Néi dung: gi¸ trþ lþch sö vµ bµi häc kinh nghiöm “võa kh¸ng chiõn , võa kiõn quèc;vuïa chiõn ®êu ,võa x©y dùng vµ ph¸t trión lùc l­îng”®­îc tæng kõt qua hai cuéc kh¸ng chiõnchèng thùc d©n ph¸pvµ ®õ quèc mü

Néi dung Gi¸ trÞ lÞch sö vµ bµi häc kinh nghiÖm “võa kh¸ng chiÕn , võa kiÕn quèc;vuïa chiÕn ®Êu ,võa x©y dùng vµ ph¸t triÓn lùc l­îng”®­îc tæng kÕt qua hai cuéc kh¸ng chiÕnchèng thùc d©n Ph¸pvµ ®Õ quèc mü 8 2 THU HOẠCH Giá trị lịch sử và bài học kinh nghiệm “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc;vừa chiến đấu,vừa xây dựng và phát triển lực lượng” được tổng kết qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ giải phóng dân tộc c.

THU HOẠCH-Giá trị lịch sử và bài học kinh nghiệm “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc;vừa chiến đấu,vừa xây dựng và phát triển lực lượng” được tổng kết qua hai cuộc kháng chiến

chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ

Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đếquốc Mỹ giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, dưới sự lãnhđạo của Đảng cộng sản Việt Nam trong thế kỷ xx, đã để lại chochúng ta nhiều bài học kinh nghiêm có giá trị lịch sử và hiện thực

…Bài học “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc: vừa chiến dấu, vừa xâydựng và phát triển lực lượng”là bài học phản ánh đặc điểm lớn củachiến tranh cách mạng, vừa là đòi hỏi của cách mạng tiếp tục tiếnhánh chiến tranh ; vừa là đòi hỏi của chiến tranh Xây dựng hậuphương, căn cứ địa cách mạng là nhân tố thường xuyên quyết địnhthắng lợi của chiến tranh; cũng là đòi hỏi của “lấy nhỏ thắng lớn” đểcàng đánh càng mạnh Thể hiện rõ nghệ thuật lãnh đạo và chỉ đạochiến tranh cách mạng của Đảng ta trong hai cuộc kháng chiếnchống Pháp và đế quốc Mỹ Đảng ta đã quán triệt sâu sắc và vậndụng sáng tạo lý luận Chủ nghĩa Mác - Lê nin về chiến tranh cáchmạng, tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, kế thừa truyền thống đánhgiặc giữ nước của dân tộc ta qua các giai đoạn lịch sử , phù hợp vớithực tiễn của đất nước Những chủ trương đúng đắn, sáng tạo đó củaĐảng và bài học lịch sử trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và

đế quốc Mỹ không những có giá trị lịch sử mà còn có giá trị hiệnthứ sâu sắc.

Nước ta nằm ở vị trí chiến lược quan trọng ,do đó trải quahàng ngàn năm lịch sử là hàng năm đáu tranh chống giặc ngoạixâm trong khi đó, dân tộc ta là một dân tộc kinh tế chậm pháttriển ,vũ khí trang bị thô sơ,lạc hậu ,chống lại kẻ thù có quânđông,vũ khí trang bị hiện đại, có tiềm lực kinh tế, quân sự gấp tanhiều lần Nhưng cho dù gan khổ,ác liệt đến mấy nhan dân Việtnam khắc phục khó khăn,vượt qua gian khổ, đoan kết một lòngchiến đấu quật cường bảo vệ và xây dựng phát triển đất nước Tinhthần đó ngày càng hun đúc thành truyền thống tốt đẹp của dân tộcViệt Nam là nhân tố cơ bản tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn dântộc để đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược qua các thời kỳ của lịch sử

Nhân dân Việt nam tiến hành cuộc chiến tranh yêu nước chốngchiến tranh xâm lược của thực dân Pháp và đã giành được độc lập dântộc (năm 1945) đất nước ta bị kiệt quệ về kinh tế do bị thực dân Pháp

và phát xít Nhật bóc lột tàn nhẫn, chiến tranh tàn phá,nạn đói hoànhhành, Nhà nước mới ra đời còn non trẻ, quân đội mới được thành lậpvới vũ khí trang bị còn thô sơ, phải đối đầu với thực dân, đế quốcPháp một nước công nghiệp phát triển có tiềm lực kinh tế, quốcphòng; có bộ máy chiến tranh hiện đại, số lượng quân đông, có kinhnghiệm chiến tranh xâm lược

Từ những đặc điểm trên Đảng ta đã lãnh đạo toàn dân tậptrung cao độ đánh thực dân Pháp xâm lược, vừa xây dựng chính

quyền, vừa phát triển kinh tế, văn hoá,cứu tế, tuyên truyền, giáodục, ngoại giao, xây dựng mặt trận Quân và dân ta vừa thi đua giếtgiặc lập công, vừa thi đua sản xuất.Nhân dân ta vừa đấu tranh pháhoại kinh tế của địch, vừa ra sức bảo vệ chính quyền cách mạng,phát triển nền tảng kinh tế kháng chiến Đặc biệt nhân dân ta vừatích cực, chủ động đánh phá thủ tiêu chính quyền địch , vừa củng

cố, phát triển kinh tế, xây dựng lực lượng và bảo vệ thành quả cáchmạng ,giữ vững nền độc, lập tự do vừa mới giành được Kiến quốc,xây dựng chế độ mới về mọi mặt thực sự đưa lại mọi quyền lợi chonhân dân là phát huy thánh quả cách mạng, đồng thời cũng là tạodựng căn cứ địa, hậu phương vững chắc làm sở để giành thắng lợitrong kháng chiến Vừa kháng chiến ,vừa kiến quốc; vừa đấu tranh,vừa xây dựng và phát triển lực lượng là một tất yếu khách quan,phùhợp với thực tiễn của đất nước, thể hiện sự vận dụng sáng tạo lýluận chủ nghĩa Mác- Lê nin vào điều kiện cụ thể của cách mạngViệt Nam Lý luận chủ nghĩa Mác- Lê nin chỉ rõ: “Trong chiếnchanh ai có nhiều lực lượng hơn thì người đó nhất định thắng lợi”,

“Ai có hậu phương vững chắc thì người đó sẽ thắng” Như vậy, từ

cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác- Lê nin và từ đặc điểm nổi bật của tìnhhình so sánh lực lượng giữa ta và địch, Đảng ta và Chủ tịch Hồ ChíMinh chủ trương “vừa kháng chiến,vừa kiến quốc; vừa chiến đấu,vừa xây dựng và phát triển lực lượng” là tất yếu khách quan thểhiện tư duy sắc sảo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tìnhhình mới Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nay muốn giữ nền độc lập thì

chúng ta phải đêm hết lòng hăng hái đó vào con đường kiến quốc,kháng chiến phải đi đôi với cứu quốc, kháng chiến có thắng lợi, kiếnquốc mới tháng công, kiến quốc có chắc thành công, kháng chiến

vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị phát động thi đua “thi đua ái quốc”nhằm động viên toàn dân,toàn dân nâng cao nhiệt tình cách mạng vàtrí sáng tạo, ra sức thi đua kháng chiến và kiến quốc Hưởng ứng chỉthị của Trung ương Đảng, phong trào thi đua yêu nước đã phát triểnsôi nổi, rộng khắp cả nước, cuốn hút tất cả mọi người đang chiếnđấu, lao động, công tác trên mọi mặt trận, mọi lĩnh vực tham gia,hưởng ứng và thu được kết quả to lớn bảo đảm đáp ứng được yêucầu của chiến tranh

Vừa kháng chiến, vừa kiến quốc là con đường đấu tranh giữvững chính quyền, từng bước xây dựng chế độ dân chủ nhân dân,tạo nên sức mạnh vượt qua mọi khó khăn thử thách đánh bại âmmưu và hành động xâm lược của kẻ thù, nó phản ánh đúng quyluật:Xây dựng chế độ mới phải gắn liền với bảo vệ chế độ mới vàngược lại Có xây dựng chế độ mới ngày càng phát triển là điều kiệnbảo đảm cho bảo vệ vững chắc chính quyến cách mạng và ngượclại, có bảo vệ tốt mới xây dựng thành công chế độ mới Những nộidung xây dựng chế độ mới được Đảng ta đề ra cụ thể là: Về xâydựng chính quyền cách mạng, xây dựng Đảng, phát triển kinh tế vănhoá, giáo dục, kinh tế - xã hội Vấn đề chính quyền là vấn đề cơ bảncủa mọi cuộc cách mạng, xoá bỏ tận gốc chính quyền thực dân

1 H Chí Minh,To n t p,t p 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99 ồ Chí Minh,Toàn tập,tập 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99 àn tập,tập 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99 ập,tập 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99 ập,tập 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99

phong kiến, thiết lập chính quyền cách mạng trên cả nước là vấn đề

cơ bản nhất, cấp bách nhất để điều hành đất nước theo đường lối đãvạch ra Các uỷ ban từ xã, huyện, tỉnh được tuyên bố thi hành cácchính sách của cách mạng Sau khi thiết lập chính quyền cách mạng

từ Trung ương đến xã trong cả nước, ta đã khẩn trương tạo thế hợphiến, hợp pháp trong cả nước ở tất cả các cấp Tổ chức kháng chiếnvới tư cách một quốc gia độc lập, có chủ quyền, có quân đội Tổchức kiến quốc dưới sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất củaChính phủ từ Trung ương đến cơ sở Chính quyền đó ngày càng lớnmạnh được nhân dân tín nhiệm, không chỉ ở vùng tự do, vùng căn

cứ và hậu phương kháng chiến, mà cả những vùng còn lại địch tạmchiếm.Uy tín của Nhà nước Việt Nam trên trường quốc tế ngày càngtăng, vị thế của cuộc kháng chiến của cách mạng Việt Nam ngàycàng được khảng định, làm cho cuộc kháng chiến mau chóng biếnthành sức mạnh của dân tộc đến thắng lợi hoàn toàn

Đi đôi với bảo vệ chính quyền cách mạng, xây dựng chínhquyền mới là ra sức giữ vững quyền lãnh đạo của Đảng, xây dựnglực lượng chính trị và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục,vận động quần chúng làm hậu thuẫn cho chính quyền Nhà nước xâydựng và phát triển lực lượng, triển khai cuộc kháng chiến toàn dân,toàn diện, trường kỳ Kháng chiến kiến quốc cần nhân tài, do đóĐảng và Chính phủ đặt lên nhiệm vụ hàng đầu là phải gấp rút đàotạo, bồi dưỡng cán bộ để đáp ứng kịp yêu cầu của đất nước về cácmặt: Chính trị, quân sự, kinh tế, ngoại giao, văn hoá, giáo dục Việc

đào tạo, huấn luyện cán bộ được tiến hành có hệ thống phươnghướng tri thức hoá công nông và công nông hoá tri thức nhằm traudồi đạo đức, tác phong, nâng cao trình độ giác ngộ chính trị vànghiệp vụ chuyên môn Từ chính sách cán bộ đúng đắn của Đảng vàChủ tịch Hồ Chí Minh mà việc xây dựng và phát triển lực lượngcách mạng, lực lượng chiến tranh đã đáp ứng được yêu cầu của cuộckháng chiến, kiến quốc.

Vừa kháng chiến, vừa kiến quốc là con đường đấu tranh giữvững chính quyền, từng bước xây dựng chế độ dân chủ nhân dân,tạo nên sức mạnh vượt qua mọi khó khăn thử thách đánh bại âmmưu và hành động xâm lược của kẻ thù, nó phản ánh đúng quyluật:Xây dựng chế độ mới phải gắn liền với bảo vệ chế độ mới vàngược lại Có xây dựng chế độ mới ngày càng phát triển là điều kiệnbảo đảm cho bảo vệ vững chắc chính quyền cách mạng và ngượclại, có bảo vệ tốt mới xây dựng thành công chế độ mới Những nộidung xây dựng chế độ mới được Đảng ta đề ra cụ thể là: Về xâydựng chính quyền cách mạng, xây dựng Đảng, phát triển kinh tế vănhoá, giáo dục, kinh tế - xã hội Vấn đề chính quyền là vấn đề cơ bảncủa mọi cuộc cách mạng, xoá bỏ tận gốc chính quyền thực dânphong kiến, thiết lập chính quyền cách mạng trên cả nước là vấn đề

cơ bản nhất, cấp bách nhất để điều hành đất nước theo đường lối đãvạch ra Các uỷ ban từ xã, huyện, tỉnh được tuyên bố thi hành cácchính sách của cách mạng Sau khi thiết lập chính quyền cách mạng

từ Trung ương đến xã trong cả nước, ta đã khẩn trương tạo thế hợp

hiến, hợp pháp trong cả nước ở tất cả các cấp Tổ chức kháng chiếnvới tư cách một quốc gia độc lập, có chủ quyền, có quân đội Tổchức kiến quốc dưới sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất củaChính phủ từ Trung ương đến cơ sở Chính quyền đó ngày càng lớnmạnh được nhân dân tín nhiệm, không chỉ ở vùng tự do, vùng căn

cứ và hậu phương kháng chiến, mà cả những vùng còn lại địch tạmchiếm.Uy tín của Nhà nước Việt Nam trên trường quốc tế ngày càngtăng, vị thế của cuộc kháng chiến của cách mạng Việt Nam ngàycàng được khảng định, làm cho cuộc kháng chiến mau chóng biếnthành sức mạnh của dân tộc đến thắng lợi hoàn toàn

Xây dựng và phát triển kinh tế là một nội dung cốt lõi củacông cuộc xây dựng chế độ mới và phục vụ cho mọi kháng chiếnđến thắng lợi Vấn đề này các nhà lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ

ra rằng: “Thắng lợi hay thất bại của mọi cuộc chiến tranh đều phụthuộc vào điều kiện kinh tế” Chúng biết rằng, bước vào mọi khángchiến chống thực dân Pháp xâm lược, nước Việt Nam vốn đã nghèonàn, lạc hậu lại bị Pháp, Nhật vơ vét của cải, bị chiến tranh, thiên taitàn phá nặng nề, nạn đói hoành hành năm 1945 đã cướp đi sinhmạng 2 triệu người, sản xuất nông nghiệp tiêu điều, sản xuất côngnghiệp đình đốn, ngoại thương bế tắc, kho bạc trống rỗng Mà để xâydựng lực lượng cách mạng để chiến đấu chống ngoại xâm phụ thuộchoàn toàn vào điều kiện kinh tế Do đó vấn đề đặt ra cấp kíp lúc này làphát triển kinh tế Vì theo Ăngghen: “Không có gì lại phụ thuộc vàokinh tế tiên quyết hơn là quân đội và hạn đội” Trước mắt là phải khôi

phục nạn đói Từ yêu cầu khách quan đó, Đảng ta và Chủ tịch Hồ ChíMinh đã chủ trương mở ngay một chiến dịch tăng gia, sản xuất cứuđói và ra sức kêu gọi toàn dân, toàn quân từ nông dân đến thành thị,thực hiện khẩn trương: “Tấc đất, tấc vàng”, “tăng gia sản xuất ngay”,

“tăng gia sản xuất nữa”, kịp thời trồng các cây lương thực ngắn ngày,kêu gọi đồng bào nhường cơm sẻ áo đùm bọc lẫn nhau” Với nhữngbiện pháp thiết thực đó, nhân dân ta đã thấy được giặc đói Để bảođảm nhu cầu tri tiểu của Nhà nước, Chính phủ ra sắc lệnh xây dựng

“quỹ độc lập” và phát động “tuần lễ vàng” được đồng bào cả nướcnhiệt liệt hưởng ứng, nhờ đó mà khó khăn về tài chính của Chính phủbước đầu được khắc phục, Nhà nước có tiền để mua sắm vũ khí phục

vụ cho lực lượng vũ trang Để không phụ thuộc vào ngân hàng Pháp,Chính phủ phát hành đồng tiền Việt Nam, bảo đảm về tài chính chocông cuộc kháng chiến kiến quốc

Sau khi khắc phục nạn đói, Đảng và Nhà nước ta đã đề ranhiều biện pháp đẩy mạnh sản xuất tự cấp, tự túc, từng bước xâydựng nền kinh tế độc lập, ưu tiên hàng đầu là sản xuất nôngnghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu về lương thực, thực phẩm cho bộđội và nhân dân Nhờ có chính sách phù hợp mà lương thực, thựcphẩm tạm đủ để trang trải nhu cầu của nhân dân Về công nghiệp

ta đã thành lập các xưởng quân giới ở các địa phương, lúc đầu chỉ

là sản xuất thô sơ để phục vụ vũ trang toàn dân Về sau trong quátrình chuẩn bị kháng chiến và trong kháng chiến các cơ sở côngnghiệp quốc phòng quy mô lớn đã ra đời và đi vào sản xuất bảo

đảm được một phần vũ khí, đạn dược phục vụ cho chiến tranh.Cùng với công nghiệp quốc phòng, các cơ sở công nghiệp sẵn cótrong vùng căn cứ kháng chiến như khai thác than, khai tháckhoáng sản cũng được phục vụ và được xây dựng mới phục vụcho quốc phòng và dân sinh đáp ứng được nhu cầu của nhân dân

và bộ đội trong vùng tự do trong kháng chiến

Cùng với phát triển kinh tế là xoá bỏ nền văn hoá cũ của thựcdân Pháp, xây dựng nền giáo dục mới, nền giáo dục dân chủ nhândân, nạn mù chữ đã được thanh toán, hệ thống giáo dục từ cấp 1 đếncấp 3 được hoàn chỉnh, với phương châm là: “thiết thực và kịp thờiphục vụ kháng chiến, phục vụ nhân dân, phục vụ sản xuất” và “vừahọc vừa làm” Kết quả đã đạt được là: Đã đáp ứng được về cơ bảnnhu cầu ngày càng lớn về cán bộ, nhân viên cho công cuộc khángchiến, kiến quốc Nền y tế kháng chiến cũng được Đảng và Nhànước ta chú ý xây dựng ngay từ đầu đáp ứng được nhu cầu kháchquan chữa bệnh cho bộ đội và nhân dân trong kháng chiến

Như vậy, đi đôi với kháng chiến là kiến quốc, xây dựng chế độmới, xây dựng hậu phương vững mạnh phục vụ cho kháng chiến lànhân tố thường xuyên quyết định thắng lợi của chiến tranh Lịch sửdựng nước và giữ nước; kiến quốc, xây dựng căn cứ địa, hậu phươngkháng chiến đã trở thành truyền thống tốt đẹp của quân và dân Trước

và sau ngày toàn quốc kháng chiến; Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh rấtquan tâm xây dựng vừa bảo đảm giữ vững sự lãnh đạo của Đảng chocuộc kháng chiến, vừa xây dựng cơ sở chính trị, lực lượng của cách

mạng Bước vào cuộc kháng chiến toàn quốc, địch muốn đánh nhanhthắng nhanh, ta chủ trương đánh lâu dài, vừa đánh, vừa xây, càng đánh,càng mạnh ở tất cả các chiến trường, ta đều đẩy mạnh đánh địch ở phíatrước và phía sau, đồng thời tiếp tục xây dựng chế độ mới về mọi mặttích cực xây dựng, bảo vệ căn cứ địa, hậu phương làm chỗ dựa vữngchắc để kháng chiến lâu dài Xây dựng chế độ mới và xây dựng căn cứđịa là hai nội dung khác nhau nhưng mục đích là thống nhất Kiếnquốc, xây dựng chế độ mới là nền tảng, là cơ sở để xây dựng hậuphương kháng chiến, đồng thời cũng là chuẩn bị cơ sở cho xây dựngđất nước sau chiến tranh.

Chủ trương của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh là “vừakháng chiến, vừa kiến quốc, vừa chiến đấu và xây dựng lực lượng”trong kháng chiến chống thực dân Pháp đã trở thành bài học kinhnghiệm quan trọng của một nước mới giành được độc lập, phải tiếnhành ngay chiến tranh để giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ vàhoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc

Bài học “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc; vừa đấu tranh, vừaxây dựng và phát triển lực lượng” trong kháng chiến chống Mỹ, cứunước được Đảng ta vận dụng và phát triển lên một tàm cao mới cảchiều rộng, lẫn chiều sâu qua hai mươi năm kháng chiến lâu dài, ácliệt gian khổ của quân và dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản Việt Nam

Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược cónhiều điểm khác trong chống thực dân Pháp xâm lược Đó là miền

Bắc đã được hoàn toàn giải phóng, miền Nam còn dưới ách thốngtrị của chủ nghĩa đế quốc và bè lũ tay sai; hệ thống xã hội chủ nghĩa

đã hình thành và ngày càng lớn mạnh, phong trào độc lập dân tộc vàhoà bình thế giới phát triển rộng khắp; đế quốc Mỹ đóng vai trò senđầm quốc tế và trực tiếp xâm lược nước ta

Xuất phát từ đặc điểm trên, nắm vững quy luật khách quan, vịtrí vai trò của căn cứ địa, hậu phương trong kháng chiến, cho nênngay từ đầu Đảng ta đã chủ trương phải xây dựng căn cứ địa, hậuphương vững chắc cho cuộc đấu tranh cách mạng giải phóng hoàntoàn miền Nam thống nhất Tổ quốc, Đảng ta xác định: Xây dựngmiền Bắc vững mạnh không phải chỉ nhằm xây dựng đời sống tự

do, hạnh phúc cho nhân dân miền Bắc, mà chủ yếu nhằm xây dựngthực lực cách mạng cho cả nước, làm hậu thuẫn vững chắc cho cuộcđấu tranh giải phóng miền Nam, tạo điều kiện để có thể chi viện lựclượng ngày càng to lớn cho miền Nam và cùng miền Nam hoànthành sự nghiệp giải phóng dân tộc Xây dựng miền Bắc tiến lênchủ nghĩa xã hội là xây dựng căn cứ địa cho cả nước Hồ Chủ tịchkhẳng định: “miền Bắc giàu mạnh là cơ sở vững của cuộc đấu tranh

và sáng tạo của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm xác địnhmiền Bắc là nền tảng cho lực lượng cách mạng cả nước Đây là cơ

sở cho việc xây dựng căn cứ địa cách mạng, xây dựng hậu phươngvững chắc phục vụ cho cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm

2 H Chí Minh, To n t p, Nxb CTQG, H 2000, tr 10, tr 198 ồ Chí Minh,Toàn tập,tập 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99 àn tập,tập 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99 ập,tập 4, Nxb CTQG, H 2000, tr.99