ĐỀ 5 Phân tích làm rõ sự khác nhau giữa dấu hiệu khách quan của tội cướp tài sản và dấu hiệu khách quan của tội cưỡng đoạt tài sản Tội cướp tài sản (Điều 168 BLHS) và Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170 BLHS) là hai tội nằm trong nhóm Các tội xâm phạm sở hữu được quy định chương XVI trong Bộ Luật Hình Sự Việt Nam Giữa hai tội danh này có sự tương đồng về các dấu hiệu cấu thành tội phạm Vì vậy, để phân biệt sự khác nhau giữa Tội cướp tài sản và Tội cưỡng đoạt tài sản cần phải chỉ ra sự khác nhau giữ.
Trang 1ĐỀ 5: Phân tích làm rõ sự khác nhau giữa dấu hiệu khách quan của tội cướp tài sản và dấu hiệu khách quan của tội cưỡng đoạt tài sản
Tội cướp tài sản (Điều 168 BLHS) và Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170 BLHS) là hai tội nằm trong nhóm Các tội xâm phạm sở hữu được quy định chương XVI trong Bộ Luật Hình Sự Việt Nam Giữa hai tội danh này có sự tương đồng về các dấu hiệu cấu thành tội phạm Vì vậy, để phân biệt sự khác nhau giữa Tội cướp tài sản và Tội cưỡng đoạt tài sản cần phải chỉ ra sự khác nhau giữa hành vi khách quan trong mặt khách quan của hai tội này
Hành vi khách quan của tội cướp tài sản:
- Hành vi dùng vũ lực: là hành vi dùng sức mạnh vật chất tác động đến thân thể người bị tấn công nhằm đè bẹp hoặc làm tê liệt sự chống cự của người này chống lại việc chiếm đoạt Hành vi dùng vũ lực trong tội cướp tài sản phải ở mức độ có khả năng làm cho sự chống cự, nghĩa là có khả năng làm cho sự chống cự về mặt thực tế không xảy ra được hoặc xảy ra nhưng không có kết quả hoặc làm cho người bị tấn công tê liệt về ý chí, không dám kháng cự;
- Hành vi đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc: đây là trường hợp người phạm tội bằng lời nói hoặc bằng cử chỉ (hoặc cả hai) dọa sẽ dùng vũ lực ngay tức khắc nếu người bị tấn công chống cự lại việc chiếm đoạt Dấu hiệu “ngay tức khắc”
có ý nghĩa quan trọng để phân biệt tội này với hành vi đe dọa dùng vũ lực của tội cướp với hành vi đe dọa “sẽ” dùng vũ lực ở tội cưỡng đoạt tài sản Dấu diệu này dùng vừa dùng để chỉ sự nhanh chóng về mặt thời gian, vừa dùng để chỉ sự mãnh liệt của hành vi đe dọa;
- Hành vi (khác) làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được: là hành vi không phải là dùng vũ lực, cũng không phải là đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc nhưng lại làm cho người bị tấn công không thể ngăn cản được việc chiếm đoạt bằng cách sử dụng những thủ đoạn
Hành vi khách quan của tội cưỡng đoạt tài sản:
- Hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực: là hành vi có thể được thực hiện bằng cử chỉ, hành động hoặc bằng lời nói, nhưng dù được thực hiện bằng hình thức nào thì hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực ở tội cưỡng đoạt tài sản cũng đều không có đặc điểm “Ngay tức khắc” như ở tội cướp tài sản Giữa hành vi đe dọa và việc dùng
vũ lực ở tội cưỡng đoạt tài sản có khoảng cách nhất định về thời gian, do đó sức mãnh liệt của sự đe dọa chưa đến mức tê liệt ý chí chống cự của người bị đe dọa
mà chỉ có khả năng khống chế ý chí của họ Người bị đe dọa còn có điều kiện suy nghĩ, cân nhắc để lựa chọn xử sự của mình;
- Hành vi (khác) uy hiếp tinh thần người khác nhằm cưỡng đoạt tài sản: là hành vi dọa gây thiệt hại về tài sản, danh dự, uy tín bằng bất cứ thủ đoạn nào
1
Trang 2nếu người bị uy hiếp không thỏa mãn yêu cầu chiếm đoạt tài sản của người phạm tội
Qua phân tích hành vi khách quan của hai tội trên, có thể thấy dấu hiệu quan trọng để phân biệt hai tội này là hành vi đe dọa dùng vũ lực có “ngay tức khắc” hay không? Trong trường hợp nếu hành vi đe dọa dùng vũ lực “ngay tức khắc” thì đó là dấu hiệu của tội cướp tài sản, còn đe dọa dùng vũ lực nhưng không có dấu hiệu “ngay tức khắc” thì đó là dấu hiệu của tội cưỡng đoạt tài sản Ngay tức khắc là ngay lập tức không chần chừ, khả năng xảy ra là tất yếu nếu người bị hại không giao tài sản cho người phạm tội
Bên cạnh đó, người bị tấn công không có điều kiện để chống cự cũng là dấu hiệu phân biệt hành vi “đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc” trong tội cướp tài sản với hành vi “đe doạ sẽ dùng vũ lực” trong tội cưỡng đoạt tài sản Tội cưỡng đoạt tài sản không có dấu hiệu này mà chỉ có khả năng khống chế ý chí của người bị
đe dọa, người bị đe doạ vẫn có điều kiện suy nghĩ, cân nhắc để lựa chọn việc chống lại nếu muốn
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017
2 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam – Phần các
tội phạm, Quyển 1, Nxb Công an Nhân dân, Hà Nội, 2021
2