Nghiên cứu ảnh hưởng của các chất kích thích sinh trưởng và tuổi hom đến khả năng sinh tưởng của hom cây xăng sê (Sanchezia speciosa Leonard)

Giâm hom là một phương pháp nhân giống vô tính có nhiều ưu điểm như: có hệ số nhân giống cao, đảm bảo chất lượng, giữ được đặc tính di truyền của cây mẹ, đáp ứng đủ và kịp thời cho việc sử dụng một lượng lớn cây giống trên qui mô lớn. Việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng là một phương pháp khá phổ biến trong nhân giống.

Trang 1

Kỷ yếu Hội nghị Khoa học Sinh viên năm học 2016-2017

Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, tháng 12/2016, tr 327-336

CỦA HOM CÂY XĂNG SÊ (SANCHEZIA SPECIOSA LEONARD)

HỨA THỊ HẠNH TRẦN THỊ LÀNH - NGUYỄN THỊ KIM YẾN

Khoa Sinh học

Tóm tắt: Giâm hom là một phương pháp nhân giống vô tính có nhiều ưu

điểm như: có hệ số nhân giống cao, đảm bảo chất lượng, giữ được đặc tính

di truyền của cây mẹ, đáp ứng đủ và kịp thời cho việc sử dụng một lượng lớn

cây giống trên qui mô lớn Việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng là một

phương pháp khá phổ biến trong nhân giống Vì vậy, việc nhân giống cây

Xăng sê bằng phương pháp giâm hom là một vấn đề cấp thiết nhằm bảo tồn

và phát triển giống cây này Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng sử dụng chất

điều hòa sinh trưởng: α-NAA ở nồng độ 100 ppm cho tỉ lệ ra rễ tốt nhất ở

hom già, NAA ở nồng độ 200 ppm cho tỉ lệ ra rễ tốt nhất ở hom non,

α-NAA ở nồng độ 300 ppm cho tỉ lệ ra rễ tốt nhất ở hom bảnh tẻ, và α-α-NAA +

GA ở nồng độ 300 ppm cho tỉ lệ ra chồi tốt nhất Xăng sê có thể giâm hom

cả ba loại đó là hom bánh tẻ, hom già và hom non

Từ khóa: α-NAA, GA, IBA, Giâm hom, Sanchezia speciosa Leonard

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiện nay, nhu cầu của con người về nguồn dược liệu ngày càng tăng, nguồn dược liệu con người đang sử dụng có thể được tổng hợp bằng nhiều con đường khác nhau như tổng hợp từ hóa học, vi sinh vật, xong nguồn dược liệu từ thực vật đã được con người sử dụng

từ rất lâu và nhu cầu ngày càng lớn Trong đó, cây Xăng sê là loại thảo dược quí trị bệnh

đau dạ dày rất hiệu quả nhưng ít được biết đến Cây Xăng sê có tên khoa học là Sanchezia

speciosa Leonard, thuộc họ Acanthaceae, là cây bụi thường xanh, cây cao từ 1,3 - 2,4 m,

lá có màu xanh lá cây hay màu tím than, lớn và hoa đầy màu sắc [8] Cho đến nay, có rất

ít các bài báo nước ngoài nghiên cứu về cây S speciose, và giá trị của nó vẫn đang còn là

một ẩn số Một nghiên cứu mới nhất của khoa y, dược trường Đại học Malaya, Kuala

Lumpur về cây S speciose với đề tài In vitro anti-oxidant and anti-cancar activity of methanolic extract from S speciose leaves Đây là một trong những báo cáo đầu tiên về

chống oxy hóa và các hoạt động gây độc tế bào lá của S speciose [7]

Ở Việt Nam, cây Xăng sê được phân bố rải rác trên các vùng núi Tây Giang (tỉnh Quảng Nam) và huyện Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng) và ít được sự chú ý của người dân [1] Hiện nay, trong nước ta vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu về các đặc điểm sinh học cũng như những giá trị thực tiễn mà cây Xăng sê mang lại, mà chỉ có một số bài báo hay trang web cập nhật công dụng và cách sử dụng cây Xăng sê trong việc điều trị viêm loét dạ dày tá tràng và viêm đại tràng [8], [9]

Trang 2

Giâm hom là một phương pháp nhân giống vô tính có nhiều ưu điểm như: có hệ số nhân giống cao, đảm bảo chất lượng, giữ được đặc tính di truyền của cây mẹ, đáp ứng đủ và kịp thời cho việc sử dụng một lượng lớn cây giống trên qui mô lớn Vì vậy, việc nhân giống cây Xăng sê bằng phương pháp giâm hom là một vấn đề cấp thiết nhằm bảo tồn và phát triển giống cây này Hiện nay, phương pháp nhân giống vô tính đã được sử dụng rộng rãi

và đã tiến hành thành công trong cả nước [2,3,4,5,6] Do vậy, chúng tôi xin chọn đề tài

“Nghiên cứu ảnh hưởng của các chất kích thích sinh trưởng và tuổi hom đến khả năng

sinh tưởng của hom cây Xăng sê (S speciosa Leonard)” để tìm hiểu, khai thác giá trị, bảo

tồn và mở rộng môi trường sống của cây Xăng sê góp phần ứng dụng trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt là trong Đông y về việc phát hiện và bảo tồn các cây thuốc quý

2 VẬT LIỆU NỘI DUNG VÀ P ƯƠNG P ÁP NG IÊN C U

2.1 Đối tượng

Cây xăng sê (Sanchezia speciosa Leonard)

Hóa chất: Các chất kích thích sinh trưởng (KTST) gồm IB (β-indol butyric acid) và α-NAA (α-naphthyl acetic acid) và GA (Gibberellin)

Môi trường giâm: cát

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được bố trí với 3 nồng độ (100 ppm, 200 ppm, 300 ppm) của chất KTST (NAA, IBA, GA) ở 11 công thức thí nghiệm trên 3 loại tuổi hom khác nhau đó là hom bánh tẻ, hom già và hom non

Công thức I: Sử dụng chất KTST α-NAA nồng độ 100 ppm

Công thức II: Sử dụng chất KTST α-NAA nồng độ 200 ppm

Công thức III: Sử dụng chất KTST α-NAA nồng độ 300 ppm

Công thức IV: Sử dụng chất KTST IBA nồng độ 100 ppm

Công thức V: Sử dụng chất KTST IBA nồng độ 200 ppm

Công thức VI: Sử dụng chất KTST IBA nồng độ 300 ppm

Công thức VII: Sử dụng chất KTST α-NAA kết hợp GA nồng độ 100 ppm/chất

Công thức VIII: Sử dụng chất KTST IBA kết hợp GA nồng độ 100 ppm/chất

Công thức IX: Sử dụng chất KTST IBA kết hợp GA nồng độ 200 ppm/chất

Công thức X: Sử dụng chất KTST IBA kết hợp GA nồng độ 300 ppm/chất

Công thức XI: Không dử dụng chất kích thích

Các chỉ tiêu theo dõi tỉ lệ hom ra rễ, ra chồi và số lượng rễ, chồi trên hom

Trang 3

2.3 Xử lí số liệu

Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố thí nghiệm (tuổi hom, KTST) đến kết quả của thí nghiệm bằng phân tích phương sai một nhân tố (ANOVA)

Các số liệu được sử lí bằng phần mềm MS Excell, SPSS 15.0

3 ẾT QU VÀ T O LUẬN

Thông qua quá trình thăm dò, tìm hiểu thời gian tác động tối ưu của nồng độ chất KTST nhóm Auxin và GA theo chúng tôi với thời gian tác động 30 giây là thích hợp để kích thích

và các auxin, GA có nồng độ ≤ 300 ppm là thích hợp cho khả năng ra rễ của các hom Xăng

sê khi đem giâm Từ đó, các thí nghiệm về sau chúng tôi đã sử dụng các chất KTST nhóm auxin, GA ở các nồng độ 100, 200, 300 ppm với thời gian tác động là 30 giây để tìm hiểu khả năng ra rễ của các loại hom Xăng sê: hom bánh tẻ, nom già và hom non

3.1 Ảnh hưởng của các chất KTST ở các nồng độ khác nhau đến các chỉ tiêu sinh trưởng của hom bánh tẻ

Bảng 1 Ảnh hưởng của chất KTST đến khả năng ra rễ và tỷ lệ ra rễ của hom tẻ

Chất kích

thích

Thời gian

ra rễ

Nồng độ (ppm)/Số lượng rễ trung

bình/hom (rễ)

Nồng độ (ppm)/Tỉ lệ

ra rễ (%)

P

IBA 15 0.7 ± 1.3cB 4.9 ± 2.8aA 2.5 ± 2.4bB 30 80 60 0.001

NAA +GA 15 0.8 ± 1.0bB 1.1 ± 1.2bC 2.4 ± 1.8aB 50 60 80 0.038 IBA + GA 15 0.4 ± 0.5bB 1.9 ± 1.7aB 0.7 ± 0.8bC 40 70 50 0.013

ĐC 21 0.6 ± 0.8B 0.6 ± 0.8C 0.6 ± 0.8C 40

Chữ cái in thường biểu hiện sự khác nhau của các nhân tố thí nghiệm ở hàng

Chữ cái in hoa biểu hiện sự khác nhau của các nhân tố thí nghiệm ờ cột

Qua bảng 1 ta nhận thấy, cả bốn chất kích thích sinh trưởng α-NAA, IBA, NAA + GA

và IBA + G đều có sự sai khác giữa các nồng độ (bảng 01), trong đó α-NAA ở nồng

độ 300 ppm cho khả năng rễ tốt nhất, điều đó được thể hiện ở chỉ tiêu về số lượng rễ trung bình/hom (8,7) và tỷ lệ ra rễ (90%) cao nhất

Ngoài ra qua bảng 1 ta cũng nhận thấy khả năng ra rễ giữa các chất kích thích cũng có

sự khác sai khác ở các nồng độ Ở nồng độ 100 ppm thì công thức α-NAA có sự sai khác so với đối chứng, còn công thức IBA, α-NAA + GA và IBA + GA không có sự sai khác so với đối chứng Ở nồng độ 200 ppm, thì công thức α-NAA, IBA và IBA +GA có

sự sai khác so với đối chứng Và ở nồng độ 300 ppm, công thức α-NAA, IBA và α-NAA + GA có sự sai khác so với đối chứng, còn công thức IBA + GA không có sự sai khác so với đối chứng Đồng thời, kết quả cho thấy việc xử lí bằng chất kích thích α-NAA ở nồng độ 300 ppm có sự sai khác cao nhất so với đối chứng và so với các công thức còn lại Vì thế chúng tôi khẳng định việc xử lí hom bánh tẻ bằng chất kích thích α-NAA ở nồng độ 300 ppm đạt hiểu quả tốt nhất

Trang 4

3.2 Ảnh hưởng của các chất KTST ở các nồng độ khác nhau đến các chỉ tiêu sinh trưởng của hom già

Bảng 2 Ảnh hưởng của chất KTST đến khả năng ra rễ và tỷ lệ ra rễ của hom già

Chất kích

thích

Thời gian ra

rễ (ngày)

ra rễ (%)

P

IBA 15 2.1 ± 2.5bB 4.4 ± 2.5aA 1.6 ± 1.8bB 50 80 60 0.030 NAA+ GA 15 1.0 ± 1.1bC 2.7 ± 2.2aB 0.8 ± 1.0bC 50 70 50 0.023 IBA + GA 15 0.9 ± 0.8bC 2.0 ± 1.6aB 0.3 ± 0.4bC 60 80 30 0.007

ĐC 21 0.7 ± 0.8C 0.7 ± 0.8C 0.7 ± 0.8C 50

Qua bảng 2 ta nhận thấy, cả bốn chất kích thích sinh trưởng α-NAA, IBA, NAA + GA

sự khác sai khác ở các nồng độ Ở nồng độ 100 ppm thì công thức α-NAA và công thức IBA có sự sai khác so với đối chứng, còn công thức α-NAA + GA và IBA + GA không

có sự sai khác so với đối chứng, trong đó công thức NAA có sự sai khác rõ rệt nhất Ở nồng độ 200 ppm, thì cả bốn công thức α-NAA, IBA và α-NAA + GA và IBA + GA đều có sự sai khác so với đối chứng, tuy nhiên ở công thức IBA có sự sai khác rõ rệt nhất Và ở nồng độ 300 ppm, công thức α-NAA, IBA có sự sai khác so với đối chứng, còn công thức α-NAA + GA và IBA + GA không có sự sai khác so với đối chứng Từ kết quả trên, ta thấy công thức α-NAA ở nồng độ 100 ppm có sự sai khác cao nhất so với đối chứng và các công thức còn lại Vì vậy, ta có thể kết luận rằng khi xử lí hom già bằng α-NAA ở nồng độ 100 ppm đạt hiệu quả cao nhất

3.3 Ảnh hưởng của các chất KTST ở các nồng độ khác nhau đến các chỉ tiêu sinh trưởng của hom non

Bảng 3 Ảnh hưởng của chất KTST đến khả năng ra rễ và tỷ lệ ra rễ của hom non

Chất

kích thích

Thời gian

ra rễ (ngày)

ra rễ (%)

P

IBA 15 4.9 ± 3.6aA 0.3 ± 0.4cC 1.5 ± 2.0bB 70 30 50 0.018 NAA + GA 15 0.8 ± 0.7bC 2.2 ± 1.6aB 0.7 ± 0.8bC 60 70 50 0.013 IBA + GA 15 2.0 ± 1.7aB 0.5 ± 0.7bC 0.5 ± 0.8bC 70 40 30 0.012

ĐC 21 0.6 ± 0.8C 0.6 ± 0.8C 0.6 ± 0.8C 40

Trang 5

Qua bảng 3 ta nhận thấy, cả bốn chất kích thích sinh trưởng α-NAA, IBA, α-NAA + GA

sự khác sai khác ở các nồng độ Qua kết quả trên, ta thấy ở nồng độ 200 ppm, công thức

có thể kết luận rằng việc xử lí hom non bằng chất kích thích α-NAA ở nồng độ 200 ppm đạt hiệu quả tốt nhất

3.4 Ảnh hưởng của tuổi hom trên thân đến khả năng ra rễ của cây hom ở nồng độ chất KTST 100 ppm

Qua bảng 4 ta thấy khi xử lí bằng chất kích thích sinh trưởng α-NAA ở cùng nồng độ

100 ppm thì khả năng ra rễ giữa các loại hom: bánh tẻ, già, non có sự khác nhau (P =

0.047) Trong đó, khả năng ra rễ của hom già cao hơn so với hai loại hom còn lại bởi vì

có các chỉ tiêu về tỷ lệ ra rễ (90%) và số rễ trung bình/hom (5,9) là cao nhất Tương tự

ta cũng nhận thấy rằng ở chất kích thích IB ở cùng nồng độ 100 ppm cũng có sự sai

khác với mức ý nghĩa thống kê giữa các loại hom (P = 0,005), mà trong đó hom non lại

có khả năng ra rễ cao nhất về chỉ tiêu ra rễ (70%) và số rễ trung bình/hom (4.9) Tuy nhiên, khi α-NAA + GA và IBA + G thì khả năng ra rễ giữa các hom có sự sai khác không đáng kể được thể hiện ở các chỉ tiêu: số lượng rễ trung bình/hom, tỉ lệ ra rễ (bảng 07) Điều này chứng tỏ rằng, cùng một nồng độ 100 ppm của α-NAA và IBA thì tuổi hom có ảnh hưởng nhất định đến khả năng ra rễ của hom giâm, nhưng khi xử lí với α-NAA + GA và IBA + GA thì tuổi hom không có ảnh hưởng nhiều đến khả năng ra rễ của hom giâm

Bảng 4 Ảnh hưởng của vị trí hom trên thân cây đến khả năng ra rễ khi được xí lí bằng các chất

kích thích sinh trưởng ở nồng độ 100 ppm

Chất kích

thích

Thời gian

ra rễ (Ngày)

Số lượng rễ trung bình/hom (rễ) ở các

loại tuổi hom

Tỉ lệ ra rễ trung bình/hom ở các loại tuổi hom (%)

P

IBA 15 0.7 ± 1.2cB 2.1 ± 2.5bB 4.9 ± 3.6aA 30 50 70 0.005 NAA + GA 15 0.8 ± 1.0aB 1.0 ±1 1aC 0.8 ± 0.7aC 50 50 60 0.877 IBA + GA 15 0.4 ± 0.5aB 0.9 ± 0.8aC 0.5 ± 0.7aC 40 60 40 0.217

ĐC 21 0.6 ± 0.8B 0.7 ± 0.8C 0.6 ± 0.8C 40 50 40

Ngoài ra, ta còn nhận thấy có sự sai khác về khả năng ra rễ của các loại hom khi được

xử lí bằng các chất kích thích khác nhau Trong đó, ta thấy công thức α-NAA có sự sai khác rõ rệt nhất so với đối chứng Qua đó ta có thể kết luận rằng xử lí hom già bằng chất kích thích α-NAA ở nồng độ 100 ppm đạt hiệu quả cao hơn cả

Trang 6

Qua bảng 5 ta thấy, khi xử lí bằng chất kích thích sinh trưởng α-NAA ở cùng nồng độ

0.03) Trong đó, khả năng ra rễ của hom non cao hơn so với hai loại hom còn lại bởi vì

có các chỉ tiêu về tỷ lệ ra rễ (90%) và số rễ trung bình/hom (7,0) là cao nhất Tương tự

ta cũng nhận thấy rằng ở chất kích thích IB ở cùng nồng độ 200 ppm cũng có sự sai

khác với mức ý nghĩa thống kê giữa các loại hom (P = 0,001), mà trong đó hom bánh tẻ

và hom già lại có khả năng ra rễ cao như nhau, hom non có khả năng ra rễ thấp nhất (bảng 5) Tuy nhiên, khi kết hợp α-NAA + GA và IBA + G thì khả năng ra rễ giữa các hom có sự sai khác không đáng kể được thể hiện ở các chỉ tiêu: số lượng rễ trung bình/hom, tỉ lệ ra rễ Điều này chứng tỏ rằng, ở cùng một nồng độ 200 ppm của α-NAA

+ IBA thì tuổi hom có ảnh hưởng nhất định đến khả năng ra rễ của hom giâm, nhưng khi xử lí với α-NAA + GA và IBA + GA thì tuổi hom không có ảnh hưởng nhiều đến khả năng ra rễ của hom giâm

Bảng 5 Ảnh hưởng của vị trí hom trên thân cây đến khả năng ra rễ khi được xử lí bằng các

chất kích thích sinh trưởng ở nồng độ 200 ppm

Chất kích

thích

Thời gian ra

rễ (Ngày)

Số lượng rễ trung bình/hom (rễ) ở các loại

tuổi hom

P

IBA 15 4.9 ± 2.8aA 4.4 ± 2.5aA 0.30 ± 0.4bC 80 80 30 0.001 NAA + GA 15 0.7 ± 1.1aC 1.4 ± 2.2aC 1.5 ± 1.7aB 40 70 70 0.263 IBA + GA 15 0.7 ± 1.6aC 1.4 ± 1.6aC 0.9 ± 1.7aB 30 70 50 0.188

ĐC 15 0.6 ± 0.8aC 0.7 ± 0.8aC 0.6 ± 0.8aC 40 50 40

Ngoài ra, qua bảng 5 ta còn nhận thấy có sự sai khác về khả năng ra rễ của các loại hom khi được xử lí bằng các chất kích thích khác nhau Trong đó, ta thấy hom non khi được

xử lí bằng chất kích thích α-NAA ở nồng độ 200 ppm thì có khả năng ra rễ cao nhất

Qua bảng 6 ta thấy, khi xử lí bằng chất kích thích sinh trưởng α-NAA ở cùng nồng độ

0,001) Trong đó, khả năng ra rễ của hom bánh tẻ cao hơn so với hai loại hom còn lại bởi vì có các chỉ tiêu về tỷ lệ ra rễ (90%) và số rễ trung bình/hom (8,7) cao nhất Tương

tự ta cũng nhận thấy rằng ở chất kích thích α-NAA + G cũng có sự sai khác với mức ý

nghĩa thống kê giữa các loại hom (P = 0,011), mà trong đó hom bánh tẻ có khả năng ra

Trang 7

rễ cao nhất (bảng 6) Tuy nhiên, với IB và IB + G ở cùng nồng độ 300 ppm thì khả năng ra rễ giữa các hom có sự sai khác không đáng kể được thể hiện ở các chỉ tiêu: số lượng rễ trung bình/hom, tỉ lệ ra rễ Điều này chứng tỏ rằng, ở cùng một nồng độ 300 ppm của α-NAA và α-NAA + G thì tuổi hom có ảnh hưởng nhất định đến khả năng ra

rễ của hom giâm, nhưng khi xử lí với IB và IB + G thì tuổi hom không có ảnh hưởng nhiều đến khả năng ra rễ của hom giâm

Ngoài ra, qua bảng 6 ta còn nhận thấy có sự sai khác về khả năng ra rễ của các loại hom khi được xử lí bằng các chất kích thích khác nhau Trong đó, ta thấy hom bánh tẻ khi được xử lí bằng chất kích thích α-NAA ở nồng độ 300 ppm thì có khả năng ra rễ cao nhất

Bảng 6 Ảnh hưởng của vị trí hom trên thân cây đến khả năng ra rễ khi được xử lí bằng các

chất kích thích sinh trưởng ở nồng độ 300ppm

Chất kích

thích

Thời gian ra

rễ (Ngày)

Số lượng rễ trung bình/hom (rễ) ở

các loại tuổi hom

P

α-NAA 15 8.7 ± 3.6aA 2.4 ± 3.0cA 4.5 ± 2.9bA 90 60 80 0.001 IBA 15 2.5 ± 2.4aB 1.6 ± 1.8aB 1.5 ± 2.0aB 60 60 50 0.512 NAA + GA 15 2.4 ± 1.8aB 0.8 ± 1.0bC 0.7 ± 0.8bC 80 50 50 0.011 IBA + GA 15 0.7 ± 0.8aC 0.3 ± 0.4aC 0.5 ± 0.8aC 50 30 30 0.498

ĐC 21 0.6 ± 0.8D 0.7 ± 0.8D 0.6 ± 0.8D 40 50 40

3.7 Ảnh hưởng của các chất KTST đến khả năng ra chồi của hom bánh tẻ

Công thức xử lý bằng α-NAA + GA, IBA + G sau 10 ngày đã xuất hiện chồi, công thức xử lý bằng α-N , IB sau 14 ngày đã xuất hiện chồi, còn đối chứng là 17 ngày mới xuất hiện chồi đầu tiên õ ràng là các hợp chất auxin kết hợp G đã kích thích sự phân hóa chồi nhanh hơn Do đó chúng tôi đã tiến hành thống kê và xử lý số liệu đối với α-NAA + GA, IBA + G , IB và α-N ở ngày thứ 10 và ngày thứ 14, còn đối chứng ngày 17 sau khi giâm hom

Bảng 7 Ảnh hưởng của chất KTST đến khả năng ra chồi và tỷ lệ ra chồi của hom bánh tẻ

Chất kích

thích

Thời gian

ra chồi (Ngày)

Số lượng chồi trung bình/hom ở các

nồng độ (ppm)

Tỉ lệ ra chồi (%) ở các nồng độ (ppm)

P

IBA 14 0.9 ± 2.0aA 1.0 ± 0.6B 1.0 ± 1.4aB 30 80 60 0.961 NAA + GA 10 1.2 ± 1.3bA 1.3 ± 1.1bB 2.7 ± 0.9aA 50 60 80 0.046

IBA + GA 10 0.8 ± 1.0bA 2.5 ± 1.0aA 1.0 ± 1.0bB 40 70 50 0.027

Trang 8

Qua bảng 07 ta nhận thấy, đối với hom bánh tẻ thì các chất kích thích sinh trưởng α-NAA, IBA hầu như không có sự sai khác giữa các nồng độ Nhưng, ta cũng nhận thấy rằng ở chất kích thích α-NAA + G , cũng như IB + GA có có sự sai khác với mức ý nghĩa thống kê giữa các nồng độ (Bảng 7), trong đó ở nồng độ 300 ppm với công thức

thế chúng tôi nhận thấy ở các chất kích thích sinh trưởng khi kết hợp với GA cho hiệu quả ra chồi tốt nhất

Ngoài ra qua bảng 7 ta cũng nhận thấy khả năng ra chồi ở nồng độ 100 ppm thì không

có sự sai khác so với đối chứng, còn ở nồng độ 200 ppm và 300 ppm có sự sai khác so với đối chứng, trong đó ở công thức α-NAA + GA thì ra chồi là cao nhất (Bảng 7) Vì thế chúng khẳng định rằng khi kết hợp chất kích α-NAA + GA ở nồng độ 300 ppm là công thức cho hiệu quả ra chồi cao nhất đối với hom bánh tẻ

3.8 Ảnh hưởng của các chất KTST đến khả năng ra chồi của hom già

Qua bảng 8 ta nhận thấy, đối với hom già thì các chất kích thích sinh trưởng α-NAA, IBA hầu như không có sự sai khác giữa các nồng độ Nhưng, ta cũng nhận thấy rằng ở chất kích thích α-NAA + G , cũng như IB + G có có sự sai khác với mức ý nghĩa thống kê giữa các nồng độ (Bảng 8), trong đó ở nồng độ 300 ppm với công thức α-NAA

+ GA và 200 ppm với công thức IBA + GA thì có tỷ lệ ra chồi cao hơn cả Vì thế chúng tôi nhận thấy ở các chất kích thích sinh trưởng khi kết hợp với GA cho hiệu quả ra chồi tốt nhất

Bảng 8 Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng nhóm Auxin đến khả năng ra chồi và tỷ lệ ra

chồi của hom già

Chất kích

thích

Thời gian

ra chồi (Ngày)

P

Ngoài ra qua bảng 8 ta cũng nhận thấy khả năng ra chồi ở nồng độ 100 ppm thì không

có sự sai khác so với đối chứng, còn ở nồng độ 200 và 300 ppm có sự sai khác so với đối chứng, trong đó ở công thức IBA + GA thì ra rễ là cao nhất (Bảng 8) Vì thế chúng khẳng định rằng khi kết hợp chất kích IBA + GA ở nồng độ 200 ppm là công thức cho hiệu quả ra chồi cao nhất đối với hom già trồng trên cát

3.9 Ảnh hưởng của các chất KTST đến khả năng ra chồi của hom non

Qua bảng 9 ta nhận thấy, đối với hom non thì các chất kích thích sinh trưởng α-NAA, IBA hầu như không có sự sai khác giữa các nồng độ Nhưng, ta cũng nhận thấy rằng ở

Trang 9

chất kích thích α-NAA + G , cũng như IB + G có có sự sai khác với mức ý nghĩa thống kê giữa các nồng độ (Bảng 9), trong đó ở nồng độ 200 ppm với công thức α-NAA

+ GA và 200ppm với công thức IBA + GA thì có tỷ lệ ra chồi cao hơn cả Vì thế chúng tôi nhận thấy ở các chất kích thích sinh trưởng khi kết hợp với GA cho hiệu quả ra chồi tốt nhất

Ngoài ra qua bảng 9 ta cũng nhận thấy khả năng ra chồi ở nồng độ 100 ppm và 300ppm thì không có sự sai khác so với đối chứng, còn ở nồng độ 200 ppm có sự sai khác so với đối chứng, trong đó ở công thức α-NAA + GA thì ra rễ là cao nhất (Bảng 9) Vì thế chúng khẳng định rằng khi kết hợp chất kích α-NAA + GA ở nồng độ 200 ppm là công thức cho hiệu quả ra chồi cao nhất đối với hom non

Bảng 9 Ảnh hưởng của chất KTST khả năng ra chồi và tỷ lệ ra chồi của hom non

Chất kích

thích

Thời

gian ra chồi (Ngày)

P

4 ẾT LUẬN

Việc sử lý hom giâm bằng IB và α-NAA đã làm tăng khả năng ra rễ của hom so với đối chứng, IB + G và α-N + G đã làm tăng khả năng ra chồi so với đối chứng α-NAA có tác dụng kích thích ra rễ có ý nghĩa hơn IB và đối chứng vì cho khả năng ra

rễ trung bình lớn hơn cả Còn sự kết hợp giữa α-NAA + GA cho khả năng ra chồi cao hơn IBA + GA và cao hơn so với đối chứng Và tuổi hom cũng có khả năng ra rễ khác nhau tùy thuộc vào các auxin ở các nồng độ khác nhau Từ đó, ta có thể kết luận rằng hom bánh tẻ được xử lí bằng chất kích thích N ở nồng độ 300 ppm đạt hiệu quả ra rễ cao nhất, khi kết hợp chất kích α-NAA + GA ở nồng độ 200 ppm là công thức cho hiệu quả ra chồi cao nhất đối với hom non

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Phạm Hoàng Hộ (2000) Cây cỏ Việt Nam, Quyển II, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh

[2] Phùng Văn Phê (2012) Nghiên cứu giâm hom cây Xá xị Cinnamomum

parthenoxylon (Jack) Meisn, Làm cơ sở cho công tác bảo tồn ở vườn quốc gia Tam

Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, Tạp chí Khoa học và công nghệ, 50, tr 645 - 652

[3] Vũ Thị Phượng (2008) Nghiên cứu nhân giống cây thìa canh (Gymnema sylvestre)

bằng phương pháp gieo hạt và giâm hom cành tại cơ sở nghiên cứu bảo tồn và phát

Trang 10

triển cây dược liệu Tam thái yên – Thái Nguyên, Tạp chí Khoa học và công nghệ, số

108, tr 127 – 133

[4] Bùi Văn Thanh (2013) Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả giâm hom

nấm cơm ( adsura coccinea (Lem.) C Smith), Hội nghị khoa học toàn quốc về

sinh thái và tài nguyên sinh vật lần thứ 5, bài 212, tr 1236 - 1241

[5] Nguyễn Minh Trí, Nguyễn Đắc Tạo (2012) Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng

các chất điều hòa sinh trưởng và môi trường giâm hom trong nhân giống cỏ Vetiver ở

Thừa Thiên Huế, Tạp chí Khoa học, Đại học Huế, tập 73, số 4, tr 219 - 226

[6] Phan Công Tuấn (2013) Cây thuốc mới chữa đau dạ dày, đại tràng, báo Đà Nẵng

điện tử, 28/10/2016

[7] Paydar, M., Wong, Y.L, Moharam, B.A., Wong, W.F., Looi, C.Y (2013) In vitro

Anti-oxidant and Anti - cancer Activity of Methanolic Extract from Sanchezia speciosa Leaves, Faculty of Medicine, University of Malaya, Kuala Lumpur, pp 1212

- 1215

[8] http://www.mi-aime-a-ou.com/sanchezia_speciosa.php

[9] https://vi.wikipedia.org/wiki/Sanchezia_(Acanthaceae)

T N

TRẦN TH LÀNH

NGUYỄN TH KIM YẾN

SV lớp Sinh 4, khoa Sinh học, trường Đại học Sư phạm – Đại học uế

ĐT: 0989 565 121, Email: hanhhanh284@gmail.com

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	557,94 KB