Microsoft word tuyen chon bai van cam thu van hoc

m Bi+t anh trai ghen t , cau có gBt gang v.i mình, nhưng KiIu Phương v.i trái tim nhân h u và tình cHm trong sáng, cô bé ựã giúp anh thCy ựưc l]i lMm qua b[c tranh ựo t giHi nhCt mang tê

(Sưu t m, tuy n ch n, biên t p)

_Hà N i, 2015 2016_

Học không chỉ để có tương lai hạnh phúc

Học chính là hạnh phúc !

Bài 1:Em hãy phát hi n và phân tắch giá tr ngh thu t c a bi n pháp tu t trong ựo n thơ sau:

Ộ Nh Ngư"i nh ng s m tinh sương Ung dung yên ng)a trên ựư"ng su,i reo

Nh chân Ngư"i bư c lên ựèo Ngư"i ựi r1ng núi trông theo bóng Ngư"iỢ

Nhân hoá Ộsu$i reoỢ

Hoán d3 Ộchân ngư7iỢ (Ngư7i ch9 Bác H;)

=n d3, nhân hoá ỘR ng núi trông theoỢ (ự;ng bào Vi t BBc trông theo Bác)

+ Tác d3ng: NhCn m nh tCm lòng nh thương, kắnh yêu lãnh t3 c a ự;ng bào Vi t BBc khi đHng, Bác vI Hà N,i

Bài 2:Tìm và phân tắch giá tr ngh thu t c a bi n pháp tu t trong câu ca dao sau:

ỘCông cha như núi ng<t tr"i Nghĩa m> như nư c ng"i ng"i bi?n đôngỢ

C$M NH&N V( M)T đO-N THƠ

Núi cao hay ựó là công lao to l.n c a ngư7i cha ự$i v.i nh&ng ự[a con không th\ ựo ự+m ựư(c NgYn núi cao chBc chBn chân phHi r,ng, rBn và chBc, nó rCt l.n, rCt sâu m.i có th\ ự s[c ự\ ngYn núi cao ngCt ự+n

t n tr7i ựư(c T hình Hnh ựó ông cha ta mu$n nói v.i chúng ta rTng: Công lao c a ngư7i cha là vô cùng

to l.n, ựó là sZ t n tâm, t n lZc nuôi nCng, bHo ban, d y d] cho con vào khuôn kh^ ự\ cho con trưSng thành, ngư7i b$ v&ng vàng s_ là ch] dZa v&ng chBc cho con khôn l.n, trS thành ngư7i có ắch cho xã h,i

ỘNghĩa m> như nư c ng"i ng"i bi?n đôngỢ

ỘNghĩa m>Ợ S ựây là tình cHm yêu thương, sZ chăm chút lo toan, d y bHo con khôn l.n c a ngư7i mPẦ Nghĩa mP ựư(c so sánh v.i Ộnư c ng"i ng"i bi?n đôngỢ ỘNg7i ng7iỢ là dòng nư.c sáng, r,ng, lan

taa, luôn ánh lên màu sáng lCp lánh, nư.c bi\n đông luôn trong sáng, không bao gi7 c n, không bao gi7 h+t cũng như tình mP yêu con là vô cùng, là vô t n Dòng nư.c mát d u hay cH cu,c ự7i mP tBm mát cho tâm h;n con, là tình yêu thương d t dào ự\ con mang theo khi ựã trưSng thành Hay ựó chắnh là dòng s&a ngYt thơm mP ựã cho con t khi bBt ựMu chào ự7i, là dòng máu h;ng tươi mP ựã cho con su$t cH cu,c ự7i Bi\n đông sóng quanh năm v] b7, có lúc nó hiIn hòa êm d u, có lúc d t dào xô thuyIn, nh&ng làn sóng hay l7i mP ru êm ái, d u hiIn, là nh&ng câu hát mP d y con vào nh&ng ựêm trăng sáng, và có l_ cH nh&ng l7i quát mBng gi n d& khi con mBc l]i lMmẦ tCt cH là tình yêu thương sâu sBc mP ựã giành cho con Nư.c bi\n mdn hay ựó là v mdn c a cu,c ự7i mà mP phHi trHi qua ự\ cho con ựư(c khôn l.n, v mdn Cy có phHi là nh&ng giYt nư.c mBt trào dâng trong ựôi mBt quMng sâu c a mP, khi vui, khi bu;n, khi

ỘMPt lòng th" m> kắnh cha Cho tròn ch hi u m i là ựRo con.Ợ

Bài 3: Phát hi n và phân tắch bi n pháp tu t trong 2 câu sau:

a ỘThuyTn vT có nh b n chăng

B n thì mPt dR khăng khăng ự i thuyTnỢ

(Ca dao)

b ỘBóng hJng nhác th<y nVo xa

Xuân lan, thu cúc mLn mà cK haiỢ

(Truy n KiTu Nguyin Du)

2 Tìm nh&ng nét gi$ng nhau và khác nhau trong bi n pháp tu t : kn d3 và hoán d3

G i ý:

Trong câu: ỘThuyTn vT có nh b n chăng

B n thì mPt dR khăng khăng ự i thuyTnỢ

S2 d3ng bi n pháp ngh thu t nhân hóa, kn d3: thuyIn, b+n là hai v t vô tri vô giác, v y mà bi+t

Ộnh.Ợ, bi+t Ộkhăng khăng ự(iỢ T hình Hnh thuyIn và b+n nhân dân ta mu$n nói ự+n tâm tư tình cHm c a con ngư7i, ựó là tình yêu nam n&, chung th y sBt son

Tình yêu v$n rCt ựPp, tình yêu chung th y rCt ựáng ựư(c ca ng(i T thZc t+: b+n không có thuyIn thì không gYi gì là b+n mà ch9 là b7 sông, b7 bi\n, b7 nư.c ThuyIn xuCt phát t b+n r;i ựi khBp mYi nơi B+n mu$n ựư(c là b+n thì phHi bi+t Ộkhăng khăng ự(i thuyInỢ, có thuyIn vào ra thì b7 nư.c m.i trS thành b+n Hình Hnh th t ựPp và sinh ự,ng bSi nh&ng v t vô tri vô giác ựư(c nhân hóa mang tắnh cách ựMy tâm tình c a con ngư7i ThuyIn bi+t Ộnh.Ợ b+n, bi+t Ộự(iỢ m phHi chăng t hình Hnh ựó nhân dân ta mu$n

ựI c p ự+n cu,c s$ng và tâm tư tình cHm c a con ngư7i

Ngư7i con gái có ch;ng m.i trS thành ngư7i v(, có ngư7i yêu m.i trS thành ngư7i yêu Nh&ng chàng trai ra ựi vì vi c nư.c li u có trS vI Ộb+n cũỢ ự(i chăng đó là nh&ng cô gái sBt son ch7 ự(i, chung

th y m,t lòng, phHi có tâm h;n phong phú, sZ liên tưSng ự,c ựáo, nhân dân ta xây dZng hình tư(ng ngh thu t tuy t v7i: thuyIn và b+n là sZ so sánh ngMm v.i tình cHm c a con ngư7i ự\ miêu tH n]i nh nhung tha thi+t và l7i h[a hPn chân thành vI m$i tình chung th y rCt nên thơ c a ngư7i ph3 n& ch7 ự(i ngư7i yêu, ngư7i ch;ng, ựó cũng là m,t câu hai, m,t l7i khWng ự nh sBt son, chung th y

ỘB n thì mPt dR khăng khăng ự i thuyTnỢ

Hai câu thơ:

ỘBóng hJng nhác th<y nVo xa Xuân lan, thu cúc mLn mà cK haiỢ

k\ vI sZ rung ñ,ng ñMu tiên c a Kim TrYng khi gdp ch em Thúy KiIu trong ngày t+t thanh minh Hai câu thơ ñư(c Nguyin Du s2 d3ng bi n pháp tu t hoán d3 “bóng h;ng”, “xuân lan”, “thu cúc” Ngày xưa, ph3 n& Trung Qu$c còn mdc váy (quMn) màu ña (h;ng quMn) nên Kim TrYng nhác thCy

“bóng h;ng” (ch9 ch em Thúy KiIu) ñã thCy hai ch em rCt ñPp (lan và cúc) thay th+ cho Thúy KiIu và Thúy Vân Hai ch em ñPp như lan mùa xuân và như cúc mùa thu, m,t vp ñPp mdn mà khi+n Kim TrYng m.i gdp ñã ñem lòng yêu m+n Ngh thu t hoán d3 giàu hình Hnh làm câu thơ thêm ñTm thBm

Trong ví d3 trên hYc sinh di nhMm len gi&a hoán d3 và kn d3

V y kn d3 và hoán d3 có gì gi$ng và khác nhau:

+) Gi,ng nhau: CH hai ñIu lCy tên gYi này ñ\ gYi ñ$i tư(ng khác, ñIu là thay th+ Mu$n phát hi n

ñư(c ngư7i ta phHi liên tưSng ñích c a chúng ñIu nhTm là “ñPp” khi+n cho t ng& giàu tính bi\u cHm hơn

Chuy n ngày xưa… ñã có b" tre xanh”

Câu hai như m,t l7i khWng ñ nh: Tre xanh ñã có t rCt lâu ñ7i, cây tre ñã gBn bó sâu sBc v.i ngư7i

Vi t Nam

ỘTruy n ngày xưa Ợ dCu chCm l2ng ựi kèm nhBc nhS mYi ngư7i nh vI th7i xa xưa c a l ch s2, th a

Cy Thánh Gióng ựã nh^ tre ựánh gidc đó là bTng ch[ng hùng h;n vI sZ gBn bó gi&a tre và ngư7i Vi t Nam, cách ngBt câu l3c bát thành ba dòng như nhCn m nh g(i tH vI khoHng th7i gian, không gian vô t n, như m,t l7i khWng ự nh thêm tre có t lâu ự7i, gBn bó v.i làng quê Vi t Nam, con ngư7i Vi t Nam v.i màu xanh bCt t n c a nó đi p t ỘxanhỢ ựư(c nhBc t.i ba lMn như khWng ự nh s[c s$ng trư7ng t;n c a tre, c a dân t,c Vi t Nam Cây tre ựã trS thành bi\u tư(ng c a dân t,c Vi t Nam t ựó

Bài 5:

a Em có nh n xét gì vI câu hai tu t trong ựo n:

Thân g y guPc lá mong manh

Mà sao lên lũy lên thành tre ơi?

^ ựâu tre cũng xanh tươi Cho dù ự<t s_i ự<t vôi bRc màu?

b đCt sai, ựCt vôi là lo i ựCt như th+ nào?

c Vì sao hoàn cHnh s$ng khó khăn v y mà tre ven xanh tươi, tác giH ựã s2 d3ng bi n pháp ngh thu t gì nói nên ự[c tắnh cMn cù c a tre?

R siêng không ngRi ự<t nghèo Tre bao nhiêu r b<y nhiêu c n cù?

Tre cMn cù, ch u khó như ngư7i dân Vi t Nam, ỘsiêngỢ là siêng năng, chăm ch9, cMn cù, ỘchCt d;n lâuỢ là sZ tắch lũy góp nhdt t ng tý theo ki\u Ộnăng nhdt chdt b Ợ, Ộki+n tha lâu cũng ựMy t^Ợ bi n pháp nhân hóa, kn d3 khi+n tre hi n lên th t sinh ự,ng Tre bi+t siêng năng cMn cù ch u khó hay ựó chắnh là ự[c tắnh c a ngư7i dân Vi t Nam có t lâu ự7i mà nhà thơ Nguyin Duy h+t l7i ca ng(i

Bài 6:

Vươn mình trong gió tre ựu Cây kham kh vbn hát ru lá cành Yêu nhiTu n8ng n_ tr"i xanh

Tre xanh khơng đ ng khu<t mình bĩng râm

Bão bùng thân bFc l<y thân Tay ơm tay níu tre g n nhau thêm Thương nhau tre khơng d riêng Lũy thành t1 đĩ mà lên h`i ngư"i

ðo n thơ trên s2 d3ng bi n pháp tu t gì? Em hãy phân tích ý nghĩa c a đo n thơ?

nĩ vươn lên đMy ý chí và t o cho mình m,t ý chí hiên ngang, bCt khuCt Cu,c s$ng cịn kham kh^ đ m

b c nhưng đâu cĩ át n^i niIm vui, niIm l c quan trong cu,c s$ng “cây kham kh^ ven hát ru lá cành” Ti+ng giĩ vi vu, ti+ng sáo diIu r,n rã, ti+ng tre xào x c hay đĩ chính là ti+ng hát ca ng(i cu,c s$ng thanh bình, tre ven đ[ng đCy hiên ngang và bCt khuCt, dù cho giĩ táp mưa sa, dù cho giĩ gi t bão bùng, tre ven

đồn k+t gBn bĩ bên nhau “tay ơm tay níu tre g n nhau thêm” T tình yêu thương gBn bĩ đồn k+t, tre trS

thành b[c tư7ng thành v&ng chBc bHo v quê hương

CH đo n thơ vi+t vI tre nhưng đĩ là cách nĩi kn d3 rCt đ,c đáo c a Nguyin Duy đ\ ca ng(i nh&ng phkm chCt t$t đPp c a ngư7i dân Vi t Nam: kiên trung, dũng cHm, bi+t đồn k+t sát cánh bên nhau đ\ bHo

v T^ Qu$c Dù cu,c s$ng cịn nghèo nàn, l c h u, dù b chi+n tranh tàn phá nhưng ngư7i dân Vi t Nam ven l c quan yêu đ7i, đồn k+t chi+n đCu ch$ng l i kp thù bHo v T^ Qu$c Bài thơ vi+t trong nh&ng ngày ch$ng Mu sơi đ,ng như m,t ti+ng nĩi bình tĩnh, l c quan, khWng đ nh tư th+ chi+n thBng c a con ngư7i

Vi t Nam, dân t,c Vi t Nam trư.c mYi th2 thách c a kp thù

Bài 7:

“Chfng may thân gãy cành rơi Vbn nguyên cái g,c truyTn đ"i cho măng Nịi tre đâu chgu mFc cong Chưa lên đã nhFn như chơng lR thư"ng Lưng tr n phơi n8ng phơi sương

Cĩ manh áo cPc tre như"ng cho con Măng non là búp măng non

đã mang dáng thfng thân tròn cEa tre Năm qua ựi, tháng qua ựi Tre già măng mFc có gì lR ựâu?Ợ

Phát hi n bi n pháp ngh thu t nhân hóa, kn d3 trong ựo n thơ trên?

Cho bi+t d3ng ý c a tác giH?

Em cHm nh n gì vI hình Hnh búp măng non?

G i ý:

Dư.i ngòi bút c a Nguyin Duy tre còn nhiIu phkm chCt ựáng quý n&a như ự[c tắnh ngay thWng, lòng v tha bi+t như7ng nh n và chăm lo cho th+ h măng non ự7i sau Nói vI tre mà như nói vI m,t l.p ngư7i, v a gMn gũi, v a tha thi+t

ỘNòi tre ựâu chgu mFc cong Chưa lên ựã nhFn như chông lR thư"ng Lưng tr n phơi n8ng phơi sương

Có manh áo cPc tre như"ng cho conỢ

Manh áo c,c tre Ộnhư7ngỢ cho con là hình Hnh ựdc sBc nhCt Bi n pháp nhân hóa kn d3 g(i cho ta m,t hình Hnh ựPp vI tình thương, sZ hy sinh c a th+ th trư.c ự$i v.i th+ h sau Manh áo thì Ộc,cỢ nhưng tình thương thì dài vô t n Nó là tài sHn quý giá truyIn t ự7i này qua ự7i khác ự\ t o lên truyIn th$ng Ộtre già măng mYcỢ

Hình Hnh búp măng non trong câu:

ỘMăng non là búp măng non

đã mang dáng thfng thân tròn cEa tre.Ợ

G(i lên sZ n$i ti+p c a th+ h sau ự$i v.i th+ h trư.c, s$ng ngay thWng, can trư7ng t tCm bé đó là hình Hnh ựPp c a th+ h trp Vi t Nam, k+ t3c truyIn th$ng bCt khuCt c a dân t,c ự\ bHo v xây dZng T^ Qu$c Các em chắnh là măng non c a ựCt nư.c, là tương lai c a ựCt nư.c

G i ý:

Câu thơ l3c bát tách làm 4 dòng, nh p thơ 2/2/2 ngBt ra thành 3 nh p cùng v.i ựi p t Ộmai sauỢ ựư(c nhBc t.i 3 lMn DCu chCm l2ng kèm theo như g(i th7i gian trong tương lai là vô cùng, vô t n Mai sau và mãi mãi vI sau ựCt nư.c Vi t Nam ỘđCt xanh tre mãi xanh màu tre xanhỢ SZ ựi p l i 3 lMn t

ỘxanhỢ như m,t t suy ngem, m,t sZ khWng ự nh vI s[c s$ng trư7ng t;n c a cây tre Vi t Nam, c a con ngư7i Vi t Nam, c a dân t,c Vi t Nam

GBn kh^ thơ ựMu và kh^ thơ cu$i, cH bài thơ khBc hYa ự m nét hình Hnh cây tre Vi t Nam: Quá kh[ Ờ hi n t im tương lai; tre có sZ s$ng trư7ng t;n, mãi mãi v.i nh&ng phkm chCt quý báu Bi n pháp kn d3, nhân hóa xuyên su$t bài thơ cùng v.i sZ sáng t o trong vi c s2 d3ng th\ l3c bát, bài thơ g(i âm ựi u v a

ca dao, v a hi n ự i ca ng(i con ngư7i Vi t Nam, dân t,c Vi t Nam cMn cù, dũng cHm, bCt khuCt, kiên trung

Bài 9: Trong bài thơ "Vi t Nam thân yêu" c a Nguyin đình Thi có ựo n trắch :

Vi t Nam ự<t nư c ta ơi ! Mênh mông bi?n lúa ựâu tr"i ự>p hơn Cách cò bay lK dkp d"n, Mây m" che ựlnh Trư"ng Sơn s m chiTu

Nêu cHm nh n vI ựo n trắch trên

G i ý:

Nhà thơ Nguyin đình Thi là nhà thơ n^i ti+ng c a nư.c nhà Ông có s$ lư(ng tác phkm l.n Nhưng có

l_ trong s$ các tác phkm c a ông, bài thơ "Vi t Nam thân yêu" là bài thơ ựã ự\ l i cho em Cn tư(ng sâu

sBc nhCt:

Vi t Nam ự<t nư c ta ơi ! Mênh mông bi?n lúa ựâu tr"i ự>p hơn Cách cò bay lK dkp d"n, Mây m" che ựlnh Trư"ng Sơn s m chiTu

đây ch9 là m,t ựo n thơ trong bài nhưng cũng th t hay và ựdc sBc.đo n thơ b,c l, rCt rõ cHm xúc d t dào

c a tác giH trư.c nh&ng vp ựPp bình d trên ựCt nư.c Vi t Nam thân yêu CHnh ựPp trên khBp ựCt nư.c: nh&ng bi\n lúa mênh mông, nh&ng cánh cò trBng trHi r,ng trên nIn tr7i xanh thWm, nh&ng dãy núi, nh&ng dòng sông trong veo, tCt cH t o lên vp ựPp trù phú, bình d và nên thơ cho T^ qu$c

Hình Hnh " bi\n lúa " r,ng mênh mông g(i cho ta niIm tZ hào sâu sBc vI sZ giàu ựPp, trù phú c a quê hương Hình Hnh " cánh cò bay lH d p d7n " g(i vp nên thơ, xao xuy+n mYi tCm lòng Nó còn g(i cho ta

cái vp thanh bình, vui tươi c a ch$n miIn quê ðCt nư.c còn mang niIm tZ hào v.i vp ñPp hùng vĩ " ñ9nh Trư7ng Sơn " cao v7i v(i s.m chiIu mây ph Qua ñây ta cHm nh n ñư(c tác giH tha thi+t yêu quý và tZ hào vI quê hương, ñCt nư.c c a mình

Bài 10:

Ngmng không chgu hFc Khoe bi t ch rJi Vgt ñưa sách ngư c Ngmng c tưdng xuôi

C giK ñFc nhnm Làm Vgt phì cư"i Vgt khuyên mPt hJi Ngmng ơi ! HFc ! HFc !

(Ph m H^) Theo em, ñiIu gì ñã t o nên sZ hCp den c a ño n thơ ? Nêu cHm nh n, suy nghĩ c a mình bTng m,t ño n văn ngBn

G i ý:

ðo n thơ trên c a nhà thơ Ph m H^ vi+t dành tdng các cô c u hYc trò nha ðo n thơ rCt hay và hCp den Ngh thu t nhân hóa ñư(c s2 d3ng làm cho nhân v t (loài v t) hi n lên th t sinh ñYng, gMn gũi v.i th+ gi.i trp thơ Ngoài ra trong ño n thơ có chi ti+t hài hư.c, dí dam, gây cư7i :

"Vgt ñưa sách ngư c Ngmng c tưdng xuôi

C giK ñFc nhnm"

ðo n thơ như m,t câu chuy n nha k\ m,t bu^i hYc bài c a hai b n V t và Ng]ng V t thì tZ giác, chăm hYc còn trái ngư(c, Ng]ng rCt lư7i hYc và l i hay giCu d$i ðo n thS g2i gBm m,t l7i khuyên nh t.i các

b n hYc trò : hãy chăm hYc, ñ ng lư7i bi+ng và giCu d$i như b n Ng]ng trong ño n thơ nhé !

Bài 11:Em có suy nghĩ gì vI ư.c mơ cuH b n nha dư.i ñây?

Hôm nay tr"i nóng như nung M> em ñi c<y phơi lưng cK ngày

Ư c gì em hóa ñám mây

Em che cho m> su,t ngày bóng râm

(Bóng mây, Thanh Hào)

G i ý:

Ư.c mơ c a b n nha trong bài th t giHn d và ựáng yêu

"Ư c gì em hoá ựám mây

Em che cho m> su,t ngày bóng râm "

đó là ư.c mơ không phHi cho b n mà giành cho mP BSi vì ngư7i mP c a b n phHi làm l3ng vCt vH dư.i tr7i nBng như nung: Ộ MP ựi cCy phơi lưng cH ngàyỢ B n ư.c mong ựư(c góp phMn làm cho mP ựf vCt vH trong công vi c: hoá thành ựám mây ự\ che cho mP su$t ngày bóng râm, giúp mP làm vi c trên ự;ng mát

mp, khai b nBng nóng.ư.c mơ c a b n nha ch[a ựZng tình yêu thương mP v a sâu sBc v a c3 th\ và thi+t thZc nên nó th t ựPp ự_ và ựáng trân trYng

Bài 12:CHm nh n c a em vI ựo n thơ sau:

"N8ng mưa t1 nh ng ngày xưa LLn trong ự"i m> ự n gi" chưa tan."

(M> ,m, TrMn đăng Khoa)

G i ý:

Hai câu thơ ựã th\ hi n nh&ng n]i vCt vH nhYc nhTn c a ngư7i mP trong cu,c mưu sinh ựMy gian khó Hình Hnh hoán d3 "nBng mưa" cho thCy ngư7i mP phHi tHo tMn m,t nBng hai sương, th[c khuya d y s.m, bươn chHi ự\ nuôi con khôn l.n thành ngư7i Câu thơ th\ hi n sZ hi sinh thMm ldng mà thiêng liêng cũng như tình thương con sâu ndng không gì ựong ự+m ựư(c c a ngư7i mP đ;ng th7i, ựo n thơ cũng th\ hi n

sZ yêu thương, thCu hi\u và bi+t ơn c a ngư7i con ự$i v.i công lao tr7i bi\n c a mP mình

Bài 13: Cho ựo n thơ:

Con là lra <m quanh ự"i m> mãi Con là trái xanh mùa gieo vãi M> nâng niu Nhưng giLc ms ự n nhà N8ng ựã chiTu vbn mu,n h8t tia xa

(M>, Ph m NgYc CHnh)

a Phân tắch tác d3ng c a dCu chCm gi&a câu 3 và t "nhưng"

b Em hi\u câu thơ th[ tư như th+ nào?

c Phát bi\u cHm nghĩ vI ngư7i mP Vi t Nam trong kh^ thơ trên

G i ý:

a) DCu chCm câu gi&a câu thơ th[ ba và t ỘnhưngỢ tách hai ý c a kh^ thơ(2 ý như ự$i l p):

m V+ ựMu câu thơ khWng ự nh tình yêu con vô h n c a ngư7i mP MP mu$n bHo bYc, chS che, nâng niu con mình

m V+ sau c a câu thơ l i là sZ trái ngh ch c a hoàn cHnh: "gidc Mĩ t.i nhà" Nư.c ựang b ngo i xâm, nhà ựang b ựe dYa

Hai ý thơ t o nên sZ ự$i l p gi&a ư.c mu$n, tình cHm cá nhân (c a mP dành cho con) và hoàn cHnh kh$c

li t c a chi+n tranh, ựòi hai m]i con ngư7i cMn phHi bi+t hi sinh cho sZ nghi p chung Ngư7i mP b ựdt trư.c hai sZ lZa chYn: nư.c hay nhà, gi& con S bên ự\ nâng niu, bHo bYc hay ự\ con ra tr n theo ti+ng gYi thiêng liêng c a T^ qu$c

b) Câu thơ th[ 4: Hình Hnh kn d3 ỘnBng ựã chiIuỢ chắnh là hình Hnh bà mP MP ựã già, tu^i cao, s[c y+u, rCt cMn có ngư7i con S bên ự\ chăm sóc ựf ựMn, ự\ xua tan cái cô ựơn hiu qu nh tu^i x+ chiIu Nhưng vư(t lên trên ư.c vYng cá nhân, ngư7i mP Cy ven s~n sàng hi sinh, ven mu$n góp s[c mình ự\ bHo v T^ qu$c Hình Hnh nBng "ựã chiIu ven mu$n hBt tia xa" th\ hi n sZ tZ nguy n, ư.c mong ựóng góp công s[c ự\ giành l i ự,c l p cho quê hương Ngư7i mP ựã vư(t lên trên cái v k9 cá nhân ự\ ự;ng ý cho con mình lên ựư7ng ựánh gidc

c) Hai câu ựMu c a ựo n thơ th\ hi n tình yêu con vô h n c a ngư7i mP Qua các hình Hnh so sánh, ta

nh n ra, v.i mP, con là tCt cH, là tương lai, là cu,c s$ng hi n t i, là niIm vui và sZ s$ng c a ự7i mP Nhưng khi "gidc ự+n nhà", tu^i mP tuy ựã cao, s[c mP tuy ựã y+u, không th\ trZc ti+p ra tr n nhưng mP ựã vư(t lên trên tình yêu con và ư.c mu$n bao bYc, chS che con c a m,t ngư7i mP mà s~n sàng ự\ con lên ựư7ng ra tr n, làm tròn trách nhi m v.i quê hương đó là hình Hnh m,t bà mP Vi t Nam ựi\n hình, v a bình d , gMn gũi trong nh&ng tình cHm rCt chân th t, ự7i thư7ng, v a l.n lao, vĩ ự i trong nh&ng sZ hi sinh

vì ựCt nư.c Nh&ng bà mP Vi t Nam anh hùng c a m,t dân t,c anh hùng

Bài 14: Cho ựo n thơ sau:

"Bên ruPng lúa xanh non

Nh ng chg lúa ph<t phơ bắm tóc

Nh ng cku tre bá vai nhau thì th m ự ng hFc đàn cò tr8ng

Khiêng n8ng Qua sông

Cô gió chăn mây trên ựJng Bác mLt tr"i ựRp xe qua ựlnh núi

Có vV vui tươi nhìn chúng em nhăn nhó cư"i"

(TrMn đăng Khoa)

a đo n thơ trên s2 d3ng phương th[c bi\u ự t nào?

b Tác giH dùng phép tu t nào? Hãy phân tắch tác d3ng c a bi n pháp tu t Cy

G i ý:

a đo n thơ s2 d3ng phương th[c miêu tH (tH quang cHnh bu^i s.m)

b Trong ựo n thơ, tác giH dùng bi n pháp tu t nhân hóa (gYi tên sZ v t như gYi tên ngư7i, dùng nh&ng t ch9 hành ự,ng c a ngư7i gán cho v t) Bi n pháp nhân hóa khi+n b[c tranh thiên nhiên hi n lên vô cùng s$ng ự,ng, gMn gũi v.i con ngư7i ự;ng th7i th\ hi n sZ quan sát tinh t+, khH năng liên tưSng, tưSng tư(ng

vô cùng phong phú c a tác giH

Bài 15 CHm nh n c a em vI hình tư(ng Bác H; trong bài thơ đêm nay Bác không ngE c a Minh Hu

G i ý:

m Sau khi hYc xong bài thơ Ộđêm nay Bác không ngEỢ cuH tác giH Minh Hu , hình Hnh Bác H; ựã ự\ l i

trong em nh&ng Cn tư(ng sâu sBc khó quên

m Là ch t ch nư.c nhưng bác không ng i khó khăn gian kh^ trZc ti+p tham gia theo dõi và ch9 huy chi+n

d ch Biên gi.i 1950

m Trong ựêm d ng chân ngh9 ngơi bên nh&ng mái lIu tranh che t m, mưa thì kéo dài không d[t, hình Hnh Bác ng;i ự$t l2a sưSi Cm các anh ự,i viên th t xúc ự,ng

m Ôi Bác yêu thương, chăm sóc các anh chi+n sĩ như ngư7i cha ngư7i mP S nhà

m Bác ự+n t ng ngư7i m,t, Bác dém l i chăn, s( các anh gi t mình Bác phHi ựi nhón chân nhP nhàng

m Bác không ng ựư(c vì thương các ựoàn dân công ựêm nay ng ngoài r ng, lá cây làm chi+u, manh áo làm chăn

m CHm ự,ng bi+t bao khi Bác th[c ự\ mong tr7i sáng mau mau

m Em vô cùng yêu kắnh và cHm ph3c trư.c tCm lòng yêu thương r,ng l.n c a Bác Ờ Ngư7i Cha c a dân

t,c Ờ m,t ngư7i mà su$t ự7i s$ng theo chân lắ: ỘNâng niu t<t cK chl quên mìnhỢ

Bài 16 CHm nh n c a em vI nhân v t Lư(m trong bài thơ cùng tên c a T$ H&u

m Sau khi hYc xong bài thơ ỘLư mỢ qua ngòi bút c a tác giH T$ H&u, hình Hnh chú bé Lư(m ựã ự\ l i

trong lòng em nh&ng Cn tư(ng sâu sBc khó quên

m Lư(m là m,t chú bé liên l c nha nhBn, nhanh nhPn v.i ựôi chân thoăn thoBt

m Chú bé Cy rCt h;n nhiên yêu ự7i như chú chim chắch và ự;ng th7i l i rCt say mê công vi c

m Di thương làm sao chú bé liên l c có ựôi má ựa b; quân và hay cư7i hắp mắ

m điIu khi+n mYi ngư7i cHm ph3c nhCt S chú ự;ng chắ nha tu^i này là tinh thMn gan d , dũng cHm quy+t tâm hoàn thành nhi m v3, không ng i hi\m nguy

m Trong m,t lMn làm nhi m v3, chú bé liên l c ñáng yêu Cy ñã b hy sinh trên gi&a cánh ñ;ng lúa quê hương ng t ngào hương s&a

m ðau ñ.n t,t cùng, nghPn ngào xúc ñ,ng, em dư7ng như không mu$n tin ñó là sZ th t

m Dù ñã hi sinh nhưng hình Hnh chú bé nha nhBn h;n nhiên Cy ven luôn còn mãi v.i quê hương ñCt nư.c

và trong lòng mYi ngư7i

Bài 1 C m nh n c a em v nhân v t D! Mèn trong văn b n Bài h c ñư(ng ñ(i ñ)u tiên (Tô Hoài)

m Sau khi hYc xong văn bHn “Bài hYc ñư7ng ñ7i ñMu tiên” c a nhà văn Tô Hoài, hình Hnh D+ Mèn ñã ñ\

l i trong em nh&ng Cn tư(ng sâu sBc khó quên

m Nh7 ăn u$ng ñiIu ñ,, làm vi c có ch ng mZc nên D+ Mèn chóng l.n và chWng bao lâu trS thành m,t chàng d+ thanh niên cư7ng tráng

m Ngo i hình c a D+ Mèn rCt ñPp, m,t vp ñPp oai phong, hùng dũng, m nh m_ v.i cái ñMu to và n^i t ng tHng, cánh thì dài t n chCm ñuôi

m Th+ nhưng, th t ñáng ti+c khi chú l i có tính cách kiêu căng, x$c n^i, thư7ng hay chYc phá, cà kh a v.i tCt cH mYi ngư7i

m Chú ñ$i x2 v.i D+ ChoBt h+t s[c tr ch thư(ng, ra vp ta ñây, chWng ch u ñào giúp hang cho ChoBt mà còn khinh thư7ng, lên mdt d y bHo

m Và ai có ng7, m,t lMn trêu chYc ch C$c, D+ Mèn ñã gây ra cái ch+t thHm thương cho D+ ChoBt ñ\ t ñó h$i h n ăn năn và rút ra cho mình m,t bài hYc sâu sBc

m Em rCt thích D+ Mèn, m,t nhân v t v a ñáng trách l i v a ñáng quý khi bi+t nh n ra l]i lMm c a mình

Bài 2 C m nh n c a em v nhân v t ngư(i anh trong truy3n ng4n B5c tranh c a em gái tôi (T7 Duy Anh).

m Sau khi hYc xong văn bHn “B[c tranh c a em gái tôi” c a nhà văn T Duy Anh, nhân v t ngư7i anh ñã ñ\ l i trong em nh&ng Cn tư(ng sâu sBc khó quên

m V$n là m,t ngư7i không có tài năng gì n^i b t nên khi tài h,i hYa c a KiIu Phương ñư(c phát hi n thì tâm tr ng ngư7i anh có nhiIu thay ñ^i

m Ngư7i anh cHm thCy bu;n, ñôi khi mu$n khóc và th m chí là xem lén nh&ng b[c tranh c a em

m Nhìn mYi ngư7i yêu m+n, khen ng(i, quan tâm KiIu Phương, ngư7i anh cHm thCy mình như b ba rơi vì

m XCu h^ vì thCy mình không hoàn hHo như trong tranh, mình còn nhiIu h n ch+

C$M NH&N V( M)T ðO-N VĂN, M)T NHÂN V&T VĂN H7C

m đó cũng chắnh là ựiIu mà em quý nhCt S ngư7i anh: bi+t nh n ra l]i lMm c a mình và thCy ựư(c tCm lòng nhân h u, tình cHm trong sáng c a KiIu Phương

Bài 3 C m nh n c a em v nhân v t Ki u Phương trong truy3n ng4n B5c tranh c a em gái tôi (T7 Duy Anh)

m Sau khi hYc xong văn bHn ỘB[c tranh c a em gái tôiỢ c a nhà văn T Duy Anh, nhân v t KiIu Phương

ựã ự\ l i trong em nh&ng Cn tư(ng sâu sBc khó quên

m KiIu Phương là m,t cô bé hi+u ự,ng, mdt mũi lúc nào cũng lCm lem nên có bi t danh là ỘMèoỢ do anh trai ựdt

m Th+ nhưng cô bé Cy l i là m,t tài năng h,i hYa v.i nh&ng b[c tranh có th\ treo bCt kì nơi nào S phòng khách

m Dù có tài và ựư(c mYi ngư7i quý m+n, KiIu Phương ven gi& ựư(c tắnh cách h;n nhiên tinh ngh ch ựáng yêu c a mình

m Bi+t anh trai ghen t , cau có gBt gang v.i mình, nhưng KiIu Phương v.i trái tim nhân h u và tình cHm trong sáng, cô bé ựã giúp anh thCy ựư(c l]i lMm qua b[c tranh ựo t giHi nhCt mang tên ỘAnh trai tôiỢ

m Th t thú th khi thCy lòng nhân h u ựã thBng tắnh ghen t cũng như ngư7i anh bi+t bBt ựMu ỘxCu h^Ợ nh n

ra h n ch+ c a chắnh mình ự;ng th7i cHm nh n ựư(c lòng nhân h u c a ngư7i em

m Nhân v t KiIu Phương th t tuy t v7i, qua ựó em rút ra ựư(c bài hYc cho mình là cMn có lòng nhân h u trong cu,c s$ng

Bài 4 C m nh n c a em v nhân v t Dư>ng Hương Thư trong ựo7n trắch Vư>t thác (Võ Qu ng)

m Sau khi hYc xong văn bHn ỘVư(t thácỢ c a nhà văn Võ QuHng, hình Hnh dư(ng Hư(ng Thư ựã ự\ l i

trong em nh&ng Cn tư(ng sâu sBc khó quên

m Dư(ng Hương Thư khi S nhà là m,t ngư7i có tắnh tình hiIn lành nhu mì, ai nói gì cũng vâng vâng d d

m Th+ nhưng lúc vư(t thác thì hình Hnh c a dư(ng Hương Thư hoàn toàn trái ngư(c

m Dư(ng cSi trMn, bBp th t cu;n cu,n, trông săn chBc như m,t pho tư(ng ự;ng ựúc

m Các ự,ng tác c a dư(ng r p ràng nhanh như cBt, m nh m_, quy+t li t, ghì chdt ngYn sào trông như m,t

hi p sĩ gi&a Trư7ng Sơn oai linh hùng vĩ

m Cu$i cùng thì thác d& ựã ch u khuCt ph3c trư.c s[c m nh c a con ngư7i ự\ mS ra cHnh êm ựIm thơ m,ng v.i dòng sông chHy quanh co dYc theo nh&ng núi cao s ng s&ng

m Ôi ựPp làm sao hình Hnh dư(ng Hương Thư m ngư7i lao ự,ng trên nIn cHnh thiên nhiên r,ng l.n c a mHnh ựCt miIn Trung ựMy gian khó

Bài 5 C m nh n c a em v nhân v t th)y HaỜmen trong truy3n ng4n BuEi h c cuFi cùng (A.đôIựê)

m Qua văn bHn ỘBu i hFc cu,i cùngỢ c a tác giH An Ờ phông Ờ xơ đô Ờ ựê, hình Hnh ngư7i thMy giáo yêu

nư.c Hammen hi n lên th t nghiêm khBc mà meu mZc Ờ ngư7i thMy ựã dành trYn b$n mươi năm tâm huy+t cho nghI nhà giáo cao quắ, b$n mươi năm tâm huy+t ự\ truyIn d y ti+ng mP ựp cho các th+ h trp vùng Anmdát biên gi.i xa xôi

m đ\ r;i m,t ngày, thMy nh n ựư(c l nh t Bécmlin: Ột1 nay chl dRy ti ng đ c d các trư"ng vùng An dát,

Lo renẦỢ

m Th+ là các k9 ni m ựau ự.n như ùa vI v.i thMy ựem theo sZ h$i h n t n cùngẦ

m ThMy nh như in nh&ng ngày thMy bBt hYc trò tư.i vư7n thay vì hYc hành, r;i nh&ng ngày thMy ựã không

ng i ngùng cho hYc trò ngh9 hYc khi múôn ựi câu cá hương

m Nhưng tình yêu nư.c tha thi+t ựã tr]i d y trong thMy vào bu^i hYc ti+ng Pháp cu$i cùng: thMy mdc chi+c

áo Gơmựanhmg$t v$n ch9 dùng trong nh&ng hôm quan trYng, giYng nói thMy tha thi+t hơn bao gi7 h+t và chưa bao gi7 thMy kiên nhen giHng giHi ự+n v y

m Ngư7i thMy t,i nghi p như mu$n truyIn h+t tri th[c c a mình và m,t lúc nhét h+t nó vào ựMu t3i hYc trò thơ ngây

m đ;ng h; ựã ựi\m mư7i hai gi7, thMy ự[ng trên b3c, ngư7i thMy tái nh(t, bCt lZc ra hi u cho t3i hYc trò:

Ộk+t thúc r;iẦựi ựi thôi!Ợ

m Tuy nhiên, trong ựi\m t,t cùng c a sZ ựau xót, thMy Hammen ựã có m,t hành ự,ng th t anh dũng, cao cH th\ hi n tCm lòng yêu nư.c, yêu thi+t tha ti+ng mP ựp ựó là cMm phCn dTn h+t s[c, thMy c$ vi+t th t to: NƯẦC PHÁP MUÔN NĂM!

ỘẦCó hFc văn thơ m i bi t trăng là mPt cái gì ự>p và quý l8m Trăng là cái liTm vàng gi a ự,ng sao Trăng là cái ựĩa bRc trên t<m thKm nhung da tr"i Trăng t_a mPng xu,ng tr n gian Trăng tuôn su,i mát ự? nh ng tâm hJn khao khát ngvp lLnỢ

(Giăng sáng, Nam Cao)

DZa vào hi\u bi+t vI bMu tr7i, ánh trăng vi+t m,t ựo n văn tH bMu tr7i ựêm trung thu (có s2 d3ng phép so sánh, nhân hóa)

G i ý:

m Phát hi n và phân tắch các bi n pháp tu t trong ựo n văn:

Trăng là ựT tài h<p dbn ự,i v i các nhà văn, nhà thơ Bi t bao nhiêu các thi nhân vi t vT vV ự>p cEa trăng làm rung ựPng lòng ngư"i Nam cao nhkn xét thkt ựPc ựáo ỘCó hFc văn thơ m i bi t trăng là mPt

cái gì ự>p và quý l8m Trăng là cái liTm vàng gi a ự,ng sao Trăng là cái ựĩa bRc trên t<m thKm nhung

da tr"i Trăng t_a mPng xu,ng tr n gian Trăng tuôn su,i mát ự? nh ng tâm hJn khao khát ngvp lLnỢ đoRn văn ựư c tác giK dùng hình Knh so sánh thkt tài tình ự? kh8c hFa mPt b c tranh tuy t ms vT trăng Trăng như cái liTm vàng, trăng như cái ựĩa bRc đó là hai th"i ựi?m trăng ự u tháng và cu,i tháng Nhà văn ựã quan sát r<t tinh t , ự u tháng v ng trăng khuy t treo lơ lrng gi a b u tr"i ự y sao l<p lánh ựư c vắ như Ộchi c liTm vàng gi a ự,ng saoỢ LiTm g8n v i ự,ng là hình Knh g n gũi, thân thuPc v i bà con nông dân Trăng trd lên g n gũi thân thi t v i con ngư"i bi t bao

Trăng gi a tháng là v ng trăng tròn ựư c vắ Ộlà cái ựĩa bRcỢ ựó là báu vkt Ờ mPt c vkt cEa thiên thiên h t s c quý giá và ự>p ựy Báu vkt ựó ựư c ựLt trên mPt t<m thKm nhung quyTn quý, cao sang cEa

b u tr"i Trăng ự>p quá, sáng quá Ộtrăng t_a mPng xu,ng tr n gian, trăng tuôn su,i mát ự? nh ng tâm hJn khao khát ngvp lLnỢ Bi n pháp nhân hóa ự y s c g i cKm V ng trăng t_a sáng dgu mát, thơ mPng, lung linh huyTn Ko Nàng trăng làm xúc ựPng lòng ngư"i, bao nhiêu nhà thơ, nhà văn ự8m chìm trong su,i mát cEa ánh trăng ự? vi t lên nh ng câu thơ, câu văn tuy t di u vT trăng

ỘTrăngỢ là ựi p khúc ựư c nh<n mRnh nhiTu l n như khfng ựgnh vV ự>p tuy t di u cEa ánh trăng PhKi có s) quan sát tinh t , có tâm hJn yêu trăng, yêu thiên nhiên tha thi t nhà văn m i miêu tK vT trăng ự>p ự n như vky Nhà văn khi n em càng thêm yêu trăng, yêu thiên nhiên tha thi t

m V n d3ng vào vi c vi+t ựo n văn ngBn miêu tH ựêm trăng Trung thu :

V ng trăng vàng th8m ựang t1 t1 nhô lên sau lũy tre làng xanh thbm Trăng tuôn chKy nh ng ánh vàng trên kh8p làng quê, trăng dRt dào cùng sóng lúa, trăng t8m ựbm rLng tre rì rào trong gió Trăng lnn tr,n trong tán lá xanh rì cEa cây ựa ự u thôn Trăng lai láng trong vư"n chu,i dõi theo m<y cô cku tý hon ựang chơi trkn giK Trăng ựi ự n ựâu nơi <y b1ng lên ti ng reo cư"i rPn rã

Trăng tinh nghgch ựku vào ánh m8t cEa anh, cEa chg thanh niên Trăng v"n lên má cEa các em thi u niên Trăng ôm <p mái tóc bRc phơ cEa các cv giàẦ Trăng ự>p ựy xi t bao Trăng ùa vào lòng ngư"i khơi dky tình yêu cuPc s,ngẦ

đ 1 C m nh nc a em v truy3n Con R ng, Cháu Tiên.

Trong kho tàng truy n c^ dân gian Vi t Nam, em rCt thắch truy n Con R;ng, cháu Tiên TruyIn thuy+t Con R;ng, cháu Tiên hay SZ tắch trăm tr[ng, L c Long Quân và Âu CơẦ v$n là m,t thMn tho i có nhiIu chi ti+t tưSng tư(ng kì Ho như các nhân v t thMn linh có nhiIu phép l và hình tư(ng cái bYc trăm tr[ngẦ ựã bi+n nó thành m,t truyIn thuy+t hay và ựPp vào b c nhCt, nhTm giHi thắch và suy tôn ngu;n g$c gi$ng nòi cao quý c a dân t,c Vi t

L c Long Quân và Âu Cơ là sHn phkm c a trắ tưSng tư(ng h;n nhiên, phong phú c a ngư7i xưa Hình tư(ng L c Long Quân và Âu Cơ ựư(c d t nên t nh&ng chi ti+t l thư7ng

L c Long Quân là con trai c a thMn Long N& S đông HHi (bi\n đông); còn Âu Cơ thu,c dòng hY ThMn Nông, s$ng S vùng núi cao phương BBc M]i thMn có m,t vp ựPp riêng, vp ựPp c a L c Long Quân ựư(c nhCn m nh là vp ựPp c a tài năng Thân có thân hình R;ng, s$ng ựư(c cH dư.i nư.c len trên c n, s[c khae vô ự ch, có nhiIu phép l , trCn áp ựư(c lũ yêu quái (Ngư Tinh, H; Tinh, M,c Tinh) làm h i dân lành ThMn l i có lòng thương ngư7i, thư7ng d y dân cách tr;ng trYt, chăn nuôi và cách ăn S

Âu Cơ là Tiên n& xinh ựPp tuy t trMn Nàng thắch ựi ựây ựi ựó Nghe nói vùng ựCt L c có nhiIu hoa thơm ca l , nàng bèn tìm ự+n thăm và tình c7 gdp L c Long Quân S ựó

Câu chuy n hCp den ngư7i nghe bSi nh&ng chi ti+t ngeu nhiên l lùng: R;ng S dư.i nư.c gdp Tiên trên non cao r;i yêu nhau, k+t duyên thành v( ch;ng đây là bi\u tư(ng c a sZ k+t h(p gi&a hai thành phMn chắnh trong c,ng ự;ng m.i hình thành c a dân t,c Vi t

đ7i Hùng vương, cư dân Văn Lang ch y+u là ngư7i L c Vi t và Âu Vi t HY thư7ng xuyên quan

h v.i nhau vI kinh t+, văn hóa Cu,c hôn nhân thMn tho i gi&a L c Long Quân và Âu Cơ phHn ánh m$i quan h và sZ th$ng nhCt gi&a cư dân c a hai b, t,c này

Truy n Con R;ng, cháu Tiên phHn ánh sZ hình thành c a ựCt nư.c L c Vi t trong bu^i bình minh

c a l ch s2 qua các chi ti+t: Ngư7i con trưSng theo Âu Cơ ựư(c tôn lên làm vua, lCy hi u là Hùng Vương, ựóng ựô S ựCt Phong Châu, ự t tên nư.c là Văn Lang TriIu ựình có tư.ng văn, tư.ng võẦ Khi cha ch+t thì truyIn ngôi cho con trưSng, mư7i mCy ự7i truyIn n$i ngôi vua ựIu lCy danh hi u Hùng Vương, không

hI thay ự^i

đây là th7i kì mS ựMu k9 nguyên ự,c l p c a ngư7i Vi t, hay còn gYi là th7i kì Hùng Vương dZng nư.c N,i dung truy n nhTm giHi thắch ngu;n g$c dân t,c Vi t là con R;ng, cháu Tiên T^ tiên ta là hai v thMn khae m nh, tài năng, xinh ựPp, ự[c ự, Cu,c hôn nhân gi&a Long Quân Ờ Âu Cơ như m,t m$i lương

C$M NH&N V( M)T TÁC PH:M TR7N V<N

Ph n m t: C=m nh n tác ph?m truyAn dân gian, trung ựGi

duyên tiIn ự nh và k+t quH th t t thư7ng ! Âu Cơ sinh ra cái bYc trăm tr[ng, nS thành m,t trăm ngươi con h;ng hào, ựPp ự_Ầ đàn con không cMn bú m.m mà tZ l.n lên như th^i, mdt mũi khôi ngô, khae

m nh như thMn DCu Cn thMn tiên ựư(c khBc sâu trong cu,c sinh nS này

Hình Hnh cái bYc m,t trăm tr[ng mang ý nghĩa tư(ng trưng rCt thiêng liêng Nó khWng ự nh rTng tCt

cH các dân t,c s$ng trên ựCt Vi t ựIu chung m,t mP sinh ra, do ựó m$i quan h gi&a các dân t,c là m$i quan h anh em thân thi+t Hai ti+ng ự;ng bào (cùng m,t bYc) ựã g(i lên ựMy ự và cHm ự,ng nghĩa tình keo sơn, máu th t Cy

SZ tắch L c Long Quân chia tay v.i Âu Cơ, ựem theo năm mươi con xu$ng bi\n, còn năm mươi ngư7i con theo mP lên núi, ngoài lắ do kp S trên c n, ngư7i S dư.i nư.c, tắnh tình, t p quán khác nhau, khó mà ăn, S cùng nhau m,t nơi lâu dài còn nhTm giHi thắch sZ phân b$ vùng ự nh cư c a các dân t,c trên ựCt L c Vi t Ngay t bu^i ựMu dZng nư.c, dân t,c ta ựã ti+n hành nh&ng cu,c sBp ựdt giang sơn đ a bàn ựCt nư.c r,ng, các dân t,c ựã bi+t phân chia nhau cai quHn, Kp S ch$n núi r ng, kp ự;ng bTng, ngư7i bi\n cHẦ l p nghi p khBp nơi, khBp ch$n Khi có vi c quan trYng, l.n lao, hY l i tìm ự+n nhau, giúp ựf len nhau

điIu ựó th\ hi n truyIn th$ng ựoàn k+t t$t ựPp trong su$t mCy ngàn năm l ch s2 c a dân t,c ta Con R;ng, cháu Tiên là m,t truyIn thuy+t ựdc sBc trong kho tàng truy n c^ dân gian Nó th\ hi n lòng tZ hào, tZ tôn vI ngu;n g$c cao quý c a dân t,c ta, ự;ng th7i khWng ự nh và ca ng(i m$i quan h gBn

bó thân thi+t cùng truyIn th$ng ựoàn k+t t$t ựPp có t lâu ự7i c a các dân t,c anh em s$ng trên ựCt nư.c

Vi t Nam M]i ngư7i chúng ta dù sinh s$ng S bCt c[ nơi ựâu cũng luôn nh t.i c,i ngu;n và tZ hào là

dòng gi$ng Tiên R;ng, là con cháu c a các vua Hùng

đ 2 Phát biRu c m nghĩ c a em khi ự c S tắch bánh trưng bánh dày

Trên th+ gi.i, m]i dân t,c ựón T+t c^ truyIn theo m,t phong t3c khác nhau Ế nư.c ta, t ngàn xưa

ựã có t3c cúng T+t bTng bánh chưng, bánh giMy Truy n sZ tắch bánh chưng, bánh giMy v a giHi thắch ngu;n g$c c a hai lo i bánh này v a phHn ánh thành tZu c a nIn văn minh nông nghi p bu^i ựMu dZng nư.c v.i thái ự, ựI, cao lao ự,ng, ựI cao nghI nông và th\ hi n sZ tôn kắnh tr7i, ựCt, t^ tiên c a nhân dân

ta Truy n còn là bài hYc quý vI cách lZa chYn và s2 d3ng ngư7i có tài, có ự[c ự\ tr vì ựCt nư.c

B$i cHnh c a truy n là ự7i Hùng Vương th[ sáu Khi ựã vI già, nhà vua mu$n truyIn ngôi nhưng vì

có t.i hai mươi ngư7i con trai nên băn khoăn không bi+t chYn ai cho x[ng ựáng Lúc Cy, gidc ngoài ựã dPp yên, nhưng gidc trong ven còn phHi ựI phòng Nhà vua mu$n ựưa ựCt nư.c ự+n giai ựo n th nh vư(ng, ông bi+t rTng dân Cm no thì ngai vàng m.i v&ng HiIm m,t n]i, nhà vua tu^i cao s[c y+u, lZc bCt tòng tâm

M,t hôm, ông gYi các con l i và nói: T^ tiên ta t khi dZng nư.c ựã truyIn ựư(c sáu ự7i Gidc Ân nhiIu lMn xâm chi+m b7 cõi, nh7 phúc Cm Tiên Vương, ta ựIu ựánh ựu^i ựư(c, thiên h hưSng thái bình Nhưng ta già r;i, không s$ng mãi S ự7i, ngư7i n$i ngôi ta phHi n$i chắ ta, không nhCt thi+t là con trưSng Năm nay, nhân li Tiên vương, ai làm v a ý ta, ta s_ truyIn ngôi cho, có Tiên Vương ch[ng giám

Các Lang (con trai vua Hùng th7i Cy gYi là Lang), ai cũng mu$n ngôi báu vI mình nhưng hY không th\ hi\u n^i ý t[ sâu xa c a vua cha HY chi nghĩ ựơn giHn là c[ chukn b mâm cao, c] ựMy, li v t ngon

l Ầ là ự , cho nên v,i sai ngư7i ựi tìm c a quý khBp trên r ng, dư.i bi\n

Riêng Lang Liêu Ờ con trai th[ mư7i tám c a vua Hùng ựã ựư(c m,t v ThMn giúp ựf, bSi vì chàng v$n ch u thi t thòi so v.i các anh, không ựư(c hưSng giàu sang phú quý T nha, chàng ựã phHi chăm lo công vi c ự;ng áng, tr;ng lúa, trông khoai Lang Liêu tuy thân là con vua nhưng ph n thì l i gi$ng ngư7i nông dân lao ự,ng Chàng bu;n vì trong nhà ch9 có khoai và lúa Nhưng khoai lúa tMm thư7ng quá Chàng

t i thân nghĩ thMm như v y

Theo quan ni m c a t^ tiên chúng cha ta ngày xưa thì ThMn, Ph t, Tiên B3t thư7ng hay giúp ựf ngư7i hiIn lành, nghèo khó Lang Liêu không có quyIn th+, c a cHi gì, l i chWng có kp ăn ngư7i S ự\ sai khi+n ựi tìm c a ngon v t l Chàng chi có tCm lòng yêu kắnh vua và ựôi tay làm l3ng chuyên cMn Chàng

ựã ựư(c ThMn Ph t giúp ựf

Lang Liêu ựư(c ThMn báo m,ng, d y rTng hãy lCy g o làm bánh mà li Tiên vương, bSi trong tr7i ựCt không có gì quý bTng h t g o H t g o nuôi s$ng con ngư7i, H t g o quý giá như v y và nó l i di ki+m bSi nó ựư(c làm ra do chắnh bàn tay lao ự,ng c a con ngư7i

Lang Liêu hi\u và làm theo ý ThMn L7i khuyên c a ThMn th t sáng su$t, chân tình Càng nghĩ Lang Liêu càng thCy ựúng Suy nghĩ c a ThMn chắnh là suy nghĩ, tâm tư, ư.c vYng c a nhân dân ThMn ựây chắnh là hi n thân c a nhân dân Ai có th\ trân trYng coi h t g o là h t ngYc c a tròi ựCt và cũng là k+t quH m; hôi, công s[c c a con ngư7i như nhân dân?, Nhân dân rCt quý trYng cái nuôi s$ng mình, cái mình làm ra ựư(c PhHi là nh&ng ngư7i m,t nBng hai sương làm ra h t g o nuôi ự7i m.i có suy nghĩ sâu sBc và ựáng quý như v y Lang Liêu dâng lên vua cha phkm v t quý nhCt trong tr7i ựCt, l i do chắnh tay mình làm ra thì quH th t chàng là ngư7i con hi+u thHo

đư(c thMn linh mách bHo, k+t h(p v.i tCm lòng thành, óc sáng t o và ựôi tay khéo léo, Lang Liêu ựã dùng th2 g o n+p thơm l ng, trBng tinh, cùng v.i ự u xanh, th t l(n, gói bTng lá dong, bu,c bTng l t giang thành m,t th[ bánh hình vuông r;i ựem nCu chắn

V y là chàng không phHi mCt công tìm ki+m ựâu xa G o, ự u do chàng tr;ng, l(n chàng nuôi, lá dong mYc s~n trong vư7n, ngoài bãi NgMn Cy th[ k+t h(p v.i nhau thành th[ bánh ựdc bi t xưa nay chưa

t ng có Và cũng g o n+p Cy, chàng ự; lên, giã nhuyin r;i ndn thành th[ bánh hình tròn đó là bánh giMy

Th t thú v là cHnh thi c] trong ngày cúng Tiên Vương Các con trai c a vua Hùng mang sơn hào hHi v , nem công chH phư(ng (cách gYi các sHn v t quý hi+m) t.i, chWng thi+u th[ gì Th+ nhưng vua cha ch9 xem qua m,t lư(t r;i d ng l i trư.c mâm c] c a Lang Liêu điIu gì ựã cu$n hút nhà vua quan tâm t.i hai th[ bánh Cy? Có l_ trư.c tiên là hình dáng vuông v[c c a bánh chưng và hình dáng tròn tr a c a bánh giày cùng vp ựPp m,c m c, ưa nhìn c a chúng Bánh chưng xanh, bánh giMy trBng mu$t, m n màng Hùng Vương rCt v a ý, bèn gYi Lang Liêu lên hai Chàng th t tình ựem chuy n giCc m,ng gdp ThMn ra k\ l i Vua cha ngem nghĩ rCt lâu r;i chYn hai th[ bánh Cy ựem t+ Tr7i đCt và Tiên Vương

Vì sao hai th[ bánh c a Lang Liêu l i ựư(c Hùng Vương lZa chYn và chàng ựư(c n$i ngôi vua? BSi vì hai th[ bánh ựó th\ hi n thái ự, quý trYng nghI nông, quý trYng h t g o do chắnh con ngư7i làm ra

Hùng Vương chBc ựã cHm nh n ựư(c tắnh chCt thiêng liêng trong câu chuy n ThMn báo m,ng kia L7i ThMn d y quH không sai: Trong tr7i ựCt, h t g o là quý nhCt H t g o nuôi s$ng con ngư7i, dân có Cm

no thì ngai vàng m.i v&ng Lang Liêu bi+t quý lao ự,ng, quý thành quH làm ra t m; hôi nư.c mBt c a mình

Sau khi thưSng th[c hai th[ bánh c a Lang Liêu, nhà vua và quMn thMn ai cũng tCm tBc khen ngon L7i giHi thắch c a nhà vua vI hai th[ bánh này th t có lắ có tình: Bánh hình tròn là tư(ng Tr7i, ta ựdt tên

là bánh giMy Bánh hình vuông là tư(ng đCt, các th[ th t m7, ự u xanh, lá dong là tư(ng cMm thú, cây ca muôn loài, ta ựdt tên là bánh chưng Lá bYc ngoài, mĩ v ự\ trong là ng3 ý ựùm bYc nhauẦ

Hai th[ bánh này ch[ng ta ựư(c tài ự[c c a ngư7i có th\ n$i chắ nhà vua đem cái quý nhCt trong tr7i ựCt, l i do tay mình làm ra dâng lên vua cha ự\ ti+n cúng Tr7i đCt cùng các b c Tiên Vương thì Lang Liêu quH là ngư7i con tài năng, thông minh, hi+u thHo Vua Hùng phán rTng: Lang Liêu ựã dâng li v t h(p v.i ý ta Lang Liêu s_ n$i ngôi ta, xin Tiên Vương ch[ng giám

Lang Liêu là ngư7i t$t, có ự tài trắ ự\ chăm lo cho muôn dân và n$i chắ vua cha Trao ngôi báu cho Lang Liêu là thu n ý tr7i, h(p ý Hùng Vương

SZ tắch bHnh chưng, bánh giMy ựã ựi vào phong t3c ngày T+t Nguyên đán c^ truyIn c a dân t,c Vi t Nhân dân ta ựã xây dZng nên phong t3c t nh&ng cái bình thư7ng giHn d nhưng rCt giàu ý nghĩa ChiIu

30, ti+ng chày giã bánh giMy vang khBp xóm thôn đMm Cm bi+t bao là cHnh cH nhà náo n[c vây quanh ngYn l2a h;ng nCu bánh chưng xanh Trên bàn th7 t^ tiên phHi bày vài cdp bánh chưng và mâm bánh giMy thì m.i là T+t

SZ tắch bánh chưng, bánh giMy nTm trong mHng c^ tắch giHi thắch ngu;n g$c sZ v t xuCt hi n sau th7i kì vua Hùng dZng nư.c SZ tắch trMu cau giHi thắch t3c ăn trMu SZ tắch dưa hCu giHi thắch ngu;n g$c dưa hCuẦ đTng sau cách giHi thắch thú v vI ngu;n g$c bánh chưng bánh giMy là hi n thZc cu,c s$ng c a

t^ tiên dân t,c Vi t! m,t dân t,c có nIn văn minh lúa nư.c lâu ñ7i ThuS Cy, dân ta ñã có kĩ thu t tr;ng trYt, chăn nuôi, ch+ bi+n các món ăn ñdc bi t v a ngon lành, v a giàu ý nghĩa

Truy n còn là bài hYc sâu sBc vI cách lZa chYn ngư7i có ñ[c có tài ñ\ tr vì ñCt nư.c, chăm sóc muôn dân Vì th+, tuy ra ñ7i cách ñây ñã hàng ngàn năm mà cho ñ+n nay, truy n ven còn nguyên vPn ý nghĩa c a nó

ð 3 Phát biRu c m nghĩ c a em v hình tư>ng Thánh Gióng trong truy n thuy!t Thánh Gióng

TruyIn thuy+t Thánh Gióng xuCt hi n t th7i Hùng vương dZng nư.c và ñư(c nhân dân ta lưu truyIn t ñ7i này sang ñ7i khác cho ñ+n t n ngày nay ðây là m,t truyIn thuy+t hay vào b c nhCt trong nh&ng truyIn thuy+t nói vI truyIn th$ng gi& nư.c c a dân t,c ta

Hình tư(ng Thánh Gióng v.i nhiIu y+u t$ thMn kì là bi\u tư(ng rZc rf c a ý th[c và s[c m nh bHo

v ñCt nư.c, ñ;ng th7i th\ hi n quan ni m và ư.c mơ c a nhân dân ta vI ngư7i anh hùng c[u nư.c ch$ng ngo i xâm

Ngư7i xưa cho rTng ñã là anh hùng thì phHi phi thư7ng, phHi có khH năng như thMn thánh, do tr7i sai xu$ng giúp ñ7i Do ñó mà c u bé làng Gióng là m,t nhân v t kì l Bà mP Gióng có thai cũng khác thư7ng: M,t hôm, bà ra ñ;ng trông thCy m,t v+t chân rCt to, liIn ñdt bàn chân mình lên ư.m th2 ñ\ xem thua kém bao nhiêu Không ng7 vI nhà bà th3 thai… Bà có thai không phHi chín tháng mư7i ngày mà tròn mư7i hai tháng ðây là sZ tưSng tư(ng c a dân gian vI nhân v t phi thư7ng c a mình

ðiIu kì l n&a là Gióng lên ba ven không bi+t nói, bi+t cư7i, cũng chWng bi+t ñi c[ ñdt ñâu thì nTm ñCy Nh&ng chi ti+t kỳ Ho ñó càng thu hút ngư7i nghe Gióng không nói nhưng khi nghe s[ giH rao loa thì b]ng dưng cCt ti+ng nói Ti+ng nói ñMu tiên c a Gióng là ti+ng nói tZ nguy n ñánh gidc L7i nói yêu nư.c, c[u nư.c Cy cũng không phHi là l7i nói bình thư7ng S tu^i lên ba

Chi ti+t thMn kì Cy ca ng(i ý th[c ñánh gidc, c[u nư.c c a nhân dân ta ñư(c g2i gBm trong hình tư(ng Gióng Ý th[c trách nhi m ñ$i v.i ñCt nư.c ñư(c ñdt lên hàng ñMu v.i ngư7i anh hùng và t o cho ngư7i anh hùng nh&ng khH năng hành ñ,ng phi thư7ng

Còn năm ng2a trên chõng tre mà Gióng ñòi có ngZa sBt, roi sBt, áo giáp sBt ñ\ ñánh tan quân gidc

Ba tu^i, Gióng ven chưa bi+t ñi nhưng t.i lúc gidc ñ+n thì vươn vai hoá thành tráng sĩ, nhHy lên mình ngZa, phi thWng ra chi+n trư7ng Khi cMn có s[c lZc, tMm vóc ñ\ c[u nư.c thì Gióng l.n nhanh như th^i, cơm ăn mCy cũng không no, áo v a may xong ñã căng ñ[t ch9

Dân gian k\ rTng: Gióng ăn m,t b&a bHy nong cơm, ba nong cà, u$ng m,t h.p nư.c c n ñà khúc sông DCy là cách nói cư7ng ñi u c a dân gian ñ\ tô ñ m tính chCt phi thư7ng cho nhân v t mà mình yêu m+n MP Gióng nuôi không n^i, bà con trong làng nô n[c gom góp g o thóc nuôi c u bé, vì ai cũng mong

c u l.n nhanh ự\ gi+t gidc c[u nư.c Gióng ựã l.n lên bTng th[c ăn, th[c mdc, bTng sZ yêu thương, ựùm bYc c a dân làng Gióng ựâu ch9 là con c a m,t bà mP mà là con c a mYi ngư7i, c a nhân dân M,t ngư7i c[u nư.c sao ựdng? PhHi toàn dân góp s[c chukn b cho sZ nghi p ựánh gidc Như v y m.i ự s[c m nh ự\ chi+n thBng quân thù Gióng l.n lên t trong lòng nhân dân và do nhân dân nuôi dưfng S[c m nh dũng sĩ c a Gióng ựư(c nuôi bTng cơm g o quê hương và tình thương vô h n c a bà con

Vì sao Gióng l i l.n nhanh như v y? Gióng l.n lên t khi nào và l.n lên ự\ làm gì? Trư.c khi có ti+ng gYi c[u nư.c, Gióng chi nTm ng2a, không nói, không cư7i Gióng mS mi ng nói l7i ựMu tiên là ự\ ựáp l i l7i kêu gYi c[u nư.c Dư7ng như vi c c[u nư.c có s[c m nh làm cho Gióng v3t l.n lên Vi c c[u nư.c vô cùng to l.n và cCp bách, Gióng không l.n lên nhanh thì làm sao làm ựư(c nhi m v3 c[u nư.c ? Cu,c chi+n ựCu ựòi hai dân t,c ta phHi vươn mình phi thư7nq như v y Hình Hnh Gióng vươn vai là tư(ng ựài bCt h vI sZ trưSng thành vư(t b c, vI hùng khắ c a m,t dân t,c trư.c n n ngo i xâm Khi l ch s2 ựdt vCn ựI s$ng còn cCp bách, khi tình th+ ựòi hai dân t,c vươn lên m,t tMm vóc phi thư7ng thì cH dân t,c v3t ự[ng d y như Thánh Gióng, tZ thay ự^i tư th+, tMm vóc c a mình Hình tư(ng c u bé làng Gióng tiêu bi\u cho s[c m nh toàn dân trong cu,c chi+n tranh c[u nư.c

Gióng chắnh là hình Hnh c a nhân dân Nhân dân lúc bình thư7ng thì âm thMm ldng l_, cũng như Gióng ba năm không nói, không cư7i Nhưng khi nư.c nhà gdp cơn nguy bi+n thi hY rCt men cHm, tZ nguy n ự[ng ra c[u nư.c c[u nhà Cũng như Gióng, khi vua v a phát l7i kêu gYi, chú bé ựã ựáp l7i c[u nư.c

Gidc ự+n chân núi Trâu, th+ nư.c rCt nguy V a lúc s[ giH ựem ngZa sBt, roi sBt, áo giáp sBt t.i Gióng vùng d y vươn vai m,t cái, b]ng thành m,t tráng sĩ oai phong lem li t Chi ti+t này có liên quan ự+n truyIn th$ng c a truy n c^ dân gian Th7i c^, nhân dân quan ni m ngư7i anh hùng phHi kh^ng l^ vI th\ xác, s[c m nh và chi+n công ThMn Tr3 Tr7i, Sơn TinhẦ ựIu là nh&ng nhân v t kh^ng l; Cái vươn vai c a Gióng là ự t ự+n ự, phi thư7ng Cy, Gióng nhHy lên mình ngZa, ngZa phun l2a, phi thWng ra chi+n trư7ng NgYn roi c a Gióng qu t gidc ch+t như r Roi sBt gãy, Gióng nh^ tre bên ựư7ng ựánh ti+p Gióng ựánh gidc không chi bTng vũ khắ vua ban mà còn bTng cH cây c$i thân yêu c a quê nhà

đánh tan gidc Ân, Gióng cưfi ngZa lên ự9nh núi Sóc, cSi giáp sBt ba l i, r;i cH ngư7i len ngZa t t bay lên tr7i Gióng ra ự7i ựã khác thư7ng thì ra ựi cũng khác thư7ng

Nhân dân trân trYng mu$n gi& mãi hình Hnh ngư7i anh hùng nên ựã ự\ Gióng ựi vào cõi bCt t2, Gióng không quay vI triIu ự\ ựư(c vua ban cho b^ng l,c, vinh quang Gióng bi+n mCt vào cõi hư không Sinh ra t cõi ldng im, nay Gióng trS vI trong im ldng, không màng phú quý, công danh Tuy Gióng ựã trS vI tr7i nhưng th t ra Gióng luôn luôn S l i v.i ựCt nư.c, cây ca, v.i dân t,c Vi t Vua phong cho

Gióng là Phù đ^ng Thiên Vương Gióng ựư(c nhân dân Suy tôn là Thánh và l p ựIn th7 ngay t i quê hương ự\ muôn ự7i ghi nh công ơn

Gióng là hình tư(ng tiêu bi\u, rZc rf c a ngư7i anh hùng ựánh gidc c[u nư.c Trong văn hYc dân gian Vi t Nam, ựây là hình tư(ng ngư7i anh hùng ựánh gidc ựMu tiên, tiêu bi\u cho lòng yêu nư.c c a nhân dân ta

Gióng là ngư7i anh hùng mang trong mình s[c m nh c a cH c,ng ự;ng.Trong bu^i ựMu dZng nư.c, s[c m nh c a thMn thánh, t^ tiên th\ hi n S sZ ra ự7i thMn kì c a chú bé làng Gióng S[c m nh c a c,ng ự;ng th\ hi n S vi c bà con dân làng góp g o nuôi Gióng

Dân t,c Vi t Nam anh hùng mu$n có hình tư(ng kh^ng l^, tuy t ựPp và có ý nghĩa khái quát ự\ phHn ánh h+t ựư(c lòng yêu nư.c, khH năng và s[c m nh qu t khSi c a dân t,c ta trong cu,c ựCu tranh ch$ng ngo i xâm su$t b$n ngàn năm l ch s2 Hình tư(ng Thánh Gióng v.i vp ựPp tuy t v7i rZc sáng muôn ự7i ựã ựáp [ng ựư(c ựiIu ựó

đ 4 Phát biRu c m nghĩ v truy3n Sơn Tinh Th y Tinh.

Trong nh&ng truy n thMn tho i ựã ựYc, em rCt thắch truy n Sơn Tinh, Th y Tinh bSi sZ cu$n hút, hCp den l thư7ng c a nó Truy n mư(n thMn thánh ự\ giHi thắch hi n tư(ng lũ l3t hTng năm S ự;ng bTng BBc B, và g2i gBm vào ựó ư.c mơ chi+n thBng thiên nhiên, bHo v cu,c s$ng c a ngư7i xưa, ự;ng th7i suy tôn, ca ng(i công lao ựZng nư.c c a các vua Hùng

Cách ựây mCy ngàn năm, khi t^ tiên ngư7i Vi t t vùng r ng núi chuy\n xu$ng sinh s$ng S ự;ng bTng BBc B, thì năm nào cũng gdp phHi m,t trong nh&ng thiên tai ựáng s( là n n l3t N n l3t do nư.c lũ

t các con sông, ch y+u là sông H;ng, sông đà gây ra đ\ bHo v thành quH lao ự,ng c a mình, nhân dân

ta ựã dũng cHm, mưu trắ, bIn b9 tìm cách ch$ng l3t Vi c ựBp ựê ngăn nư.c chắnh là bi\u hi n c a tinh thMn ựó

T chuy n ch$ng lũ l3t ự\ bHo v mùa màng và ự7i s$ng, ngư7i xưa ựã tưSng tư(ng thành m,t câu chuy n v.i nhiIu tình ti+t li kì: Hai v thMn cùng mu$n cư.i m,t công chúa xinh ựPp làm v(; r;i ngư7i ựư(c v(, kp không ựư(c v(, den ự+n cu,c giao tranh d& d,i Cu$i cùng, bên thBng, bên thua Kp thua cu,c ôm lòng thù h n khôn nguôi, hTng năm ven gây sZ ựánh trH

ThZc t+ là hTng năm S ự;ng bTng BBc B,, c[ ự+n mùa mưa bão là nư.c dâng to, nhưng chưa bao gi7 làm ng p n^i núi ự;i Cu$i mùa lũ, nư.c rút ựi, sông su$i trS l i hiIn hòa Ngư7i xưa cho rTng ựó là ThMn Nư.c ựánh nhau V.i ThMn Núi ự\ giành l i M NươngẦ QuH là trắ tưSng tư(ng c a hY vô cùng phong phú và bay b^ng

Truy n có hai nhân v t: Sơn Tinh Ờ chúa t\ c a vùng non cao và Th y Tinh Ờ chúa t\ c a vùng nư.c thWm CH hai ựIu có tài năng phi thư7ng Sơn Tinh vey tay vá phắa ựông, phắa ựông n^i lên c;n bHi, vey tay vI phắa tây, phắa tây l p t[c hi n ra nh&ng dãy núi ự;i Th y Tinh gYi gió, gió t.i; hô mưa, mưa

vI CH hai v thMn ựIu tài giai điIu Cy khi+n nhà vua băn khoăn không bi+t chYn ai, ựành ra ựiIu ki n: Ngày mai, n+u ai mang li v t ự+n s.m thì ựư(c cư.i M Nương

Ngay trong chuy n thách cư.i, có l_ ý nhà vua ựã nghiêng vI phắa Sơn Tinh Voi chắn ngà, gà chắn cZa, ngZa chắn h;ng mao R;i trăm ván cơm n+p, trăm n p bánh chưngẦ TCt cH ựIu là sHn v t c a ự;ng ru,ng, núi r ng Vì v y, kp thBng cu,c tCt nhiên phHi là Sơn Tinh Sơn Tinh mang li v t ự+n trư.c, cư.i ựư(c M Nương và ựưa nàng vI núi THn Viên Sơn Tinh th t x[ng ựôi v.i nàng công chúa xinh ựPp Không cư.i ựư(c M Nương, Th y Tinh ựùng ựùng n^i gi n Chàng phô bày h+t s[c m nh tàn b o

c a mình trong cu,c giao tranh v.i Sơn Tinh Gió bão rung chuy\n cH ựCt tr7i Mưa làm nư.c sông h; dâng lên cu;n cu,n, ng p tràn ự;ng ru,ng, mùa màng, cu$n phăng cây c$i, nhà c2a, súc v t Nư.c dâng lên sư7n ự;i, sư7n núi làm tróc cây, lS ựáẦ Th y Tinh mu$n nhCn chìm ự9nh núi ự\ tiêu di t Sơn Tinh, cư.p l i M Nương

Nhưng Sơn Tinh cũng tr^ h+t tài b$c ự;i, d7i núi, dZng thành ngăn nư.c Nư.c dâng c o bao nhiêu, núi ự;i cao lên bCy nhiêu Su$t mCy tháng tr7i, cu,c tCn công c a Th y Tinh th t là d& d,i: giông bão, sCm ch.p, mưa như trút nư.c, ự;ng ru,ng hóa thành sông, sông thành bi\n cH Ớy v y nhưng Sơn Tinh không hI nao núng, ven bình tĩnh, sáng su$t ch$ng trH m,t cách quy+t li t và thBng l(i Cu$i cùng ki t s[c, Th y T9nh phHi rút lui

CH hai v thMn ựIu có tài cao, phép l Nhưng Th y tinh dù phép thu t cao cư7ng ven phHi khuCt ph3c trư.c Sơn Tinh dũng mãnh và mưu trắ Nh&ng chi ti+t ngh thu t kì Ho, hoang ựư7ng vI Sơn Tinh,

Th y Tinh và khắ th+ hào hùng c a cu,c giao tranh gi&a hai v thMn th\ hi n trắ tưSng tư(ng phong phú

c a ngư7i xưa

Cu,c giao tranh không ch9 xHy ra m,t lMn mà nhiIu lMn, năm nào cũng v y Nhưng k+t c3c thì không thay ự^i: thMn Núi chi+n thBng thMn Nư.c M Nương ven s$ng h nh phúc bên Sơn Tinh trên ự9nh THn Viên cao v7i v(i Th y Tinh không sao giành l i ựư(c nàng

Sơn Tinh, Th y Tinh là nh&ng nhân v t hoàn toàn tưSng tư(ng nhưng l i có ý nghĩa rCt thZc vì ựã khái quát ựư(c hi n tư(ng lũ l3t, ự^ng th7i phHn ánh nh&ng kì công trong sZ nghi p dZng nư.c c a nhân dân ta dư.i triIu ự i các vua Hùng

TCt cH nh&ng chi ti+t kì Ho trên ựIu nhTm ự\ giHi thắch hiPn tư(ng lũ l3t và vi c ch$ng lũ l3t hTng năm c a nhân dân ta S ự;ng bTng BBc B, Có m,t chi ti+t quan trYng là Sơn Tinh dZng thành ngăn nư.c

đó là công vi c ựBp thành bTng ựCt c a con ngư7i Ờ khSi ựMu cho nh&ng con ựê l.n sau này ch y su$t hai

b7 nh&ng con sông l.n ự\ ngăn lũ Ngư7i xưa ự\ cho Sơn Tinh thBng Th y Tinh là g2i gBm vào ựó ư.c

mơ có ựư(c s[c m nh thMn kì ự\ ch+ ngZ ựư(c n n lũ l3t Ờ m,t tai hYa l.n c a con ngư7i

Truy n Sơn Tinh, Th y Tinh có giá tr n,i dung và ngh thu t rCt ựdc sBc

Th y Tinh là hi n tư(ng mưa gió, bão l3t ghê g.m hTng năm ựã ựư(c hình tư(ng hóa thành kp thù hung d&, truyIn ki+p c a Sơn Tinh

Sơn Tinh là hi n thân c a ngư7i dân Vi t c^ cMn cù ựBp ựê phòng ch$ng lũ l3t, là ư.c m chi+n thBng thiên tai c a ngư7i xưa TMm vóc vũ tr3, tài năng và khắ phách c a Sơn Tinh là bi\u tư(ng sinh ự,ng cho chi+n công c a ngư7i Vi t c^ trong cu,c ựCu tranh ch$ng bão l3t S vùng lưu vZc sông đà và sông H;ng đây cũng là kì tắch dZng nư.c c a th7i ự i các vua Hùng và kì tắch Cy cho ự+n nay ven ựư(c ti+p t3c phát huy m nh m_

Ư.c mơ xưa gi7 ựây, ựã thành hi n thZc Nh&ng công trình Th y l(i l.n như h th$ng ựê ựiIu, mương máng, nh&ng h; nư.c, ự p nư.c ựiIu hòa dòng chHy c a sông đà, sông H;ng ựã thZc sZ ch+ ngZ ựư(c s[c tàn phá ghê g.m c a nư.c lũ H t lúa, c khoai do bà con nông dân ự^ m; hôi làm ra ựã ựư(c bHo v Ngày nay, con cháu c a Sơn Tinh ựã và ựang thZc hi n ư.c mơ c a t^ tiên ngày trư.c

Tuy nhiên, trong nh&ng năm gMn ựây, n n phá r ng, cháy r ng diin ra rCt nghiêm trYng trên khBp

ba miIn BBc, Trung, Nam điIu ựó Hnh hưSng rCt l.n t.i sinh thái, môi trư7ng c a ựCt nư.c ta Hi n tư(ng thiên tai lũ l3t xHy ra gây h u quH rCt nghiêm trYng, phMn l.n nguyên nhân là do cháy r ng, phá

r ng

MCt r ng, Sơn Tinh s_ mCt h+t s[c lZc và phép l , làm sao ch$ng chYi ựư(c v.i Th y Tinh?!

Nhà nư.c ta hi n nay ựang có ch trương v n ự,ng nhân dân tắch cZc xây dZng, c ng c$ ựê ựiIu; nghiêm cCm n n phá r ng, ựi ựôi v.i vi c tr;ng thêm hàng tri u hécmta r ng ph xanh ựCt tr$ng, ự;i trYc đây là ch trương ựúng ựBn và h(p lắ, ựư(c mYi ngư7i ự;ng tình

ChWng l_ Sơn Tinh l i thua Th y Tinh? Chuy n xHy ra t ngàn xưa nhưng ven là bài hYc thi+t thZc trong cu,c s$ng hôm nay, cháu con cMn ghi nh

đ 5 Phát biRu c m nghĩ v truy3n s tắch H Gươm

Ai ựã m,t lMn ựdt chân ự+n Hà N,i ựIu không th\ không ự+n thăm H; Gươm H; Gươm như m,t l~ng hoa xinh ựPp nTm gi&a lòng thành ph$ SZ tắch cái tên H; Gươm hay còn gYi là h; Hoàn Ki+m ựã gBn liIn v.i gMn ngàn năm l ch s2 c a ựCt Thăng Long

SZ tắch H; Gươm là m,t thiên truy n vô cùng ựPp ự_ trong kho tàng truy n c^ dân gian Vi t Nam Trong vi c ựư(c gươm và trH gươm c a Lê L(i, y+u t$ hi n thZc và kì Ho hòa quy n v.i nhau t o nên s[c

hCp den kì l BTng nh&ng hình tư(ng cZc kì ñPp ñ_ như Rùa Vàng, gươm thMn, truy n ca ng(i tính chCt chính nghĩa, tính chCt nhân dân và chi+n thBng vp vang c a cu,c khSi nghĩa Lam Sơn do Lê L(i lãnh ñ o ch$ng gidc Minh xâm lư(c Truy n cũng nhTm giHi thích ngu;n g$c tên gYi c a h; và ca ng(i truyIn th$ng ñánh gidc gi& nư.c oai hùng, bCt khuCt c a dân t,c ta

B$ c3c c a truy n g;m hai phMn: Long Quân cho nghĩa quân mư(n gươm thMn ñánh gidc và sau khi ñCt nư.c s ch bóng quân thù, Long Vương ñòi l i gươm

B$i cHnh c a truy n là th+ k9 XV, gidc Minh sang xâm chi+m nư.c ta Chúng coi dân ta như ca rác

và làm nhiIu ñiIu b o ngư(c khi+n thiên h căm gi n ñ+n t n xương t y T,i ác c a chúng quH là tr7i không dung, ñCt không tha

BCy gi7, S vùng Lam Sơn t9nh Thanh Hóa, nghĩa quân dZng c7 khSi nghĩa nhưng vì th+ lZc còn non y+u nên thua tr n liên ti+p ThCy v y, Long Quân quy+t ñ nh cho hY mư(n thanh gươm thMn ñ\ gi+t gidc Cu,c khSi nghĩa Lam Sơn ñã ñư(c t^ tiên, thMn linh giúp ñf và nhân dân nhi t tình hưSng [ng

Lê L(i và Lê Th n nh n ñư(c gươm thMn không phHi t m,t th+ gi.i xa l nào mà S ngay chính trên quê hương hY Lê Th n ñi kéo lư.i S b+n sông, ba lMn kéo lên ñIu chi ñư(c m,t thanh sBt LMn th[ ba, ông nhìn kĩ thì là m,t lưfi gươm Con s$ 3 theo quan ni m dân gian tư(ng trưng cho s$ nhiIu, có ý nghĩa khWng ñ nh và ý nghĩa t o tình hu$ng, tăng s[c hCp den cho truy n Lê Th n ñem lưfi gươm Cy vI cCt S

xó nhà r;i gia nh p nghĩa quân Lam Sơn và sau này trS thành ngư7i tâm phúc c a Lê L(i Nhân m,t hôm ñ+n nhà Lê Th n, ch tư.ng Lê L(i nhìn thCy lư7i gươm rZc lên hai ch& Thu n Thiên (thu n theo ý tr7i) bèn cMm lên xem nhưng chưa bi+t ñó là gươm thMn

M,t lMn b gidc truy ñu^i, Lê L(i cùng m,t s$ tư.ng sĩ phHi ch y vào r ng BCt ng7, ông nhìn thCy trên ngYn cây có ánh sáng khác l Ông trèo lên xem th2, nh n ra ñó là m,t chuôi gươm n m ngYc Nh t.i lưfi gươm S nhà Lê Th n, Lê L(i gf lCy chuôi gươm mang vI ðem lưfi gươm Lê Th n bBt ñư(c dư.i nư.c tra vào chuôi gươm bBt ñư(c trên r ng thì v a như in

Không phHi tình c7 ngư7i xưa ñ\ cho Lê Th n bBt ñư(c lưfi gươm t dư.i ñáy sông và Lê L(i bBt ñư(c chuôi gươm t trong r ng thWm Hai chi ti+t ñó có d3ng ý nhCn m nh gươm thiêng là do linh khí c a sông núi hun ñúc mà thành Lưfi gươm dư.i nư.c tư(ng trưng cho hình Hnh miIn xuôi, chuôi gươm trên

r ng tư(ng trưng cho hình Hnh miIn núi Hai hình Hnh Cy k+t h(p l i, ý nói S khBp nơi trên ñCt Vi t, các dân t,c ñIu có khH năng ñánh gidc, c[u nư.c T ñ;ng bTng sông nư.c t.i vùng núi non hi\m trS, mYi ngư7i ñIu m,t lòng yêu nư.c và s~n sàng ñ[ng lên c[u nư.c, gi+t gidc ngo i xâm

Tuy lưfi gươm S nơi này, chuôi gươm S nơi khác nhưng khi ñem lBp vào nhau thì v a như in ðiIu

ñó th\ hi n nghĩa quân trên dư.i m,t lòng và các dân t,c ñ;ng tâm nhCt trí cao ñ, trong sZ nghi p bHo v T^ qu$c, ñánh ñu^i ngo i xâm

Gươm thiêng phHi ựư(c trao vào tay ngư7i hiIn tài, có lòng yêu nư.c nhi t thành, có ý chắ c[u nư.c Cho nên m.i có chi ti+t thú v : ba lMn Th n kéo lư.i lên ựIu chi ựư(c m,t thanh sBt (lưfi gươm); trong ựám ngư7i ch y gidc vào r ng sâu, ch9 m,t mình Lê L(i nhìn thCy ánh sáng l phát ra t ngYn cây cao, nơi có treo chuôi gươm báu Và m,t hôm, khi ch tư.ng Lê L(i cùng mCy ngư7i tùy tòng ự+n nhà

Th n Trong túp lIu t$i om, thanh sBt hôm ựó tZ nhiên sáng rZc lên S xó nhà Ánh sáng c a thanh gươm

và hai ch& Thu n Thiên khBc trên gươm như m,t l7i khuy+n khắch, ự,ng viên c a thMn linh, c a t^ tiên ự$i v.i Lê L(i Thu n Thiên là h(p ý tr7i Hãy hành ự,ng c[u nư.c vì hành ự,ng ựó h(p v.i l_ tr7i Mà

ựã h(p l_ tr7i thì tCt y+u s_ h(p v.i lòng ngư7i và tin chBc s_ thành công

đTng sau hình Hnh có vp hoang ựư7ng Cy chắnh là ý chắ c a muôn dân Ý dân là ý tr7i Tr7i trao

m nh l.n cho Lê L(i cũng có nghĩa là nhân dân tin tưSng, trao ngYn c7 khSi nghĩa vào tay ngư7i anh hùng áo vHi ựCt Lam Sơn Gươm chYn ngư7i và ngư7i ựã nh n thanh gươm, t[c là nh n trách nhi m trư.c ựCt nư.c, dân t,c L7i nói c a Lê Th n khi dâng gươm báu cho Lê L(i ựã phHn ánh rCt r] ựiIu ựó đây là tr7i có ý phó thác cho minh công làm vi c l.n Chúng tôi nguy n ựem xương th t c a mình theo minh công, cùng v.i thanh gươm thMn này ự\ bHo ựIn t^ qu$c

Như v y là gươm báu ựã trao ựúng vào tay ngư7i hiIn tài, cho nên ựã phát huy h+t s[c m nh l(i h i

c a nó T khi có gươm thiêng, nhu khi c a nghĩa quân Lam Sơn ngày m,t tăng, ựánh ựâu thBng ựCy, bao phen làm cho quân gidc b t vắa kinh h;n S[c m nh ựoàn k+t c a con ngư7i k+t h(p v.i s[c m nh

c a vũ khắ thMn kì ựã làm nên chi+n thBng vp vang

Chuy n Long Quân cho mư(n gươm ựư(c tác giH dân gian miêu tH rCt khéo N+u ự\ Lê L(i trZc ti+p nh n chuôi gươm và lưfi gươm cùng m,t lúc thì s_ không th\ hi n ựư(c tắnh chCt toàn dân, trên dư.i m,t lòng c a nhân dân ta trong cu,c kháng chi+n Thanh gươm Lê L(i nh n ựư(c là thanh gươm th$ng nhCt, h,i t3 tư tưSng, tình cHm, s[c m nh c a toàn dân trên mYi miIn ựCt nư.c

Lúc S nhà Lê Th n, lưfi gươm taa sáng trong g$c nhà t$i gi$ng như cu,c khSi nghĩa ch$ng quân Minh c a nghĩa quân Lam Sơn ựã ựư(c nhen nhóm t trong nhân dân Ánh sáng thanh gươm thúc gi3c mYi ngư7i lên ựư7ng Ánh sáng phát ra lCp lánh t gươm thiêng phHi chăng là ánh sáng c a chắnh nghĩa,

c a khát vYng tZ do, ự,c l p muôn ự7i

Thanh gươm taa sáng có s[c t p h(p mYi ngư7i Gươm thMn tung hoành ngang dYc, mS ựư7ng cho nghĩa quân ựánh tràn ra mãi cho ự+n lúc không còn bóng dáng m,t tên gidc Minh nào trên ựCt nư.c ta đánh tan quân xâm lư(c, non sông trS l i thanh bình Lê L(i lên ngôi vua, ựóng ựô S Thăng Long M,t ngày nY, vua Lê cưfi thuyIn r;ng d o quanh h; TH VYng trư.c kinh thành Nhân d p này, Long Quân sai Rùa Vàng ựòi l i gươm thMn và Lê L(i hi\u ý thMn linh, ựã trao gươm cho Rùa Vàng Long Quân cho Lê L(i mư(n gươm thMn ự\ ựánh gidc, nay ựCt nư.c ựã yên bình thì ự;i gươm l i

Rùa Vàng há mi ng ñón lCy gươm thMn và ldn xu$ng nư.c Gươm và Rùa ñã chìm ñáy nư.c, ngư7i

ta vkn thCy v t gì sáng le lói dư.i mdt h; xanh ðCy là ánh sáng c a hào quang chi+n thBng vp vang, ánh sáng c a quy+t tâm gi+t gidc bHo v t^ qu$c Nh&ng hình Hnh thMn kì trên ñã ñ\ l i Cn tư(ng ñPp ñ_ trong lòng bao ngư7i Chi ti+t này có ý nghĩa l.n lao: Khi v n nư.c ngàn cân treo s(i tóc, thMn linh, t^ tiên trao gươm báu cho con cháu gi& gìn giang sơn, b7 cõi Nay ñCt nư.c ñ,c l p, bBt ñMu giai ño n xây dZng trong hòa bình thì gươm báu – hùng khí c a t^ tiên l i trS vI cõi thiêng liêng

Hình Hnh Lê L(i trH gươm ñã nói lên khát vYng hòa bình c a dân t,c ta Dân t,c Vi t Nam yêu hòa bình, không thích chi+n tranh nhưng kp nào xâm ph m ñ+n ch quyIn ñ,c l p, tZ do c a ñCt nư.c này ñIu s_ ñư(c m,t bài hYc nh ñ7i Vi c cho mư(n gươm và ñòi l i gươm c a Long Quân như m,t l7i răn d y chí tình c a ông cha ta ñ$i v.i v vua m.i Lê L(i: tr ng tr kp thù thì phHi dùng b o lZc, còn cai tr nhân dân thì nên dùng ân ñ[c

Lê L(i nh n gươm trên ñCt Thanh Hóa nhưng l i trH gươm t i h; TH VYng S Thăng Long, N+u Lê L(i trH gươm S Thanh Hóa thì ý nghĩa c a truyIn thuy+t này b gi.i h n bSi vì lúc này, Lê L(i ñã là vua

và kinh thành Thăng Long là th ñô, tư(ng trưng cho cH nư.c Vi c trH gươm diin ra S ñây m.i th\ hi n h$t ñư(c tư tưSng yêu hòa bình và t9nh thMn cHnh giác c a toàn dân t,c

Sau vi c Lê L(i trH gươm cho Long Quân, h; TH VYng ñư(c ñ^i tên là H; Gươm (hay h; Hoàn Ki+m) Tên h; Hoàn Ki+m (trH gươm) có ý nghĩa là gươm thMn ven còn ñó và nhBc nhS tinh thMn cHnh giác ñ$i v.i mYi ngư7i, răn ñe nh&ng kp có tham vYng dòm ngó ñCt nư.c ta Tên h; ñánh dCu và khWng

ñ nh chi+n thBng hoàn toàn c a khSi nghĩa Lam Sơn ñ$i v.i gidc Minh, phHn ánh tư tưSng yêu hòa bình

ñã thành truyIn th$ng c a dân t,c ta

Cái tên H; Gươm gBn liIn v.i huyIn tho i l ch s2 Cy s_ mãi mãi t;n t i v.i th7i gian, v.i sZ ngưfng m, c a bao th+ h Vi t Nam yêu hư.c

ð 6 Phát biRu c m nghĩ c a em v truy3n S DOa

SY D a là truy n c^ vI ngư7i mang l$t v t, ñư(c truyIn t3ng lâu ñ7i trong dân gian Truy n th\

hi n ư.c mơ ñ^i ñ7i, mong mu$n nh&ng ñiIu t$t ñPp, h nh phúc s_ ñ+n v.i ngư7i hiIn lành, lương thi n

và khát vYng công lí c a ngư7i xưa Truy n còn ñdt ra bài hYc vI cách ñánh giá con ngư7i: ð ng nhìn hình th[c bên ngoài mà v,i nh n xét bHn chCt bên trong Bài hYc Cy ñư(c g2i gBm qua hình Hnh chàng SY

D a d d ng mà tài ñ[c vPn toàn

SZ ra ñ7i c a SY D a có nhiIu nét khác thư7ng Bà mP ñi r ng khát nư.c, u$ng nư.c trong m,t cái

sY d a r;i có thai sinh ra ñ[a con ch9 có cái ñMu tròn lông l$c, thân mình, chân tay chWng có Bà mP ch9 vì thương con nên gi& l i nuôi và ñdt tên là SY D a

Các tinh ti+t li kì vI sZ ra ñ7i và hình d ng khác thư7ng c a SY D a th\ hi n sZ quan tâm c a nhân dân ñ+n m,t lo i ngư7i ñau kh^ nhCt, s$ ph n thCp hèn nhCt trong xã h,i ðau kh^, thCp hèn t dáng vp bI ngoài, l i b coi là “vô tích sZ” Hình Hnh cái ñMu tròn lông l$c g(i sZ thương cHm sâu xa c a mYi ngư7i ñ$i v.i nhân v t này

TưSng ch ng SY D a là kp vô tích sZ, nào ng7 chàng l i làm vi c giai Chàng thưa v.i mP hãy xin phú ông cho chàng chăn ñàn bò ñông ñúc c a ông ta Th t khó mà tin rTng chàng làm ñư(c công vi c vCt

vH Cy Th+ mà chi sau m,t th7i gian, bò con nào con nCy b3ng no căng, béo mư(t khi+n phú ông rCt hài lòng

Chăn bò cZc nhYc vô cùng nhưng SY D a ñã bi+t t o cho mình m,t niIm vui… Nh&ng lúc ñàn bò mHi mê gdm ca, SY D a trút ba l$t quái d , bi+n thành m,t chàng trai tuCn tú, ñu ñưa trên chi+c võng ñào mBc gi&a hai thân cây, ung dung th^i sáo Th t là thong dong, thư thái Lao ñ,ng ndng nhYc ñã trS thành niIm vui nhP nhàng SY D a không nh&ng lao ñ,ng giai mà còn tài hoa bi+t mCy!

BCt ng7 và kì l hơn cH là SY D a nh7 mP ñi hai con gái phú ông vI làm v( Nghèo hèn, d d ng, l i làm ñMy t cho nhà ngư7i ta, th+ mà chàng l i dám làm ñiIu thiên h cho là ñũa m$c mà chòi mâm son

Bà m ng c nhiên, th m chí s( hãi nhưng r;i cũng phHi chiIu con Phú ông b t cư7i mai m9a và thách cư.i m,t cách nghi t ngã, tưSng ch ng giàu có cf nào cũng không lo n^i HBn ñ nh b3ng tr ng tr mP con

gã ñMy t kia m,t cách ñích ñáng V y mà ch9 hôm sau, SY D a có ñ sính li theo yêu cMu c a phú ông: mư7i mâm l3a ñào, mư7i con l(n béo, mư7i vò rư(u tăm, m,t chĩnh vàng c$m SY D a không phHi là ngư7i phàm trMn, chàng ñã hóa phép ra tCt cH

Nh&ng ñòi hai vI sính li c a phú ông có ý nghĩa như là m,t th2 thách ban ñMu mà SY D a phHi vư(t qua Phú ông hoa mBt vì tham, nhưng rõ ràng ven ngMn ng i, ño ñó m.i có chi ti+t: Lão lúng túng nói v.i bà c3: – ð\ ta hai con gái ta, xem có ñ[a nào ưng lCy thTng SY D a không ñã

ðiIu lão không ng7 ñã xHy ra là trong khi hai cô ch bĩu môi chê bai, thi cô út ñ;ng ý lCy SY D a Th+ là phú ông ñành phHi nh n li và gH cô út cho SY D a

Khác v.i hai cô ch , cô út nh n bi+t ñư(c thZc chCt vp ñPp bên trong c a SY D a nên ñã thu n lòng lCy chàng Trong truy n này, bên c nh nhân v t chính là SY D a, cô Út cũng là nhân v t ñáng chú ý

Hai cô ch v$n tính ác nghi t, ñang ñHnh nên thư7ng hBt h i SY D a Cái ñ nh ki+n sâu sBc vI sZ thCp kém, vI sZ d hình và vô d3ng ñã khi+n hai cô ch không th\ nhìn thCy ñư(c bHn chCt t$t ñPp c a SY

D a

Cơ Út hiIn lành, tính hay thương ngư7i Ngay cH khi chưa bi+t gì vI nh&ng điIu kì l c a SY D a,

cơ ven đ$i x2 v.i SY D a rCt t2 t+ Phép l c a SY D a cĩ đư(c là nh7 sZ k+t h(p c a hai y+u t$: th[ nhCt

là dư.i bI ngồi xCu xí, thZc chCt SY D a là chàng trai khơi ngơ, tài giai và th[ hai là lịng thương ngư7i

c a cơ Út

Chính lịng thương ngư7i Cy giúp cơ cĩ d p thCy đư(c bên trong cái hình hài sY d a lăn lĩc là m,t chàng trai khơi ngơ, tài giai Cơ út tra thành bà Tr ng là phMn thưSng x[ng đáng mà truy n c^ thư7ng dành cho nh&ng ngư7i nhân h u

Như v y, S truy n này, giá tr ,cao quý c a con ngư7i khơng chi th\ hi n S nhân v t SY D a mà cịn th\ hi n S nhân v t cơ út Nh7 cơ út, giá tr c a SY D a m.i cĩ th\ b,c l, và phát tri\n

Cư.i đư(c con gái út phú ơng, SY D a đã xĩa đư(c cái h$ sâu ngăn cách gi&a giàu và nghèo, gi&a tMng l.p trên và tMng l.p dư.i trong hơn nhân th7i phong ki+n BTng tài năng, đ o đ[c c a mình, chàng bu,c phú ơng phHi ch u thua ð+n lúc này, chWng cMn phHi ti+p t3c giCu mình trong cái l$t xCu xí n&a, SY

D a hi n nguyên hình là m,t chàng trai khơi ngơ, đPp đ_ và càng ta ra cĩ tài, cĩ đ[c Chàng hYc giai, thơng minh khác thư7ng và thi đ] Tr ng nguyên r;i đư(c nhà vua c2 đi s[ S nư.c ngồi Chàng đã đ t t.i t,t đ9nh danh vYng cao sang SY D a đã đem đ+n cho ngư7i đYc nh&ng bCt ng7 h+t s[c thú v

Nhưng h nh phúc c a chàng b đe do bSi lịng đ$ k và sZ ghen ghét c a nh&ng kp lịng d xCu xa Hai

cơ ch v$n khinh rp SY D a, nay thCy chàng thành đ t l i rBp tâm hãm h i em gái đ\ đư(c làm v( quan

tr ng Mưu m; c a chúng th t hi\m đ,c nhưng nh7 trí tu sáng su$t, SY D a đã dZ đốn và lo xa đư(c tCt

cH Trư.c khi lên đư7ng, chàng chukn b chu đáo cho v(: con dao, hai quH tr[ng, hịn đá l2a… đ\ phịng thân

QuH nhiên, khi nàng út b hãm h i, các th[ đĩ đIu cĩ ích cho nàng Dao đâm ch+t cá kình, đá đánh

ra l2a nư.ng cá làm th[c ăn ðdc bi t là hai quH tr[ng nS ra hai con gà s.m hơm bMu b n v.i nàng và ti+ng gáy c a chú gà tr$ng đã báo cho quan tr ng bi+t mà ghé vào đHo hoang c[u v(

Khơng chi cĩ tài và trí, SY D a cịn là ngư7i nhân đ[c và đ, lư(ng TrS vI quê hương, chàng mS

ti c m ng sum hYp Mdc dù bi+t rõ lịng d đ,c ác c a hai ngư7i ch nhưng chàng khơng m,t l7i trách c2, chi ldng l_ đưa v( ra chào Hai ngư7i ch xCu h^, nh3c nhã, âm thMm tr$n đi V y là quan tr ng SY D a cĩ

đ cH tài, đ[c, trí Chàng x[ng đáng đư(c hưSng h nh phúc

Ngư7i xưa đã thành cơng khi miêu tH hình d ng bên ngồi và phkm chCt bên trong c a nhân v t SY

D a cĩ sZ đ$i l p đ+n m[c kỳ l Dư.i cái l$t kì quái, SY D a cĩ đ vp đPp cH vI hình dáng len tài năng, phkm chCt tuy t v7i SZ đ$i l p Cy khWng đ nh cái đáng quý là phkm chCt bên trong và đI cao giá tr c a con ngư7i chân chính

Trong xã h,i phong ki+n trYng ngư7i giàu sang, khinh kp nghèo hèn, ngư7i lao ự,ng khó lòng vư(t qua s$ ph n tăm t$i c a mình Cho nên sZ bi+n ự^i kì di u c a SY D a chắnh là sHn phkm c a trắ tưSng tư(ng phong phú, th\ hi n s[c s$ng và tinh thMn l c quan mãnh li t c a nhân dân lao ự,ng Còn s$ng là còn hi vYng, còn mơ ư.c, còn tin tưSng vào chi+n thBng tCt y+u c a lòng t$t và sZ công bTng trư.c sZ ự,c ác, bCt công c a cu,c ự7i

đ 7 Phát biRu c m nghĩ c a em v truy3n cư(i L>n cư[i áo m[i

L(n cư.i, áo m.i là m,t trong nh&ng truy n cư7i ựdc sBc c a kho tàng truy n cư7i dân gian Vi t Nam Truy n ch+ giiu nh&ng ngư7i có tắnh hay khoe c a Tắnh xCu Cy bi+n ngư7i khoe c a thành trò cư7i cho thiên h

Truy n ngBn gYn như m,t màn hài k ch nha, k\ l i cu,c tranh tài thú v , bCt ng7 gi&a hai anh có tắnh hay khoe, mà c a ựem khoe chWng ựáng là bao M,t anh khoe con l(n cư.i b s^ng chu;ng và m,t anh khoe chi+c áo m.i may

Anh ựi tìm l(n khoe c a trong m,t hoàn cHnh th t ựdc bi t đó là lúc nhà anh ta có vi c l.n (ựám cư.i), l(n ự\ làm c] cư.i l i b s^ng mCt, nghĩa là trong lúc vi c nhà ựang b n b u và b$i r$i, m,t tình hu$ng tưSng như ngư7i trong cu,c không còn tâm trắ nào ự\ khoe khoang

Khi ựi tìm l(n, l_ ra anh ta ch9 cMn hai: Bác có thCy con l(n c a tôi ch y qua ựây không ? Hodc nói

rõ con l(n Cy là l(n gì, to hay nha, trBng hay ựen, thi anh ta l i hai: Bác có thCy con l(n CƯẦI c a tôi

ch y qua ựây không ? Câu hai th a t cư.i, vì t cư.i không phHi là t thắch h(p ự\ ch9 ựdc ựi\m c a con l(n b s^ng và cũng không phHi là thông tin cMn thi+t ự$i v.i ngư7i ựư(c hai Ngư7i ựư(c hai không cMn bi+t con l(n Cy ựư(c dùng vào vi c gì (ựám cư.i hay ựám tang) Th+ nhưng nó l i rCt quan trYng ự$i v.i anh ựi tìm l(n vì nó là cái c ự\ anh ta khoe con l(n c a mình Thành ra câu hai c a anh ta v a có m3c ựắch tìm l(n, v a có m3c ựắch khoe c a, nhưng ự\ khoe c a là chắnh

Anh có áo m.i cũng thắch khoe ự+n m[c may ựư(c cái áo, không ự(i ngày li, ngày T+t hay ựi chơi m.i mdc mà ựem ra mdc ngay Tắnh thắch khoe c a ựã bi+n anh ta thành trp con (Già ựư(c bát canh, trp ựư(c manh Ho m.i) Nhưng trp con thắch khoe áo m.i thì ựó là l_ thư7ng tình bSi chúng ngây thơ, trong sáng; còn nhân v t trong truy n cư7i này mdc áo m.i v.i m3c ựắch là ự\ khoe c a

Cách khoe c a anh ta cũng th t bu;n cư7i: ự[ng hóng S c2a, ự(i có ai ựi qua ngư7i ta khen Vì nôn nóng khoe áo m.i mà anh ta ựã ự[ng mãi t sáng t.i chiIu, kiên nhen ự(i ự\ khoe bTng ựư(c đ(i mãi chWng thCy ai hai ự+n, anh ta t[c lBm đang lúc c3t h[ng vì không có ai ự\ mà khoe áo m.i thì anh chàng mCt l(n ch y t.i hai thăm M ng như bBt ựư(c vàng, anh có áo m.i v,i giơ ngay v t áo ra ự\ khoe và trH

l7i rTng: T lúc tôi mdc CÁI ÁO MẦI này, tôi chWng thCy con l(n nào ch y qua ựây cH đúng ra, anh ta ch9 cMn ựáp là có nhìn thCy hay không nhìn thCy, nhưng anh ta l i c$ tình khoe áo m.i cH bTng ựi u b, len l7i nói đCy là nh&ng y+u t$ th a nhưng l i là n,i dung, m3c ựắch thông báo chắnh c a anh ta

Tắnh khoe c a c a nhân v t ựư(c ựky t.i t,t ự9nh bTng ngh thu t cư7ng ựi u, bSi trên ự7i này không có ai l i khoe c a m,t cách vô duyên và trơ tr_n như anh l(n cư.i và anh áo m.i

đYc truy n chúng ta b t cư7i vì nhiIu l_:

Trư.c h+t là vI hành ự,ng, l7i nói c a nhân v t C a chWng ựáng là bao, ch9 là chi+c áo, con l(n mà ven thắch khoe (đây cũng chắnh là ựdc ựi\m c a lo i ngư7i này) Sau ựó là l7i khoe và cách khoe ựIu quá ựáng và phi lắ

Tác giH dân gian ựã t o ra cu,c ganh ựua gay cCn trong vi c khoe c a gi&a hai nhân v t Ngư7i ựi tìm t(n s$ng mà c[ nhCn m nh là l(n cư.i Kp trH l7i là không thCy l(n thì l i c$ ựưa thêm cái áo m.i c a mình vào Cái trái tZ nhiên, không h(p v.i l_ thư7ng xuCt hi n khi+n cho ti+ng cư7i ch+ giiu vang lên Anh áo m.i ự[ng hóng S c2a, kiên nhen ự(i su$t t sáng ự+n chiIu mà ven chưa khoe ựư(c áo đang t[c t$i thì l i b anh l(n cư.i khoe c a trư.c Anh áo m.i ựã không ba lf cơ h,i cH ngày ch9 có m,t lMn ự\ khoe áo m.i trư.c mdt anh l(n cư.i K+t thúc bCt ng7 c a truy n t o cHm giác rCt hCp den và thú v cho ngư7i ựYc

Tắnh khoe c a là thói thắch ta ra, trưng ra cho mYi ngư7i bi+t là mình giàu có đây là thói xCu thư7ng thCy S nh&ng ngư7i m.i giàu (giàu x^i), thắch hYc ựòi Nó bi\u hi n qua cách ăn mdc, nói năng, giao ti+p, cách trang s[c và xây cCt, bài trắ nhà c2a l$ lăng, k ch cfm

Tắnh khoe c a là thói xCu c a con ngư7i nói chung nhưng S truy n này nó l i mang m,t sBc thái khá ựdc bi t Nhân v t trong truy n không phHi là khoe tài, khoe l,c, khoe trắ tu , hYc vCn, công lao ựóng góp hay ự a v trong xã h,i mà là khoe nh&ng th[ tMm thư7ng, nha nhdt, chWng ựáng ựem khoe

Khi khoe c a ựã trS thành m,t thói quen, m,t nhu cMu cMn thi+t ự+n m[c không khoe không ch u ựư(c thì nó s_ là thói xCu và thói xCu Cy làm cho nh&ng ngư7i xung quanh khó ch u Câu chuy n dắ dam L(n cư.i, áo mói là m,t bài hYc b^ ắch cho tCt cH chúng ta

đ 8 Phát biRu c m nghĩ c a em v truy3n ng ngôn Treo biRn

Ngư7i Vi t Nam chúng ta rCt thắch Cư7i, dù trong bCt kì tình hu$ng, hoàn cHnh nào Vì v y, ti+ng cư7i dân gian rCt phong phú, có ự cung b c khác nhau Có ti+ng cư7i hóm h9nh, hài hư.c ự\ giHi trắ sau nh&ng gi7 lao ự,ng m t nhYc; có ti+ng cư7i trào l,ng, châm bi+m ự\ phê phán nh&ng thói hư t t xCu hay

ựH kắch kp thù

Treo bi\n là truy n ng3 ngôn ch[a ñZng ý nghĩa thâm thuý dư.i hình th[c ti+ng cư7i vui vp, nhP nhàng N,i dung k\ vI m,t ông ch c2a hàng bán cá treo tCm bi\n : Š ñây có bán cá tươi N,i dung tCm bi\n ñư(c m,t s$ ngư7i qua ñư7ng góp ý theo cách “nghĩ gì nói nCy”, ông ch nghe theo, c[ ba dMn

t ng ch& và cu$i cùng cCt luôn cái bi\n

ðYc truy n, ngư7i ta thCy bu;n cư7i vì trên ñ7i này không có ai góp ý ki\u như v y và cũng chWng

có ai l i di dàng nghe theo nh&ng l7i góp ý v vkn như th+ ðiIu thú v là truy n lCy cái không th\ xHy ra ñ\ nói ñ+n nh&ng cái hi n tư(ng có thZc trong cu,c s$ng hTng ngày Mư(n chuy n ông ch c2a hàng bán

cá nghe ai góp ý cũng làm theo, truy n ng3 ý phê phán nh&ng ngư7i thi+u ch ki+n trong cu,c s$ng Tuy ngBn gYn nhưng truy n ven có ñMy ñ c$t truy n và nhân v t Ngôn ng& k\ giHn d , m,c m c nhưng hài hư.c, gây cư7i Truy n bBt ñMu t tCm bi\n ñI: Š ðÂY CÓ BÁN CÁ TƯƠI

N,i dung tCm bi\n thông báo b$n ý: Š ðÂY ch9 rõ ñ a ch9 bán hàng CÓ BÁN thông báo ch[c năng

ho t ñ,ng c a c2a hàng (bán ch[ không phHi là mua cá) CÁ thông báo lo i mdt hàng mà c2a hàng bán ra (cá ch[ khang phHi tôm, cua…) TƯƠI thông báo chCt lư(ng c a cá

B$n y+u t$ Cy là cMn thi+t cho n,i dung c a m,t tCm bi\n quHng cáo bTng ngôn ng&

Thông thư7ng, m,t c2a hàng mu$n bán th[ gì ñIu phHi quHng cáo ñ\ gi.i thi u hàng c a mình v.i mYi ngư7i Xét vI m3c ñích thì n,i dung c a tCm bi\n trên là ñMy ñ và h(p lí S_ không có chuy n gì xHy

ra n+u không có nh&ng l7i góp ý vu vơ c a m,t s$ ngư7i

Có b$n ngư7i góp ý vI tCm bi\n M]i ngư7i bHo $ng ch ba b.t m,t y+u t$ trong dòng ch& ñI trên bi\n

Ngư7i ñMu tiên bHo:

m Nhà này xưa nay quen bán cá ươn hay sao mà bây gi7 phHi ñI bi\n là cá TƯƠI?

SZ ñ$i l p gi&a tươi và ươn ñã ñánh vào lòng tZ ái c a ông ch nên ông ta v,i xóa ba ch& TƯƠI ñi TCm bi\n còn dòng ch&: Š ðÂY CÓ BÁN CÁ

Ngư7i th[ hai nhìn tCm bi\n, cư7i bHo:

m Ngư7i ta chWng nh_ ra hàng hoa mua cá hay sao mà phHi ñI là Š ðÂY?

Nghe th+, ông ch v,i xóa hai ch& Cy ñi Dòng ch& còn l i là CÓ BÁN CÁ

Vài hôm sau, ngư7i khách khác ñ+n mua cá, cũng cư7i bHo:

m ” ñây chWng bán cá thì bày cá ra khoe hay sao mà phHi ñI là CÓ BÁN?

Ngem cũng ca lí, ;ng ch xóa liIn hai ch& CÓ BÁN R$t cu,c, tCm bi\n còn m]i ch& CÁ ChWng c[ ông ch c2a hàng mà ñ+n chính ngư7i ñYc, ngư7i nghe cũng tưSng rTng ñ+n ñây thì chWng còn gì ñ\ góp ý n&a Nhưng ngư7i th[ tư l i bHo:

m Chưa đi đ+n đMu ph$ đã ng2i thCy mùi tanh, đ+n gMn nhà thCy đMy nh&ng cá, ai chWng bi+t là bán cá, cịn đI bi\n làm gì n&a?

V y thì tCm bi\n treo lên là th a, là vơ ích, ch nhà bèn cCt luơn cái bi\n

Tho t nghe, ta tưSng ý ki+n c a t ng ngư7i đIu cĩ lí nhưng nghĩ kĩ thi hĩa ra khơng phHi BSi vì ngư7i gĩp ý khơng hi\u đư(c ch[c năng, ý nghĩa c a y+u t$ mà hY cho là th a và m$i quan h gi&a nĩ v.i nh&ng y+u t$ khác M]i ngư7i đIu lCy sZ hi n di n c a khách S c2a hàng và sZ trZc ti+p đư(c nhìn, ng2i, xem xét mdt hàng thay cho thơng báo gián ti+p là ch[c năng, đdc đi\m c a ngơn ng& Vì v y, hY ch9 quan tâm đ+n m,t hodc hai t mà hY cho là quan trYng mà khơng thCy ý nghĩa và tMm quan trYng c a các thành phMn khác trong câu

ðYc truy n này, ta thCy c[ m]i lMn cĩ ngư7i gĩp ý là ơng ch c2a hàng khơng cMn suy nghĩ v,i làm theo ngay Ta cư7i vì thái đ, ti+p thu th3 đ,ng, khơng suy xét ckn th n c a ơng ta Ta cư7i vì ơng ta khơng hi\u m3c đích treo bi\n đ\ làm gì và nh&ng điIu vi+t trên bi\n cĩ ý nghĩa gì

K+t thúc truy n cũng là lúc ti+ng cư7i vang lên bSi vì ý ki+n c a t ng ngư7i m.i nghe qua tưSng là

cĩ lí nhưng làm theo thì k+t quH cu$i cùng l i thành phi lí Ta b t cư7i vì trên đ7i này cĩ l_ khơng cĩ ơng

ch nào l i nghe gĩp ý theo ki\u “đ_o cày gi&a đư7ng” như th+

Treo bi\n là m,t truy n hài hư.c t o nên ti+ng cư7i vui vp, phê phán nhP nhàng nh&ng ngư7i thi+u

ch ki+n trong suy nghĩ và trong hành đ,ng

T truy n này, ta cĩ th\ rút ra bài hYc: Trong cu,c s$ng, chúng ta nên lBng nghe l7i gĩp ý c a mYi ngư7i nhưng khơng nên v,i vàng làm theo khi chưa suy xét kĩ Làm bCt c[ vi c gì ta cũng phHi đdt ra m3c đích, cĩ ch ki+n và bi+t ti+p thu m,t cách chYn lYc và sáng t o ý ki+n c a ngư7i khác đ\ v n d3ng thi+t thZc vào hồn cHnh c a mình Trư.c khi làm vi c gì cũng nên đdt ra câu hai: Mình làm vi c Cy đ\ làm gì? Làm như th+ nào?

Qua truy n này, chúng ta cũng cĩ th\ rút ra bài hYc vI cách dùng t T dùng phHi cĩ nghĩa, cĩ ch[a thơng tin cMn thi+t, khơng dùng t th a và thi+u T đư(c s2 d3ng phHi ngBn gYn, rõ rdng, chính xác, đem l i hi u quH cao nhCt trong giao ti+p

ð 8 Phát biRu c m nghĩ c a em v truy3n Chân, Tay, Tai, M4t, Mi3ng

T thuS xa xưa, t^ tiên chúng ta đã nh n th[c rCt đúng vI vai trị c a đồn k+t và m$i quan h chdt ch_ gi&a cá nhân v.i c,ng đ;ng Nh n th[c đĩ đã đư(c đúc k+t thành bài hYc b^ ích g2i gBm trong t3c ng&, ca dao và truy n c^ dân gian M,t trong nh&ng truy n mang ý nghĩa giáo d3c thCm thìa, sâu sBc dư.i m,t hình th[c ng3 ngơn dí dam, thú v là truy n Chân, Tay, Tai, MBt, Mi ng

Truy n k\ vI hành đ,ng d i d,t c a Chân, Tay, Tai, MBt vì suy bì, ganh t v.i Mi ng mà bHo nhau đ;ng

lo t khơng làm vi c, đ\ cho lão Mi ng tZ ki+m lCy mi+ng ăn Hành đ,ng nơng n^i thi+u suy nghĩ Cy khi+n cho cH bYn m t mai, rã r7i Hi\u ra sai lMm, tCt cH kéo nhau đ+n giHng hồ v.i lão Mi ng R;i ai làm vi c nCy, mYi ngư7i l i s$ng hồ thu n như xưa

Trong truy n ng3 ngơn này, nhân v t là nh&ng b, ph n c a cơ th\ con ngư7i đã đư(c nhân hố Thơng qua truy n, ngư7i xưa mu$n khWng đ nh: Trong xã h,i, trong m,t t p th\, tCt cH mYi ngư7i đIu cĩ liên quan chdt ch_ v.i nhau Khơng ai cĩ th\ tách r7i khai c,ng đ;ng và ch9 cĩ đồn k+t, gBn bĩ, nương tZa len nhau m.i cĩ th\ t o ra s[c m nh N+u chia r_ s_ den t.i suy thối, di t vong Do đĩ mYi ngư7i phHi bi+t h(p tác v.i nhau và tơn trYng cơng s[c c a nhau

K+t cCu truy n ngBn gYn b$ c3c rõ ràng và cĩ đMy đ nhân v t, tình ti+t, mâu thuen như m,t màn

k ch nha và hồn cHnh nHy sinh mâu thuen chính là cu,c trao đ^i gi&a Chân, Tay, Tai, MBt vI sZ c$ng hi+n và hưSng th3

Truy n k\ rTng: Cơ MBt, c u Chân, c u Tay, bác Tai, lão Mi ng t xưa ven s$ng v.i nhau rCt thân thi+t B]ng m,t hơm, cơ MBt cho rTng lão Mi ng quanh năm khơng phHi làm vi c mà l i đư(c hưSng tCt

cH nh&ng mi+ng ngon mi+ng lành ; cịn mYi ngư7i su$t ngày quMn qu t mà chWng đư(c gì Ý ki+n c a cơ MBt nêu ra nhanh chĩng đư(c c u Chân, c u Tay và bác Tai ng h, CH bYn hăm hS đ+n gdp lão Mi ng đ\ nĩi thWng v.i lão rTng: … T nay chúng tơi khơng làm đ\ nuơi ơng n&a Lâu nay, chúng tơi đã cZc kh^, vCt vH vì ơng nhiIu r;i Câu nĩi Cy ch[a đZng sZ bCt bình mà mYi ngư7i c$ ch u đZng bCy lâu ChWng thèm nghe lão Mi ng phân trMn phHi trái Bác Tai, cơ Mái, c u Chân, c u Tay đIu lBc đMu mà rTng : Khơng, khơng phHi bàn b c gì n&a, t nay trS đi, ơng phHi lo lCy mà s$ng Cịn chúng tơi, chúng tơi s_ khơng làm gì cH Xưa nay, chúng tơi cĩ bi+t cái gì ngYt bùi ngon lành mà làm cho cZc!

N+u m.i nghe qua thì lí sZ c a chúng cĩ vp đúng, bSi thZc t+ là MBt nhìn, Tai nghe, Tay làm, Chân đi… đ\ ki+m s$ng, ch[ cịn Mi ng thi ch9 cĩ ăn u$ng, hưSng th3, nào cĩ phHi vCt vH, m t nhYc gì đâu? Kp làm nhiIu mà khơng đư(c hưSng th3 gì, cịn kp khơng làm l i đư(c hưSng tCt Chúng bCt bình, gi n d&, tky chay lão Mi ng đ\ cho lão bi+t thân Chúng khơng hi\u rTng vi c nhai nu$t c a lHo Mi ng cũng là làm vi c, bi+n th[c ăn thành chCt b^ dưfng nuơi cơ th\, trong đĩ cĩ Chân, Tay, Tai, MBt… Ngư7i cĩ khae thì MBt m.i tinh, Tai m.i thính, Chân, Tay m.i nhanh nhPn đư(c Trong cơ th\ con ngư7i, m]i b,

ph n cĩ m,t ch[c náng riêng nhưng tCt cH ph$i h(p chdt ch_ v.i nhau đ\ duy trì sZ s$ng N+u m,t b,

ph n suy y+u hodc ng ng ho t đ,ng, con ngư7i s_ b b nh hodc cĩ th\ ch+t

Suy nghĩ nơng n^i c a Chân, Tay, Tai, MBt đã phHi trH giá Chúng bHo nhau đ;ng lo t ngh9 vi c M,t ngày, hai ngày r;i ba ngày, cH bYn thCy m t mai, rH r7i C u Chân, c u Tay khơng cịn mu$n cCt mình lên đ\ ch y nhHy vui đùa như trư.c n&a Cơ MBt thì ngày cũng như đêm, lúc nào cũng l7 đ7, hai mi

ndng trĩu như bu;n ng mà ng khơng đư(c Bác Tai trư.c kia hay đi nghe hị nghe hát, nghe ti+ng gì cũng rõ, nay b]ng thCy lúc nào cũng ù ù như xay lúa S trong, cH bYn l đ , m t mai như th+ cho đ+n ngày th[ bHy thì khơng th\ ch u đư(c n&a, đành hYp nhau l i đ\ bàn…

May mBn là trong bYn hY, bác Tai đã hi\u ra nguyên nhân c a tình cHnh đáng s( Cy nên giHi thích cho cơ MBt, c u Chân, c u Tay: Chúng ta lMm r;i các cháu Chúng ta n+u khơng làm cho lão Mi ng cĩ cái ăn thì chúng ta s_ b tê li t cH Lão Mi ng khơng đi làm, nhưng lão cĩ cơng vi c là nhai Như v y cũng

là làm vi c ch[ khơng phHi là ăn khơng ng;i r;i Trư.c kia s$ng v.i nhau thân thi+t như th+, nay tZ dưng chúng ta gây nên chuy n Lão Mi ng cĩ ăn thì chúng ta m.i khop khoBn đư(c Chúng ta nên đ+n nĩi l i v.i lão, các cháu cĩ đi khơng?

Trư.c l7i nĩi cĩ tình cĩ lí c a bác Tai, cH bYn đã nghe ra và c$ gư(ng d y đi theo bác Tai đ+n nhà lão Mi ng Su$t bHy ngày khơng cĩ cái ăn, lão Mi ng cũng rơi vào cHnh s$ng dS ch+t dS: nh(t nh t cH hai mơi, hai hàm thì khơ như rang, khơnq bu;n nh+ch mép

TCt cH mYi ngư7i v,i vàng ai vào vi c nCy: Bác Tai, cơ MBt vZc lão Mi ng d y Cịn c u Chân, c u Tay thì đi tìm th[c ăn cho lão Mi ng ăn Lão Mi ng ăn xong, dMn dMn t9nh l i Và như cĩ phép l , l p t[c bác Tai, cơ MBt, c u Chân, c u Tay tZ nhiên thCy đf m t nhYc, r;i thCy trong mình khoan khối như trư.c T m,t sZ hi\u lMm den đ+n hành đ,ng khơng đúng, nay hi\u ra, may mà cịn c[u k p

K+t thúc câu chuy n là cHnh: lão Mi ng, bác Tai, cơ MBt, c u Chân, c u Tay l i thân m t, hịa thu n, m]i ngư7i m,t vi c, khơng ai t ai cH

Như v y rõ ràng là Chân, Tay, Tai, MBt và Mi ng cĩ liên quan m t thi+t v.i nhau M]i b, ph n tuy cĩ ch[c năng riêng nhưng cĩ cùng m,t nhi m v3 chung là duy trì và phát tri\n sZ s$ng c a cơ th\ Khơng th\ nĩi b, ph n nào quan trYng hơn cH SZ khi+m khuy+t bCt c[ b, ph n nào cũng gây Hnh hưSng xCu đ+n tồn b, ho t đ,ng c a con ngư7i

T2 quan h khơng th\ tách r7i gi&a các nhân v t, truy n ng3 ngơn này đã Khéo léo đdt ra bài hYc cho con ngư7i Trong cu,c s$ng, m,t cá nhân khơng th\ t;n t i n+u tách khai c,ng đ;ng M$i quan h gi&a ngư7i v.i ngư7i, gi&a cá nhân v.i c,ng đ;ng là h+t s[c quan trYng Truy n tuy ngBn gYn nhưng là l7i khuyên khéo léo và thi+t thZc: M]i ngư7i vì mYi ngư7i, mYi ngư7i vì m]i ngư7i BSi vì suy nghĩ, hành đ,ng, cách [ng x2 c a cá nhân khơng ch9 tác đ,ng đ+n bHn thân mà cịn Hnh hưSng chung đ+n cH c,ng đ^ng, t p th\

ðiIu thú v là qua truy n ng3 ngơn này, ơng cha ta đã khWng đ nh: Trong xã h,i, m]i ngư7i cĩ m,t năng lZc, m,t trình đ, khác nhau, do đĩ sZ phân cơng cơng vi c và cách th[c đĩng gĩp cũng khác nhau Khơng nên suy bì, t n nh m,t cách nơng n^i, thi+u suy nghĩ den đ+n h u quH xCu, Hnh hưSng đ+n l(i ích chung Bên c nh vi c đồn k+t h] tr( len nhau, m]i thành viên phHi tZ giác làm vi c theo sZ phân cơng

c a xã h,i Khi làm vi c phHi c$ng hi+n h+t s[c mình cho cH c,ng ñ;ng Có như v y xã h,i m.i ngày càng t$t ñPp hơn

ð 9 Phát biRu c m nghĩ c a em sau khi ñ c truy3n ng ngôn ðeo nh7c cho mèo

ðeo nh c cho mèo là m,t truy n ng3 ngôn hài hư.c, thú v , ch[a ñZng ý nghĩa xã h,i sâu sBc Truy n k\ vI cu,c hYp mdt c a làng chu,t ñ\ bàn cách ch$ng mèo Chu,t c$ng có sáng ki+n ñeo nh c cho mèo ñ\ mèo ñi ñ+n ñâu, chu,t s_ bi+t trư.c mà tránh CH hY nhà chu,t ñ;ng tình v.i sáng ki+n ñó nhưng không ai dám ñi ñeo nh c vào c^ mèo Cu$i cùng, chu,t ven c[ b mèo ăn th t và mãi mãi khi+p s( mèo

Thông qua truy n, ngư7i xưa mu$n phHn ánh ñôi nét hi n thZc c a cu,c s$ng ñương th7i dư.i xã h,i phong ki+n trì tr và ñMy mâu thuen gi&a giai cCp th$ng tr v.i giai cCp b tr ð;ng th7i ñdt ra bài hYc thi+t thZc vI m$i quan h gi&a lí thuy+t v.i thZc hành; gi&a nói và làm trong mYi công vi c l.n nha c a cu,c s$ng hTng ngày N+u lí thuy+t không th\ bi+n thành hi n thZc thì ñó ch9 là th[ lí thuy+t suông, làm t$n th7i gian tranh cãi, bàn b c m,t cách vô ích

Truy n bBt ñMu bTng n]i s( hãi truyIn ki+p c a loài chu,t ñ$i v.i loài mèo; TZ bao gi7 ñ+n gi7, mèo c[ xơi chu,t luôn mãi, nên chu,t m.i ñp ra là ñã s( mèo r;i HY nhà chu,t căm gi n mèo lBm M,t hôm, m.i h,i cH nhau l i làm m,t làng chu,t ñ\ ch$ng l i mèo Lí do hYp làng th t chính ñáng: v a bàn cách ch$ng t^n thCt, v a ñ\ con cháu chu,t mãi mãi vI sau không s( mèo; cH xã h,i loài chu,t có mdt ñông ñ trong cu,c hYp l lùng này: … nào anh Chù, mùi hôi ñ+n n]i thành câu ca, nào chú NhBt,… nào ông C$ng, rung rinh béo t$t, quan trư7ng l i chCm cho S trên ông ð;… Bút pháp dân gian miêu tH khéo léo, tài tình ñã làm n^i b t hình dáng, tính n+t c a t ng loài chu,t và ngh thu t nhân hoá ñdc trưng c a ng3 ngôn ñã t o nên b[c tranh sinh ñ,ng vI xã h,i loài chu,t, phHng phCt hình bóng xã h,i loài ngư7i Chu,t C$ng (lo i chu,t l.n nhCt), tZ cho mình là thông minh hơn cH ñã ñưa ra sáng ki+n ñeo nh c cho mèo: Cái gi$ng quái kia sS dĩ nó ch3p ñư(c anh em mình ch9 vì tr7i phú cho nó cái tài rình mò và khéo bBt lén mà thôi Bây gi7, bà con ta nên mua m,t cái nh c bu,c vào c^ nó, ñ\ khi nào nó ñ+n, nghe ti+ng nh c, ta bi+t ñư7ng ch y trư.c, thì nó còn làm gì n^i ta n&a

Chu,t C$ng nêu nguyên nhân vì sao mèo h i ñư(c chu,t, r;i ñưa ra cách giHi quy+t th t nhP nhàng

và khWng ñ nh chBc chBn là mèo không còn làm gì n^i loài chu,t n&a L7i l_ c a chu,t c$ng m.i nghe qua thCy ñúng Mèo thư7ng rình chu,t rCt kín ñáo và v^ chu,t bCt ng7 nên chu,t không sao tránh k p Bây gi7 ñeo nh c (l3c l c) vào c^ mèo thì mèo ñi ñ+n ñâu, ti+ng nh c s_ vang lên, báo cho chu,t bi+t trư.c mà tr$n Ý ki+n c a chu,t C$ng hay t.i m[c xua tan ñư(c n]i s( hãi bCy lâu và khơi d y niIm hi vYng thoát

khai nanh vu$t c a mèo, khi+n cH làng chu,t nghe nói, dMu mõm, qu t ựuôi, ựIu lCy làm ph3c cái câu ch9

3 c a ông C$ng và ự;ng thanh ưng thu n

V y là sáng ki+n c a chu,t c$ng ựã ựư(c tán ự;ng Bư.c m,t (lắ thuy+t) ựã xong, cái l3c l c cũng

ựã ki+m ựư(c r;i, h,i ự;ng chu,t l i hYp ự\ bàn b c c2 ngư7i ựi ựeo nh c vào c^ mèo (bư.c hai Ờ thZc hành)

Hãy xem không khắ vui m ng, náo nhi t c a làng chu,t: Ầ con nào con nCy lao xao h.n hS, bHo nhau ựã sBp t.i ngày thoát ựư(c cái ách ông Miu ranh mãnh r;i

NZc cư7i thay, lúc h,i ự;ng hai ai dám ựem nh c ựeo vào c^ mèo, t[c là thZc hi n cái sáng ki+n tuy t v7i Cy thì cH h,i ự;ng im phăng phBc, không m,t cái tai nào nhắch, m,t cái răng nào nhe cH Trái ngư(c v.i lúc nghe chu,t c$ng nói, làng chu,t con nào con nCy dku mõm, qu t ựuôi, lao xao, h.n hS Nh&ng chi ti+t ự$i l p này có ý nghĩa m9a mai, châm bi+m sâu sBc Không ai dám nh n công vi c vô cùng nguy hi\m ự+n tắnh m ng Cy nên làng chu,t ựành c2 ông C$ng phHi ựi, vì chắnh ông c$ng ựã xư.ng lên cái thuy+t ựeo nh c v y MYi ngư7i cho rTng chu,t C$ng nói ựư(c Bt phHi làm ựư(c

đây là ựiIu bCt ng7 v.i chu,t c$ng vì nó cho rTng mình ch9 là ngư7i ựưa ra cách ch$ng mèo thôi, còn thZc hi n Bt phHi là kp khác Cho nên nghe v y, C$ng ta trong lòng tuy nao (lo s(), mà ngoài mdt làm

ra b, b v kp cH, nói ràng: Tôi ựây, chWng gì nh7 t^ Cm cũng ựư(c vào b c ông C$ng, ông Nghè, ăn trên ng;i trư.c trong làng, có ựâu làng l i cBt tôi ựi làm cái vi c tMm thư7ng Cy ựư(c! Trong làng ta nào có thi+u chi ngư7i! Tôi xin c2 anh NhBt, anh Cy nhanh nhHu chBc làm ựư(c vi c

Chu,t C$ng tinh ranh v n ngay vào ch[c v c a mình (kp trên), nêu ra sZ bCt x[ng gi&a ch[c v Cy v.i cái vi c tMm thư7ng (ựeo nh c vào c^ mèo) và v,i vàng ựùn ựky phMn nguy hi\m sang cho kp khác (ựI c2 chu,t NhBt) đáng cư7i S ch] lúc nêu ra sáng ki+n ựeo nh c cho mèo, chu,t c$ng cho ựây là ự i sZ (vi c l.n), ự+n lúc b làng cBt phHi làm, chu,t c$ng l i t ch$i khéo v.i lắ do ựó là vi c tMm thư7ng, không x[ng v.i ự a v , ch[c tư.c, tài năng c a mình

Chu,t NhBt v$n láu cá Nó chWng d i gì nh n phMn nguy hi\m nên cãi lắ rTng: Ờ Làng cBt tôi ựi, tôi cũng xin vâng, không dám ch$i t Nhưng tôi, dù bé v y, mà cũng còn S chi+u trên, chưa ự+n n]i nào ông C$ng không ựi, phHi; tôi ựây không ựi, cũng phHi đ\ xin cBt anh Chù, anh Cy tuy ch m, nhưng chBc chBn, làng không lo hang vi c Chu,t NhBt khôn S ch] lCy ngay cái lắ do c a chu,t C$ng làm lắ do c a mình (xét ự a v trong làng chu,t), khWng ự nh mình không phHi làm vì còn S chi+u trên, t[c là chưa phHi

h ng cùng ựinh đ;ng th7i NhBt nhanh nhHu ti+n c2 ngay chu,t Chù là kp b khinh rp nhCt trong làng chu,t

Chu,t Chù thCp c^ bé mi ng, không bi+t cãi sao ựành chCp nh n nhưng cũng không khai lo lBng: Ờ Tôi là ựMy t làng, làng sai tôi ựi là phHi lBm Nhưng tôi ch9 s(, n+u tôi ự+n gMn mèo mà mèo th t tôi thì r;i