Xu h­íng s­ ph¹m (XHSP) lµ nh©n tè c bn hµng ®çu, lµm phèm chêt cèt lâi trong nh©n c¸ch; lµ hö thèng ®éc lëp thóc ®èy vµ ®þnh h­íng ho¹t ®éng cña mçi ng­êi ®ng viªn

Xu h­íng s­ ph¹m (XHSP) lµ nh©n tè c bn hµng ®Çu, lµm phÈm chÊt cèt lâi trong nh©n c¸ch; lµ hÖ thèng ®éc lËp thóc ®Èy vµ ®Þnh h­íng ho¹t ®éng cña mçi ng­êi ®ng viªn 4 4 THU HOẠCH Những cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề hình thành và phát triển Xu hướng sư phạm của người giáo viên Xu hướng sư phạm (XHSP) là nhân tố cơ bản hàng đầu, làm phẩm chất cốt lõi trong nhân cách; là hệ thống động lực thúc đẩy và định hướng hoạt động của mỗi người giáo viên XHSP của người giáo viên được biểu hiện ra bên.

vấn đề hình thành và phát triển Xu hướng sư phạm của người giáo viên

Xu hướng sư phạm (XHSP) là nhân tố cơ bản hàng đầu,làm phẩm chất cốt lõi trong nhân cách; là hệ thống động lựcthúc đẩy và định hướng hoạt động của mỗi người giáo viên.XHSP của người giáo viên được biểu hiện ra bên ngoàithông qua thái độ hành vi, trong ứng xử giao tiếp và trongtất cả các hoạt động sư phạm và trong đời sống sinh hoạthàng ngày

XHSP của đội ngũ học viên đào tạo giảng viên KHXH ởHọc viện Chính trị Quân sự (hệ Sư phạm) trong thời gianqua tuy đã được nâng lên đáng kể, song vẫn còn nhiều yếu

tố bất cập, chưa vững chắc Việc xây dựng và phát triển

XHSP cho đội ngũ học viên hệ Sư phạm Học viện Chính trịQuân sự đặt ra vừa cấp bách vừa thiết thực và có ý nghĩatrực tiếp góp phần xây dựng cho đội ngũ giảng viên ngangtầm với yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dụcđào tạo ở các nhà trường quân sự, góp phần xây dựng quânđội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại.Việc hình thành và phát triển XHSP cho đội ngũ giáoviên nói chung và đội ngũ giảng viên KHXN ở các nhàtrường quân sự nói riêng là trách nhiệm của mọi cấp lãnhđạo, chỉ đạo của nhà nước, quân đội, nhà trường, đồng thời

là sự nỗ lực rèn luyện, học tập, tu dưỡng của từng cá nhânmới hy vọng có kết quả tốt Trong phạm vi bài viết, tôi xinđược trình bày một số nội dung chính liên quan đến biệnpháp hình thành XHSP cho đối tượng học viên đào tạo giảngviên KHXH ở Học viện Chính trị Quân sự

1 Những cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề hình thành và phát triển XHSP của người giáo viên.

1.1 Cơ sở phương pháp luận của vấn đề.

Con người, xã hội loài người ra đời gắn liền với laođộng Con người luôn hướng hoạt động của mình vào cải tạo

tự nhiên bắt nó phục vụ chính mình Cũng trong quá trình ấycon người cũng thay đổi chính bản thân mình Vấn đề chính

ở đây là cái gì thúc đẩy con người hoạt động, sự hình thành

nó dựa trên cơ sở nào

Có nhiều quan điểm khác nhau lý giải vấn đề này songhoặc theo quan điểm duy tâm, hoặc thực dụng thoả mãn "cáitôi" Khắc phục những sai lầm, thiếu sót của những quanđiểm trên, Chủ nghĩa Mác-Lê nin chỉ rõ con người vừa làthực thể tự nhiên, vừa là thực thể xã hội, là chủ thể của xãhội, chủ thể của chính hoạt động của mình Hoạt động củacon người bao giờ cũng có đối tượng, có ý thức, mục đích và

bị quy định bởi các yếu tố tự nhiên bên trong và yếu tố xãhội Trong đó yếu tố xã hội đóng vai trò quyết định

Như vậy con người vừa là sản phẩm vừa là chủ thể củahoạt động xã hội Do đó muốn xây dựng bất kỳ thuộc tínhnào của con người, chúng ta phải khai thác và phát huy cảhai nhân tố: Sự tác động bên ngoài và tính năng động tíchcực bên trong của mỗi người.

1.2 Cơ sở tâm lý học của việc hình thành xu hướng sư phạm.

Như chúng ta đã biết, cái thúc đẩy định hướng hoạt độngcủa con người là động cơ và mục đích Xu hướng là mộtthuộc tính tâm lý độc lập phản ánh hệ động cơ hoạt động của

cá nhân mang tính ổn định và bền vững Chính xu hướngnày thúc đẩy con người theo đuổi những mục đích, đườnghướng nhất định và hình thành những lý do của hoạt động.Không dừng lại ở vấn đề xu hướng nói chung, các nhàtâm lý còn đi sâu, nghiên cứu từng loại xu hướng riêng biệt,trong đó xu hướng nghề nghiệp Dưới góc độ của các nhàtâm lý học quân sự, xu hướng nghề nghiệp là động cơ bền

vững, mục đích quan trọng nhất, định hướng và thúc đẩycon người tích cưc hoạt động nhằm thoả mãn nhu cầu hoạtđộng nghề nghiệp.

Nhu cầu hoạt động sư phạm là sự đòi hỏi khách quancủa người giáo viên cần được thoả mãn để phát triển Nhucầu hoạt động sư phạm vốn tồn tại khách quan, do xã hội đặt

ra và đòi hỏi, tất cả những vấn đề đó chỉ có thể trở thànhđộng lực thúc đẩy tính năng động, tích cực, trở thành động

cơ, mục đích hoạt động của mỗi giáo viên khi nó được phảnánh vào trong ý thức của mỗi nhà sư phạm

Động cơ sư phạm chính là sự phản ánh, sự biểu hiện nhucầu sư phạm của người giáo viên Hệ động cơ hoạt động sưphạm rất phức tạp bao gồm nhiều loại nhu ý hướng, ý muốn,mong muốn nguyện vọng, khát vọng, hứng thú, khuynhhướng, lý tưởng, niềm tin trong hoạt động của người giáoviên Nó tồn tại ở 2 dạng: Động cơ mang ý nghĩa xã hội -đóng vai trò quyết định và động cơ tư lợi Động cơ luôn vận

động phát triển cùng với sự vận động phát triển của xã hội

và hoạt động của người giáo viên Hệ động cơ đó muốn bềnvững, thì nó phải là kết quả của sự vận động phát triển trongsuốt cuộc đời hoạt động sư phạm của mỗi người giáo viên.Chính vì điều đó động cơ nghề nghiệp phải được thườngxuyên củng cố và xây dựng thì xu hướng nghề nghiệp của

họ mới vững vàng

Đồng thời với động cơ là mục đích sư phạm, mục đích

sư phạm là biểu tượng về nghề sư phạm cần đạt tới, đượcngười giáo viên ý thức ngay từ đầu và hướng hoạt động củamình vào đó Động cơ và mục đích sư phạm thúc đẩy, định hướng và cuốn hút toàn bộ hoạt động của ngườigiảng viên Muốn hoạt động đúng phải xác định mục đíchchính xác Chừng nào người giáo

viên còn chao đảo về mục đích thì chừng đó xu hướng nghềnghiệp không thể hình thành và củng cố vững chắc

1.3 Vấn đề xu hướng sư phạm theo quan điểm giáo dục học.

Dưới góc độ giáo dục học, chúng ta có thể xem XHSP làmột trong những thành tố cơ bản tạo nên văn hoá sư phạm.Xét về cấu trúc, nội dung văn hoá sư phạm của ngườigiáo viên, cấu trúc đó được coi như là một cấu thành phứchợp các phẩm chất và năng lực của họ với tư cách là nhà sưphạm Sự cấu thành đó được tạo dựng bởi 3 nhân tố cơ bảnlà:

- Xu hướng sư phạm

- Tài nghệ sư phạm

- Phong cách sư phạm

Ba thành tố đó của văn hoá sư phạm không tách rời nhau

mà gắn kết chặt chẽ với nhau như một thể thống nhất trongnhân cách của nhà sư phạm

Mỗi con người đều có những xu hướng nhất định, xuhướng nhân cách nói chung chính là hệ thống những động

cơ, mục đích, định hướng thúc đẩy con người hoạt động.Trong hoạt động thực tiễn hết sức phong phú và đa dạng,mỗi nhân cách tham gia hoạt động ở những lĩnh vực khácnhau và có xu hướng cơ bản ở lĩnh vực đó Có thể hiểuXHSP là xu hướng cơ bản của nhân cách người giáo viên,bao gồm trong đó một hệ thống động cơ thúc đẩy tính tíchcực trong hoạt động dạy học - giáo dục và NCKH, nó quyđịnh sự lựa chọn, thái độ của nhà sư phạm đối với công tácchuyên môn

XHSP của người giáo viên chứa đựng nhiều nội dungnhư niềm tin sư phạm, tình yêu nghề nghiệp và con người,khát vọng tự hoàn thiện tài nghệ sư phạm Niềm tin sưphạm, chính là sự phản ánh những quan điểm, tư tưởng củangười giáo viên trong công tác dạy học, giáo dục, nó hoàquyện vào hệ thống những quan điểm chính trị, tư tưởng và

đạo đức của mỗi một nhân cách, nó quy định sự phát triểncác giáo viên như là những chuyên gia lành nghề trong lĩnhvực sư phạm Mặt khác niềm tin sư phạm còn định hướngcho mọi hoạt động của người giáo viên và quyết định đếncác nội dung khác trong XHSP

Niềm tin sư phạm của người giáo viên được hình thành

từ nhận thức và hoạt động thực tiễn của quá trình dạy học giáo dục, là sự lĩnh hội những thành tựu của KHXH-NV,đặc biệt là tâm lý học và giáo dục học, cũng như kinhnghiệm thực tiễn của các nhà sư phạm trong hoạt động giáodục đào tạo

-Niềm tin sư phạm được biểu hiện ở người giáo viên đólà: sự tin tưởng vào bản chất tốt đẹp của con người, cũngnhư sự hướng tới chân, thiện, mỹ của họ; tin tưởng vào khảnăng giáo dục và cải tạo con người của xã hội, quân đội, nhàtrường và khả năng tự giáo dục của mỗi một nhân cách

Tình yêu nghề nghiệp và con người trong XHSP củangười giáo viên là đòi hỏi khách quan và là phẩm chất cơbản trong XHSP Chỉ có lòng yêu nghề, yêu người thì mớitạo nên sự hứng thú, say mê trong công tác sư phạm, mớiđem hết khả năng, và trách nhiệm để phấn đấu cho sựnghiệp giáo dục đào tạo Tình yêu nghề và yêu con ngườitrong mỗi giáo viên là sự gắn kết biện chứng Càng yêu nghềbao nhiêu thì càng thôi thúc người giáo viên chuyên tâmhơn trong sự nghiệp giáo dục đào tạo, luôn coi việc giáo dụcphát triển nhân cách của người học là đòi hỏi phát triển nhâncách ở chính mình và ngược lại, yêu người phải được thểhiện trong việc ra sức học tập, rèn luyện để không ngừngnâng cao trình độ và khả năng sư phạm, không bao giờ dừnglại với những gì mình đã có.

Niềm tin sư phạm cùng với tình yêu nghề nghiệp và conngười là cơ sở để người giáo viên có khát vọng vươn lên tựhoàn thiện tài nghệ sư phạm

Khát vọng tự hoàn thiện tài nghệ sư phạm là phẩm chất

cơ bản của XHSP của người giáo viên Chỉ có hoàn thiện tàinghệ sư phạm mới cho phép người giáo viên thực hiệnchuyên môn, nghiệp vụ có hiệu quả, đáp ứng được yêu cầuđòi hỏi của nhiệm vụ giáo dục đào tạo Mặt khác thông qua

đó để tự đánh giá khả năng phát triển nghề nghiệp, uy tín vàkhẳng định vị trí của chính mình trong nhà trường, quân đội

và xã hội Khát vọng tự hoàn thiện tài nghệ sư phạm củangười giáo viên được biểu hiện ở:

- Tự hoạch định mục tiêu, kế hoạch hoàn thiện tài nghệ

sư phạm và tự đề ra những yêu cầu cao đối với bản thântrong công tác giáo dục đào tạo

- Quyết tâm thực hiện cho được mục tiêu, lý tưởng khátvọng đã lựa chọn đó là nghề sư phạm

- Không bao giờ thoả mãn dừng lại với những gì đã có

mà phải thường xuyên học tập để nâng cao tài nghệ sưphạm

Tóm lại, muốn hình thành và phát triển XHSP cho đội

ngũ giáo viên cần phải hình thành và phát triển tổng hợp cả

3 yếu tố trên Bởi lẽ, giữa chúng có mối quan hệ chặt chẽ tácđộng qua lại lẫn nhau Có niềm tin tâm lý sư phạm mới cótình yêu nghề nghiệp và mong muốn tự hoàn thiện cả phẩmchất và năng lực sư phạm Mặt khác, có kiến thức khoa họcmới có niềm tin sư phạm bền vững Để làm tốt điều đó cầnphải thông qua hoạt động để hình thành, phát triển XHSPmột cách có hiệu quả

2 Thực trạng của vấn đề hình thành và phát triển XHSP của học viên hệ đào tạo giảng viên KHXH - Học viện Chính trị Quân sự.

Hệ đào tạo giáo viên KHXH của Học viện Chính trịQuân sự có nhiệm vụ đào tạo ra những giảng viên KHXHcho các nhà trường quân sự trong toàn quân từ những cán bộquân đội đã tốt nghiệp PTTH và tốt nghiệp các trường sĩquan quân đội

20 năm qua kể từ khi hệ Sư phạm chính thức được thànhlập, hàng nghìn các đồng chí giáo viên tốt nghiệp ra trường

đã đóng góp xứng đáng trong công tác đào tạo và xây dựngcủa các nhà trường toàn quân và thực sự là lực lượng nòngcốt, quyết định chất lượng đội ngũ sĩ quan, đặc biệt là chấtlượng về chính trị - đạo đức, về thế giới quan, phương phápluận khoa học trong hoạt động quân sự, đáp ứng được yêucầu sẵn sàng chiến đấu và xây dựng quân đội tiến lên chínhquy, hiện đại Nhiều đồng chí được nhà nước, quân độiphong tặng những danh hiệu cao quý và thực sự là tấmgương mẫu mực cho đội ngũ các nhà giáo nói chung vàtrong lĩnh vực quân sự nói riêng Những thành tích trênchứng tỏ xu hướng, tài nghệ và phong cách sư phạm của họđược rèn luyện củng cố một cách vững chắc Song nếu nhìnthẳng vào sự thật, thì đội ngũ giáo viên vẫn còn nhiều bấtcập trước yêu cầu xây dựng quân đội hiện nay, và điều đócho ta thấy việc chuẩn bị và xây dựng nhân cách của một

nhà sư phạm quân sự nói chung, XHSP cho đội ngũ học viênnói riêng cần phải làm tốt và hiệu quả hơn nữa.

2.1 Phần lớn số học viên điều động học tập tại hệ Sư

phạm không phải là những cán bộ có nguyện vọng được đàotạo thành người giảng viên Khảo sát 115 đồng chí khoá 16

- 85 đồng chí (73,9%) không tỏ rõ quan điểm

2.2 Về xu hướng nghề nghiệp, tuy đã bước đầu hình

thành và phát triển trong quá trình đào tạo nhưng chưa rõnét, thậm chí có người còn chưa yên tâm trong học tập, qua

điều tra 115 đồng chí về các lĩnh vực xung quanh niềm tin

sư phạm Kết quả như sau:

nội dung được hỏi tỉ lệ nhất trí Ghi chú

Số lượng

2.3 Về tình yêu nghề của học viên cũng còn là một bức

tranh có nhiều mảng sáng, tối đan xen Trong khi phần lớnhăng hái tham gia hoạt động giảng dạy, thích nghiên cứukhoa học (hơn 70%) nhưng bên cạnh đó sự trăn trở khi kếtquả học tập thấp và sự nghiêm túc lắng nghe ý kiến củađồng chí đồng đội chỉ đạt hơn 50% Cũng qua điều tra chothấy nhiều giáo viên thích là người chỉ huy, lãnh đạo đơn vị

cơ sở hơn là làm nghề dạy học ở nhà trường Trong số vềnhà trường thi tuyển chỉ có khoảng 25% cho rằng được vềđào tạo ở hệ Sư phạm là phù hợp Trong học tập, rèn luyệnvẫn còn biểu hiện, thiếu nhiệt tình, chậm cải tiến phươngpháp học tập, thụ động lúng túng trước những vấn đề mớiđặt ra

Về vấn đề khát vọng vươn lên tự hoàn thiện về phẩmchất năng lực sư phạm cũng còn nhiều vấn đề cần hết sứcquan tâm Có tới 98% số học viên mong muốn phục vụ quânđội lâu dài song chỉ có 42,5% mong muốn trở thành giáo

viên dạy giỏi Còn khi đặt vấn đề về phương hướng phấnđấu trở thành giảng viên có học hàm, học vị, phần lớn thấykhó trả lời

Qua thực trạng các yếu tố của XHSP trên đây cho thấy:nhìn chung XHSP của đội ngũ học viên chưa rõ nét, hìnhthành chậm Trong đó điều đáng quan tâm là vấn đề chưayên tâm với nghề nghiệp, chưa thật sự thiết tha với danhhiệu nhà giáo Đó là những vấn đề nóng bỏng có tính cấpbách hiện nay, đòi hỏi phải có sự tác động từ nhiều phíanhằm sớm hình thành XHSP và làm cơ sở cho sự ổn định,phát triển vững chắc làm khâu then chốt để nâng cao chấtlượng đào tạo của hệ Sư phạm đáp ứng đòi hỏi của việc giáodục - đào tạo những sĩ quan quân đội hiện nay

Tình hình thực trạng về XHSP của học viên hệ Sư phạmnói trên có nhiều nguyên nhân: Như nội dung chương trìnhchậm được đổi mới; sự nhận thức chưa đúng đắn của người

học "nghề sư phạm"; cơ chế chính sách chưa thoả đáng, môitrường sư phạm chưa được chú ý xây dựng và củng cố

Tất cả nguyên nhân khách quan, chủ quan trên đã vàđang là những yếu tố cản trở quá trình hình thành, phát triểnXHSP ở họ Nhận thức đúng thực trạng, tìm ra được nguyênnhân, là vấn đề cơ bản cho việc đề xuất giải pháp sát đúng,góp phần tích cực vào xây dựng, củng cố XHSP ở mỗingười học viên, làm cơ sở cho việc đào luyện những cán bộ

sư phạm trong lĩnh vực quân sự có đầy đủ phẩm chất, nănglực góp phần xây dựng quân đội ta ngày càng vững mạnh

3 Những biện pháp cơ bản hình thành và phát triển XHSP cho đội ngũ học viên của hệ Sư phạm Học viện Chính trị Quân sự.

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đã nêu trên, để hìnhthành và phát triển XHSP cho học viên hệ Sư phạm Họcviện Chính trị Quân sự cần tiến hành tốt một số biện phápsau đây:

3.1 Thường xuyên giáo dục XHSP cho học viên.

Cùng với việc giáo dục quan điểm lập trường của Đảng,động cơ, thái độ trách nhiệm của người cán bộ nói chung,phải thường xuyên giáo dục xu hướng nghề nghiệp sư phạm.Bởi mỗi người muốn hành động đúng đắn thì trước tiên phải

có nhận thức đúng về hành động đó để hình thành nhu cầucủa mình, xác định mình cần làm gì, có trách nhiệm gì với

sự nghiệp giáo dục - đào tạo

Giáo dục thông qua học tập, rèn luyện tại trường, thôngqua hoạt động thực tiễn; thông qua các mô hình nhân cáchcác nhà sư phạm của Học viện, đồng thời phát huy khả năng

tự giáo dục của mỗi học viên

Quá trình đào tạo ở nhà trường là con đường ngắn nhất

để hình thành xu hướng và tài nghệ sư phạm Do đó phải tổchức tốt hoạt động dạy - học và quản lý học viên Cần giáodục cho học viên một cách tổng hợp về thế giới quan Mác-

Lê nin, đường lối của Đảng, sự vinh quang của nghề sư