Nhóm 1 Đề tài nghiên cứu Từ quan điểm duy vật biện chứng về vật chất, ý thức, mối quan hệ giữa vật chất và ý thức Anh/chị rút ra ý nghĩa phương pháp luận cơ bản nào? Vận dụng ý nghĩa phương pháp luận[.]
Sự mâu thuẫn giữa đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với nguy cơ hủy hoại môi trường sinh thái 4
Quá trình vận động của mâu thuẫn trong quan hệ giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay 5
Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ an toàn cho các nguồn tài nguyên thiên nhiên khỏi sự xâm hại của con người Đồng thời, nó cũng bao gồm việc khắc phục các hậu quả môi trường do hoạt động của con người và tình trạng biến đổi khí hậu gây ra, một phần nguyên nhân cũng xuất phát từ chính con người.
Việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ở Việt Nam tạo ra mâu thuẫn khách quan, phản ánh thực tế xã hội Mâu thuẫn này không chỉ tồn tại giữa các yếu tố bên ngoài mà còn là vấn đề nội tại trong quá trình phát triển bền vững của đất nước.
2 Quá trình v n đ ng c a mâu thu n trong quan h gi a phátậ ộ ủ ẫ ệ ữ tri n kinh t và b o v môi trể ế ả ệ ường Vi t Nam hi n nayở ệ ệ
Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là hai yếu tố thiết yếu cho sự phát triển bền vững của một quốc gia Tiêu chí đánh giá sự phát triển bền vững bao gồm tăng trưởng kinh tế ổn định, tiến bộ và công bằng xã hội, cùng với việc khai thác hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ chất lượng môi trường sống Đảng và Nhà nước đã khẳng định tầm quan trọng của phát triển bền vững trong Quyết định số 432/QĐ-TTg, nhấn mạnh rằng đây là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình phát triển đất nước, cần kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ tài nguyên, môi trường, đồng thời đảm bảo quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.
Sự tương tác giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là rất quan trọng; phát triển kinh tế cần dựa vào việc bảo vệ môi trường để nâng cao chất lượng hoạt động và đảm bảo tăng trưởng bền vững Ngược lại, một nền kinh tế phát triển mạnh mẽ sẽ cung cấp nguồn lực và điều kiện thuận lợi cho các hoạt động bảo vệ môi trường, từ đó cải thiện chất lượng sống.
Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường có mối quan hệ chặt chẽ và tương hỗ Sự phát triển kinh tế là yếu tố cần thiết để thực hiện hiệu quả các biện pháp bảo vệ môi trường, trong khi một môi trường bền vững cũng góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững.
Sự đấu tranh giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay đã diễn ra theo một quá trình cụ thể.
Trong giai đoạn đầu, khi nền kinh tế Việt Nam chưa phát triển, các hoạt động kinh tế ít ảnh hưởng đến môi trường và chỉ xảy ra những xung đột nhỏ, cục bộ Trước thời kỳ Đổi mới (1986), nước ta chủ yếu thực hiện nền kinh tế hàng hóa tập trung bao cấp với nông nghiệp là hoạt động chính Với công nghệ lạc hậu, các hoạt động kinh tế không gây xáo trộn lớn đến các yếu tố tự nhiên như đất, nước, không khí Tuy nhiên, một số trường hợp phát rừng và đốt rừng trái phép đã dẫn đến tình trạng đất trống đồi trọc và ô nhiễm không khí tại một số địa phương.
Năm 1986, Việt Nam bắt đầu thời kỳ Đổi mới với chủ trương công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước, dẫn đến sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp và dịch vụ, đồng thời làm giảm tỉ trọng của nông nghiệp trong cơ cấu nền kinh tế Tuy nhiên, sự phát triển này đã tạo ra xung đột giữa vấn đề phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Phát triển kinh tế đã dẫn đến việc khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức và ô nhiễm môi trường Trong nông nghiệp, lạm dụng hóa chất như thuốc trừ sâu gây ô nhiễm đất và nguồn nước, làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm Ngành công nghiệp cũng không kém phần nghiêm trọng khi khai thác khoáng sản bừa bãi, dẫn đến cạn kiệt tài nguyên Việc xây dựng thủy điện đã làm mất đi hàng nghìn ha rừng, với mỗi MW điện yêu cầu từ 10-30 ha rừng Ngoài ra, nhiều nhà máy xả thải độc hại ra môi trường mà không qua xử lý, điển hình như vụ xả thải của Formosa đã làm ô nhiễm biển Vũng Áng và ảnh hưởng đến bốn tỉnh ven biển Trong lĩnh vực dịch vụ, hoạt động du lịch cũng góp phần gây ô nhiễm khi biến thiên nhiên thành khu vui chơi mà không có sự quản lý hiệu quả, dẫn đến tình trạng quá tải và suy thoái môi trường.
Khi môi trường bị tàn phá, sự phát triển kinh tế sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng Việc chặt phá rừng làm mất đi sự che chắn của đất đồi núi, dẫn đến lũ đầu nguồn Sự gia tăng khí CO2 đẩy nhanh biến đổi khí hậu, làm cho thời tiết trở nên khắc nghiệt với các hiện tượng như mưa bão, hạn hán và lốc xoáy Hậu quả của thiên tai rất lớn, bao gồm mất mùa, hư hại công trình và thiệt hại về sinh mạng Nguồn lực kinh tế hiện tại phải chuyển sang khắc phục thiệt hại và bảo vệ môi trường Theo Ngân hàng Thế giới, ô nhiễm môi trường và ô nhiễm không khí tại Việt Nam đang ở mức báo động.
Môi trường đã gây thiệt hại 5% GDP hàng năm, dẫn đến việc giảm khả năng sản xuất trong nông nghiệp và công nghiệp Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của các doanh nghiệp dịch vụ, từ đó kìm hãm sự phát triển kinh tế.
Theo chủ nghĩa Mác – Lênin, sự phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sẽ chuyển hóa lẫn nhau khi đạt đến một mức độ nhất định, phụ thuộc vào nhận thức và điều kiện cụ thể Khi hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, doanh nghiệp sẽ không còn xả thải ô nhiễm và cân đối việc khai thác, tái tạo tài nguyên thiên nhiên Mâu thuẫn này được giải quyết, nhưng lại hình thành những mâu thuẫn mới, như giữa phát triển kinh tế và an sinh xã hội Mặc dù một số doanh nghiệp đã nhận thức được tầm quan trọng của bảo vệ môi trường và thực hiện các biện pháp thiết thực, họ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức khác Quá trình tác động và chuyển hóa giữa hai mặt đối lập này tiếp tục diễn ra, góp phần vào sự phát triển không ngừng của xã hội Việt Nam.
3 V n d ng ý nghĩa phậ ụ ương pháp lu n c a quy lu t đ đ m b oậ ủ ậ ể ả ả phát tri n kinh t g n v i b o v môi trể ế ắ ớ ả ệ ường (Gi i quy t)ả ế
Để thực hiện chiến lược phát triển bền vững của Đảng và Nhà nước, các cá nhân và tổ chức cần nhận thức rõ ràng và hành động cụ thể nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế hài hòa, đồng thời bảo vệ môi trường.
Việc nhận thức rõ ràng về mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là rất cần thiết ở Việt Nam hiện nay Mỗi cá nhân cần trang bị kiến thức đầy đủ để có thái độ tích cực đối với môi trường sống Để nâng cao nhận thức cộng đồng, các cấp chính quyền và tổ chức xã hội cần tổ chức thường xuyên các buổi giao lưu, chia sẻ và giáo dục về ý thức bảo vệ môi trường.
Trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, việc hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường là vô cùng quan trọng Pháp luật không chỉ mang tính quy phạm phổ biến mà còn có tính bắt buộc, điều chỉnh hành vi và ý thức của mọi người, đồng thời áp dụng các chế tài nghiêm khắc đối với những hành vi vi phạm.
Cần nhận thức rõ về tính chất của từng mặt đối lập để đưa ra giải pháp hiệu quả Trong phát triển kinh tế, cần chú trọng phát triển chiều sâu, nâng cao chất lượng lao động, nguồn nhân lực và bộ máy quản lý, đồng thời áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ Doanh nghiệp nên được khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo và nguyên vật liệu thân thiện với môi trường Về bảo vệ môi trường, cần lấy chất lượng sống của người dân làm trung tâm, tăng cường bảo vệ môi trường và phòng tránh thiên tai từ sớm, không chờ đến khi xảy ra hậu quả mới khắc phục.
