên
thực hiện
(Ký tên)
TỔNG KẾT ThS Nguyễn Thị
Quỳnh Trang ThS Trần Thị Vân Trinh
Trịnh Thị Mận
Trang 3TP.HCM, 10/2021
MÃ ĐỀ: 05 NỘI DUNG ĐỀ THI
Hãy viết 1 bài luận khoảng 2000 - 3000 từ (khoảng 3-5 trang A4) cho biết thành phố Hồ Chí Minh đang đối mặt với những thách thức về môi trường nàov? Hãy đề xuất giải pháp để giải quyết vấn đề này ? Là một thanh niên thời đại công nghệ 4.0, sinh viên thấy mình có thể làm gì để giúp thành phố được xanh sạch đẹp hơn ?
Trang 4Môn thi: Cơ sở học môi trường
Tên giảng viên: Ths Nguyễn Thị Quỳnh Trang
Thời gian thực hiện: 08/10/2021 –18/10/2021
Họ và tên sinh viên: Trịnh Thị Mận STT: 15
Tổng số trang: 05
BÀI LÀM
Trong nhiều năm qua cùng với sự phát triển của đất nước thành phố Hồ Chí Minh cũng không ngừng phát triển với nhiều khu công nghiệp, nhiều công trình xây dựng được hình thành, tạo nên một mối đe dọa lớn đối với môi trường, với đà tăng trưởng kinh tế, môi trường TP.HCM đang phải gánh chịu nhiều sức ép Các cấp chính quyền đã chi những khoản chi phí khổng lồ để khắc phục tình trạng ô nhiễm tuy nhiên theo thì tình hình ô nhiễm ngày càng gia tăng, thậm chí còn biến tướng theo chiều hướng xấu, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân Nguyên nhân chính là do gia tăng dân số, quá trình đô thị hóa và ảnh hưởng từ việc phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ… Và những thách về môi trường mà thành phố đang phải đối mặt theo sự tìm hiểu của em thì bao gồm những thách thức sau:
- Thách thức về ô nhiễm nguồn nước: Thành phố Hồ Chí Minh với hơn 2.000 con kênh rạch trong địa bàn thành phố nay đã trở thành nỗi ám ảnh của người dân, vì nước tại các con kênh này bị ô nhiễm trầm trọng với các chất thải rắn, nước thải làm ảnh hưởng đến đời sống của người dân ven các con kênh Các nguồn nước thải từ khu dân cư, nước thải từ các cơ sở chế biến, các khu công nghiệp đổ thẳng vào lòng sông, hồ, kênh rạch khiến dòng nước ở đây đổi màu, bốc mùi và ô nhiễm trầm trọng Hệ thống kênh rạch trong khu vực nội thành TP HCM có chiều dài khoảng 76km với 5 tiểu lưu vực chính gồm kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè Tân Hóa - Lò Gốm, Tàu Hủ - Kênh Đôi, Kênh Tẻ - Bến Nghé, Bến Cát - Vàm Thuật Theo tính toán, mật độ kênh rạch khu vực các quận nội thành hiện đang ở mức rất thấp và không
có lợi cho việc thoát nước đáng lưu ý một số kênh do nạo vét quá sâu nhưng bề rộng mặt cắt
bị thu hẹp đến 50% Theo thống kê hiện nay có đến 60%-70% chiều dài của các tuyến kênh trong nội thành bị ô nhiễm nặng, vấn đề ô nhiễm chủ yếu là ô nhiễm chất hữu cơ và coliform Các chất thải công nghiệp làm cho nhiều con sông, kênh rạch tại thành phố đã chết, sức khỏe người dân khu vực lân cận bị ảnh hưởng nghiêm trọng
Một bộ phận không nhỏ cộng đồng dân cư không quan tâm đến vấn đề này mà thải trực tiếp các chất thải sinh hoạt vào các con kênh quanh khu vực mình ở một cách vô ý thức Theo như nghiên cứu điều tra của Tổng cục môi trường thì Hàm lượng oxy hòa tan (DO) tại tất cả các điểm quan trắc đều xấp xỉ hoặc thấp hơn so với QCVN 08:2008, cột B1 Đặc biệt,
Trang 5tại các điểm quan trắc ở kênh rạch nội và ngoại ô đều khá thấp, nhất là ở khu vực cầu Xáng (0,19 mg/l – nước lớn) Con kênh Gò Công đã thành kênh nước đen từ nhiều năm nay Kênh Tân Hóa - Lò Gốm đang được kè, nạo vét hết sức ì ạch, là nỗi bức xúc của người dân các quận 6, 11, Bình Tân,… Nhiều năm nay, con kênh ô nhiễm này chủ yếu do nước thải và rác thải sinh hoạt của chính người dân hai bên bờ xả ra
Đi dọc các tuyến kênh rạch như Phan Văn Hân (Q Bình Thạnh), rạch Xuyên Tâm (Q Bình Thạnh), kênh Tẻ (Q.7) , không khó khăn gì để ghi nhận hình ảnh rác thải, bao bì tràn ngập hai bờ, dưới chân cầu và miệng cống Sau những trận mưa lớn mùi rác thải bốc lên hôi thối, nồng nặc ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân nơi đây Bao bì, ni lông chất thành từng đống là môi trường sống thuận lợi cho ruồi muỗi, sâu bọ và nguy cơ bùng phát hàng loạt dịch bệnh Những con kênh, rạch đang ngày càng chết dần chết mòn vì rác thải, những tuyến phố ngập tràn bao bì, ni lông đang là bài toán nhức nhối cho chính quyền và người dân TP.HCM trong những năm gần đây
- Thách thức về ô nhiễm không khí: Bên cạnh ô nhiễm nguồn nước còn vấn đề ô nhiễm không khí cũng đáng lo ngại và ngày càng gia tăng Ô nhiễm không khí tại địa bàn thành phố chủ yếu là do bụi lơ lửng và từ các hoạt động của phương tiện giao thông gây ra Tại Gò Vấp, nồng độ bụi trung bình năm 2014 là 447 microgam/m3 thì hiện tại là hơn 496 microgam Đặc biệt, tại ngã tư Huỳnh Tấn Phát - Nguyễn Văn Linh, từ mức 486 microgam năm 2014 tăng lên 613,83 microgam/m3 Nồng độ bụi đã vượt qua quy chuẩn của VIệt Nam từ 1,2 - 2,2 lần
Tại khu vực tập trung hoạt động sản xuất công nghiệp như khu vực quanh nhà máy thép Thủ Đức và Xi măng Hà Tiên, hoặc các khu vực đang được thi công cơ sở hạ tầng như tại khu Trường Chinh Tân Bình, đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa Phú Nhuận, cầu Thủ Thiêm -quận 1,… Nồng độ bụi luôn vượt tiêu chuẩn cho phép Tình trạng kẹt xe trên các tuyến đường lớn luôn là vấn đề nhức nhối và thường xuyên hơn Tại các đoạn đường trên đường Cách Mạng tháng tám, đường Cộng Hòa, Luôn luôn diễn ra tình trạng kẹt xe, làm cho nồng độ bụi tại khu vực này tăng cao, tình trạng ô nhiễm không khí ở khu vực này cũng nghiêm trọng hơn
- Thách thức về ô nhiễm đất đô thị: Tài nguyên đất ở TP.HCM đa dạng và phong phú với nhiều nhóm đất chủ yếu: đất cát biển, đất mặn (ở Cần Giờ); đất phèn phân bố chủ yếu ở vùng trũng: nam Bình Chánh, Nhà Bè, ven sông Đồng Nai, bắc Cần Giờ; đất phù sa, đất xám
và đất đỏ (ở Hóc Môn, Củ Chi, Thủ Đức) Từ trước đến nay, người ta thường quan tâm nhiều đến khía cạnh kinh tế – xã hội của tài nguyên đất mà ít đề cập hơn đến khía cạnh ô nhiễm và suy thoái đất, cũng như một số ảnh hưởng có thể của đất hoang hóa Bởi vì cũng như ô
Trang 6nhiễm đất, đất hoang hóa cũng đưa đến các hậu quả môi trường đáng ngại như gây tác hại lớn cho môi trường sinh thái; suy thoái về chất lượng đất, mất mát dinh dưỡng trong đất; tăng ô nhiễm do người dân không có ý thức coi đó là bãi đổ chất thải, phát sinh nhiều sinh vật có hại: chuột, ruồi, muỗi và gây phức tạp về mặt xã hội cùng với đó là Thành phố hầu như chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, nên được thải trực tiếp ra nguồn tiếp nhận, kênh rạch và sông ngòi, từ đó gây ô nhiễm nước, đồng thời cùng tác động đến ô nhiễm đất
- Thách thức về rác thải: Theo báo cáo của Sở Tài nguyên – Môi trường TP.HCM, hiện nay trên địa bàn TP.HCM mỗi ngày phát sinh khoảng 8.700 tấn chất thải rắn sinh hoạt, khoảng 350-400 tấn/ngày chất thải nguy hại, khoảng 21,4 tấn/ngày chất thải y tế nguy hại Rác thải sinh hoạt hàng ngày hơn 7.000 tấn, bên cạnh rác thải sinh hoạt của các hộ gia đình, các khu dân cư, một nguồn phát thải rất đáng lưu tâm nữa là rác thải phát sinh từ các khu công nghiệp.Khác với rác thải sinh hoạt, thành phần trong rác thải công nghiệp có chứa rất ít chất hữu cơ có thể phân hủy ngoài tự nhiên, do vậy khi bị thải bỏ trực tiếp ra môi trường hay bị chôn lấp không qua xử lý, chúng tồn tại rất lâu trong tự nhiên Rác thải từ các khu công nghiệp, nhà máy, xí nghiệp không được thu gom triệt để đã gây ảnh hưởng rất lớn đến mỹ quan đô thị và môi trường tự nhiên, các công ty sản xuất xí nghiệp
Trong tình hình dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp, số ca mắc ở mức cao, theo thống
kê của Sở Tài nguyên và môi trường, từ ngày 9 đến 28-7-2021 tại TP.HCM phát thải ra khoảng 1.500 tấn rác thải có yếu tố dịch tễ COVID-19, trung bình 78 tấn/ngày Thành phố
Hồ Chí Minh cũng đã triển khai hàng loạt giải pháp nhằm giải quyết triệt để, tránh ùn ứ rác thải y tế, trong đó tập trung vào việc bổ sung thêm đơn vị xử lý chất thải tham gia hỗ trợ, nâng công suất xử lý chất thải y tế phát sinh do dịch lên mức tối đa
- Thách thức về tài nguyên: Nguồn tài nguyên rừng, biển, đa dạng sinh học tại Thành phố đang suy giảm do khai thác, sử dụng quá mức Bên cạnh đó còn có một số thách về môi trường tại thành phố như ô nhiễm tiếng ồn và ô nhiễm ánh sáng trầm trọng
Về ô nhiễm tiếng ồn trên địa bàn thành phố, theo thống kê thì tại 150 điểm của 30 tuyến đường tại trung tâm thành phố, tiếng ồn ở mọi lúc mọi nơi đều vượt mức cho phép “Thủ phạm” chủ yếu là do lượng xe tải, xe cơ giới qua lại đông gây cộng hưởng tiếng ồn quá lớn
Ô nhiễm ánh sáng cũng là vấn đề đáng báo động vì hầu hết các tuyến đường trên thành phố
Hồ Chí Minh đều được trang bị hệ thống đèn chiếu sáng 24/24 Đèn từ các biển hiệu quảng cáo có công suất từ 100W đến 500W sáng suốt đêm Hầu như những tuyến phố chính như Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Hùng Vương, Nguyễn Trãi,… không có bóng tối, khiến cho người dân choáng ngợp trước thứ ánh sáng đủ sắc màu mỗi khi đêm xuống Ánh sáng điện là rất cần thiết cho cuộc sống con người nhưng nếu quá lạm dụng nó thì sẽ phản
Trang 7tác dụng, tại các thành phố "không ngủ" người dân nơi đây thường mắc các chứng bệnh về thị lực, đau đầu, chóng mặt, thậm chí là mất ngủ, chán ăn, suy nhược cơ thể,…
Để khắc phục tình trạng này qua quá trình tìm hiểu thông tin em đề xuất một số giải pháp sau:
- Hạn chế số lượng dân số ở thành phố Hồ Chí Minh: Đây là nguyên nhân gián tiếp gây ra vấn đề về môi trường ở thành phố, có hơn 8 triệu dân đang sinh sống và trong tương lai con
số này sẽ không giảm, số lượng dân số ngày càng tăng khiến cho thành phố quá tải, không chỉ về không gian sống mà còn về môi trường xung quanh Đẩy mạnh kế hoạch hóa gia đình, có chính sách phân bổ dân cư đều, hạn chế số lượng di dân vào thành phố quá đông, tránh tình trạng quá tải trong khu vực nội thành
- Nâng cao ý thức của người dân: Phát động phong trào giữ gìn thành phố xanh sạch đẹp đến từng địa phương từng cấp ngành, đưa các biện pháp chế tài, các mức phạt đối với các tình trạng gây ô nhiễm, tuyên truyền giáo dục ý thức bảo vệ môi trường tại các chương trình học ở trường là yếu tố quan trọng để người dân phân loại rác thải tại nguồn và sẽ góp phần giảm thiểu quá trình xử lý chất thải Tái chế và tái sử dụng những rác thải hữu ích hạn chế xã thải ra môi trường hạn chế sử dụng túi nilon Ở nhà nên phân loại rác, đối với những rác thải như chai nhựa, giấy, túi nilon gom lại bán phế liệu để tái sử dụng, tiết kiệm được nguồn tài nguyên, xây dựng lò đốt rác ở gia đình để chủ động thu gom, phân tích xử lý rác thải tại gia đình Tuyệt đối không vứt rác ở các trục đường, đê điều, những nơi công cộng, không nên tiện tay vứt rác bừa bãi ra ngoài đường Tuyệt đối không vứt rác, xả nước thải xuống lòng sông, mương máng
- Nâng cao mức sống của người dân: Bằng cách triển khai kế hoạch di dời, quy hoạch khu dân cư, giải tỏa các vùng dân cư sống quanh kênh rạch gây tình trạng mất mĩ quan thành phố
và nhiễm môi trường đưa người dân ở những khu vực này đến khu chung cư hoạch nhà quy hoạch, tạo công ăn việc làm từng bước nâng cao mức sống người dân, hạn chế sử dụng túi nilon
- Giảm thiểu số lượng xe cơ giới lưu thông: Chuyển sang sử dụng các phương tiện giao thông công cộng như xe bus, tiến hành xiết chặt kiểm tra chất lượng xe cơ giới được phép lưu thông, chuyển đổi sang sử dụng loại nhiên liệu mới, thân thiện với môi trường hơn chuyển sang các phương tiện sử dụng bình điện hay bình acquy, nguyên liệu hydro
- Siết chặt kiểm tra chất lượng môi trường tại các khu công nghiệp – khu chế suất: Các cơ quan thành phố bổ sung quy định chế tài nghiêm khắc hơn như rút giấy phép sản xuất doanh nghiệp quy phạm, tăng cường trách nhiệm quyền hạn của ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất Phải có điều kiện cam kết về môi trường nếu quy phạm sẽ hủy hợp đồng
Trang 8- Về cơ quan quản lý và chính sách: Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương Các dự án, công trình đầu tư xây dựng mới bắt buộc phải thực hiện nghiêm các quy định bảo vệ môi trường, thành phố cần tăng cường đầu tư vào các dự án môi trường cấp bách, trọng điểm trên địa bàn, đồng thời phải có thêm
cơ chế, chính sách ưu đãi để đẩy mạnh xã hội hoá, huy động các nguồn lực tham gia bảo vệ môi trường Thành phố…
Đề xuất giải pháp về tổ chức quản lý; chính sách quản lý; đầu tư nâng cấp trang thiết bị và phương tiện; đào tạo và nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ thực thi quản lý trên địa bàn, thực hiện mô hình Xã hội hóa & Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý: áp dụng
mô hình Xã hội hóa với nhiều thành phần kinh tế; mở rộng dịch vụ thu gom, vận chuyển chất thải phủ kín địa bàn thành phố với sự tham gia của nhiều thành phần, tổ chức các hình thức vận động, tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng đối với quá trình thu gom, vận chuyển, xử lý, tái chế Các giải pháp về tài chính góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác thu gom xử lý chất thải
Là một thanh niên thời đại công nghệ 4.0, sinh viên như em nghĩ mình nên có những hành động ý thức giúp thành phố được xanh sạch đẹp hơn như tham gia tích cực các hoạt động chương trình nghiên cứu sáng tạo khoa học, khởi nghiệp, cập nhật thêm những tri thức mới,
kỹ thuật, công nghệ mới của nhân loại Đồng thời đề cao tinh thần sáng tạo, tìm tỏi, học hỏi
để có thể áp dụng được những kiến thức mới đó vào đời sống thực tế
Là sinh viên phải năng động, trải nghiệm thật nhiều mới đón nhận và rèn luyện được những kỹ năng mới Bản thân em tham gia rất nhiều hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng như Xuân tình nguyện, Mùa hè xanh… Từ đó, các kỹ năng như làm việc nhóm, quản lý thời gian, xử lý tình huống… được nâng cao rõ rệt góp phần rất quan trọng suy nghĩ cũng như ý thức được sứ mệnh quan trọng trong việc góp phần bảo vệ môi trường sống
Trang bị kỹ năng mềm cũng là một yếu tố cốt lõi vì chính nó góp phần quyết định năng lực làm việc, hiệu quả công việc Chủ động, sáng tạo, nhiệt huyết và không ngừng học hỏi sẽ là những tố chất mà một sinh viên trong thời đại 4.0 cần có để đáp ứng yêu cầu của thực tế trong công tác này, xây dựng cho mình những hành động nhỏ như sống đơn giản, tiết kiệm tạo ra hiệu ứng cho mọi người xung quanh nâng cao ý thức trong vấn đề môi trường Đặc biệt tạo thói quen từ các hành động nhỏ như hạn chế sử phương tiện cá nhân, sử dụng thiết
bị thân thiện môi trường, tái chế sử dụng lại các vật dụng hữu ích, trao gửi tặng những quà tặng mang ý nghĩa giữ gìn vệ sinh môi trường thành phố
Trang 9TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Cổng thông tin điện tử Thành phố Hồ Chí Minh (2016), Môi trường TPHCM đang
chịu nhiều sức ép, trích từ website https://bit.ly/3aAasZL
[2] Diễn đàn làm đẹp online (2020), Thực trạng tình hình ô nhiễm môi trường tại thành
phố Hồ Chí Minh, trích từ website https://bit.ly/30jJN1r
[3] Nguyễn Phương Thảo (2009), Ô nhiễm môi trường tại thành phố Hồ Chí Minh và giải
pháp khắc phục, Tiểu luận xã hội học.
[4] Công ty TNHH KC Cottrell Việt Nam (2010), truy cập ngày 12/10/2021 tại địa chỉ thuộc website https://bit.ly/3iVZUIT
[5] Công Ty Môi Trường Cao Gia Quý (2019), Thực trạng rác thải ở khu vực Thành phố
Hồ Chí Minh hiện nay.
[6] Báo Tuổi trẻ (2021), TP.HCM mỗi ngày thu gom gần 78 tấn rác liên quan COVID-19,
truy cập ngày 12/10/2021 tại địa chỉ https://bit.ly/3oUL3m2