Giáo trình Lắp đặt đường ống thoát nước khu vệ sinh (Nghề Kỹ thuật xây dựng - Trình độ Cao đẳng): Phần 2 - CĐ GTVT Trung ương I

Giáo trình Lắp đặt đường ống thoát nước khu vệ sinh (Nghề Kỹ thuật xây dựng - Trình độ Cao đẳng): Phần 2 cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về quy trình lắp đặt đường ống trong khu vệ sinh. Những nội dung chính trong phần 2 gồm có: Gia công cắt ống, ướm thử phụ tùng nối ống, ướm thử đường ống vào vị trí và tiến hành lắp đặt, kiểm tra chất lượng đường ống đã lắp đặt, một số biện pháp thông rửa hệ thống thoát nước, bàn giao công trình.

Ở dưới các bộ phận thu nước bẩn như xí, chậu rửa, chậu giặt, bồn tắm Nhất thiết phải có ống xi phông (khoá thuỷ lực) để ngăn cản mùi hôi thối, khí độc bay vào phòng

Mục tiêu của bài

- Nắm vững các yêu cầu kỹ thuật khi nắp đặt hệ thống đường ống thoát nước khu vệ sinh

- Hiểu được cấu tạo hệ thống đường ống thoát nước khu vệ sinh cần lắp đặt

- Lắp đặt được đường ống thoát nước khu vệ sinh đảm bảo yêu cầu kỹ

thuật, mỹ thuật

Nội dung chính của bài

Đường ống của hệ thống thoát nước có thể dùng ống nhựa, ống gang, ống

sảnh, ống phibrô ximăng, Việc lắp đặt hệ thống thoát nước trong nhà được thực hiện theo trình tự sau:

1 Gia công cắt ống

Mục tiêu: Mô tả được bản vẽ và thực hiện được các bước gia công cắt ống

1.1 Nghiên cứu sơ đồ thiết kế

- Bản vẽ kỹ thuật: Bao gồm mặt bằng công trình thi công, bản vẽ các công trình liên quan (đường ống cấp thoát nước ) vị trí các thiết vị vệ sinh, các mặt

cắt chỉ tiết (ống qua tường, sàn, móng, xí, tiểu)

- Bản thuyết minh kỹ thuật tính toán kích thước

- Vị trí, chiều dài, đường kính của từng đường ông thoát nước

- Vị trí, số lượng của các thiết bị như van vòi, các thiết bị vệ sinh

1.2 Kiểm tra trước khi lắp đặt

Trước khi tiến hành cắt ống và lắp đặt phải kiểm tra tổng thể lại toàn bộ vật

tư như các loại ông thoát, các thiệt bị phụ kiện ông nối, các loại keo, phụ kiện liên kết ống, các phụ kiện định vị ống như vít, nở, đai

Các loại dụng cụ như cưa, máy cắt, khoan điện và các loại dụng cụ lắp đặt

ống như Clê, mỏ nết, tuốc lơ vít

Kiểm tra tổng thể đường rãnh đặt ống, độ rộng sâu, các vị trí ống nối và các

- Khung cưa: Là thanh thước dẹt uốn hình chữ u, có hai loại khung cưa liền

và loại khung cưa rời Loại rời có thể điều chỉnh được chiêù dài để lăp với nhiều

loại lưỡi cưa khác nhau

- Lưỡi cưa: Là thanh thép dày 0,6 - 0,8mm rộng tir 12 - 15mm Lưỡi cưa làm bằng thép các bon dụng cụ hoặc thép gió Hai đầu lưỡi có nỗ nhỏ đề lắp nên khung gương Dọc theo lưỡi cưa là răng cưa Răng cưa có thể một phí, hai phía Răng cưa được làm theo các bước răng chuẩn 14, 16, 18, 24, 32 rang /25mm chiều dài Khi cắt các vật liệu mềm, mỏng dùng lưỡi cưa có bước răng chuẩn nhỏ Khi cắt các vật liệu cứng dùng lưỡi cưa có bước răng chuẩn lớn

- Cách mắc lưỡi cưa nên ống:

+ Nới đai ốc để nùi tay cưa di động vào gần tay cưa có định

+ Đặt một đầu lưỡi cưa vào rãnh của tay cưa cố định, luồn chốt có định

lưỡi cưa

+ Đặt đầu còn lại vào rãnh của tay cưa di động, luồn chốt giữ lại

+ Van dai ốc tai hồng để căng lưỡi cưa

Chú ý: Lực căng của lưỡi cưa phải không quá trùng hoặc quá căng Khi lắp lưỡi cưa phần răng nhọn của răng cưa hướng về phía đai Ốc tai hồng

- Xác định chiều dài đoạn ống cần cắt và vạch dấu

- Đặt ống cần cắt nên nêtô và kẹp chặt chú ý lực kẹp vừa đủ đề tránh làm biến dạng ống

- Cắt ống: đầu tiên cắt theo mặt phẳng ngang 1 Lưỡi cưa cắt đứt chiều đày ống thì nghiêng lươi cưa về phía ngực theo như trình tự 2, 3, 4 Khi không

nghiêng được nữa thì nới êtô, xoay ống, kẹp chặt ống và tiếp tục cưa như trên cho tới khi mạch cưa khép kín

- Kiểm tra: Đảm bảo chính xác chiều dài đoạn ống cần cắt Mạch cắt phải gọn và không bị lệch

* Biện pháp khắc phục khi cưa tay

- Mạch cưa bị lệch: do tay cưa chưa vững Khi cưa, không cưa bị nghiêng ngả làm cho lưỡi cưa ăn lệch mạch Nếu mạch bị lệch tốt nhất là bỏ mạch đó và

tạo mạch mới ở mặt sau.

67

- Răng cưa bị bẻ do cưa ống không theo trình tự trên (cưa một mạch) Khi

răng cưa bị mẻ phỉa dừng cưa và thay lưỡi mới

* An toàn khi cưa tay

- Lưỡi cưa mắc lên khung cưa phải vừa chặt, nếu trùng quá lưỡi cưa dé bi

tuột Mạch cưa không thẳng Nếu căng quá lưỡi cưa dễ bị gãy, bung ra gây nguy hiểm cho người cưa

- Ong cặp lên êtô phải vừa chặt Nếu chặt quá sẽ làm ống biến dạng, bề mặt ống bị sây sát Nếu lỏng quá dễ làm cho ống rơi vào chân người cưa Không

được dùng cưa không có chuôi hoặc chuôi bị vỡ

- Khi cưa gần đứt cần dùng một tay đỡ ống để tránh làm ống rơi vào trân

- Không được dùng miệng hoặc khí nén thổi vào mặt cưa vì dé lam phôi

bay vào mắt người cưa

1.3.2 Cắt ống bằng dụng cụ cắt:

Phương pháp cưa để cắt ống cho năng suất thấp, dễ gây sứt mẻ răng cưa, mặt ống sau khi cắt khó phẳng và không đẹp Do vậy hiện nay có nhiều dụng cụ chuyên dùng dé cắt ống

+ Sau hai vòng quanh, xoay tay quay để các bánh cắt bóp chặt ống hơn nữa và ăn sâu vào ống

+ Làm tiếp tục như trên tới khi nào ống bị đứt

1.3.3 Cát Ống bằng máy

* Dụng cụ và thiết bị:

69

- Dụng cụ đỡ ống: Dụng cụ đỡ ống có nhiều dạng khác nhau sử dụng cùng với máy cắt ống dùng đề cắt các ống có đường kính từ 3 - 900mm

- Chuẩn bị dụng cụ thiết bị: Thước lá hoặc thước dây, vạch dấu, giá đỡ ống,

máy cắt ống Kiểm tra nguồn điện cũng như tình trạng đấu nói dây động cơ điện của máy cắt với nguồn điện

- Xác định chiều dài đoạn ống, vạch dấu

- Cắt ống:

* An toàn khi cắt ống bằng máy :

- Máy cắt và giá đỡ phải được đặt trên nền bằng phẳng

- Máy phải có cầu dao điện riêng

- Phải sử dụng trang bị bảo hộ: ủng, găng tay, kính bảo hộ khi cắt ống

- Với các ống có rìa sờm ở mép ống, hoặc khi mép ống không phẳng sau khi cố định ống trên êtô sử dụng giữa hoặc máy mài tay đề sửa

- Với các ống mà đầu ống bị biến dạng, sử dụng búa, đe, bảo dưỡng, kiểm

Với các đường ống được ren bằng tay (thủ công) hoặc đưa ống qua máy ren, do đó bước ren (chiều đai đoạn ống được ren ) và độ nông sâu của ren phụ thuộc vào người ren ống

Vi vay với bắt cứ loại ống nào khi lắp đặt cũng phải dùng phụ kiện nối ống vặn thử vào đầu ống trước được ren để có biện pháp sử lý nếu các bước ren vặn không kín vào phụ kiện nối ống thì phải ren lại để đảm bảo khi vặn cố định

bước ren phải kín hết vào phụ kiện nối ống

- Với các ống bằng gang:

Khi lắp đặt Ống bằng gang có thể dùng phương pháp đai ôm ống hoặc dùng phương pháp lắp gòng cao su hoặc phương pháp lắp ó ống lọc miệng bát và xam

sợi day sam đơn hoặc đan trộn keo xi măng do đó phải kiểm tra bằng cách ướm

thử để có biện pháp sử lý trước khi lắp đặt vì trọng lượng Ống gang rất nặng

- Với các ống bằng nhựa cứng

Các ông nhựa cứng thường được nối với phụ kiện bằng keo đán do đó

trước khi lắp đặt phải ướm thử đầu ống không có nhựa và phụ kiện để kiểm tra

độ nông hẹp, nông sâu của đầu ống nối

Ống nhựa bị ảnh hưởng của nhiệt độ, của quá trình vận chuyển, của quá

trình gia công cắt ống và của quá trình sản xuất vì vậy dễ bị sai lệch về kích

thước ống, kích thước phụ kiện và tính chính sác của mỗi thiết bị cho nên việc ướm thử là rất cần thiết

3 Uớm thử đường ống vào vị trí và tiến hành lắp đặt

Mục tiêu thực hiện được các bước ướm thủ ống vào các vị trí tiễn hành lắp đặt

3.1 Uớm thứ đường Ống vào vị trí

Sau khi ướm thử ống vào phụ kiện nối ống cần ướm thử đường ống vào vị trí thử từng đoạn theo trình tự từ trên xuông, đường ông thoát chính trước, đường thoát nhánh sau để khớp chuẩn lại toàn hệ thống trước khi lắp đặt

3.2 Béi keo, vật liệu liên kết vào đầu Ống, phụ tùng nối Ống

3.2.1 Lắp đặt ống thoát đứng

* Trường hợp ống thoát đứng là ống nhựa

Cắt ống nhựa cứng Dùng giấy ráp làm ráp bề mặt lắp ráp của ống

Dùng keo dán ống phết lên bề mặt đầu nói của ống Khi phét, lớp keo trên mặt ống cần có độ dày đề giúp cho mối ghép được chặt và phết thêm một lớp mỏng ở mặt trong và quanh miệng đầu nối của phụ kiện

Bằng động tác nối nhanh đút ống vào phụ kiện và xoay nhanh nửa vòng

cho keo dàn đều mạch nối rồi trả ngay lại vị trí đã đánh dấu như thế keo sẽ trải đều quanh đầu nối và đạt độ chắc như ý

Lau sạch lớp keo bên ngoài mép nối trước khi keo khô

Nếu đầu nói không sâu luồn khăn chùi sạch lớp keo thừa trong lòng ống

* Trường hợp ống thoát đứng là Ống gang

Hệ thống thoát nước bằng ống gang và rất nặng nề do vậy khi lắp ráp cần phải nẹp (đai) đường ống thật chắc chắn

Mối nối gang có thể bằng gioăng cao su hoặc bang soi day tam son

Trường hợp ống gang 2 đầu trơn sử dụng đệm và đai thép để nối với những đường ống thoát đứng lắp nổi cứ cách 1,5m phải đóng một đai giữ ống

- Có thể dùng một 1 hay nhiều loại thiết bị

- Với các ống thoát phân, có thể dùng chênh 135 lắp từ tầng dưới, các xí từ tầng 2 trở lên được thoát vào ống đứng chung Xí của tầng 1 thoát thẳng xuống

- Với các ống tròn chìm trong tường được chèn chặt bằng dăm gạch đá sau

đó dùng vữa xi măng cát phủ kín

- Với các ống thoát lắp nổi phải dùng nẹp, đai và đỉnh vít lắp cố định lại

4 Kiểm tra chất lượng đường ống đã lắp đặt

Mục tiêu: trình bày và thực hiện được các bước kiểm tra chất lượng đường ống

đã lắp đặt

4.1 Kiểm tra bằng áp lực ( khí nén)

Tất cả các phụ tùng thiết bị dùng cho đường ống, trước khi đem sử dụng cần được kiểm tra kỹ về chất lượng Muốn thử độ kín của đường ống, chịu áp lực của ống, phụ tùng thiết bị người ta dùng cách bịt các đầu chờ của đường

ống, dùng bơm khí nén bơm hơi, hoặc dùng máy bơm nước, bơm nước vào bên trong với một áp lực thử và thời gian nhất định để kiểm tra độ kín và chắc chắn

4.2 Kiểm tra áp lực bằng nước

Công tác này phải được tiễn hành sớm nhất, với Ống gang sau khi xảm mối

nối cuối cùng là 48 giờ, với loại ống nhựa cúng dán keo là 4 giờ Yêu cầu giữ áp

suất trong đường ống từ 10 — 15 phút, cho phép giảm áp suất < 5 atm

4.3 Có định đường Ống

Khi cố định đường ống thường có hai phương pháp:

- Đường ống đặt ngầm trong tường

Sau khi ướm thử đường ống xong tiến hành liên kết các phụ kiện nối ống với đường ống theo trình tự từ dưới lên đường ống chính trước, đường ống nhánh sau rồi dùng vữa xi măng cố định và phủ kín đường ống

- Đường ống đi nổi ngoài tường

Tùy theo kích thước đường ống mà chọn loại phụ kiện cố định có kích thước phù hợp Sau khi ướm thử đường ống liên kết các phụ kiện nối ống với đường ống theo trình tự từ dưới lên đường ống chính trước rồi đến đường ống nhánh Sau đó chọn đai sắt (đai nhựa) phù hợp với kích thước đoạn ống dùng khoan bê tông khoan mồi có định đường đường ống nắp đặt

Chú ý: Khi lấy dấu và khoan môi phải chú đến yêu cầu mỹ quan của công trình

5 Một số biện pháp thông rửa hệ thống thoát nước

Mục tiêu: Mô tả và thực hiện được các biện pháp thông rửa hệ thống thoát

nước

Đường ống bị tắc nghẽn do rác rưởi dẫn vào hệ thống đường ống Đề thông rửa, có thể sử dụng các biện pháp như hình vẽ sau

77

Mục tiêu: trình bày và thực hiện được các bàn giao mạng lưới thoát nước

Trong quá trình thi công, có những sự có, diễn biến, thay đổi cần được ghi lại lưu vào hồ sơ thiết kế Khi bàn giao công trình thi công hoàn toàn cho bên A, cần bàn giao từng phần, từng công tác, chỉ tiết, phải có biên bản bàn giao và bản

vẽ hoàn công Cuối cùng là công tác quyết toán công trình.

A Mô tả kĩ thuật bài kiểm tra

Đọc bản vẽ, lắp ráp được hệ thống thoát nước khu vệ sinh nhà 2 tầng

bằng ống nhựa cứng (không gắn keo), dùng đỉnh, dây thép 1mm gá tạm, đảm bảo ổn định về an toàn cho người và thiết bị

81

B Danh mục thiết bị, dụng cụ cho nhóm học sinh (2hs) cần có để thực hiện

bài kiểm tra

1 Danh mục dụng cụ, thiết bị thí sinh cần có để thực hiện bài kiểm tra

2 Danh mục dụng cụ thiết bị, vật tư do giáo viên cung cấp

TT Dụng cụ, thiết bị Đơn vị hong Đặc tính | Ghi chú

3 Danh mục dụng cụ, thiết bị cho giáo viên

PHIEU DIEM DANH GIA KY NANG THUC HANH

Mô dun: Lắp đặt đường ống thoát nước

Bài kiểm tra: Lấy dấu và xẻ rãnh đặt ống thoát nước khu vệ sinh

Địa điểm: Phòng học thực hành nghề nước

Ngày kiểm tra:

Tôi đa | Thực tê

+ Không khuyết tật: 30 điểm

+2 4 khuyét tat: 0 diém

- Bố trí tuyến ống:

+Tuy ến ông thẳng, vuông góc 20 điểm

+ Đi ống trong tuyến chồng, chéo ít 10 điểm

+ Đi ống trong tuyến chồng chéo nhiều 0 điểm

2 | An toàn lao động, vệ sinh môi trường, thái độ: 20

- Điểm kỹ thuật tối thiểu đạt 60 điểm trở lên, bài kiểm tra đạt yêu cầu

- Nếu bài kiểm tra thực hiện quá thời gian quy định không đánh giá

- Trong khi làm bài nếu vi phạm an toàn về điện, đánh giá viên cho học

sinh dừng kiểm tra và hủy bỏ kết quả của học sinh đã kiểm tra ở phần trước đó

A Mô tả kĩ thuật bài kiểm tra

Đọc bản vẽ, lắp ráp được hệ thống thoát nước khu vệ sinh nhà 2 tầng

bằng ống nhựa cứng (không gắn keo), dùng đỉnh, dây thép 1mm gá tạm, đảm

bảo 6n định về an toàn cho người và thiết bị

87

+7.60

@60

B Danh muc thiét bi, dung cu cho nhóm học sinh (2hs) cần có để thực hiện

bài kiểm tra

1 Danh mục dụng cụ, thiết bị thí sinh cần có để thực hiện bài kiểm tra

PHIEU DIEM ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG THỰC HÀNH

Mô đun: Lắp đặt đường ống thoát nước Ngày kiểm tra:

Bài kiểm tra: Lấy dấu và xẻ rãnh đặt ống thoát nước khu vệ sinh

Địa điểm: Phòng học thực hành nghề nước

+ Long, vénh 1 vj tri 5 diém

+ Long, vénh 2 2 vi tri 0 diém

+Tuy ến ông thắng, vuông góc 20 điểm

+ Đi ống trong tuyến chồng, chéo ít 10 điểm

+ Đi ống trong tuyến chồng chéo nhiều 0 điểm