chương trình truyền hình dành cho người việt nam ở nước ngoài

Thực hiện nhiệm vụ: “ Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam đánh giá, cải tiến, hoàn thiện và nâng cao chất lợng chơng trình truyền hình, truyềnthanh dành cho đồng bào ta ở

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc, Đảng và Nhà nớc ta luôn quan tâm đếncộng đồng ngời Việt Nam ở nớc ngoài; thờng xuyên đề ra những chủ trơng, chínhsách tích cực nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tập trung lực lợng xâydựng và bảo vệ Tổ quốc

Nghị quyết 36/NQ-TW ngày 26/03/2004 của Bộ Chính trị về công tác đối với

ngời Việt Nam ở nớc ngoài khẳng định: “ Ngời Việt Nam ở nớc ngoài là bộ phậnkhông tách rời và là một nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam, là nhân tố quantrọng góp phần tăng cờng quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa nớc ta với các nớc”

[5,tr.147] Đồng thời nhấn mạnh: “ Công tác đối với ngời Việt nam ở nớc ngoài là

trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị và của toàn dân Các tổ chức Đảng, Nhà

n-ớc, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân, các ngành, các cấp từ

Trung ơng đến địa phơng, ở trong nớc và ngoài nớc và toàn dân ta ” [5,tr.148].

Hiện có khoảng 2,7 triệu ngời Việt Nam sinh sống ở gần 90 quốc gia và vùnglãnh thổ trên khắp thế giới Cũng nh mọi cộng đồng dân c khác, cộng đồngNVNONN có nhu cầu rất lớn đợc thu nhận thông tin hằng ngày về tình hình đất nớc,quê hơng, về tình hình quốc tế Hơn thế nữa, là những ngời Việt Nam giàu tình cảm

đối với quê hơng, xứ sở, nhiều ngời ra đi do những biến cố lịch sử nên ngời Việt xa

Tổ quốc lại càng có nhu cầu tiếp nhận thông tin từ trong nớc Tuy nhiên, với mộtcộng đồng lớn, trải rộng ở nhiều quốc gia nh vậy nên các phơng tiện truyền thôngtrong nớc gặp không ít khó khăn trong việc cung cấp thông tin cho họ Suốt một thờigian dài chúng ta còn lúng túng trong công tác này Cho nên, mặc dù có nhiều cốgắng nhng báo chí trong nớc cha đáp ứng đợc nhu cầu của cộng đồng Trong khi đó,cộng đồng NVNONN tiếp nhận một lợng thông tin khổng lồ về Tổ quốc mình qua hệthống đài, báo của nớc ngoài thông qua các lăng kính và quan điểm khác nhau Số

liệu của các cơ quan chức năng cho biết hiện “ trên thế giới có tới trên 400 tờ báo, tạpchí, 82 nhà xuất bản và tới 49 đài phát thanh, truyền hình có chơng trình tiếng Việt

với thời lợng phát sóng hàng chục giờ mỗi ngày ” [4,tr.33] Một số phần tử cơ hội

chính trị, phản động lu vong cấu kết với các thế lực thù địch bên ngoài đã dựng nênnhiều tờ báo, chơng trình phát thanh, truyền hình có nội dung xấu nhằm chống phá n-

ớc ta Chúng dùng mọi thủ đoạn: gây nhiễu thông tin, bóp méo, xuyên tạc sự thật,

thậm chí kích động lòng hận thù, gây rối, chia rẽ dân tộc, tôn giáo, nhân danh “ dân chủ , nhân quyền” ” ” hòng phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, phủ nhận thành tựucông cuộc đổi mới, tạo sự hồ nghi về hình ảnh Đất nớc - Con ngời Việt Nam trongcon mắt bạn bè quốc tế và cộng đồng NVNONN

Thực hiện nhiệm vụ: “ Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam

đánh giá, cải tiến, hoàn thiện và nâng cao chất lợng chơng trình truyền hình, truyềnthanh dành cho đồng bào ta ở nớc ngoài phù hợp với tâm lý, tình cảm của đồng bào,

có biện pháp hiệu quả đa chơng trình đến với đông đảo cộng đồng ngời Việt Nam tại

các nớc” [48, tr.164], cùng với các phơng tiện thông tin đối ngoại khác, kênh truyền

hình VTV4 của Đài Truyền hình Việt Nam ra đời nhằm đáp ứng kịp thời việc đa

thông tin một cách chính thống ,“ ” nhanh nhạy, trung thực về mọi mặt đời sống kinh

tế, xã hội của Việt Nam đến với thế giới và NVNONN Qua đó, giúp cho cộng đồnghiểu một cách đầy đủ, chính xác hơn về chủ trơng chính sách của Đảng và Nhà nớc,những thành tựu đã đạt đợc của công cuộc đổi mới trên đất nớc ta

Để nâng cao chất lợng, hiệu quả của VTV4, cần làm tốt công tác nghiên cứu lýluận, tổng kết thực tiễn việc xây dựng, sản xuất chơng trình, khả năng chuyển tảithông tin và khả năng tiếp nhận của khán giả Bởi vậy, chúng tôi chọn và nghiên cứu

đề tài “ Chơng trình truyền hình dành cho ngời Việt Nam ở nớc ngoài ” của ĐàiTruyền hình Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.

Đến nay, đã có Đề án nâng cao chất lợng kênh truyền hình VTV4 của Ban Truyền hình Đối ngoại - Đài THVN; luận văn: Nâng cao hiệu quả chơng trình thời

sự đối ngoại của Đài Truyền hình Việt Nam của tác giả Đào Huy Hoàng, Khoa Báo

chí - Học viện Báo chí và Tuyên truyền đề cập đến các bản tin thời sự bằng tiếng nớcngoài phát trên các kênh VTV1, VTV2 và VTV4 của THVN Ngoài ra, cha có mộtcông trình nào nghiên cứu chuyên biệt về lý luận và thực tiễn chơng trình truyền hìnhdành cho NVNONN

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

- Mục đích của luận văn là nghiên cứu, khảo sát, tổng kết thực tiễn chơng trình

truyền hình dành cho NVNONN của Truyền hình Việt Nam Qua đó rút ra những

-u, nhợc điểm của các chơng trình; đa ra nhận xét, đánh giá mang tính lý luận; đềxuất, kiến nghị những giải pháp về nội dung, hình thức thể hiện và qui trình sản xuấtnhằm nâng cao chất lợng, hiệu quả chơng trình truyền hình phù hợp với đối tợngcông chúng là NVNONN

- Nhiệm vụ nghiên cứu: Khảo sát, tổng hợp, phân tích và đánh giá chất lợng,

hiệu quả của các chơng trình truyền hình dành cho NVNONN trên sóng VTV4, ĐàiTHVN; tiến hành khảo sát nghiên cứu ý kiến khán giả truyền hình là nhữngNVNONN để từ đó chỉ ra đặc điểm tâm lý tiếp nhận của đối tợng công chúng đặcbiệt này; khảo sát hoạt động nghề nghiệp của những ngời tham gia vào quy trình tổchức sản xuất các chơng trình truyền hình dành cho NVNONN; tổng kết, đề xuấtcác giải pháp nâng cao chất lợng chơng trình

- Đối tợng nghiên cứu của luận văn là một số chơng trình truyền hình dành cho

ngời Việt Nam ở nớc ngoài do Ban Truyền hình Đối ngoại - Đài THVN trực tiếpsản xuất hoặc khai thác từ các nguồn, đợc phát trên sóng VTV4; Quy trình tổ chứcsản xuất chơng trình truyền hình dành cho NVNONN

- Phạm vi nghiên cứu là một số chơng trình cơ bản mang tính đặc thù của

VTV4, gồm các chuyên mục : Việt Nam hôm nay; Việt Nam - Đất nớc - Con ngời;Nhìn từ Hà Nội; Con Lạc cháu Hồng; Gặp gỡ khán giả VTV4; Việt Nam qua con

mắt ngời nớc ngoài; Dạy tiếng Việt; Bài hát theo yêu cầu Thời gian khảo sát từtháng 01 năm 2004 đến hết tháng 06 năm 2005.

4 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu.

- Luận văn đợc thực hiện dựa trên cơ sở phơng pháp luận của chủ nghĩa

Mác-Lê nin, t tởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đờng lối của Đảng, Nhà nớc ta; các kiếnthức lý luận báo chí, thống kê, xã hội học…

- Nghiên cứu văn kiện, nghị quyết, chính sách của Đảng và Nhà nớc có liênquan đến công tác báo chí, thông tin đối ngoại và NVNONN; điều tra xã hội học;khảo sát thực tiễn, phỏng vấn, thống kê, tổng hợp, phân tích tài liệu Trong đó phơngpháp đợc sử dụng chủ đạo là tổng hợp và phân tích tài liệu

5 Đóng góp mới về khoa học của đề tài.

- Làm rõ vai trò, vị trí, tầm quan trọng của chơng trình Truyền hình dành choNVNONN phát sóng trên VTV4 của Đài THVN trong hệ thống thông tin đối ngoạicủa nớc ta trong giai đoạn hiện nay

- Khảo sát, phân tích đánh giá thực trạng chất lợng cả về nội dung và hình thứcthể hiện của các chơng trình truyền hình dành cho NVNONN trên VTV4 một cách t-

ơng đối toàn diện, có hệ thống

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng chơng trình truyền hìnhdành cho đối tợng công chúng là NVNONN

6 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài.

- Rút ra những kinh nghiệm thực tiễn và một số vấn đề lý luận nhằm nâng caohiểu biết phục vụ cho công tác chuyên môn

- Làm cơ sở khoa học cho các nhà quản lý trong việc hoạch định những chínhsách và xây dựng qui trình sản xuất phù hợp nhằm nâng cao chất lợng chơng trìnhtruyền hình dành cho NVNONN

- Làm t liệu tham khảo cho các đồng nghiệp và cho sinh viên nghành báo chí vànhững ai quan tâm đến loại hình báo chí truyền hình

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục,luận văn gồm 3 chơng, 7 tiết

Chơng 1 Chủ trơng chính sách của Đảng và Nhà nớc; vai trò, nhiệm vụ của Truyền hình Việt Nam trong công tác thông tin, tuyên truyền

đối với ngời Việt Nam ở nớc ngoài.

1.1 Chủ trơng, chính sách của Đảng và Nhà nớc ta

về ngời Việt Nam ở nớc ngoài.

1.1.1 Một số vấn đề về ngời Việt Nam ở nớc ngoài.

1.1.1.1 Lịch sử hình thành cộng đồng NVNONN

Quá trình hình thành cộng đồng NVNONN gắn liền với lịch sử đấu tranhdựng nớc và giữ nớc của dân tộc Thật khó có thể khẳng định chính xác mốcthời gian và địa điểm những ngời Việt Nam đầu tiên ra nớc ngoài sinh sống.Nhng, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, do nhiều nguyên nhân chủ quan vàkhách quan, từ xa xa đã có ngời Việt Nam ở nớc ngoài “ Một trong những cáimốc về thời điểm ngời Việt Nam có mặt ở nớc ngoài thuộc loại xa mà lịch sửngày nay còn ghi rõ là vào đầu thế kỷ thứ XII, khi hoàng tử thứ hai con vua Lý

Anh Tông là Lý Long Tờng sang Cao Ly tị nạn” [14, tr 19].

Có thể tìm thấy những dấu tích về ngời Việt Nam ở nớc ngoài những giai

đoạn muộn hơn nh ông Nguyễn An, một ngời Việt có tài đã đợc cất nhắc làmquan dới triều Minh của Trung Hoa vì có công xây dựng mới thành Bắc Kinh.Thế kỷ XV đã có nhiều ngời Nhật đến Việt Nam buôn bán Cũng chính ngờiNhật đã đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển các hoạt

động kinh tế ở phố Hiến và Faifo (Hội An) giai đoạn đầu thế kỷ XVII Theoquy luật của quan hệ giao thơng và di dân thì khi các thơng nhân Nhật biết tìm

đến Việt Nam làm ăn tấp nập nh vậy, tất sẽ có những ngời Việt Nam biết đếnNhật sinh sống Giai đoạn này chúa Nguyễn đã gả con gái mình là công chúaNgọc Vạn cho một thơng gia Nhật là Araki Sotaro vào năm 1619 Với tênNhật là Anio, công chúa Ngọc Vạn đã trở thành ngời Việt Nam ở Nhật Bản từthế kỷ thứ XVII

Cùng với lịch sử truyền giáo của các nớc phơng Tây và việc xâm chiếmViệt Nam của thực dân Pháp, thì địa bàn c trú của NVNONN ngày càng đợc

mở rộng Thế kỷ thứ XVIII, một số tín đồ Thiên chúa giáo đã di c từ ViệtNam sang Thái Lan Giai đoạn cuối thế kỷ thứ XIX tới 1954, do chính sáchtăng cờng bóc lột thuộc địa của thực dân Pháp ở Đông dơng và cuộc khángchiến chống Pháp của nhân dân ta, đã có một số lợng lớn ngời Vịêt Nam di c

ra nớc ngoài Địa bàn c trú của họ chủ yếu là các nớc láng giềng nh Trung

Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan Một số sang Pháp và hoặc các xứ thuộc địacủa Pháp nh Tahiti, Niu Di Lân…

Cũng ở cuối thế kỷ XIX đặc biệt là đầu thế kỷ XX, số ngời Việt Nam ranớc ngoài ngày càng tăng Nhiều chí sĩ đã xuất dơng ra nớc ngoài hoạt độngyêu nớc, hởng ứng phong trào Đông du (1904 -1908) Nhà yêu nớc Phan BộiChâu cũng đã hoạt động tại Nhật Bản, Trung Hoa từ 1904 đến 1925 Tăng Bạt

Hổ cũng đã có gần 20 năm hoạt động ở Nhật, Trung Quốc, Thái Lan và Nga.Rồi tên tuổi của các anh hùng liệt sĩ nh Nguyễn Thợng Hiền, Phạm HồngThái cũng đã hi sinh thân mình trên đất khách vì sự nghiệp cách mạng của dântộc

ở các nớc phơng Tây, những năm đầu thế kỷ thứ XX cũng diễn ra nhiều hoạt

động sôi nổi của những ngời Việt Nam yêu nớc Có một số nhân sĩ mà tên tuổi của

họ đã trở thành niềm tự hào của NVNONN nh Phan Chu Trinh (sống tại Pháp từ

1911 đến 1925); Phan Văn Trờng ở Pháp từ đầu thế kỷ đến 1924; Nguyễn An

Ninh ở Pháp từ 1917 đến 1925 Đặc biệt là nhà yêu nớc Nguyễn Tất Thành Năm

1911, từ một ngời thanh niên yêu nớc Nguyễn Tất Thành đã bôn ba, sống và hoạt

động cách mạng trên tất cả các châu lục và trở thành nhà cách mạng vĩ đại của dântộc Việt nam với tên gọi Nguyễn ái Quốc và sau này là lãnh tụ Hồ Chí Minh.Những năm tháng hoạt động ở nớc ngoài và ngay cả khi đã trở thành vị Chủ Tịchnớc, Bác Hồ luôn luôn chú trọng tới công tác vận động kiều bào hớng về cáchmạng, hớng về Tổ quốc

Từ năm 1954 đến năm 1975 là giai đoạn nớc ta bớc vào cuộc đấu tranhchống lại sự xâm lợc của đế quốc Mỹ Hoàn cảnh chiến tranh đã có tác độngmạnh mẽ đến việc di c của ngời Việt Nam ra nớc ngoài Động cơ, mục đích ranớc ngoài của ngời Việt giai đoạn này đa dạng hơn Địa bàn ngời Việt đến

định c giai đoạn này đã mở rộng hơn Ngoài các nớc trong khu vực, ngời Việt

đã đến các nớc châu Âu, Mỹ, Canađa, ốtxtrâylia…

Đáng kể nhất là ở giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ và thời

kỳ đầu đất nớc thống nhất, do sự kích động của các thế lực thù địch và sự baovây cấm vận kinh tế của Mỹ dẫn đến đời sống kinh tế trong nớc gặp nhiều khókhăn Giai đoạn này đã có hàng trăm nghìn ngời Việt Nam di tản ra nớcngoài Chỉ tính từ sau năm 1975 đến đầu những năm 1980 đã có khoảng hơn 1triệu ngời Việt Nam ra nớc ngoài sinh sống, chủ yếu là sang Mỹ, Pháp,Canađa, và một số nớc t bản khác Ngoài số ngời ra nớc ngoài có nguyên nhân

từ sự thất bại của đế quốc Mỹ và Ngụy quyền ở miền Nam Việt Nam, cònphải kể đến số ngời di c do các sự kiện xung đột quân sự ở biên giới phíaBắc, những biến động ở Campuchia và biên giới phía Tây Nam

Cơ chế quan liêu, bao cấp trì trệ kéo dài đã dẫn tới việc nền kinh tế, xãhội nớc ta lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng, đời sống nhân dân gặpnhiều khó khăn Bởi vậy, cho đến những năm đầu của thập niên 90 của thề kỷ

XX, dòng ngời Việt Nam đi ra nớc ngoài vẫn tiếp tục Số ngời này vợt biên

bằng đờng thuỷ (thuyền nhân) đến Hồng Kông, Thái Lan, Malaixia,

Inđônêxia, Philippin, Nhật Bản Cho đến tháng 3 năm 1995 “ vấn đề thuyềnnhân Việt Nam vẫn đang thuộc loại vấn đề nổi cộm trong việc điều chỉnh dân

động khác Trong những năm gần đây, mỗi năm có thêm hàng ngàn công dânViệt Nam sang công tác, du lịch, tìm kiếm cơ hội làm ăn Bởi vậy, hiện số ng-

ời Việt Nam ở nớc ngoài càng tăng ở khu vực này

Trong tiến trình hội nhập quốc tế và khu vực, việc đi lại giữa trong vàngoài nớc của ngời Việt Nam với mục đích khác nhau nh học tập, lao động,kinh doanh, du lịch, đoàn tụ gia đình, hôn nhân ngày càng thuận tiện hơn Nhvậy có nghĩa cả hiện tại và trong tơng lai vẫn sẽ có thêm nhiều ngời Việt Nam

ra sinh sống ở nớc ngoài

Theo thống kê sơ bộ, cộng đồng NVNONN “ hiện có khoảng 2,7 triệu

ng-ời ở gần 90 nớc và vùng lãnh thổ” [46, tr.15] Gần một nửa số ngng-ời Việt Nam

ở nớc ngoài hiện đang làm ăn sinh sống tại Mỹ; 98% tổng số NVNONN sốngtại 21 nớc có đông ngời Việt Nam (trên 10.000 ngời), tập trung tại 5 khu vựcchính Đó là: Bắc Mỹ; Tây-Bắc Âu; Nga và Đông Âu; Đông Dơng- Đông Bắc

á; châu úc Hiện có khoảng từ 70% kiều bào đã có quốc tịch nớc sở tại Bêncạnh đó, thời gian qua hàng trăm nghìn ngời Việt Nam đã ra nớc ngoài lao

động, học tập, đoàn tụ gia đình, hình thành các cộng đồng ngời Việt Nam tạimột số địa bàn mới nh Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Malaysia…

So với các cộng đồng thiểu số khác, cộng đồng ngời Việt Nam ở nớc ngoài

là cộng đồng trẻ, năng động Phần đông bà con hiện ngày càng ổn định cuộcsống và hoà nhập vào xã hội nơi c trú, có vị trí nhất định trong đời sống kinh tế,chính trị xã hội ở nớc sở tại, có tác động ở mức độ khác nhau đến mối quan hệgiữa các nớc đó với Việt Nam Điều đáng quý là dù sống ở bất cứ nơi nào trênthế giới, cộng đồng luôn duy trì mối quan hệ gần gũi với quê hơng, mong muốn

đất nớc phát triển và hội nhập với quốc tế Trừ có một bộ phận đồng bào chahiểu đúng về tình hình đất nớc nên còn có thái độ tiêu cực hoặc dè dặt, thậm chímột số ít ngời đi ngợc lại lợi ích chung của dân tộc

Những số liệu trên đây cho chúng ta thấy tính chất đa dạng, phức tạp của quá trình hình thành cộng đồng ngời Việt Nam ở nớc ngoài Điều kiện, hoàn cảnh chính trị, kinh tế, xã hội của đất nớc trong từng giai đoạn đã tạo

ra cho những ngời Việt Nam đi ra nớc ngoài có những động cơ, mục đích khác nhau Qua tổng hợp, phân tích, chúng tôi thấy: trên cơ sở nguồn gốc phức tạp của các nhóm di c đã hình thành nên cộng đồng NVNONNvới 2,7 triệu ngời sinh sống tại 90 quốc gia trên khắp các châu lục, tập trung tại 21 nớc thuộc 5 khu vực chính là Bắc Mỹ, Tây- Bắc Âu; Nga và Đông Âu; Đông D-

ơng - Đông Bắc á, Châu úc Riêng ở Mỹ hiện có tới một nửa trong tổng số kiều bào ở nớc ngoài Chính sự phức tạp trong lịch sử hình thành đã làm nên tính đa dạng và những đặc thù của cộng đồng NVNONN.

1.1.1.2 Báo chí và nhu cầu thông tin về tình hình đất nớc của cộng đồng.

- Tình hình báo chí ở nớc ngoài và những tác động tới cộng đồng.

Nh đã đề cập ở phần lịch sử hình thành, do nguồn gốc di c phức tạp nêncộng đồng NVNONN có rất nhiều nét khác biệt về đời sống kinh tế, chính trị,

t tởng, văn hóa, sắc tộc, tôn giáo… Điều này đợc thể hiện rõ nét trong lĩnh vựcbáo chí của cộng đồng ngời Việt ở nớc ngoài

Theo số liệu và đánh giá của các cơ quan chức năng thì tình hình báo chícủa ngời Việt và báo chí nớc ngoài tác động tới cộng đồng là hết sức lộn xộn,phức tạp Trên thế giới hiện có tới trên 400 báo, tạp chí; 82 nhà xuất bản để;

có tới 49 đài phát thanh, truyền hình có chơng trình tiếng Việt hoặc chuyênmục bằng tiếng nớc ngoài đề cập tới Việt Nam với mục đích xuyên tạc tìnhhình trong nớc, làm xói mòn niềm tin cuả kiều bào với đất nớc.Trong đó cómột số đài tiêu biểu, có công suất lớn nh VOA (Hoa Kỳ); RFI (Pháp); BBC(Anh); Manila (Philippin) RFA (Châu á tự do) Mới đây nhất, các thế lực thù

địch đã đa vào phát sóng 2 đài phát thanh mới là đài Nhà nớc Đề Ga và đàiVàng Pao để tăng cờng cho các hoạt động tuyên truyền chống phá ta

Trong số 2,7 triệu ngời Việt Nam sinh sống ở nớc ngoài, phần tử chống

đối, đi ngợc lại với lợi ích dân tộc chỉ là một bộ phận rất nhỏ Đa phần lànhững kẻ trong chế độ cũ đã từng cầm súng chống lại nhân dân và ra đi sau sựsụp đổ của chính quyền Sài Gòn và đế quốc Mỹ ngày 30/4/1975 Tuy đã nhiềunăm sống lu vong nhng chúng vẫn luôn ôm lòng hận thù, mang mặc cảm của

kẻ thất bại và tìm mọi cách chống phá Tổ quốc Họ cấu kết với nhau, nhận sựtiếp tay của các thế lực phản động quốc tế và đặc biệt các lực lợng chống đốinày “ tuy ít, nhng họ nắm giữ hầu hết các cơ quan ngôn luận và hệ thốngtruyền thông đại chúng của NVNONN, đặc biệt là tại Bắc Mỹ, Tây Âu,

ốtxtrâylia” [14, tr.157] Theo thống kê, ở ba nớc này đã có tới 60% tổng số

báo chí của những ngời Việt lu vong chống đối Riêng ở Mỹ đã có tới gần 150loại báo, tạp chí Tại Pháp và ở hơn mời nớc thuộc Đông và Tây Âu, số lợngbáo chí này chiếm 35% (Pháp có khoảng 35 loại, Đức hơn 30 và ở Canađa là

20 loại) Có thể nói, chính số ngời này đã và đang ra sức hoạt động chống pháViệt Nam một cách tuyệt vọng

Qua khảo sát cho thấy, báo chí, các phơng tiện truyền thông đại chúngcủa các lực lợng chống đối đã tập trung vào mục tiêu kích động, phá hoạikhối đoàn kết toàn dân, gây hoang mang, dao động đối với cộng đồngNVNONN

Có thể kể tên một số ấn phẩm báo chí, phơng tiện truyền thông của các tổ

chức phản động lu vong ở nớc ngoài, tiêu biểu nh tờ nguyệt san: Làng văn xuất bản ở Tôrôntô, Canađa với chuyên mục Chuyển lửa về quê hơng Nhóm Hợp lu

nằm trong tổ chức vận động dân chủ của Mỹ tác động tới Việt Nam có tạp chí

Hợp lu và Đối thoại với chủ trơng phân hoá, chia rẽ khối đại đoàn kết trong nớc

và trớc hết là giới trí thức, văn nghệ sĩ, ngời hoạt động tôn giáo Tờ Tạp chí Việt Nam mới với lời khẳng định là tiếng nói đối lập với Đảng Cộng sản, Nhà nớc

Việt Nam, kêu gọi độc giả “ hãy can đảm sử dụng quyền dân chủ, chống lại mọi

sự trù dập, đàn áp để hỗ trợ cho sự đổi mới, làm cho Việt Nam giàu đẹp mời lầnhơn” Kêu gọi các nhà lãnh đạo Việt Nam “ chấp nhận sự hiện diện của tiếngnói đối lập ngoài Đảng, để cùng nhau xây dựng một nhà nớc Việt Nam thật sựmới mẻ, giàu mạnh” Cùng mục tiêu chống cộng sản là các tờ nguyệt san

Chứng nhân của Hội văn nghệ sĩ Việt Nam tự do và tờ Kháng chiến của Mặt

trận Quốc gia Thống nhất giải phóng Việt Nam do Hoàng Cơ Minh cầm đầu

Rồi các tờ: Quê mẹ do nhóm của Võ Văn Ái ở Pháp… Nhiều tổ chức phản động

lu vong ở các nớc liên kết với nhau để hoạt động chống phá đất nớc thông quabáo chí Tiêu biểu phải kể đến nhóm chống đối đất nớc ở Hoa Kỳ cùng một số

ngời Việt Nam ở Nga lập nên cái gọi là đài: Tiếng nói tự do phát thanh từ Mạc

T Khoa Rồi các đài phát thanh tiếng Việt nh Regiona của tổ chức Phục hng Việt Nam; đài Diễn đàn dân chủ để tuyên truyền xuyên tạc Việt Nam và thực tế

đời sống của NVNONN

Tuy nhiên, nh đã đề cập, các phần tử chống đối chỉ là một nhóm nhỏ vàcàng điên cuồng chống phá sự nghiệp cách mạng của Đảng và khối đại đoànkết toàn dân, chúng càng bị cô lập, tiếng nói của chúng ngày càng trở nên lạclõng trong cộng đồng NVNONN

Bên cạnh các tờ báo, chơng trình phát thanh truyền hình của các lực lợngphản động có nội dung độc hại còn có những tiếng nói yêu nớc, gắn bó với Tổquốc Nhiều tờ báo của các tổ chức xã hội, đoàn thể là diễn đàn, là nhịp cầu đểNVNONN hớng về đất nớc Tiêu biểu là ở Mátxcơva, nơi tập trung số lợngngời Việt đông đảo nhất so với các thành phố thuộc Liên xô và các nớc Đông

Âu cũ Đại sứ quán Việt Nam đã tổ chức xuất bản tạp chí và tuần tin Đất nớc.

Ngoài việc thông tin tình hình phát triển kinh tế xã hội trong nớc, tạp chí và

tuần tin Đất nớc đã giới thiệu nhiều về tình hình của cộng đồng, dành nhiều

trang giới thiệu các sáng tác văn học nghệ thuật của các tác giả hiện đang

sống và làm việc ở liên bang Nga Ngoài ra còn có tạp chí Ngời bạn đờng, Thông tin và Thời đại…

Ngay ở tại một số nớc có những tổ chức, những phần tử chống phá Tổquốc quyết liệt và dai dẳng nhất nh ở Mỹ, Canađa và ốtxtrâylia vẫn có những

tờ báo, chơng trình phát thanh, truyền hình chuyển tải những nội dung trung

thực về tình hình đất nớc đến cộng đồng ở Canađa, phong trào Việt kiều ớng về Tổ quốc với tờ báo Tiền phong sau đợc đổi tên là Thời sự tiền phong rồi Đất việt và Đất mới ở Pháp có báo Đoàn kết của Hội ngời Việt Nam tại

h-Pháp ở ốtxtrâylia, cộng đồng ngời Việt yêu nớc vẫn luôn hớng về Tổ quốc,

họ đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ nhằm nuôi dỡng bản sắc văn

hóa Việt Nam cho bà con xa xứ Tờ báo Đất nớc ngời Việt nh một tiếng nói

tha thiết của cộng đồng hớng về cội nguồn

Có thể khẳng định rằng, thời gian qua cộng đồng NVNONN đã phải chịu một áp lực thông tin không lành mạnh và thiếu khách quan trung thực của một bộ phận ngời Việt phản động, lu vong cấu kết với các thế lực thù

địch của nớc ngoài Điều đáng nói là thiểu số ngời này lại nắm giữ hầu hết các phơng tiện thông tin báo chí của cộng đồng ở các nớc sở tại Mặc dù đã

có nhiều cố gắng nhng các tờ báo tiến bộ hớng về Tổ quốc của ngời Việt, báo chí thuộc các cơ quan ngoại giao của ta vẫn cha thật sự làm chủ và đáp ứng

đợc nhu cầu về thông tin của cộng đồng NVNONN Bởi vậy tăng cờng thông

tin chính thống về tình hình mọi mặt của đất n“ ” ớc đến cộng đồng NVNONN

là một đòi hỏi cấp thiết đợc đặt ra.

- Báo chí trong nớc với việc đáp ứng nhu cầu thông tin của cộng

đồng NVNONN.

Với thực trạng báo chí tại chỗ phức tạp, lộn xộn và chịu sự chi phối củacác tổ chức phản động lu vong nh đã trình bày ở trên, rõ ràng là 2,7 triệuNVNONN trên khắp các châu lục có nhu cầu đợc lắng nghe những thông tin

“ chính thống” về mọi mặt đời sống chính trị, kinh tế, xã hội từ trong nớc Trao

đổi trực tiếp với nhiều tầng lớp kiều bào về thăm quê hơng; qua những lá thcông chúng gửi về VTV4 và qua phiếu trng cầu ý kiến khán giả mà chúng tôithực hiện đã nói lên nguyện vọng thiết tha ấy của cộng đồng

Do đặc điểm đồng bào di c bao gồm đủ các thành phần, lứa tuổi, trình độ, nênvấn đề hoà nhập với cuộc sống ở đất nớc sở tại là rất khó khăn Ngôn ngữ là một ràocản lớn với một bộ phận NVNONN Nhiều ngời đã định c ở nớc ngoài tới vài chục

năm, nhng khả năng ngôn ngữ vẫn rất hạn chế “ Đến thăm các gia đình ngời Việt

ngụ c ở Cahramatta, nhiều ngời thú nhận: họ xem chơng trình tivi ốtxtrâylia chủ

yếu xem hình ảnh” [14, tr.138] Bởi vậy, nhu cầu tiếp nhận thông tin về thế giới, về

Tổ quốc bằng tiếng Việt trong cộng đồng là rất lớn Đặc biệt là những nguồn thôngtin qua báo chí chính thức của nớc nhà

Trớc nguyện vọng và đòi hỏi đáp ứng về thông tin của cộng đồng, thời gianqua, báo chí trong nớc đã làm đợc những gì? Có thoả mãn đợc nhu cầu thông tincủa cộng đồng ngời Việt Nam xa Tổ quốc hay không?

Từ nhiều năm qua, Đảng, Nhà nớc ta đã đặc biệt quan tâm tới công tác vềNVNONN, trong đó có hoạt động thông tin báo chí Ngày càng có nhiều cơ quanbáo chí tham gia vào công tác thông tin cho kiều bào Đài Truyền hình Việt Nam

có chơng trình VTV4 dành riêng cho cộng đồng NVNONN phủ sóng đến cáckhu vực châu Á, châu Âu, Bắc và Trung Phi, Bắc Mỹ và Tây Bắc ốtxtrâylia.THVN đã hợp tác với Jump TV Canađa đa VTV4 lên mạng Internet và đangnghiên cứu khả năng đa truyền hình qua Internet hoặc hệ thống truyền hình cáp ở

một số nuớc Đài tiếng nói Việt nam có chơng trình phát thanh Dành cho đồng“

bào Việt Nam ở xa Tổ quốc ”

Hiện cả nớc có 21 tờ báo điện tử và hàng chục website chuyên nghành trênmạng Internet cung cấp thông tin cho quốc tế và trong nớc Trong đó, một sốtrang web và báo điện tử có chuyên mục dành riêng cho kiều bào nh báo Nhândân, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Lao động, TTXVN, Đại đoàn kết, Thanh niên,Vietnam net… a nhiều tin bài về các vấn đề có liên quan đến cộng đồng đ

NVNONN Công ty VTC của bộ Bu chính - Viễn thông đang chuẩn bị đa VTV1,

2, 3 lên mạng Internet tốc độ cao Một số tờ báo in, đài phát thanh, truyền hình

đã có chuyên mục về cộng đồng NVNONN Báo Nhân dân hàng ngày và cuối

tuần, trang quốc tế Nhân dân chủ nhật có chuyên mục Con Lạc cháu Hồng và Việt nam trong lòng thế giới.

ủy ban về NVNONN thuộc Bộ Ngoại giao đã phối hợp với các Bộ, Ban,Ngành liên quan chủ động cung cấp thông tin, ấn phẩm văn hoá gồm sách, báo,phim, ảnh cho kiều bào; cử đoàn nghệ thuật đi nớc ngoài biểu diễn phục vụ hoặc kết

hợp phục vụ đồng bào Tạp chí Quê hơng và Quê hơng điện tử của ủy ban là tạp

chí duy nhất ở trong nớc dành riêng cho kiều bào đã có nhiều cải tiến về nội dung vàhình thức thể hiện nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin của cộng đồng Số lần

độc giả truy cập vào trang điện tử của Quê hơng ngày càng tăng, hiện đã lên tới

Đài Truyền hình Việt Nam đã có chơng trình VTV4 làm nhiệm vụ thông tin phục vụ cộng đồng NVNONN Nhờ những nỗ lực này mà báo chí trong nớc đã đáp ứng một phần nhu cầu thông tin phong phú đa dạng của cộng đồng về tình hình trong nớc và quốc tế Thông tin báo chí đã góp phần giúp cộng đồng hiểu đúng tình hình mọi mặt trong nớc, các chủ trơng chính sách, đặc biệt là chính sách đại đoàn kết dân tộc của Đảng, Nhà nớc; động viên kiều bào vợt qua khó khăn, giữ gìn bản sắc văn hóa

đặc biệt là duy trì và bảo tồn tiếng Việt; tạo hiểu biết, lòng tin giữa cộng

đồng ở trong và ngoài nớc; vận động bà con hớng về Tổ quốc, góp phần xây dựng, quê hơng đất nớc.

Tuy nhiên, do khó khăn nhiều mặt: công tác thông tin, văn hoá chỉ“

mới đáp ứng đợc nhu cầu của một bộ phận kiều bào, về cơ bản ta vẫn ch

-a phá đợc sự th-ao túng khống chế củ-a các thế lực phản động trên mặt trận d luận đối với cộng đồng” [6, tr.70] Nhiều cơ quan báo chí cha nắm đợc tình hình của cộng đồng, các đặc điểm tâm lý của đối t ợng nghe

đài, đọc báo, xem truyền hình Điều này đòi hỏi các cơ quan truyền thông đại chúng trong nớc phải chú trọng hơn nữa đến việc nắm bắt đặc

điểm công chúng; chủ động đổi mới, nâng cao chất l ợng nội dung, hình

thức báo chí để thực hiện tốt hơn nhu cầu thông tin của cộng đồng trong tình hình mới

.

1.1.2 Chủ trơng, chính sách của Đảng, Nhà nớc về công tác thông

tin, tuyên truyền đối với NVNONN.

1.1.2.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nớc về công tác thông tin cho NVNONN.

Thông tin đối ngoại là một bộ phận quan trọng trong công tác đối ngoạicủa Đảng, Nhà nớc nhằm làm cho các nớc, ngời nớc ngoài, NVNONN hiểu về

đất nớc, con ngời Việt Nam, đờng lối, chủ trơng chính sách và thành tựu đổimới của ta Trên cơ sở đó, chúng ta tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới,

sự đóng góp của cộng đồng NVNONN cho sự nghiệp xây dựng và bảo về Tổquốc

Xác định tầm quan trọng của lĩnh vực này, Đảng, Nhà nớc ta đã ra nhiềuchỉ thị, nghị quyết nhằm khẳng định vai trò, nhiệm vụ của công tác thông tin

đối ngoại Cụ thể: chỉ thị 11-CT/TW ngày 13/6/1992 của Ban chấp hànhTrung ơng Đảng về “ Đổi mới và tăng cờng công tác thông tin đối ngoại”;Thông báo số 188-TB/TW ngày 29/12/1998 của Ban chấp hành Trung ơngthông báo ý kiến Thờng vụ Bộ Chính trị về công tác thông tin đối ngoại trongtình hình mới

Để thực hiện có hiệu quả chủ trơng này, Trung ơng Đảng đã ra Quyết

định số 16-QĐ/TW về việc thành lập Ban chỉ đạo công tác thông tin đối ngoại

và ban hành Quy chế “ phối hợp chỉ đạo hoạt động công tác thông tin đốingoại” Ngày 26/4/2000, Thủ tớng Chính phủ đã ra chỉ thị về “ tăng cờng quản

lý và đẩy mạnh công tác thông tin đối ngoại ”

Công tác thông tin đối ngoại trên các phơng tiện thông tin đại chúng đợcxác định là một bộ phận cấu thành quan trọng của thông tin đối ngoại, trongcác văn bản, Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và Nhà nớc đều có nội dung chỉ

đạo kịp thời, chặt chẽ các cơ quan báo chí tham gia vào họat động tuyêntruyền có hiệu quả về các chủ trơng, đờng lối của Đảng, Nhà nớc cũng nh tìnhhình phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nớc

Về bản chất, NVNONN là đối tợng của thông tin đối ngoại nên họ có

đầy đủ các đặc điểm của bộ phận đối tợng là ngời nớc ngoài Chính bởi vậy,công tác thông tin cho NVNONN cũng đợc Đảng và Nhà nớc ta xác định làmột nhiệm vụ quan trọng của công tác thông tin đối ngoại, đặc biệt là của cáccơ quan báo chí

NVNONN là một cộng đồng rất đông đảo, có nguồn gốc đa dạng vàphong phú Họ ra nớc ngoài vì nhiều lý do và bằng nhiều con đờng, thời điểmkhác nhau, sống ở nhiều nớc khác nhau Nhng họ có điểm chung, đa phần aicũng hớng về Tổ quốc, nơi có tổ tiên, dòng tộc, quê hơng, gia đình, bè bạn Làngời xa xứ, họ có nhu cầu thông tin về tình hình mọi mặt của đất nớc bởi từtrong cội nguồn, họ vẫn là ngời Việt NVNONN lại có rất đông đảo dâu rể, bàcon, bạn bè là ngời nớc ngoài Đây là một kênh quan trọng và hữu hiệu đểquảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới Vì vậy, khi làm cho họ hiểu đúngtình hình đất nớc, họ sẽ tự tin hơn, mạnh dạn hơn trong quan hệ với nớc sở tại

và trở thành lực lợng thông tin đối ngoại ngay nơi c trú, nơi mà chúng ta vìnhững hạn chế nguồn lực rất khó khăn để vơn tới đợc

Trên quan điểm nhận thức ấy, Nghị quyết 36 đã chỉ đạo, công tác thôngtin cho cộng đồng phải thể hiện và phát huy tinh thần đại đoàn kết dân tộc đã

đợc nêu rõ trong các văn kiện của Đảng, đặc biệt trong nghị quyết Hội nghịTrung ơng 7, khoá IX Theo đó, cơ sở của sự đoàn kết là ý thức dân tộc vàlòng yêu nớc, hớng tới mục tiêu chung là giữ vững độc lập dân tộc và thốngnhất Tổ quốc, làm cho dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và vănminh Xoá bỏ mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử do quá khứ hay thànhphần giai cấp, xây dựng tinh thần cởi mở, tôn trọng, thông cảm, tin cậy lẫnnhau, hớng tới tơng lai

Có thể khẳng định: Đảng, Nhà nớc ta đã rất quan tâm đến công tác thông tin đối ngoại và cho cộng đồng NVNONN Quan điểm chỉ đạo của

Đảng ta là:

- Thông tin, tuyên truyền phải thể hiện đầy đủ các quan điểm lớn của

Đảng và Nhà nớc coi NVNONN là một bộ phận không tách rời và là nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam; phổ biến rộng rãi các chính sách chung cũng nh các chính sách liên quan đến NVNONN.

- Tôn vinh lòng tự hào, tự tôn dân tộc, tình cảm quê hơng cội nguồn của ngời Việt Nam ở xa Tổ quốc, phát huy tinh thần đoàn kết đùm bọc lẫn nhau, phản ánh đầy đủ tâm t tình cảm của NVNONN.

- Giới thiệu mọi mặt đời sống của đất nớc, truyền thống lịch sử văn hoá, văn minh của Việt Nam, quảng bá du lịch, quảng bá tiếng Việt, giáo dục luật pháp, tăng cờng tinh thần hữu nghị, hiểu biết lẫn nhau giữa Việt Nam và Thế giới.

1.1.2.2 Quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà n ớc đối với Truyền hình Việt Nam.

Trong các loại hình báo chí của xã hội hiện đại, truyền hình là một

trong những phơng tiện truyền tải thông tin hữu hiệu nhất Nó đặc biệt phát

huy thế mạnh của mình trong công tác thông tin đối ngoại bởi khả năng vợtqua mọi rào cản của biên giới, lãnh thổ của quốc gia, phủ sóng toàn cầu.

Đảng, Nhà nớc ta luôn coi trọng vai trò, vị trí của truyền hình trong côngtác thông tin tuyên truyền, đặc biệt là tuyên truyền đối ngoại Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 13/6/1992 của Ban Chấp hành Trung ơng Đảng xác định lực l-ợng và phơng thức thông tin đối ngoại đã chỉ rõ, cần phải: “ Nâng cao chất l-ợng chơng trình Truyền hình của Đài Truyền hình Việt Nam, mở rộng việctrao đổi chơng trình và hợp tác với Đài Truyền hình các nớc” Thông báo số188- TB/TW ngày 29/12/1998 của Bộ Chính trị về công tác thông tin đối

ngoại trong tình hình mới cũng xác định: “ Tiếp tục đầu t nâng cao chất lợng

hệ thống thông tấn báo chí, xuất bản quốc gia nh Thông tấn xã Việt Nam, ĐàiTruyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, một số báo và nhà xuất bảnlớn để làm nòng cốt cho công tác thông tin đối ngoại ”

Nghị quyết số 36/NQ-TW ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị về công tác

đối với NVNONN cũng đề cập tới vai trò nhiệm vụ của truyền hình Cụ thểhơn, trong chơng trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 36,cùng với các cơ quan chức năng, Đài Truyền hình Việt Nam có nhiệm vụ: “

Đánh giá, cải tiến hoàn thiện và nâng cao chất lợng chơng trình truyền hình,truyền thanh dành cho đồng bào ta ở nớc ngoài phù hợp với tâm lý, tình cảmcủa đồng bào, có biện pháp hiệu quả đa chơng trình đến đông đảo cộng đồng

ngời Việt Nam tại các nớc ” [45, tr.164].

Ngoài ra, Nghị quyết 36 và chơng trình hành động của Chính phủ cònxác định: Đài truyền hình Việt Nam có nhiệm vụ tham gia triển khai đề án Hỗtrợ việc dạy và học tiếng Việt cho NVNONN

Kết quả nghiên cứu, khảo sát cho thấy, thông tin đối ngoại nói chung

và thông tin tuyên truyền tới cộng đồng NVNONN là một nhiệm vụ quan trọng đặt ra đối với THVN trong giai đoạn hiện nay Đảng, Nhà nớc ta đánh giá cao vai trò, vị trí của THVN trong công tác này, thờng xuyên quan tâm, ban hành những chỉ thị, nghị quyết nhằm tăng cờng và phát huy sức mạnh, u thế của truyền hình trong thời đại toàn cầu hoá, cạnh tranh thông tin gay gắt Vấn đề là ở chỗ làm thế nào để phát huy có hiệu quả thế mạnh của Truyền hình, thực hiện tốt nhiệm vụ thông tin về đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, những thành tựu phát triển của công cuộc đổi mới đất nớc đến với cộng đồng NVNONN; tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh chống những quan điểm sai trái của những thế lực thù địch Đó vừa là nhiệm vụ vừa là mục tiêu của THVN mà cụ thể là VTV4 để xứng đáng với vai trò của một chơng trình

Truyền hình quốc gia trong lĩnh vực thông tin đối ngoại, xứng đáng với niềm tin tởng của Đảng, Nhà nớc và sự mong đợi của công chúng.

1.2 Vai trò và nhiệm vụ của Truyền hình Việt Nam trong công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại.

1.2.1 VTV4 - Chơng trình truyền hình dành cho cộng đồng NVNONN.

- Một số khái niệm cơ bản về Báo chí và Truyền hình.

Hiện nay, có nhiều cách hiểu về báo chí nhng đều có sự thống nhất ở một

số tiêu chí: “ Báo chí đợc dùng để chỉ các kênh truyền thông đại chúng chuyênphản ánh các sự kiện và vấn đề thời sự, xuất bản định kỳ đều đặn Do đó, báochí nói chung đợc hiểu bao gồm báo chí in ấn, báo phát thanh, báo chí truyền

hình và các loại báo chí điện tử khác” [29, tr.51] “ Báo chí là một hình thái ý thức -xã hội, lấy hiện thực khách quan làm đối tợng để phản ánh “ [11, tr.7].

“ Báo chí là một hiện tợng đa nghĩa, phức tạp “ [36, tr.13]

Khái niệm về loại hình báo chí truyền hình về thực chất là sự mở rộng và

phát triển khái niệm báo chí Theo từ điển tiếng Việt, Truyền hình đợc hiểu

là: “ truyền hình ảnh, thờng đồng thời có cả âm thanh đi xa bằng radio hoặcbằng đờng giây Truyền hình tại chỗ trận bóng đá Vô tuyến truyền hình Đài

Truyền hình [ 51, tr.1017] Chơng trình: “ Toàn bộ nội dung những dự kiến

hoạt động theo một trình tự nhất định và trong một thời gian nhất định, nêu

một cách vắn tắt” [51, tr.186].

Từ những khái niệm nêu trên về báo chí và truyền hình, chúng tôi đa ra

nhận xét khái quát về truyền hình nh sau: Truyền hình là một kênh truyền thông, một loại hình báo chí điện tử hiện đại mà đặc trng cơ bản của nó là sử dụng hình ảnh và âm thanh một cách trung thực, sinh động thông qua kỹ thuật truyền dẫn phát sóng để chuyển tải thông điệp đến công chúng bằng cách tác

động đến thị giác và thính giác của đối tợng tiếp nhận

Do những thế mạnh đợc tạo bởi sự phát triển của khoa học, công nghệ,tính trực tiếp, trung thực, mới mẻ và sinh động của thông tin nên trong xã hộihiện đại, truyền hình đợc đông đảo công chúng đón nhận và trở thành mộtloại hình báo chí có u thế trong hệ thống truyền thông đại chúng

1.2.1.1 Khái quát sự ra đời của chơng trình VTV4.

Ngày 7 tháng 9 năm 1970, ngày phát sóng Chơng trình Truyền hình đầutiên đã trở thành ngày truyền thống của Truyền hình Việt Nam Trong suốt 35năm qua, thông tin đối ngoại luôn có một vai trò và vị trí đặc biệt trong hoạt

động của Đài THVN Mốc lịch sử đầu tiên của hoạt động thông tin đối ngoại

là ngày 4/1/1968, Phó Thủ tớng Lê Thanh Nghị đã ký quyết định thành lập ởng phim vô tuyến truyền hình Từ xởng phim này, nhiều tin tức, phóng sựphim tài liệu 16 ly đã đợc sản xuất và gửi phát sóng trên các kênh truyền hình

x-của một số nớc Những thông tin này đã góp phần giúp cho thế giới hiểu rõhơn về cuộc chiến tranh chính nghĩa của nhân dân ta, từ đó tranh thủ đợc sự

đồng tình, ủng hộ của d luận tiến bộ trên thế giới

Năm 1980, Liên Xô giúp ta xây dựng đài vệ tinh mặt đất Hoa Sen Đây là

điều kiện về kỹ thuật để Đài THVN tham gia vào việc trao đổi chơng trìnhgiữa các thành viên tổ chức phát thanh, truyền hình á- Âu (OIRT) mỗi tuầnmột lần trong khuôn khổ chơng trình Intervision - D (IVN- D) Khi đất nớcthống nhất, vào cuối thập kỷ 80, Đài THVN đã tăng cờng trao đổi tin tức, ch-

ơng trình với các hãng truyền hình nớc ngoài Trong đó có một số hãng truyềnhình có uy tín và phạm vi ảnh hởng toàn cầu nh CNN (Mỹ), Roitơ (Anh), CFI(Pháp)… Cũng trong giai đoạn này, Đài THVN đã thành lập Phòng trao đổi tintức chơng trình thuộc Ban biên tập thời sự

Chính sách mở cửa, đổi mới, sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của tất cảcác nớc trong cộng đồng thế giới là sức hút để ngày càng có nhiều ngời nớcngoài đến học tập, làm ăn, sinh sống ở Việt Nam Để đáp ứng nhu cầu thôngtin cho đối tợng này, vào nửa đầu thập niên 90, Đài THVN đã thành lập thêmhai phòng biên tập Tiếng Anh và Tiếng Pháp thuộc Ban biên tập các vấn đềquốc tế

Những năm cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, tình hình thế giới cónhiều biến động mạnh mẽ Trong nớc, từ bao cấp nớc ta chuyển sang thựchiện cơ chế kinh tế thị trờng định hớng XHCN Thành tựu của công cuộc đổimới đã tạo đà cho quan hệ quốc tế của nớc ta không ngừng phát triển Thực tế

đã đặt ra cho công tác thông tin đối ngoại nói chung và của THVN nói riêngnhững đòi hỏi mới Nhiệm vụ của THVN lúc này là đa hình ảnh Việt Nam đổimới, phát triển, muốn làm bạn với các dân tộc trong cộng đồng quốc tế đếnvới thế giới và NVNONN Đồng thời, lên tiếng đấu tranh bác bỏ và giải toảnhững d luận sai trái, thiếu thiện chí của các thế lực thù địch Trớc những đòihỏi cấp bách của thực tiễn nh vậy, kênh VTV4 ra đời: “ Để phục vụ cộng đồngngời Việt Nam ở nớc ngoài và khán giả nớc ngoài, từ 1/1/1995, Đài Truyềnhình Việt Nam phát sóng chơng trình đối ngoại (VTV4) phủ sóng qua vệ tinhStaionnar - 13 của hệ thống Intersputnik Các khu vực có thể thu đợc là Châu

Âu, châu Á, Trung Cận Đông Thời gian phát sóng hàng ngày từ 21 giờ 45 đến

22 giờ 45 (giờ Hà Nội)” [18 tr.115].

Sau một thời gian phát thử nghiệm, đến tháng 2/1998, VTV4 đã đã phủsóng tại Châu á và Châu Âu 2 giờ/ngày với băng tần C Năm 1999, với băngtần C và KU, VTV4 nâng thời lợng lên 4 giờ/ngày Năm 2000 sử dụng băngtần KU phủ sóng tại Bắc Mỹ và Caribê 4 giờ/ngày Từ năm 2002 chơng trình

VTV4 nâng thời lợng phát sóng lên 8 giờ/ngày Qua các vệ tinh MEASAT1,THAICOM3, TELSTAR5, HOTBIRD3.

Thực tế đã khẳng định hiệu quả của VTV4 trong công tác thông tin đốingoại và vận động cộng đồng NVNONN Trên cơ sở đó, ngày 7/2/2002, Thủtớng Chính Phủ đã ký quyết định số 29/2002/QĐ-TTg chính thức thành lậpBan Truyền hình Đối ngoại trực thuộc Đài THVN Quyết định 233/QĐ -THVN của Tổng giám đốc Đài THVN đã quy định: Ban Truyền hình Đốingoại có chức năng sản xuất, khai thác các chơng trình Truyền hình để pháttrên kênh đối ngoại đáp ứng yêu cầu thông tin, nhu cầu hởng thụ văn hoá tinhthần của cộng đồng NVNONN và bạn bè quốc tế - những ngời quan tâm đếnViệt Nam

Tuy còn nhiều hạn chế, nhng việc phát sóng chơng trình truyền hìnhquốc gia bằng tiếng Việt đến nơi kiều bào ta sinh sống là một tín hiệu vui mừng

đối với cộng đồng Các chơng trình của VTV4 dẫu còn sơ khai cũng đã laythức trái tim của nhiều ngời Việt Nam xa xứ, hớng họ về với Tổ quốc Đợc xemchơng trình truyền hình của Tổ quốc, nhiều kiều bào đã gửi th bày tỏ tình cảm

và ý kiến của mình về chơng trình Đây là nguồn động viên to lớn với nhữngngời làm truyền hình VTV4 Th của Nguyễn Hồng Nhung gửi về từ Bu-đa-pét,

Hung ga ri là một trong rất nhiều những lá th nh thế: Tôi có cảm giác những“

chơng trình truyền hình phát đi từ đất nớc của tôi giống nh một ngời mẹ nghèo,

cứ phải chắt chiu, dành dụm, nhịn ăn từng hạt cơm, miếng rau để chia đều cho

lũ con đông háu đói Có lẽ mẹ Việt Nam hiểu chúng tôi, lũ con xa nhà mong mỏi từng hình ảnh, từng kỷ niệm, từng phút sống của quê hơng - nên cố gắng mỗi tối cho chúng tôi đợc xem, đợc sống lại những cảm giác đợc ở nhà mình, đ-

ợc nghe tiếng ngời mình và đợc cảm thấy mình là dân Việt, tuy còn nghèo mà sức sống vẫn mãnh liệt xiết bao! ”

Hiện nay, chơng trình VTV4 đã phát sóng 24/24 giờ mỗi ngày; phủ sóng

hầu hết các khu vực có kiều bào ta đang sinh sống ở châu Á, châu Âu, châuPhi, khu vực Bắc Mỹ - Canađa và một phần Tây bắc ốtxtrâylia Ngoài việcphát sóng, VTV4 còn cung cấp nhiều chơng trình truyền hình gới thiệu vềViệt Nam cho các hãng truyền hình Scholar và CNN của Mỹ, Jump TV củaCanađa, KBS của Hàn Quốc, NHK của Nhật Bản, Truyền hình Nga…

Việc cho ra đời chơng trình VTV4 phát sóng ra nớc ngoài đã khẳng định

sự quan tâm và chủ trơng đúng đắn của Đảng và Nhà nớc ta đối với công tác thông tin đối ngoại, đặc biệt là cung cấp thông tin một cách đầy đủ, trung thực, nhanh nhạy về tình hình của đất nớc đến với cộng đồng NVNONN Đồng thời, VTV4 cũng thờng xuyên ghi nhận, phản ánh tâm t, tình cảm, nguyện vọng của

kiều bào trên khắp thế giới làm cơ sở cho Đảng, Nhà nớc ta có những quyết sách phù hợp trong công tác vận động tập hợp kiều bào VTV4 còn đóng góp tích cực vào cuộc đấu tranh chống lại những luận điệu xuyên tạc của các thế lực phản động đang nhằm vào chống phá Việt Nam.

1.2.1.2 Khán giả của VTV4 - đối tợng công chúng đặc biệt

Là kênh truyền hình đối ngoại nên đối tợng của chơng trình VTV4 đợc

xác định: Thứ nhất là ngời nớc ngoài (bao gồm cả ngời nớc ngoài làm ăn, sinh sống, học tập và đến du lịch ở Việt Nam) với các chơng trình bản tin bằng tiếng Anh, tiếng Pháp Đối tợng thứ hai là cộng đồng NVNONN với các ch-

ơng trình tiếng Việt, các chơng trình có phụ đề Đây là đối tợng công chúng

có số lợng đông đảo nhất mà VTV4 cần hớng tới Ông Vũ Văn Hiến, TổngGiám đốc Đài THVN cũng đã khẳng định: “ Trong tình hình hiện nay, kênh

truyền hình VTV4 chủ yếu hớng tới cộng đồng kiều bào ta ở nớc ngoài” [7, tr 75].

“ Cây có cội, nớc có nguồn” Thực tế là, trong số hơn 2,7 triệuNVNONN, trừ một số ít ngời cố tình quay lng lại với Tổ quốc còn đại đa số

đồng bào dù ở chân trời góc bể nào vẫn luôn hớng về quê hơng với nỗi niềm

đau đáu: Chiều chiều ra đứng ngõ sau, Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều“ ”(Ca dao) Bởi, trong sâu thẳm tâm hồn của mỗi ngời con xa xứ vẫn là nỗi nhớthơng da diết từng con đờng, góc phố, cây đa, bến nớc, mái đình, những câu

hò, điệu lý Và, VTV4 là nhịp cầu giúp những ngời Việt Nam xa xứ gần gũi,gắn bó hơn với quê hơng xứ sở của mình

Tìm hiểu cộng đồng NVNONN, chúng ta thấy nổi lên một số đặc điểm

So với cộng đồng kiều dân khác, cộng đồng NVNONN là một cộng đồng tơng

đối trẻ, mới phát triển rõ nét từ những năm cuối thập kỷ 70 Và cũng từ nhữngnăm này, cộng đồng phát triển theo xu hớng định c lâu dài và hội nhập dầnvào xã hội nơi c trú Hiện, theo thống kê sơ bộ có tới 80% trong tổng sốNVNONN sống tại các nớc công nghiệp phát triển Các nớc tập trung đôngngời Việt Nam nhất là: Mỹ 1,3 triệu ngời; Pháp 300 ngàn ngời; ốtxtrâylia 250

ngàn ngời, Canađa 200 ngàn ngời, Đức 100 ngàn ngời.

Sinh sống ở các nớc công nghiệp phát triển nhng do hoàn cảnh và điềukiện di c nên cộng đồng NVNONN hiện rất đa dạng về tầng lớp xã hội, nghềnghiệp, tôn giáo, dân tộc, thế hệ và các xu hớng chính trị khác nhau

Do là một cộng đồng trẻ, nên tiềm lực kinh tế của cộng đồng ngời Việt sovới các cộng đồng kiều dân các trên thế giới không phải là lớn Theo báo chínớc ngoài, thu nhập hàng năm của kiều bào ớc tính khoảng từ 25-30 tỷ USD.Trong cộng đồng không có nhà tài phiệt về tài chính và ngân hàng, ngời có số

vốn lớn không nhiều, đa số ở mức vừa và nhỏ, chủ yếu tích luỹ qua quá trìnhlàm công hoặc kinh doanh nhỏ nhng cần mẫn và tiết kiệm.

Nếu tiềm năng về kinh tế của cộng đồng NVNONN còn khiêm tốn, thìtiềm năng về chất xám của kiều bào lại là rất đáng kể Theo ớc tính có tới 300ngàn ngời trong cộng đồng có trình độ từ đại học trở lên hoặc lao động có taynghề cao Giáo s Trần Văn Giàu cũng đã đánh giá vấn đề này dới góc độ lịch

sử khi ông so sánh kiều bào ta với ngời Trung Quốc Ông cho rằng:

Nếu ngời Trung Quốc từ xa xa đã chú trọng đến kinh tế “ Phi thơng bất

phú” thì “ NgờiViệt Nam coi thờng thơng nhân con buôn “ Sĩ nông công- thơng” mới là quan niệm của ngời Việt Nam Ngời Việt Namkhông có sở trờng thơng mại, coi khinh buôn bán, trọng trí tuệ Đi ra n-

-ớc ngoài, sống ở đâu cũng học rất dữ, học rất giỏi Tất nhiên cũng cóngời làm thuê, làm mớn nhng nói chung ai cũng muốn làm trí thức, làm

“ sĩ” Cho nên, thế mạnh của NVNONN trớc hết là về chất xám chứ cha

phải là kinh tế [14, tr.50]

Cũng theo khảo sát của các cơ quan chức năng, đội ngũ trí thứcNVNONN đợc đào tạo khá chính quy và đợc tiếp cận, cập nhật với nhữngthành tựu mới nhất của khoa học công nghệ cũng nh khoa học xã hội, quản lý

và kinh doanh Chỉ số học vấn đại học và trên đại học của ngời Việt Nam tạicác nớc phát triển ở mức trung bình của ngời dân sở tại

ở nhiều nớc, ngời Việt Nam sống tập trung thành những cộng đồng lớn

nh ở Mỹ, Pháp, ốtxtrâylia, Canađa, Lào, Thái lan, Campuchia Đây là nhữngmôi trờng thuận lợi để NVNONN tổ chức sinh hoạt cộng đồng nh các lễ hộitruyền thống, duy trì ngôn ngữ tiếng Việt nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dântộc Việt nam

Trên cơ sở những đặc điểm hình thành của cộng đồng, chúng tôi xếpNVNONN, đối tợng công chúng chủ yếu của kênh truyền hình VTV4 thànhnhững nhóm sau:

Nhóm đối tợng thứ nhất là: những ngời Việt Nam sống xa Tổ quốc trớc

năm 1954 Đây là số ngời ra đi trong hoàn cảnh lịch sử của đất nớc có chiếntranh hoặc vì lý do hoàn cảnh kinh tế của từng cá nhân, gia đình Số ngời nàysống chủ yếu ở các nớc: Thái lan, Lào, Campuchia, Pháp và đã hình thành ba,bốn thế hệ gồm ông-bà, cha-mẹ, con và cháu sinh sống ở nớc ngoài Đa phần thế

hệ con, cháu ít nghe nói đợc tiếng Việt, thậm chí là không biết tiếng Việt Nhóm

đối tợng thứ hai là những ngời Việt Nam ra nớc ngoài sau những biến động lịch

sử năm 1975 ở miền Nam Số ngời này bao gồm diện “ di tản” mà thành phần lànhững ngời gắn bó với Mỹ - Ngụy và một bộ phận “ vợt biên” rời bỏ đất nớc khi

nền kinh tế xã hội Việt Nam khó khăn nhất (1978-1982) và một bộ phận ra nớc

ngoài định c theo các chơng trình đoàn tụ gia đình (H.O) Nhóm cộng đồng ngời Việt thứ ba hình thành ở nớc ngoài là hàng chục vạn ngời đi lao động, học tập tại

Liên Xô (cũ) và các nớc Đông Âu Sau khi hệ thống XHCN ở các nớc này sụp

đổ, họ vẫn tiếp tục ở lại làm ăn, sinh sống Nhóm thứ t là hàng chục ngàn lao

động xuất khẩu của Việt Nam ở nhiều nớc mà hiện nay chủ yếu là ở các nớcchâu Á nh Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia…

Do những nguyên nhân, hoàn cảnh ra đi khác nhau này đã tạo nên một cộng

đồng NVNONN phong phú, đa dạng về rất nhiều phơng diện Đây là điểm khácbiệt khá điển hình so với nhiều cộng đồng kiều dân khác Trong số những ngờiViệt Nam định c ở nớc ngoài có: “ Không ít ngời vẫn còn mặc cảm với quá khứ

“ vợt biên”, thành kiến nặng nề hoặc thiếu hiểu biết về chế độ mới, một ít còn

mang trong mình t tởng hận thù cách mạng” [5, tr.21]

Đây chính là đặc điểm lớn nhất cần phải đợc nghiên cứu về cộng đồng vớitính cách là đối tợng công chúng đặc biệt của VTV4 Bởi chính đặc điểm này đãtạo nên thái độ và tâm lý tiếp nhận chơng trình của từng nhóm công chúng Điềunày đợc thể hiện: những kiều bào có mong muốn đợc trở về đóng góp công sứcxây dựng quê hơng, họ luôn quan tâm theo dõi tìm hiểu thông tin về Tổ quốcqua chơng trình truyền hình VTV4 Bên cạnh đó, cũng còn không ít ngời do mặccảm quá khứ nên cha lần nào về nớc và vẫn giữ trong mình hình ảnh một đất nớcViệt Nam nghèo khó hoặc trì trệ, ảm đạm Thêm vào đó là sự tác động của báochí và các đài phát thanh, truyền hình có quan điểm chống đối đã bóp méo,xuyên tạc thông tin về đất nớc nên bộ phận kiều bào này luôn có thái độ ngờ vựcvới thông tin mà chơng trình đa ra

Tuy nhiên, đại đa số NVNONN dẫu sống xa Tổ quốc nhng vẫn luôn tự hào,

tự tôn dân tộc Những năm gần đây, thái độ chính trị trong cộng đồng đối với đấtnớc đã có nhiều chuyển biến tích cực Số những ngời thờ ơ, quay lng lại với đấtnớc đã giảm dần Hằng năm, lợng kiều bào về thăm quê hơng ngày một đônghơn Họ không khỏi ngạc nhiên và vui mừng trớc sự đổi thay mạnh mẽ của đấtnớc Qua họ, ngày càng có nhiều NVNONN hoan nghênh, công khai bày tỏ lòngtin tởng vào công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xớng, lãnh đạo và mong muốn

đóng góp sức mình vào sự nghiệp chung của cả dân tộc

Trong số hàng chục vạn kiều bào về nớc hôm nay, nhiều ngời từng một thời

có lập trờng quan điểm không đồng nhất, thậm chí từng đứng bên kia chiếntuyến chống lại lợi ích dân tộc Sự trở về của họ là bằng chứng thuyết phục

đối với cộng đồng về tinh thần hoà giải, hoà hợp dân tộc, khép lại quá khứhớng tới tơng lai của Đảng, Nhà nớc và nhân dân ta Nhiều nhân vật nh

Nguyễn Cao Kỳ, Thiền s Thích Nhất Hạnh, nhạc sĩ Phạm Duy… , đã trở về

Tổ quốc sau bao nhiêu năm phiêu bạt xứ ng ời Cảm nhận đợc sự bao dungcủa nhân dân, của Tổ quốc; chứng kiến những đổi thay lớn lao trên mảnh

đất quê hơng, họ đã cởi mở bộc bạch tâm t của mình Nguyễn Cao Kỳ đãtrả lời phỏng vấn Đài tiếng nói Hoa Kỳ rằng, chuyến về thăm quê h ơng saugần 30 năm xa cách của ông là để thực hiện điều mà ông đã nói với cộng

đồng ngời Việt ở nớc ngoài là: hãy quên đi thù hận để tiến tới hoà giải vànên làm điều gì đó giúp ích cho quê hơng Ông mong muốn: “ Tôi muốn bớcbớc đầu tiên của cây cầu bắc giữa những ngời hải ngoại với những ngờitrong nớc, cây cầu đại đoàn kết dân tộc”

Còn thiền s Thích Nhất Hạnh đã nói về những suy nghĩ của mình saugần 40 năm xa Tổ quốc: “ Đất nớc mình đang đổi mới Việc nhà nớc chophép tôi về, cho phép sách tôi đợc in tại Việt Nam là tôi rất mừng và làmcho quốc tế rất mừng Điều này cũng chứng minh cho chính sách mở cửacủa Việt nam” Trả lời báo chí rằng thông điệp ông mang theo khi trở về

Tổ quốc là gì, ông đã nói: “ Có thể thông điệp đó không phải bằng lời, màbằng tình ngời Đó là đợc ngồi với nhau, giúp nhau phục vụ tốt đẹp hơn cho

đất nớc” Ông cũng nói: “ Khi ra đi, tôi nh là một tế bào tách khỏi cơ thể, đó

là tế bào sống khô, nhng tôi mang theo trái tim đất nớc Bây giờ tôi trở vềkhông với t cách một tế bào nữa, mà là nguyên một cơ thể”

Phân tích sâu sắc và toàn diện thực trạng đời sống, tình cảm của kiều bào ta ở nớc ngoài để tìm ra những đặc điểm cơ bản về tâm lý, thái độ tiếp nhận thông tin của họ là công việc cần thiết Đây là cơ sở khách quan, khoa học để các cơ quan quản lý; những ngời làm truyền hình xây dựng những tiêu chí phù hợp để không ngừng nâng cao chất l ợng, hiệu quả thông tin, tuyên truyền của chơng trình truyền hình dành cho cộng đồng NVNONN.

1.2.2 VTV4 trong hệ thống các chơng trình của Đài THVN

Ngày 20/8/2003, Chính phủ đã ra Nghị định số 96/2003/NĐ-CP quy định

chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Đài Truyền hình ViệtNam, trong đó Ban Truyền hình Đối ngoại đợc quy định là một trong các tổchức sản xuất chơng trình thuộc Đài THVN

Theo Quyết định số 1139/ QĐ-THVN ngày 11/11/2003 của Tổng giám

đốc Đài THVN: Ban Truyền hình Đối ngoại là đơn vị sự nghiệp thuộc ĐàiTHVN, có chức năng sản xuất, khai thác các chơng trình truyền hình để pháttrên kênh truyền hình đối ngoại và các kênh truyền hình khác của Đài THVN,

cung cấp cho các Đài Truyền hình nớc ngoài theo chỉ đạo của Tổng Giám đốc,trên cơ sở đờng lối, chủ trơng của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nớc.Ban Truyền hình đối ngoại có nhiệm vụ, quyền hạn: xây dựng kế hoạch côngtác hằng năm và dài hạn, trong đó có kế hoạch về định hớng tuyên truyền, sảnxuất và khai thác các thể loại chơng trình truyền hình tuyên truyền đối ngoại và

tổ chức thực hiện kế hoạch đã đợc phê duyệt; đạo diễn, sắp xếp, bố trí chơngtrình phát sóng trên kênh truyền hình đối ngoại (VTV4)

Mỗi tờ báo, chơng trình phát thanh, truyền hình đều có tôn chỉ, mục đích

và phục vụ đối tợng công chúng chuyên biệt Nghiên cứu những yếu tố nàykhông chỉ giúp xác định vai trò, nhiệm vụ của các cơ quan báo chí mà còn gópphần nâng cao chất lợng, hiệu quả thông tin tuyên truyền Trên cơ sở chứcnăng, nhiệm vụ, qua khảo sát thực tiễn, chúng tôi xác định vị trí, vai trò vànhiệm vụ của VTV4 trong hệ thống các chơng trình của Đài THVN nh sau:

1.2.2.1 VTV4 có vai trò quan trọng trong công tác thông tin tuyên truyền chủ trơng, chính sách của Đảng, Nhà nớc ta đến với cộng đồng NVNONN.

Hiện nay VTV4 đã phủ sóng tới hầu hết các khu vực có kiều bào ta sinhsống ở châu Á, châu Âu, châu Phi, khu vực Bắc Mỹ - Canađa và một phần Tâybắc ốtxtrâylia Với thời lợng 8 giờ phát mới và phát lại liên tục 24/24 giờ mỗingày, có thể nói VTV4 đã đáp ứng một phần rất quan trọng nhu cầu thông tin vềtình hình mọi mặt của đất nớc đến với cộng đồng NVNONN trên khắp thế giới.Với khả năng chuyển tải thông tin trực tiếp, không hạn chế bởi rào cảnbiên giới,VTV4 có vai trò rất lớn trong việc tuyên truyền đờng lối, chính sáchcủa Đảng, Nhà nớc đến với cộng đồng kiều bào trên một cách nhanh nhất, tíchcực nhất Qua thông tin trên VTV4, cộng đồng kiều bào hiểu rõ ràng, đầy đủ,chân thực chủ trơng đờng lối của Đảng về tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế,văn hoá, xã hội cũng nh những chính sách pháp luật liên quan trực tiếp đếncộng đồng và thân nhân của kiều bào ở trong nớc Thời gian qua, bằng hoạt

động thông tin, tuyên truyền, VTV4 đã đóng góp hữu hiệu vào công tác vận

động, tập hợp kiều bào hớng về Tổ quốc

Những năm qua do tiếp nhận đợc khá đầy đủ thông tin về đất nớc và tintởng vào chính sách đại đoàn kết, hoà hợp, hoà giải dân tộc, rất nhiều bà conkiều bào đã về với Tổ quốc của mình Năm 2004, số kiều bào về nớc đã tănglên 426.780 ngời Theo số liệu của UBVNVNONN, lợng kiều hối kiều bào gửi

về giúp đỡ thân nhân đã tăng đáng kể hằng năm, hiện lên tới 3 tỷ đô la Mỹ Vềkinh tế, kể từ năm 1988 đến hết năm 2004, có 1630 dự án của NVNONN đầu

t về nớc với tổng số vốn đăng ký đạt 630 triệu đô la Mỹ và 3500 tỷ đồng Việt

Nam Trong các cuộc vận động xã hội với mục đích từ thiện, nhân đạo nhquyên góp ủng hộ đồng bào bão lụt, thiên tai; nạn nhân chất độc màu da camv.v… kiều bào ở các nớc đã tham gia ủng hộ tích cực với tinh thần “ tơng thân,tơng ái” Trên các lĩnh vực văn hoá, khoa học, xã hội, ngày càng có nhiều tríthức, nghệ sĩ trở về nớc tham gia đóng góp trí tuệ, tài năng của mình vào sựnghiệp xây dựng và phát triển đất nớc.

Thực tế chứng minh, với u thế của loại hình báo chí hiện đại, thời gian qua VTV4 đã khẳng định vai trò không thể thiếu của kênh truyền hình quốc gia trên mặt trận t tởng và công tác thông tin đối ngoại Cùng với các báo, tạp chí, chơng trình phát thanh, các trang web điện tử chuyên về thông tin đối ngoại, VTV4 đã trở thành lực lợng chủ đạo trong việc tuyên truyền đờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nớc ta tới 2,7 triệu ngời Việt Nam đang làm ăn, sinh sống ở nớc ngoài.

1.2.2.2 VTV4 giới thiệu hình ảnh đất nớc, con ngời Việt Nam ra thế giới một cách đặc sắc nhất.

Trong các chơng trình hằng ngày của VTV4, ngoài các bản tin cập nhậtnhững thông tin đảm bảo tính thời sự, cộng đồng NVNONN còn đợc xemmột số lợng đáng kể những thông tin sâu sắc về những đổi thay của quê hơngqua các chuyên đề về kinh tế, văn hoá, xã hội, văn học, nghệ thuật, âm nhạc,phim truyện v.v… ợc chắt lọc từ các kênh truyền hình trong nớc Có thể nói, đvới đặc điểm chuyển tải thông tin bằng hình ảnh, âm thanh sống động, truyềnhình thực sự có thế mạnh trong việc đa hình ảnh đất nớc, con ngời và nền vănhoá Việt Nam tới bạn bè quốc tế và cộng đồng NVNONN một cách đặc sắc

Ngời ta vẫn nói: Trăm nghe không bằng một thấy“ ” Xem truyền hình, côngchúng mà ở đây là đối tợng công chúng đặc biệt - những ngời con xa xứ vừa đ-

ợc nghe vừa đợc thấy lại những gì gần gũi, gắn bó máu thịt với mình và cả

những đổi thay lớn lao trên quê hơng, xứ sở Hình ảnh những miền quê Việtbình dị, ấm áp ấy qua mỗi chơng trình truyền hình đã lay thức trong mỗi conngời xa quê nỗi nhớ thơng gắn bó với cội nguồn Khi nói về vai trò của kênhtruyền hình dành cho NVNONN, Bộ trởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Dy Niên đãnhấn mạnh: “ Các cơ quan đại diện hết sức phấn khởi là hiện nay VTV4 củachúng ta đã phủ sóng phần lớn những khu vực quan trọng của kiều bào, cho nênkhông chỉ những thông tin về đờng lối chính sách của Nhà nớc ta mà cả nhữngthông tin liên quan đến thành quả của công cuộc đổi mới và những hình ảnh vềquê hơng, đất nớc, về văn hóa, văn nghệ… đã đáp ứng đợc nhu cầu của bà con

ở bên ngoài Điều đó làm cho bà con hiểu đúng về Tổ quốc Những đóng góp

đó đã tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan đại diện làm tốt hơn công tác đối

với ngời Việt ở nớc ngoài” [27].

Kết quả phân tích số liệu điều tra của chúng tôi cho thấy, có tới 80,5%

số khán giả là NVNONN đã thờng xuyên xem các chơng trình của VTV4 (Xem phụ lục- Bảng 1) Các chuyên mục giới thiệu về đất nớc, con ngời Việt Nam cũng có số lợng lớn khán giả kiều bào quan tâm Chuyên mục Việt Nam

- Đất nớc - Con ngời có 70,7% số ngời đợc hỏi yêu thích Với chuyên mục Việt Nam qua con mắt ngời nớc ngoài tỷ lệ này là 61,9% (Bảng 9) Nh vậy, có thể nói rằng với u thế của mình bớc đầu VTV4 đã làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền, giới thiệu hình ảnh Việt Nam giàu truyền thống lịch sử, văn hóa nhng cũng năng động, đổi mới thân thiện và đầy tiềm năng đến với một bộ phận bạn bè quốc tế và cộng đồng NVNONN Trong rất nhiều yếu tố để tạo nên sự thu hút khách nớc ngoài đến du lịch Việt Nam những năm qua, chắc chắn có phần đóng góp tích cực của VTV4 trong việc quảng bá, tạo ấn tợng về một Việt Nam: điểm đến an toàn và thân thiện Để phát huy thành quả đạt đợc, cần phải có giải pháp nâng cao chất lợng để VTV4 ngày càng thu hút đông hơn lợng khán giả đến với chơng trình.

1.2.2.3 VTV4 là kênh thông tin đấu tranh d luận hữu hiệu.

Trên thế giới, hiện các thế lực thù địch và phản động trong cộng đồngngời Việt Nam ở hải ngoại sử dụng đến hơn 400 tờ báo in và gần 50 đài phátthanh, truyền hình reo rắc những thông tin sai lệch, bóp méo và xuyên tạc sựthật về Việt Nam ấy là cha kể đến nhiều chơng trình của các đài nớc ngoàicũng tăng cờng hoạt động thông tin chống phá, kích động, khống chế cộng

đồng dới nhiều hình thức khác nhau Trong bối cảnh ấy, với khả năng toả sóng

rộng khắp, vợt qua các biên giới cứng của các quốc gia, lãnh thổ , VTV4 đã

trở thành phơng tiện quan trọng trong hệ thống truyền thông đại chúng của

n-ớc ta trên mặt trận đấu tranh d luận

Với thế mạnh đặc trng của mình, VTV4 đã đẩy mạnh tuyên truyềnnhanh, kịp thời về các sự kiện, hiện tợng xảy ra có liên quan đến các nhu cầu

về nhận thức, thị hiếu và tình cảm của kiều bào, qua đó định hớng t tởng vàhình thành d luận xã hội sâu rộng theo hớng tích cực nhằm giải quyết cácnhiệm vụ chính trị đặt ra Chơng trình cũng phân tích, vạch trần những thủ

đoạn chính trị, những luận điệu, hành vi chống phá của các thế lực thù địch,

kiên quyết đấu tranh với âm mu diễn biến hoà bình ,“ ” giúp cộng đồngNVNONN có những nhận thức, ứng xử đúng đắn Cũng qua hoạt động này ch-

ơng trình còn tranh thủ đợc sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân thế giới đối với

sự nghiệp cách mạng của Việt Nam

Các thế lực thù địch thờng lợi dụng những vấn đề dân tộc, miền núi, tôn giáo, dân chủ nhân quyền để chống phá khối đại đoàn kết của ta; gây chia rẽ giữa đồng bào trong nớc với cộng đồng NVNONN Xác định đợc âm mu và những thủ đoạn thâm độc đó của kẻ thù, thời gian qua VTV4 đã bám sát định hớng tuyên truyền chủ động đa đến cộng đồng kiều bào ta đầy đủ thông tin về những lĩnh vực này Trong hầu khắp các chơng trình của VTV4, hình ảnh đất nớc đổi mới, đời sống nhân dân từ miền núi, hải đảo đến đô thị, của đồng bào dân tộc, tôn giáo v.v … không ngừng đ không ngừng đ ợc nâng lên Đây là những bằng chứng sinh động củng cố niềm tin của kiều bào, góp phần giải toả và định hớng d luận, làm thất bại âm mu gây chia rẽ và chiến lợc diễn biến hoà bình của“ ”

các thế lực phản động quốc tế và ngời Việt lu vong.

1.2.2.4 VTV4 là cầu nối giữa cộng đồng NVNONN với Tổ quốc.

Trong điều kiện khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, VTV4 đã thật sựtrở thành kênh thông tin quan trọng, gắn bó với không chỉ hàng triệu kiều bào

ta ở nớc ngoài mà còn thu hút sự quan tâm của hàng triệu thân nhân của họ ởtrong nớc Trong những lá th của khán giả gửi về cho chơng trình, nhiều ngời

đã tâm sự thật cảm động, chân thật Khán giả Phạm Xuân Hạ ở Cộng hoà Liên

bang Đức gửi về: Ch“ ơng trình của đài Truyền hình VTV4 thật sự là đời sống tinh thần quý báu nhất mà quê hơng, Tổ quốc đã dành cho chúng tôi Đó không chỉ nói lên sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nớc đối với đồng bào ở xa Tổ quốc mà còn giúp chúng tôi gần gũi, gắn bó hơn nữa về quê hơng của mình Mỗi lần đợc nghe quốc ca của Tổ quốc vang lên mở đầu cho chơng trình, lòng chúng tôi lại dâng lên một tình cảm thiêng liêng, tự hào và kiêu hãnh về cội nguồn dân tộc ”

Khán giả Nguyễn Hải Phong từ thủ đô Viên, cộng hoà áo viết: Đã hơn“

23 năm tôi sống xa quê hơng, đất nớc, biết bao nỗi nhớ thơng da diết mà hàng ngày, hàng giờ tôi luôn hớng về đất nớc Thật cảm động biết bao nhiêu từ khi gia đình tôi bắt đợc kênh VTV4 của Đài THVN Thật là một nhịp cầu quý báu

đem lại tình cảm của quê hơng đất nớc cho những ngời con xa xứ ”

Kết quả tổng hợp, phân tích nguồn th của khán giả gửi về chơng trình chothấy: có 75,8% số khán giả khẳng định VTV4 đã đáp ứng tốt nhu cầu thôngtin của cộng đồng, đóng vai trò là cây cầu tinh thần nối cộng đồng ngời Việt

định c ở nớc ngoài với Tổ quốc Điều này còn đợc thể hiện trong kết quả điềutra của chúng tôi về hiệu quả thông tin trên VTV4 Đã có tới 60,9% số ngời đ-

ợc hỏi cho rằng chất lợng chơng trình VTV4 chấp nhận đợc; 22,8% đánh giá

tốt (Bảng 2); có 54% ý kiến cho rằng đề tài phản ánh của VTV4 đối với

NVNONN là bình thờng, còn có tới 45,1% ý kiến đánh giá là đề tài phù hợp

(Bảng3) Theo chúng tôi, số liệu trên đây đã phản ánh khá khách quan vì đây

là tổng hợp ý kiến của kiều bào ở cả 3 châu lục với tỷ lệ châu Mỹ: 35%; châu

Âu: 48,8%; châu á: 15,9%

Qua kết quả khảo sát, có thể nói, VTV4 đã khẳng định đợc vai trò là cầu nối tinh thần giữa cộng đồng kiều bào với Tổ quốc Qua VTV4, kiều bào nắm bắt sâu sắc và kịp thời những thông tin từ đất nớc Điều này giúp kiều bào có cảm giác đợc sống gần gũi hơn với quê hơng, xứ sở của mình Bởi, do những hoàn cảnh riêng biệt, họ phải rời bỏ đất nớc để sinh sống nơi đất khách quê ngời, nhng khoảng cách địa lý xa mặt đã không làm họ cảm thấy cách“ ” “

lòng Thông tin về quê h” ơng, nơi có những ngời thân yêu ruột thịt sinh sống

đang từng ngày khởi sắc đã giúp kiều bào tin tởng vào tơng lai dân tộc, gắn

bó với Tổ quốc.

1.2.2.5 VTV4 giúp ngời Việt Nam ở nớc ngoài giữ gìn và phát huy

bản sắc văn hoá Việt Nam.

Ngoài cập nhật thông tin thời sự về các lĩnh vực kinh tế, chính trị, với khảnăng: “ Bằng hình ảnh có màu sắc kết hợp cùng âm thanh với cung bậc, âm

điệu đa dạng, truyền hình có khả năng tạo nên những cảm giác chân thật, đầy

đủ cho công chúng” [36, tr.120] Thời gian qua VTV4 còn làm nhiệm vụ của

một trờng học và của một nhà hát nhân dân, giúp công chúng là NVNONN

“ thoả mãn nhu cầu nâng cao trình độ về mọi mặt và hởng thụ văn hoá”

Kênh VTV4 đã lựa chọn và đa lên sóng nhiều loại hình văn hoá nh cáclàn điệu dân ca của khắp ba miền; các vở chèo, cải lơng tiêu biểu; giới thiệunhững lễ hội, văn hoá truyền thống của những miền quê Việt Các chơng trìnhnày vừa nhằm đáp ứng nhu cầu giải trí, vừa khơi dậy tình cảm gắn bó, niềm tự

hào về truyền thống văn hóa dân tộc, giúp cộng đồng NVNONN hội nhập“

nhng không hoà tan” về văn hóa trên đất khách quê ngời.

Ngôn ngữ chính là biểu hiện đậm nét nhất của mỗi nền văn hoá, mỗiquốc gia, dân tộc VTV4 thời gian qua đã tham gia một cách có hiệu quả vàoviệc giúp cộng đồng kiều bào ta có điều kiện duy trì ngôn ngữ tiếng Việt.Ngoài những chơng trình trực tiếp dạy tiếng Việt, thì chính các chơng trìnhcủa VTV4 là môi trờng thuận lợi để cộng đồng NVNONN, nhất là thế hệ kiềubào thứ hai, thứ ba có điều kiện thực hành, học tập tiếng Việt một cách phongphú nhất

Tóm lại: với khối lợng chơng trình phát sóng đồ sộ và sự đa dạng, phong phú về nội dung, đề tài phản ánh, VTV4 đã đóng vai trò to lớn trong việc giúp cộng đồng NVNONN duy trì và phát huy bản sắc văn hoá Việt Nam.

*

Với những kết quả thiết thực trong việc thông tin tuyên truyền về đất nớc, con ngời Việt Nam đến với thế giới và cộng đồng NVNONN, VTV4 đã khẳng

định vị trí quan trọng trong hệ thống các chơng trình truyền hình của Đài THVN (gồm VTV1, VTV2, VTV3, VTV4 và VTV5) Cùng với chơng trình Dành cho đồng bào ở xa Tổ quốc của Đài Tiếng nói Việt Nam, các tờ báo,

bản tin đối ngoại của TTXVN, tạp chí Quê h“ ơng của UBVNVNONN và”

nhiều tờ báo điện tử khác, chơng trình VTV4 - Đài THVN đang từng ngày từng giờ phát huy sức mạnh của mình trên mặt trận thông tin đối ngoại, cung cấp lợng thông tin phong phú, đa dạng và sinh động về mọi mặt đời sống xã hội của đất nớc đến với cộng đồng Thời gian qua VTV4 cũng đã tham gia có hiệu quả vào công tác đấu tranh, giải toả những thông tin, luận điệu vu cáo, xuyên tạc, âm mu diễn biến hoà bình của các thế lực thù địch quốc tế và“ ”

bọn phản động ngời Việt lu vong nhằm phá hoại khối đại đoàn kết, chống phá

sự nghiệp cách mạng của nớc ta Các chơng trình, VTV4 đã góp phần thiết thực giúp cộng đồng kiều bào gìn giữ và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc, duy trì ngôn ngữ tiếng Việt Qua đó, giúp kiều bào tự tin hội nhập vào xã hội, đất nớc sở tại, ổn định cuộc sống VTV4 còn làm tốt vai trò

là cây cầu tinh thần giúp cho khoảng cách giữa cộng đồng NVNONN với Tổ quốc ngày một gần gũi, gắn bó hơn Có thể nói, tuy mới ra đời, nhng với những đóng góp tích cực trong thời gian qua, VTV4 đã khẳng định vị trí không thể thiếu của mình trong hệ thống các phơng tiện truyền thông đại chúng làm công tác thông tin đối ngoại của nớc ta VTV4 cũng khẳng định là công cụ sắc bén của Đảng, Nhà nớc ta trên mặt trận đấu tranh t tởng cũng nh trong công tác tuyên truyền vận động nhân dân cả nớc, kiều bào ở nớc ngoài phát huy sức mạnh đại đoàn kết, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới toàn diện đất n-

ớc

Chơng 2 Thực trạng chơng trình truyền hình dành cho ngời Việt Nam ở nớc ngoài trên sóng VTV4-

Đài Truyền hình Việt nam.

2.1 Về nội dung chơng trình.

Nội dung đợc hiểu là: “ Mặt bên trong của sự vật, cái đợc hình thức chứa

đựng hoặc biểu hiện Nội dung tác phẩm.” [51, tr.715] Theo chúng tôi, đặc

điểm nội dung của chơng trình truyền hình dành cho NVNONN (VTV4) đợcthể hiện trên những mặt cơ bản sau

2.1.1 Chơng trình luôn bám sát mục tiêu thông tin tuyên truyền đối ngoại

Thực hiện chức năng của một kênh thông tin đối ngoại với đối tợng công

chúng là ngời nớc ngoài và NVNONN (xem phần 1.2.1.2), nên ngay từ khi đi

vào hoạt động VTV4 đã xác định cho mình một tiêu chí riêng Từ việc lựachọn nội dung thông tin, cách thức thể hiện, diễn đạt thông tin và ngay cả việccơ cấu, sắp xếp chơng trình sao cho khoa học, phù hợp với tâm lý tiếp nhậncủa đối tợng công chúng đặc biệt này Bởi, chơng trình chỉ thực sự đạt hiệuquả thông tin, tuyên truyền khi nó đợc công chúng tiếp nhận PGS.TS Tạ NgọcTấn đã khẳng định: “ Hiệu quả xã hội của sự tác động của truyền thông đại

chúng cũng phụ thuộc vào sự tiếp nhận thông tin của công chúng” [41, tr.26,27] Thời gian qua, kênh truyền hình VTV4 luôn bảo đảm bám sát mục

tiêu thông tin tuyên truyền đối ngoại Dới đây là những đặc điểm về nội dung

và cũng là những u điểm cơ bản của chơng trình

2.1.1.1 Bảo đảm tính định hớng trong thông tin.

Chức năng quan trọng của báo chí nói chung và của Đài Truyền hình

Việt Nam là chức năng t tởng, định hớng xã hội nhằm “ liên kết những thànhviên riêng rẽ của xã hội thành một khối thống nhất trên cơ sở một lập trờngchính trị chung, thái độ trách nhiệm tích cực nhằm thực hiện những mục tiêu

đã đặt ra ” [36, tr.82] Tuyên truyền, phổ biến đờng lối chính sách của Đảng,

Nhà nớc trên tất cả các lĩnh vực đối nội, đối ngoại, kinh tế, chính trị, văn hóa,xã hội đến cộng đồng là một trong những nhiệm vụ chủ yếu để VTV4 thực

hiện chức năng cơ bản của mình Thông qua đó giới thiệu với ngời nớc ngoài,NVNONN về một Việt Nam có truyền thống lịch sử lâu đời với nền văn hoáphong phú nhng cũng năng động, đổi mới; đất nớc giàu tiềm năng, có điềukiện chính trị xã hội ổn định, nơi thu hút đầu t và là điểm đến du lịch an toàn,thân thiện

Bảo đảm tính định hớng là một u điểm cơ bản của VTV4 Nó đợc thể hiệnxuyên suốt trong tất cả các chơng trình, chuyên mục Đây là cơ sở để Ban Truyềnhình Đối ngoại lên kế hoạch sản xuất và là tiêu chí để lựa chọn chơng trình từ các

nguồn khác (các kênh của THVN, truyền hình địa phơng và truyền hình các nớc)

phù hợp với mục đích và đối tợng thông tin, tuyên truyền

Với đặc điểm của một chơng trình truyền hình đợc phát sóng hằng ngàyvới thời lợng phát mới là 8 tiếng và phát liên tục 24/24 giờ, VTV4 đã có cơcấu chơng trình khá hợp lý nhằm bám sát đợc cuộc sống, cập nhật đợc nhữngtin tức thời sự quan trọng diễn ra trong nớc, khu vực và quốc tế, đáp ứng đợcnhu cầu thông tin của kiều bào Tin tức thời sự đợc cập nhật, chuyển đến côngchúng qua các bản tin thời sự bằng tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Pháp trênVTV4 Ngoài ra, các chuyên mục cũng đã tập trung thông tin rõ hơn, có chiềusâu về các vấn đề, sự kiện mà kiều bào ta quan tâm

Với chức năng là cơ quan báo chí, VTV4 đã thông tin khá đầy đủ cáchoạt động của Đảng, Nhà nớc, Quốc hội, Chính phủ và các mặt đời sống chínhtrị, kinh tế, văn hoá, xã hội của nớc ta Từ tháng 1 năm 2004 đến tháng 6 năm

2005 là thời điểm diễn ra nhiều hoạt động quan trọng Quốc hội khoá XI họpcác phiên thờng kỳ thứ 5, 6,7 quyết định nhiều vấn đề lớn của đất nớc cũng

nh thông qua nhiều bộ luật mới

Tại kỳ họp Quốc hội thứ 5, khoá XI (từ ngày 11/5 đến 15/6/2004), VTV4

đã phản ánh và trích giới thiệu những nội dung quan trọng nh báo cáo củaChính phủ về tình hình phát triển, kinh tế, xã hội năm 2004 Tóm tắt, thông tincho kiều bào về tinh thần 9 văn bản pháp luật đã thông qua và 6 dự thảo phápluật khác sẽ trình quốc hội vào kỳ họp thứ 6 Trong phiên họp toàn thể, Chủ tịchnớc Trần Đức Lơng đã đọc tờ trình phê chuẩn hiệp định Vịnh Bắc bộ giữa ViệtNam với Trung Quốc Đây là một sự kiện đợc đông đảo công chúng trong nớccũng nh cộng đồng kiều bào ở nớc ngoài quan tâm VTV4 đã kịp thời phát đilời của ngời phát ngôn Bộ Ngoại giao ta trong cuộc họp báo ngày 15/5/2004: “

Sự kiện này đã mở ra một quan hệ mới trong việc quản lý bảo vệ, khai thác và

sử dụng Vịnh Bắc bộ vì lợi ích của hai nớc Việt - Trung vì hoà bình, ổn định, hợp tác và phát triển trong khu vực ” ở kỳ họp thứ 7 (từ ngày 5/5 đến14/6/2005), VTV4 cũng đã đề cập sâu rộng nội dung làm việc của Quốc hội và

của các đại biểu Thông qua những phiên trả lời chất vấn của thành viên Chínhphủ, VTV4 đã giúp cho kiều bào hiểu rõ hơn về sự đổi mới, dân chủ của Quốchội, Chính phủ ta Quốc hội kỳ này cũng thông qua 11 bộ luật và cho ý kiến vềnhiều dự án luật khác, trong đó có nhiều bộ luật đợc cộng đồng NVNONN

quan tâm nh Luật Dân sự sửa đổi, Luật Hải quan, Luật nhà ở, Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu sửa đổi, Luật sở hữu trí tuệ v.v… không ngừng đ

Đây cũng là thời điểm Trung ơng Đảng khoá IX đã đề ra nhiều chủ trơng,chính sách quan trọng, trong đó có Nghị quyết 36/NQ-TW của Bộ Chính trịgắn bó mật thiết tới quyền lợi và nghĩa vụ của cộng đồng NVNONN VTV4cũng đã dành nhiều thời lợng thông tin tới kiều bào ta nội dung cơ bản củaNghị quyết cũng nh việc triển khai đa nghị quyết vào cuộc sống ở trong nớc

và các cơ quan ngoại giao của ta ở nớc ngoài Đồng thời, chơng trình cũngphản ánh tâm t nguyện vọng, những kiến nghị của kiều bào khi đón nhậnnghị quyết này

Trong đờng lối và chiến lợc phát triển kinh tế xã hội, Đảng ta đã xác

định: “ Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng nền kinh tế độc lập

tự chủ, đa nớc ta trở thành một nớc công nghiệp; u tiên phát triển lực lợng sảnxuất, đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hớng xã hội chủnghĩa; phát huy cao độ nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài vàchủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh, có hiệu quả và bền

vững “ [ 7, tr 117].

Bảo đảm tính định hớng, VTV4 đã tập trung thông tin về lĩnh vực kinh tếtới kiều bào ta ở nớc ngoài Trong 1,5 năm qua, có nhiều tin, bài, chuyên đềphản ánh thành tựu, phân tích những giải pháp lớn của Chính phủ nhằm thựchiện chỉ tiêu kinh tế, xã hội nh: vấn đề thu hút đầu t, đẩy mạnh xuất khẩu; mởrộng quan hệ kinh tế đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế; chiến lợc pháttriển kinh tế xã hội tới vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, công tácxoá đói giảm nghèo, vấn đề chống tham nhũng, lãng phí…

Qua VTV4, kiều bào ta đợc thông tin chính thức: năm 2004, kinh tế ViệtNam tiếp tục ổn định và tăng trởng đạt mức 7,69%, đợc công nhận là quốcgia có chỉ số tăng trởng thuộc nhóm các nớc dẫn đầu thế giới GDP bình quân

đầu ngời đã đạt 8.694.000 VND Thành tựu kinh tế này phản ánh: tình hình anninh chính trị trong nớc ổn định, tiến trình cải cách đợc thúc đẩy mạnh mẽ,nhờ đó đời sống nhân dân ngày một đợc nâng cao

Trong 6 tháng đầu năm 2005, kinh tế cả nớc tăng trởng 7,63% Tuy cha

đạt so với mục tiêu đề ra nhng đây là một kết quả đáng khích lệ Đó cũng lànhận xét của các nớc, nhiều tổ chức, nhà doanh nghiệp, nhà nghiên cứu trên

thế giới Tờ Nhà nghề kinh tế của Mỹ bình luận, sau Trung Quốc, Việt Nam

có nền kinh tế phát triển tốt nhất châu Á với mức tăng trởng bình quân 7,4%

trong thập niên vừa qua Việt Nam là một thị trờng hoạt động tốt nhất châu á

là nhận định đợc đa ra trong báo cáo mới nhất của ngân hàng thế giới (WB)

Trợ lý Tổng th ký liên hiệp quốc, TS Hafis Pasha đã nhận xét: Việt Nam đạt

đợc bớc tiến ấn tợng về xoá đói giảm nghèo Còn Tổng thống Burkina Faso,

ông Blaise Compaore coi Việt Nam là tấm gơng sáng cổ vũ các nớc đang pháttriển, đặc biệt là các nớc châu Phi

Việc VTV4 tập trung thông tin, tuyên truyền về tình hình phát triển kinh tế- xã hội trong nớc, những đánh giá của d luận nớc ngoài, của các cá nhân,

tổ chức có uy tín trên thế giới về sự phát triển của Việt Nam không chỉ giúp cho cộng đồng nắm vững thông tin mà còn là cơ sở quan trọng để kiều bào tin tởng vào tơng lai dân tộc, gắn bó hơn với đất nớc

Ưu điểm của VTV4 còn thể hiện, thời gian qua chơng trình đã tham gia có hiệu quả vào việc lên tiếng bảo về quyền lợi của ta trong các hoạt động thơng mại Điển hình nh vụ các doanh nghiệp phía Mỹ kiện các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu bán phá giá cá tra, cá basa và tôm Ngoài ra, VTV4 còn tích cực kêu gọi cộng đồng NVNONN và d luận tiến bộ đòi công lý cho các nạn nhân chất độc da cam của Việt Nam; đấu tranh d luận về các vấn đề nhân quyền, dân tộc, tôn giáo mà các thế lực thù địch vu cáo chống phá ta.

- Về hoạt động đối ngoại: Là kênh truyền hình đối ngoại, VTV4 đã rất

quan tâm tới việc thông tin, tuyên truyền mảng đề tài quan trọng này tới ngờinớc ngoài và cộng đồng kiều bào ta Cơ sở lý luận báo chí cũng đã chỉ ra rằng:

“ Quan hệ quốc tế là nội dung không thể thiếu đợc của báo chí hiện đại Đó làmột phơng hớng quan trọng của báo chí nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của

công chúng” [36, tr.18]

Điều này đợc thể hiện rõ nét: VTV4 đã dành nhiều thời lợng phản ánhcác hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Đảng, Nhà nớc ta thông qua các chuyếnthăm chính thức nớc ngoài; các đoàn ngoại giao cấp cao thăm Việt Nam Qua

đó thể hiện quan điểm và đờng lối chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nớc

ta

Năm 2004 và 6 tháng đầu năm 2005 là thời điểm có nhiều hoạt độngquan trọng trên lĩnh vực ngoại giao của nớc ta VTV4 đã phản ánh đầy đủnhững hoạt động này tới kiều bào, giúp bà con hiểu sâu hơn về sự kiện Đồngthời chơng trình cũng đã kịp thời có những phân tích đánh giá về kết quả đạt

đợc để đa ra những dự báo nhằm định hớng d luận

Tiêu biểu là chuyến thăm châu Âu của Tổng Bí th Nông Đức Mạnh từngày 01/03 đến ngày 13/03/2004 Cùng với việc đa tin, phản ánh hoạt độngcủa đoàn tại các nớc Cộng hoà liên bang Đức, Cuba, Uỷ ban châu Âu, Vơngquốc Bỉ, VTV4 còn có những chơng trình phản ánh d luận thế giới nhận xét,

đánh giá về kết quả, ý nghĩa chuyến thăm này của Tổng Bí th Đảng ta

Qua các chuyến thăm và làm việc của các vị lãnh đạo, mối quan hệ, sự

đoàn kết gắn bó với các nớc và vị thế của Việt Nam không ngừng đợc nânglên Tại buổi chiêu đãi nhân chuyến thăm của Tổng Bí th Nông Đức Mạnh(từ ngày 06/06 đến 10/06/2005), Tổng thống Pháp Jacques Chirac đã khẳng

định: Hai m“ ơi năm sau chính sách đổi mới, các bạn đã xây dựng thành công nền tảng cơ bản để có thể hoàn toàn vững tin tiến lên một xã hội mới đem đến cho mọi ngời điều kiện để phát triển và các quyền tự do Trong giai đoạn thử thách mới này, tôi xin phép đợc nhắc lại quyết tâm và mong muốn của Pháp

đợc sát cánh cùng Việt Nam trên con đờng hiện đại hóa kinh tế, xã hội và chính trị của mình ”

- Không bỏ sót sự kiện, nhất là những sự kiện quan trọng cũng là một u

điểm của chơng trình.Trong 1,5 năm qua, VTV4 đã phản ánh các chuyến thăm

chính thức của Chủ tịch nớc Trần Đức Lơng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn

An tới nhiều quốc gia trên thế giới nhằm thúc đẩy mối quan hệ với các nớc;thực hiện chủ trơng của Đảng, Nhà nớc ta là: “ Việt Nam sẵn sàng là bạn, là

đối tác tin cậy của các nớc trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc

lập và phát triển ”[7, tr.217] Trong cuộc hội đàm với Chủ tịch nớc Trần Đức Lơng, Tổng thống Nga V Putin đã đánh giá: Chúng tôi nhìn nhận chuyến“

thăm này nh một bớc quan trọng thúc đẩy sự phát triển mối quan hệ song

ph-ơng, mối quan hệ hữu nghị truyền thống, cùng có lợi giữa hai nớc ”

Vừa đẩy mạnh quan hệ với các nớc phơng Tây, chúng ta vừa chú trọngtăng cờng hợp tác với các nớc trong châu lục Chuyến thăm Trung Quốc , Mông

Cổ, Nhật Bản (từ 20/05 đến 05/06/2004) của Thủ tớng Phan Văn Khải nhằmkhẳng định chủ trơng đó của Đảng, Nhà nớc ta VTV4 đã thông tin đầy đủ, kịpthời về hoạt động của đoàn tới cộng đồng NVNONN Đây là chuyến thăm thứ

ba của Thủ tớng Phan Văn Khải tới Trung Quốc Nó đánh dấu một bớc tiến mới

trong quan hệ hai nớc với phơng châm Láng giềng hữu nghị; hợp tác toàn“

diện; ổn định lâu dài; hớng tới tơng lai ” Trong cuộc hội đàm với Thủ tớng

Trung Quốc Ôn Gia Bảo, Thủ tớng nớc ta khẳng định: Đảng, Chính phủ, nhân“

dân Việt Nam hết sức coi trọng mối quan hệ hữu nghị, đoàn kết, thắm tình anh

em giữa Trung Quốc và Việt Nam ”

Đặc biệt, VTV4 đã thông tin kịp thời, sâu rộng các hoạt động của Thủ ớng Phan Văn Khải trong chuyến thăm Hoa Kỳ nhân dịp kỷ niệm 10 nămbình thờng hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ (từ ngày19/06 đến 25/06/2005);tiếp đó là chuyến thăm Canađa của Thủ tớng từ 25/06 đến 30/06/2005 Tronglịch sử quan hệ ngoại giao, đây là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo cấp cao, ngời

t-đứng đầu Chính phủ Việt Nam sang thăm chính thức Hoa Kỳ Chuyến thămnày là biểu hiện rõ nét và là bằng chứng sinh động cho đờng lối đối ngoạirộng mở, đa dạng hoá, đa phơng hóa các mối quan hệ của Đảng và Nhà nớc

ta Cuộc gặp gỡ và cái bắt tay lịch sử của Thủ tớng Việt Nam Phan Văn Khải

và Tổng thống Hoa Kỳ G Bush đã nói lên nguyện vọng tha thiết của nhân dânhai nớc muốn khép lại quá khứ, cùng hợp tác phát triển hớng tới tơng lai vì lợiích của hai dân tộc Nhân sự kiện này, báo chí các nớc và d luận thế giới đã

bày tỏ sự hoan nghênh và coi đây là một sự kiện lịch sử“ ” (Báo L’humanitécủa Pháp số ra ngày 20/06/2005; Báo Yomiuri, Sankei của Nhật Bản và cáchãng thông tấn Reuters, AFP, ITAR-TASS… ) Tờ Bu điện Washington (Mỹ)

nhận xét, chuyến thăm của Thủ tớng Việt Nam đánh dấu sự chín muồi trong“

quan hệ Việt Nam - Hoa kỳ trên cơ sở hai bên cùng có lợi ” Tân Hoa xã bìnhluận, thành công của chuyến thăm sẽ là một động lực quan trọng cho sự

bùng nổ

“ ” đầu t của Mỹ vào Việt Nam

Đáp lại tiếng nói lạc lõng, chống đối của một số phần tử quá khích, cónhiều bài viết trên báo chí nớc ngoài và báo của cộng đồng ngời Việt ủng hộchuyến thăm Hoa Kỳ của Thủ tớng nớc ta Trên trang web tiếng Việt củaBBC, bà Phùng Tuệ Châu, biên tập viên đài phát thanh

Tiengquehuongradio.com ở miền Nam California - trớc đây là một ngời chống cộng nay đã quay sang ủng hộ chính phủ Việt Nam, nói: Chúng tôi ủng hộ“

chuyến thăm Mỹ của Thủ tớng Phan Văn Khải vì chúng tôi nghĩ đó là quyền lợi của dân tộc Việt Nam ”

- Thông tin có trọng điểm: Trớc, trong và sau sự kiện, VTV4 đã phản

ánh và thông tin ở nhiều bình diện để công chúng nớc ngoài và NVNONNhiểu về sự phát triển mối quan hệ nhiều mặt giữa hai nớc Thông tin xungquanh sự kiện này thể hiện đa dạng trên các bản tin thời sự của VTV4 Đơn cửbản tin tiếng Việt ngày 20/6/2005 tức là ngày đầu tiên Thủ tớng Phan Văn

Khải đến Hoa Kỳ đã có 7 trên tổng số 17 tin và phóng sự (chiếm 41% số lợng tin, bài) Về thời lợng, các thông tin về sự kiện là 1.080 giây trên tổng số

1.645 giây, chiếm 65,5% thời lợng của cả bản tin

ở các chuyên mục, đã có một số chơng trình phân tích, nhận định, đánhgiá sự kiện, đa ra những dự báo về quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ nhằm định h-

ớng d luận Chơng trình Việt Nam - Hoa Kỳ: Phát triển quan hệ lên tầm“

cao mới” phát sóng ngày 4/6/2005 đã ghi nhận ý kiến nhiều giới của cả Việt

Nam và Hoa Kỳ về vấn đề này Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam - ông Michael

Marine nói về quá khứ chiến tranh và hợp tác phát triển: “ Kỷ niệm 30 năm kết thúc chiến tranh là một sự kiện quan trọng đối với nhiều ngời Nhng ở tầm vóc lớn hơn, tôi không coi đó là đặc biệt quan trọng khi nói về mối quan hệ Mối quan hệ hai nớc đã phát triển đều đặn nếu không nói là đáng kể trong thập kỷ qua trên tất cả các lĩnh vực ” Còn trong con mắt của một nhà kinh tế

ngời Mỹ, hợp tác, làm ăn ở Việt Nam là một cơ hội: Việt Nam là một trong“

những nền kinh tế tăng trởng nhanh nhất thế giới Chúng tôi thấy Việt Nam là một điểm dễ dàng thu lợi nhuận trong ngắn hạn hơn là Trung Quốc Môi tr- ờng đầu t đợc cải thiện đáng kể ”

Bớc phát triển trong quan hệ hai nớc còn đợc ghi nhận ở lĩnh vực văn hoá.Trớc chuyến thăm của Thủ tớng Phan Văn Khải, các cơ quan văn hoá của ViệtNam và Hoa Kỳ đã có nhiều hoạt động văn hoá sâu rộng Lần đầu tiên, một

triển lãm văn hóa đơng đại Việt Nam quy mô lớn: Việt Nam- hành trình của“

con ngời, tinh thần và linh hồn ” đã đợc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam vàBảo tàng Lịch sử tự nhiên Hoa Kỳ phối hợp tổ chức tại New York VTV4cũng đã chuyển tải thông tin các sự kiện văn hoá này tới cộng đồng Tiến sĩNguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, qua VTV4 đã

đánh giá: Triển lãm đánh dấu một b“ ớc rất là quan trọng trong sự hợp tác về văn hoá cũng nh là về khoa học giữa Việt Nam - Hoa Kỳ Bởi từ lâu lắm rồi, ở

Mỹ không có cuộc triển lãm nào để cho công chúng có thể nhìn nhận và hiểu biết một cách toàn diện về văn hoá Việt Nam, về đất nớc và con ngời Việt Nam ”

Việc VTV4 thông tin nhanh nhạy, đầy đủ các hoạt động của Thủ tớng

Phan Văn Khải và những phản ứng tích cực của d luận thế giới về chuyếnthăm Hoa Kỳ đã đáp ứng nhu cầu thông tin cho cộng đồng NVNONN mà trớchết là cho 1,3 triệu ngời Việt định c tại Mỹ

Trong 1,5 năm qua, VTV4 đã phản ánh hoạt động của các đoàn ngoạigiao cấp cao nhiều nớc trên thế giới đến thăm và làm việc tại nớc ta nh cácchuyến thăm của Tổng thống Inđônêxia, Tổng thống Chilê, Nhà vua Thụy

Điển và Hoàng hậu, Tổng bí th Đảng Tự do Nhật Bản, Chủ tịch Hội đồngLiên bang Nga, Chủ tịch Hạ viện ý, Thủ tớng Cộng hoà Ba Lan, Tổng thốngMông Cổ, Chủ tịch Quốc hội An-giê-ri v.v… Đặc biệt, VTV4 thờng xuyêncập nhật tin tức về hội nghị cấp cao Á- Âu ASEM 5 (từ ngày 8 đến 9/10/2004)lần đầu tiên đợc tổ chức tại Hà Nội Sự kiện này thu hút sự quan tâm của d

luận rộng rãi trong nớc và thế giới Việc tổ chức thành công ASEM 5 đã càngkhẳng định uy tín của Việt Nam trên trờng quốc tế, là cơ sở để Việt Nam đăngcai Hội nghị diễn đàn hợp tác kinh tế châu á - Thái bình dơng (APEC) vàonăm 2006 tới đây.

Năm 2004 và 6 tháng đầu năm 2005 cũng là thời gian diễn ra nhiều sựkiện kỷ niệm quan trọng và có ý nghĩa lớn: kỷ niệm 50 năm chiến thắng ĐiệnBiên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2004); 50 năm giải phóng Thủ đô (10/10/1954 -10/10/2004); 30 năm giải phóng miền Nam thống nhất đất nớc (30/4/1975 -30/4/2005); VTV4 phản ánh đậm nét các sự kiện sinh hoạt chính trị này tớikiều bào ta ở nớc ngoài nhằm cổ vũ tinh thần tự hào dân tộc trong cộng đồng.Một mảng thông tin quan trọng đợc VTV4 dành nhiều thời lợng phản ánh

là các sự kiện văn hóa - thể thao diễn ra trong nớc Tiêu biểu nh Festival Huế

2004 ( từ 12/6 đến 26/6 ) Trong thời đại toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ trên tất cả mọi lĩnh vực thì nền văn hóa của mỗi dân tộc chính là tấm hộ“

chiếu” để các quốc gia “ hội nhập” vào cộng đồng mà không bị “ hoà tan” Có thể nói Festival Huế 2004 là tấm hộ chiếu văn hoá “ ” để Việt Nam mở rộngcánh cửa giao lu với quốc tế và phát triển du lịch Tuyên truyền về FestivalHuế 2004 cũng chính là để bè bạn quốc tế hiểu thêm về văn hoá Việt Nam,

một nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc “ ” mà Đảng ta trong chiếnlợc phát triển văn hoá đã khẳng định

Trong khoảng thời gian này, nhiều vấn đề và sự kiện quốc tế cũng đợcVTV4 thông tin có chọn lọc, cập nhật chính xác Về lĩnh vực này, Phó thủ tớng

Vũ Khoan, Trởng Ban chỉ đạo công tác thông tin đối ngoại đã lu ý báo chí đốingoại: “ Khi tiếp cận với các sự kiện thế giới, chúng ta gặp phải mâu thuẫn giữayêu cầu đối nội và đối ngoại Về đối nội phải làm cho nhân dân hiểu rõ bản chấtcủa các sự kiện trên thế giới, còn đối ngoại phải có sách lợc tinh tế để không gây

khó khăn cho công tác ngoại giao vì lợi ích của chúng ta” [25].

Thời gian qua, thông tin trên VTV4 vừa đảm bảo thể hiện rõ lập trờng,quan điểm của Đảng, Nhà nớc ta về các vấn đề quốc tế phức tạp, nhạy cảm đếnvới cộng đồng NVNONN đồng thời không làm ảnh hởng đến quan hệ giữa ta vớicác nớc, đến tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của ta Tiêu biểu nh các vấn đề vềTrung Đông, Irắc, khu vực Nam á; ápganixtan; ấn Độ, Pakixtan; vấn đề hạtnhân trên bán đảo Triều Tiên; Iran; mối quan hệ giữa các cờng quốc nh Mỹ -Nga; Mỹ - Trung; Nga - Trung; các nớc Tây Âu với Mỹ và các mối quan hệtrong châu lục, khu vực; giữa các nớc trong khối ASEAN v.v…

Các phiên họp thờng kỳ của Chính phủ, hoạt động của Lãnh đạo Đảng vàNhà nớc cũng đợc VTV4 phản ánh thờng xuyên đảm bảo cung cấp thông tinthời sự toàn diện về tình hình đất nớc đến với cộng đồng.

Qua khảo sát chúng tôi thấy rằng: chính bởi xác định đợc mục tiêu, bám sát đợc các sự kiện lớn trong nớc và quốc tế, thời gian qua VTV4 đã thực hiện tốt chức năng quan trọng nhất của báo chí là thông tin, qua đó tuyên truyền định hớng d luận Đây cũng là nhiệm vụ quan trọng báo chí phải làm tròn: trách nhiệm hình thành d“ luận xã hội lành mạnh, góp phần tăng cờng

sự đoàn kết, nhất trí về t tởng chính trị và tinh thần trong nhân dân ” [10, tr.41] VTV4 đã khẳng định là kênh thông tin quan trọng góp phần tuyên truyền chủ trơng, đờng lối đối ngoại của Đảng, Nhà nớc ta ra thế giới Đồng thời vận động, tập hợp kêu gọi cộng đồng ngời Việt xa xứ hớng về Tổ quốc, cùng với nhân dân trong nớc thực hiện thắng lợi công cuộc CNH - HĐH, xây dựng và phát triển một Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh.

2.1.1.2 Quảng bá về một Việt Nam đổi mới, chủ động hội nhập và phát triển.

Đảng và Nhà nớc ta xác định công tác đối ngoại phải phục vụ chính sách

đối nội: “ Bằng hoạt động đặc thù của mình, hoạt động đối ngoại phải gópphần tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của chính phủ và nhân dân các nớc đốivới sự nghiệp đổi mới của nhân dân ta cả về vật chất và tinh thần, mở rộngquan hệ kinh tế, thơng mại, thu hút đầu t, trao đổi văn hoá, đào tạo, bồi dỡngcán bộ khoa học, kỹ thuật, quản lý,… nhằm tăng thêm tiềm lực mọi mặt của

đất nớc, phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nớc “ [7, tr.222].

Chính sách đối ngoại và hoạt động đối ngoại chỉ thực sự phát huy đ ợcvai trò, thế mạnh khi nó đợc dựa trên nền tảng, cơ sở của chính sách đốinội Nói cách khác, chính sách phát triển kinh tế thị trờng định hớngXHCN; thực hiện CNH-HĐH vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ văn minh là cơ sở và động lực để thực hiện thắng lợi mụctiêu đối ngoại đa phơng hoá, đa dạng hoá, chủ động và tích cực hội nhậpquốc tế với tinh thần Việt Nam sẵn sàng là bạn và là đối tác tin cậy với tấtcả các nớc trên thế giới

Trên sóng VTV4, các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá trong nớc

đợc phản ánh hết sức phong phú, đa dạng Thông qua những lĩnh vực cụ thểnày, khán giả VTV4 nắm bắt một cách sâu sắc hơn về tình hình phát triển của

đất nớc Từ đó tạo dựng cho họ niềm tin, cách nhìn đúng đắn hơn về chủ

tr-ơng của Đảng, Nhà nớc ta về cả lĩnh vực đối nội và đối ngoại Trăm nghe không bằng một thấy- những hình ảnh thật chân thực về sự đổi mới, đi lên ở

mỗi làng quê, mỗi vùng đất đợc giới thiệu trên VTV4 có sức lay động, thuyếtphục sâu sắc đối với cộng đồng NVNONN Đây cũng chính là u thế lớn nhấtcủa truyền hình và VTV4 đã phát huy mạnh mẽ khả năng này trong công tácthông tin tuyên truyền hình ảnh Việt Nam đổi mới đến với cộng đồng quốc tế

và NVNONN ở mỗi lĩnh vực, sự đa dạng còn đợc thể hiện ở cách khai tháccác đề tài, phạm vi phản ánh và ngay cả trong sự lựa chọn hình thức thể hiện

để chuyển tải thông tin một cách hiệu quả nhất tới cộng đồng Ví dụ trong

chuyên mục “ Việt Nam hôm nay , ” lĩnh vực kinh tế đợc đề cập đa dạng:Mô

hình phát triển kinh tế ở biển đảo Đông Bắc- Quảng Ninh - 9/4/2004; Hà Nội với tiến trình cổ phần hoá - 8/5/2004; Doanh nghiệp và vấn đề xây dựng th-

ơng hiệu Việt - 2/6/2004; Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và hiệp định

thơng mại Việt Mỹ 19/9/2004; Tạo động lực thúc đẩy đầu t trong nớc 11/1/2005; Phát triển kinh doanh du lịch - 17/5 2005…

-Qua khảo sát 8 chuyên mục với 1.169 chơng trình có tổng thời lợng26.280 phút, chúng tôi thấy trong 1,5 năm qua các chơng trình phát sóng trênVTV4 đã chú trọng thông tin về tình hình phát triển kinh tế tới kiều bào Đã

có 334 chơng trình đề cập tới lĩnh vực này chiếm 28,5% trong tổng số các

ch-ơng trình đã phát sóng Thời lợng thực tế của các chch-ơng trình đề cập tới lĩnhvực kinh tế chiếm 7.625 phút bằng 29% so với tổng thời lợng chơng trình của

8 chuyên mục đã phát sóng trên VTV4 mà chúng tôi khảo sát

- Lĩnh vực văn hoá, xã hội cũng đợc chuyên mục này quan tâm khai thác

đa dạng: Đổi mới ở vùng đồng bào dân tộc Mông - P/s 27/9/2004; Nhìn lại việc quy hoạch và đầu t nhà ở vùng ngập lũ Đồng bằng sông Cửu Long -

28/9/2004; Thành phố Hồ Chí Minh với cuộc vận động ngày Vì ngời nghèo

22/11/2004; Lễ hội đình làng và vấn đề xây dựng đời sống văn hoá 24/4/2005;

-Kết quả khảo sát đã cho thấy:

- Số chơng trình văn hoá, xã hội là 738 chiếm 63% so với tổng số 1169chơng trình của 8 chuyên mục;

- Thời lợng: 16.380 phút chiếm 62%

Trong chuyên mục Nhìn từ Hà Nội các vấn đề đợc phản ánh cũng rất

linh hoạt: Hợp tác Việt Mỹ trong khắc phục hậu quả chiến tranh - P/s 7/5/2004; Trại hè thanh niên Việt Nam 2004 - Tìm về cội nguồn - 10/9/2004; Bớc tiến mới về tự do tín ngỡng - 5/11/2004; Khoa học công nghệ góp phần nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm công nghiệp Việt Nam - 31/12/2004… không ngừng đ

Những hình ảnh thân thuộc của chơng trình Việt Nam - Đất nớc - Con

ngời cũng gợi cho mỗi ngời Việt Nam xa xứ những tình cảm thiêng liêng ấm

áp về cội nguồn: Vẻ đẹp trang phục cới của dân tộc Tây Bắc - P/s 10/4/200; Tính cộng đồng trong đời sống ngời Việt -10/8/2004; Những làng nghề ở Nam Bộ- 8/11/2004…

Nhiều sự kiện văn hoá - xã hội trên khắp mọi miền đất nớc cũng đợc

cũng đợc VTV4 phản ánh đậm nét qua các chơng trình tờng thuật: Lễ diễu binh kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ- 8/5/2004; Tờng thuật sao mai điểm hẹn - 28/8/2004; Lễ hội con đờng di sản miền Trung - 30/8/2004; Chia sẻ nỗi đau với nạn nhân chất độc màu da cam - 22/11/2004; Đất nớc trọn niềm vui- 1/5/2005… không ngừng đ

Đối tợng công chúng là ngời kinh doanh có thể tìm thấy cơ hội đầu t quanhững thông tin thiết thực, sâu sắc và mang tính thời sự nh các chơng trình về

kinh tế Việt Nam trên lộ trình hội nhập WTO, hay Tín hiệu mới về đầu t nớc ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh Nhiều nội dung thu hút sự quan tâm của

cộng đồng bởi nó có ảnh hởng trực tiếp tới đời sống của thân nhân kiều bào ở

trong nớc nh Đầu ra sản phẩm trớc cánh đồng 50 triệu/ha Hay cụ thể hơn là

ở một dự án kinh tế Chuyển động mới ở khu công nghiệp cảng biển Vũng ng

Áng… … không ngừng đ Khán giả cũng tìm thấy những thông tin về văn hoá - xã hội phản ánh nét đổi mới của những vùng quê đất Việt hôm nay nh Làng trống Đọi Tam

hoặc những dấu ấn của nền văn hóa đã hàng ngàn năm gắn bó với tâm hồn và

cuộc sống ngời Việt nh Hoàng Thành - minh chứng thời gian; Lễ hội ẩn chứa tâm hồn ngời Việt Qua VTV4 khán giả còn đợc tìm hiểu những nét đẹp giản

dị trong sinh hoạt thờng nhật nhng nó là những thành tố góp phần tạo nên sự

gắn kết và giá trị bền vững của mỗi gia đình Việt nh: Bữa ăn gia đình, nét đặc sắc của văn hoá Việt Nam.

VTV4 luôn tìm tòi những cách thức mới vừa để đáp ứng nhu cầu thôngtin đồng thời cũng nhằm tăng hiệu quả tuyên truyền, vận động cộng đồng Vớitiêu chí nhìn nhận đánh giá những khía cạnh về các lĩnh vực kinh tế, văn hoá,xã hội, cung cấp cho khán giả góc nhìn mới về sự kiện diễn ra trên đất nớc

Việt Nam qua lăng kính khách quan, trong 1,5 năm qua chuyên mục Việt

Nam qua con mắt ngời nớc ngoà i đã tạo đợc những dấu ấn tốt Qua 50 chơng

trình phát sóng đợc khảo sát, thông qua cách nhìn nhận đánh giá khách quancủa ngời nớc ngoài, đời sống kinh tế, xã hội, sự đổi mới, phát triển của đất n-

ớc, con ngời Việt Nam đã hiện lên khá rõ nét và sống động.: Hợp tác Việt Nam và cộng đồng Pháp ngữ - P/s 25/6/2004; Việt Nam tăng trởng ổn định và vững bớc hội nhập - 1/1/2005; Ngời nớc ngoài ăn tết ở Việt Nam - 12/2/2005; Chất độc da cam - Đấu tranh vì công lý - 26/2/2005; Việt Nam điểm đến an

toàn và hấp dẫn - 7/5/2005; Việt Nam - Hoa Kỳ: gác lại quá khứ, hớng tới

t-ơng lai - 4/6/2005…

Trong bối cảnh thế giới đầy biến động; nguy cơ mất ổn định chính trị,các cuộc xung đột vũ trang, nạn khủng bố đang lan rộng thì việc Việt Namtăng trởng kinh tế, hội nhập, phát triển và đợc ngời nớc ngoài đánh giá là

“ điểm đến an toàn và thân thiện” đã khẳng định thành tựu của chúng ta trênnhiều lĩnh vực Trên 1,7 triệu du khách nớc ngoài đến Việt Nam trong 6 tháng

đầu năm 2005 là một con số ấn tợng Nó không chỉ nói lên mức độ an toàn vàthân thiện của một địa chỉ du lịch trên bản đồ thế giới mà còn thúc đẩy pháttriển ngành kinh tế du lịch, góp phần vào sự tăng trởng chung của nền kinh tếViệt Nam năm 2004 đạt 7,69% và 6 tháng đầu năm 2005 đạt 7,63%

Việt Nam, điểm đến an toàn và thân thiện là thông điệp mà công chúngnhận đợc khi ngày càng có nhiều ngời nớc ngoài đến thăm và lu lại Việt Nam

Chơng trình Ngời nớc ngoài ăn Tết ở Việt Nam phát sóng ngày mùng 4 tết ất

Dậu (2005) đã giới thiệu về những ngời nớc ngoài gắn bó, coi Việt Nam làquê hơng thứ hai của mình Đó là Ishigaki Hiroshi, giám đốc quảng cáo vàtiếp thị của công ty Du lịch Apex Việt Nam Cảm nhận của anh về Việt Nam

và thành phố Đà nẵng nơi anh làm việc là: “ Đất nớc này thay đổi từng ngày

15 năm trớc tôi đã từng đến Việt Nam và ở thành phố Hồ Chí Minh Hồi đókhác bây giờ nhiều lắm Riêng với thành phố Đà nẵng thì sự thay đổi khá rõnét, mọi cái đều đi lên, tôi thật mừng cho các bạn ”

Kết quả khảo sát cho thấy: Trong suốt 1,5 năm qua, VTV4 đã nỗ lực quảng bá hình ảnh về một Việt Nam năng động, đổi mới, hội nhập và giàu bản sắc văn hoá Thông qua các chơng trình của VTV4, công chúng hiểu hơn

về đất nớc, con ngời Việt Nam, một đất nớc có truyền thống văn hiến ngàn năm, có những con ngời kiên cờng, bất khuất trong đấu tranh giữ nớc, yêu hoà bình, cần cù, thông minh, ham học Và hôm nay họ đang cùng nhau xây dựng, đổi mới đất nớc trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội Vợt qua mọi khó khăn, Việt Nam đã vơn lên từ một nớc nghèo nàn, kém phát triển trở thành nớc có sức tăng trởng kinh tế cao ở khu vực trong nhiều năm qua Nhờ đó diện mạo xã hội, đời sống nhân dân đợc cải thiện nhiều mặt Hệ thống pháp luật đợc xây dựng theo hớng ngày càng hoàn thiện Tình hình chính trị ổn định là cơ sở để Việt Nam ngày một khẳng định vị thế của mình trong quan hệ đối ngoại, trở thành một địa chỉ thu hút đầu t và là điểm đến an toàn, thân thiện của du khách Những thông tin chính thống của VTV4 về“ ”

tất cả những lĩnh vực trên đã góp phần tạo dựng, củng cố niềm tin của bạn bè quốc tế, cộng đồng NVNONN về một Việt Nam đang tích cực hội nhập, vơn