Nhận thức được hệ thống thang, bảng lương mang ý nghĩa quan trọng như vậy, vì thế, trong quá trình tìm hiểu một số phương pháp xây dựng thang, bảng lương, em nhận thấy rằng phương pháp xếp hạng là phương pháp nhanh chóng, đơn giản, dễ dàng thực hiện, và có thể giúp ích cho người sử dụng lao động phần nào trong lĩnh vực lao động tiền lương. Vì lí do đó, để hiểu hơn về quy trình thực hiện việc xây dựng thang bảng lương cho doanh nghiệp theo phương pháp xếp hạng, em quyết định chọn đề tài “Xây dựng thang, bảng lương theo phương pháp xếp hạng.” làm đề tài nghiên cứu nhằm tìm hiểu rõ hơn vềviệc xây dựng xây thang, bảng lương dựa trên phương pháp này, đồng thời đưa ra một sốnhận xét, đánh giá ưu nhược điểm cùng những kiến nghị, mong muốn doanh nghiệp có thể xây dựng thang, bảng lương phù hợp cho người lao động.
Trang 1CƠ SỞ II, TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG–XÃ HỘI
KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
TRỊNH THU QUYÊN
Mã sinh viên: 1853404040782
Lớp: Đ18NL4
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN XÂY DỰNG THANG BẢNG LƯƠNG
XÂY DỰNG THANG BẢNG LƯƠNG THEO PHƯƠNG PHÁP XẾP HẠNG
Giảng viên
TS TRẦN QUỐC VIỆT
Bằng số:
-
Bằng chữ:
-
Tp Hồ Chí Minh, tháng 01/2022
Trang 2CƠ SỞ II, TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG–XÃ HỘI
KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
TRỊNH THU QUYÊN
Mã sinh viên: 1853404040782
Lớp: Đ18NL4
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN XÂY DỰNG THANG BẢNG LƯƠNG
XÂY DỰNG THANG BẢNG LƯƠNG THEO PHƯƠNG PHÁP XẾP HẠNG
Giảng viên
TS TRẦN QUỐC VIỆT
Bằng số:
-
Bằng chữ:
-
Tp Hồ Chí Minh, tháng 01/2022
Trang 3MỤC LỤC
1 Đặt vấn đề 1
2 Các khái niệm có liên quan 1
2.1 Khái niệm bảng lương: 1
2.2 Khái niệm thang lương: 1
2.3 Khái niệm thang bảng lương: 2
2.4 Khái niệm bội số lương: 2
3 Những vấn đề cần thiết để thực hiện quy trình xây dựng thang bảng lương 2
3.1 Nguyên tắc xây dựng thang bảng lương 2
3.2 Vai trò của thang bảng lương 4
4 Quy trình xây dựng thang, bảng lương theo phương pháp xếp hạng 5
4.1 Xác định hệ thống chức danh công việc 5
4.2 Xếp hạng chức danh công việc 6
4.3 Phân nhóm chức danh công việc 7
4.4 Xác định hệ số giãn cách giữa các nhóm 7
4.5 Xác định số bậc và mức giãn cách giữa các bậc 9
4.6 Hoàn chỉnh bảng lương 11
5 Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp xếp hạng 12
5.2 Ưu điểm 12
5.3 Nhược điểm 13
6 Kiến nghị 13
7 Kết luận 14
Trang 41 Đặt vấn đề
Tiền lương là một yếu tố vô cùng quan trọng trong quá trình làm việc của người lao động Đây là nhân tố để thu hút và giữ chân người tài cho doanh nghiệp Như chúng ta đã biết, hiên nay ở Việt Nam có rất nhiều tình trạng chảy máu chất xám, nếu các công ty không
có một chế độ tiền lương rõ ràng, hợp lý thì sẽ khó lòng khiến người lao động gắn bó lâu dài, nguồn nhân lực cũng sẽ bất ổn và thiếu hẳn đội ngũ nhân viên có trình độ cao, ảnh hưởng tiêu cực tới sự tồn tại và phát triển của công ty Vì vậy, để đảm bảo hài hòa lợi ích của người lao động và người sử dụng lao động thì doanh nghiệp cần phải xây dựng cho mình một hệ thống thang bảng lương phù hợp để đảm bảo được các yếu tố công bằng và lợi ích của cả hai bên
Nhận thức được hệ thống thang, bảng lương mang ý nghĩa quan trọng như vậy, vì thế, trong quá trình tìm hiểu một số phương pháp xây dựng thang, bảng lương, em nhận thấy rằng phương pháp xếp hạng là phương pháp nhanh chóng, đơn giản, dễ dàng thực hiện,
và có thể giúp ích cho người sử dụng lao động phần nào trong lĩnh vực lao động - tiền
lương
Vì lí do đó, để hiểu hơn về quy trình thực hiện việc xây dựng thang bảng lương cho doanh nghiệp theo phương pháp xếp hạng, em quyết định chọn đề tài “Xây dựng thang,
bảng lương theo phương pháp xếp hạng.” làm đề tài nghiên cứu nhằm tìm hiểu rõ hơn về
việc xây dựng xây thang, bảng lương dựa trên phương pháp này, đồng thời đưa ra một số nhận xét, đánh giá ưu nhược điểm cùng những kiến nghị, mong muốn doanh nghiệp có thể xây dựng thang, bảng lương phù hợp cho người lao động
2 Các khái niệm có liên quan
Bảng lương là văn bản tổng hợp tổng số tiền thực mà doanh nghiệp trả cho người lao động của mình bao gồm các khoản tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp, trợ cấp,… trong một thời gian nhất định Số thu nhập mà người lao động được hưởng được ghi trong bảng lương đều dựa trên năng suất làm việc, việc hoàn thành công việc của người lao động
Trang 5Thang lương là tương quan tỉ lệ tiền lương giữa những người lao động trong một ngành, trong một nhóm ngành kinh tế kỹ thuật hoặc trong một đơn vị sử dụng lao độn; trên
cơ sở trình độ, kinh nghiệm làm việc và công việc thực tế mà người lao động đảm nhiệm
Thang bảng lương là một hệ thống xây dựng từ ngạch lương, nhóm lương, bậc lương
để làm cơ sở trả lương cho người lao động Doanh nghiệp trả lương cho người lao động thông qua thang bảng lương đã xây dựng trước đó và mức độ, năng lực, khả năng hoàn thành công việc của người lao động
2.4 Khái niệm bội số lương:
Bội số lương là sự so sánh giữa bậc cao nhất và bậc thấp nhất trong một thang lương
hay nói cách khác mức lương công nhân bậc cao nhất gấp mấy lần bậc thấp nhất (bậc 1)
3 Những vấn đề cần thiết để thực hiện quy trình xây dựng thang bảng lương
Tại Điều 93 Bộ luật lao động năm 2019 quy định nguyên tắc xây dựng thang bảng lương như sau:
“Điều 93 Xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động
Người sử dụng lao động phải xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động làm cơ sở để tuyển dụng, sử dụng lao động, thỏa thuận mức lương theo công việc hoặc chức danh ghi trong hợp đồng lao động và trả lương cho người lao động
Mức lao động phải là mức trung bình bảo đảm số đông người lao động thực hiện được mà không phải kéo dài thời giờ làm việc bình thường và phải được áp dụng thử trước khi ban hành chính thức
Người sử dụng lao động phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở khi xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động
Trang 6Thang lương, bảng lương và mức lao động phải được công bố công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện.”
Khi thực hiện xây dựng bảng thang lương cần áp dụng mức lương cơ sở vùng theo quy định tại Điều 3 Nghị định 90/2019/NĐ-CP và được áp dụng theo Điều 5 Nghị định Nghị định 90/2019/NĐ-CP ngày 15/11/2019 như sau:
- Mức lương tối thiểu vùng quy định tại Điều 3 Nghị định này là mức thấp nhất làm
cơ sở để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận và trả lương, trong đó mức lương trả cho người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường, bảo đảm đủ thời giờ làm việc bình thường trong tháng và hoàn thành định mức lao động hoặc công việc đã thỏa thuận phải bảo đảm:
+ Không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm công việc giản đơn nhất;
+ Cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm công việc đòi hỏi người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề theo quy định tại khoản 2 Điều này
- Người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề bao gồm:
+ Người đã được cấp chứng chỉ nghề, bằng nghề, bằng trung học chuyên nghiệp, bằng trung học nghề, bằng cao đẳng, chứng chỉ đại học đại cương, bằng đại học, bằng cử nhân, bằng cao học hoặc bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ theo quy định tại Nghị định số 90-CP ngày 24 tháng 11 năm 1993 của Chính phủ quy định cơ cấu khung của hệ thống giáo dục quốc dân, hệ thống văn bằng, chứng chỉ về giáo dục và đào tạo;
+ Người đã được cấp bằng tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp, bằng tốt nghiệp đào tạo nghề, bằng tốt nghiệp cao đẳng, bằng tốt nghiệp đại học, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ; văn bằng, chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp; văn bằng giáo dục đại học và văn bằng, chứng chỉ giáo dục thường xuyên theo quy định tại Luật Giáo dục năm 1998 và Luật Giáo dục năm 2005;
Trang 7+ Người đã được cấp chứng chỉ theo chương trình dạy nghề thường xuyên, chứng chỉ sơ cấp nghề, bằng tốt nghiệp trung cấp nghề, bằng tốt nghiệp cao đẳng nghề hoặc đã hoàn thành chương trình học nghề theo hợp đồng học nghề quy định tại Luật Dạy nghề;
+ Người đã được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia theo quy định của Luật Việc làm;
+ Người đã được cấp văn bằng, chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng; đào tạo thường xuyên và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác theo quy định tại Luật Giáo dục nghề nghiệp;
+ Người đã được cấp bằng tốt nghiệp trình độ đào tạo của giáo dục đại học theo quy định tại Luật Giáo dục đại học;
+ Người đã được cấp văn bằng, chứng chỉ của cơ sở đào tạo nước ngoài;
+ Người đã được doanh nghiệp đào tạo nghề hoặc tự học nghề và được doanh nghiệp kiểm tra, bố trí làm công việc đòi hỏi phải qua đào tạo nghề
- Khi thực hiện mức lương tối thiểu vùng quy định tại Nghị định này, doanh nghiệp không được xóa bỏ hoặc cắt giảm các chế độ tiền lương khi người lao động làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, làm việc trong điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với các chức danh nghề nặng nhọc, độc hại và các chế độ khác theo quy định của pháp luật lao động Các khoản phụ cấp, bổ sung khác, trợ cấp, tiền thưởng
do doanh nghiệp quy định thì thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc trong quy chế của doanh nghiệp
3.2 Vai trò của thang bảng lương
- Giúp doanh nghiệp đảm bảo công bằng trong trả lương
- Giúp doanh nghiệp dễ dàng kế hoạch hóa quỹ lương để đảm bảo nguồn chi lương
- Giúp người lao động biết thu nhập thực tế của mình
- Giúp người lao động có được kỳ vọng phấn đấu để đạt những vị trí có mức lương cao hơn trên thang lương
- Giúp người lao động dễ dàng so sánh sự cống hiến, đóng góp và quyền lợi của họ với người khác
Trang 84 Quy trình xây dựng thang, bảng lương theo phương pháp xếp hạng
4.1 Xác định hệ thống chức danh công việc
Đây là bước đầu tiên trong công tác thực hiện xây dựng thang bảng lương Cần có
sự phân tích cụ thể rõ ràng để đưa ra được nhóm chức danh phù hợp cho từng vị trí công việc nhất định và thống kê đầy đủ các chức danh công việc trong doanh nghiệp Đối với bước này cần được thực hiện thông qua một số cách như sau:
- Dựa vào bản mô tả công việc để đưa ra nhưng chức danh công việc một cách phù hợp và đúng đắn nhất Từ bản mô tả công việc người nhìn có thể biết được tầm quan trọng
về sự tồn tại của công việc đó trong tổ chức, thể hiện một cách chi tiết và rõ ràng những nhiệm vụ chính cũng như quyền hạn của người đảm nhận theo nội dung của bản mô tả công việc đã trình bày
- Đồng thời, thông quan bản mô tả công việc cũng có thể thấy được nhưng năng lực buộc người lao động phải có để đảm nhận vị trí công việc đó Chính vì những nội dung trên
mà bản mô tả công việc có thể thể hiện chúng ta có thể dựa vào đó để xác định được những chức danh cần thiết phải có trong một tổ chức thông qua nhưng nội dung công việc đã được thể hiện cụ thể trong một bản mô tả
- Tuy nhiên có một số trường hợp không có bản mô tả công việc thì người làm thang bảng lương phải xây dựng lại từ đâu hoặc nhờ cá trưởng đơn vị cho bảng phân công nhiệm
vụ của từng cá nhân người lao động, sau đó nghiên cứu cụ thể và xây dựng bản mô tả công việc mới
- Trường hợp hỏi trực tiếp đơn vị nhưng không nắm rõ nội dung thì đến trực tiếp nơi làm việc theo dõi người lao động làm việc Sau đó gặp lại trưởng đơn vị để xin ý kiến sửa đổi và bổ sung quy định hợp lý Sau khi chỉnh sửa sẽ có một bộ chức danh công việc
Ở bước này cần thu thập thông tin cụ thể, rõ ràng của từng chức danh tìm mối quan
hệ của các chức danh trong công việc Ví dụ:
Trang 9Xác định hệ thống chức danh công việc
1 Giám đốc
2 Phó giám đốc
3 KTT kiêm TrP KH-TC-QT
4 Phó trưởng phòng KH-TC-QT
5 Kế toán viên
6 CV Kế hoạch giá thành
7 CV Giải tỏa đền bù
8 NV Nghiệp vụ tổng hợp
9 NV phục vụ
10 NV bảo vệ
11 Trưởng phòng QH-Kỹ thuật
12 Phó Trưởng phòng QH-Kỹ thuật
13 Kiến trúc sư công trình
14 Giám sát công trình
15 CV chọn thầu-nghiệm thu
16 CV nghiệp vụ tổng hợp
Đối với bước này chúng ta có thể thực hiện theo 2 cách sau:
- Nên tham mưu giám đốc thành lập bộ phận, một cái tổ công tác hay, theo đó thì giám đốc sẽ là người chủ trì, và trong đây phải có phó giám đốc hoặc các trưởng phòng phụ trách các mảng, các lĩnh vực để khi làm việc người ta có ý kiến đóng góp, dù có ban chỉ đạo nhưng tất nhiên chúng ta vẫn phải làm trực tiếp, và bàn bạc, giám đốc sẽ là người quyết định cuối cùng, khi đó ý kiến sẽ được nhìn nhận công tâm và khách quan hơn
- Hoặc thay vì tự sắp xếp, chúng ta có thể nhờ các trưởng đơn vị sắp xếp trước cho mình, tức là nhờ các trưởng đơn vị sắp xếp các chức danh công việc trong đơn vị của họ có mức lương từ cao tới thấp, sau đó tổng hợp lại, như vậy thì ít nhất trong nội bộ đơn vị sẽ không bị lỗi, hoặc ít xảy ra sai sót Tuy nhiên khi nhờ các trưởng đơn vị chúng ta phải chú
ý nói các trưởng đơn vị khi sắp xếp thứ tự giảm dần về mức lương theo chức danh công việc, lưu ý khi thực hiện xếp hạng các nhóm chức danh sẽ không dựa vào khối lượng công việc của từng chức danh để đánh giá mà chỉ dựa vào chức năng nhiệm vụ và quyền hạn của
từng chức danh trong doanh nghiệp
Chúng ta tiếp tục minh họa bước này theo ví dụ ở bước trên:
Trang 101 Giám đốc
2 Phó giám đốc
3 KTT kiêm TrP KH-TC-QT
11 Trương phòng QH – Kỹ thuật
12 Phó trưởng phòng QH – KT
4 Phó trưởng phòng KH-TC-QT
13 Kiến trúc sư công trình
14 Giám sát công trình
6 CV kế hoạch giá thành
15 CV chọn thầu – nghiệm thu
5 Kế toán viên
16 CV Nghiệp vụ tổng hợp
7 CV Giải tỏa đền bù
8 NV Nghiệp vụ tổng hợp
10 NV Bảo vệ
9 NV Phục vụ
Sau khi thực hiện phân hạng lương, đây là công việc không quá khó khăn cho người thực hiện Đối với nhưng chức danh ở gần nhau sẽ được xếp vào cùng một nhóm lương trong hệ thống nhóm chức danh
Nhóm hạng Chức danh Nhóm hạng Chức danh
thu
CV Nghiệp vụ tổng hợp
4.4 Xác định hệ số giãn cách giữa các nhóm
Để xác định hệ số giãn cách có thể được thực hiện thông qua nhiều cơ sở khác nhau, trong đó một số cơ sở được sử dụng để làm căn cứ cho việc xác định hệ số giãn cách như sau:
Trang 11Dựa vào chính thực trạng trả lương của doanh nghiệp đang áp dụng từ bảng lương
cũ mà doanh nghiệp đã áp dụng (trường hợp doanh nghiệp xây dựng thang bảng lương mới) Để xác định hệ số giãn cách từ bảng lương hoặc mức lương cũ doanh nghiệp đang áp dụng Đối với doanh nghiệp bắt đầu xây thang bảng lương thì cần dựa vào bảng thanh toán lương hàng tháng của công ty
Tuy nhiên ở bảng thanh toán lương này công việc của nhân viên cần được sắp xếp theo chức danh công việc và sử dụng mức lương thấp nhất Đây là cách làm tối ưu, doanh nghiệp nên áp dụng, do sử dụng cơ sở là hệ thống lương của doanh nghiệp đã áp dụng, chính vì vậy nó phù hợp với khả năng tài chính của công ty Ví dụ cụ thể sau đây:
(= Nhóm(i)/Nhóm (i)min)
Nhóm 5 Kiến trúc sư công trình; Giám sát
Nhóm 6 CV kế hoạch giá thành; CV chọn
Nhóm 7 CV Nghiệp vụ tổng hợp; CV Giải
Dựa vào mức tiền lương trên thị trường cùng nghề kinh doanh với tổ chức Nếu không có lương thị trường cũng có tham khảo mức lương thị trường thông qua mạng interrnet Sau đó cũng tiến hành thực hiện việc lấy mức lương cao nhất chia cho mức lương thấp nhất như ở cơ sở 1
Trang 12Ngoài ra để có một hệ số giãn cách lương phù hợp có thể hỏi chuyên gia, những người đã từng làm việc ở cùng vị trí hoặc người thân của người xây dựng thang bảng lương bằng hai cách:
Hỏi mức lương cao nhất và mức lương thấp nhất sau đó ta tiến hành suy luận ra mức lương ở giữa
Ví dụ: Tại doanh nghiệp A mức lương cao nhất là 20.000.000, mức lương thấp nhất
là 4.000.000, vậy mức lương cốt lõi của doanh nghiệp sẽ là 12.000.000
Một cách khác là hỏi thông tin giá lương của chức danh cốt lõi của tổ chức, từ đó suy luận ngược lại chức danh có mức lương thấp nhất và cao nhất
Ví dụ: Mức lương của chức danh cốt lỗi ở vị trí quan trọng của doanh nghiệp, trung tâm của tổ chức là 12.000.000 vậy cần có sự suy luận cho mức lương cao nhất và thấp nhất cho phù hợp và cần dựa vào số nhóm lương hiện có của doanh nghiệp
Cần dựa vào khả năng tài chính của doanh nghiệp để xac định hệ số giãn cách một cách phù hợp nhất và có thể sau khi xây dựng hệ số giãn cách tiến hành hỏi lại trưởng đơn
vị để xác nhận mức độ phù hợp với khả năng tài chính của công ty
Lưu ý: Khi tiến hành xác định hệ số giãn cách nếu trong tổ chức không có hai chức danh bảo vệ và tạp vụ, thì ta cứ tiến hành xây dựng thang bảng lương cho cả 2 chức danh này thì mức chính xác sẽ cao hơn, khi xác định các chức danh còn lại Việc không thể hiện hai chức danh này trong thang bảng lương việc xác định hệ số giãn diễn ra rất khó vì mức lương của các vị trí khác không thể là 1 Do vậy khi có 2 chức danh này việc xác định hệ
số giãn cách sẽ diễn ra rất dễ dàng
Từ ví dụ trên đã xác định được hệ số giãn cách giữa các nhóm lương trong hệ thống thang bảng lương
4.5 Xác định số bậc và mức giãn cách giữa các bậc
Đây là bước người xây dựng thang bảng lương thực hiện mức giãn cách ở các bận ở mức phù hợp nhất với tình hình tổ chức
