Tìm ý Bước 1 Đọc kĩ đoạn văn bản Bước 2 Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những tính cách nào của nhân vật.. Bước 4 Gạch chân dưới những từ cần cảm nhận đánh giá Chú ý đến lời
Trang 1Nguyễn Văn Thọ
ĐT, Zalo: 0833703100
Lời nói đầu:
Kính gửi Quý thầy cô giáo đang giảng dạy và ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ văn
Có thể nói, ôn thi vào lớp 10 cũng gian khổ chẳng thua kém gì luyện thi HSG Điều này làm không ít thầy cô giáo lao tâm khổ tứ vì áp lực chất lượng với nhà trường với phụ huynh và đặc biệt là vì danh dự, trách nhiệm và tâm huyết với nghề với các em Tuy nhiên không ít thầy cô chưa có thời gian để ngồi viết một bộ tài liệu tương đối ổn để dạy các em dễ hiểu nhất.
Thật ra theo tìm hiểu, nghiên cứu qua hàng ngàn đề thi vào lớp 10 các năm, tôi thông kê được một số kiểu đề, dạng đề mà các địa phương hay ra Trên cơ sở đó tôi làm một bộ tài liệu theo từng dạng
đề theo cấu trúc:
I. Lí thuyết cơ bản
II. Cách làm dàn ý
III. Vận dụng
Phần vận dụng, tôi đưa ra các bài tập và làm dàn ý chi tiết theo phần lí thuyết ở trên.
Cuối cùng tài liệu này chỉ mang tính bổ trợ, hỗ trợ để tham khảo chứ không thể xem là bộ tài liệu chuẩn mực vì mỗi bạn có cái nhìn khác nhau Bộ tài liệu khó tránh khỏi thiếu sót cả về nội dung lẫn hình thức vì vì vậy mình sẽ tiếp túc biên tập, bổ sung thêm về dung lượng và chất lượng sau đó mình gửi lại cho quý thầy cô.
Nguyễn Văn Thọ
TRỌN BỘ CÁCH LÀM CÁC DẠNG ĐỀ THI VÀO LỚP 10 GỒM:
Dạng thứ
1 Nghị luận một đoạn trích (Một đoạn truyện trong tác phẩm hoặc
đoạn trích )
11 đề
Dạng thứ
2 Nghị luận một nhân vật Đủ các nhân vật Dạng thứ
3
các văn bản
Dạng thứ Nghị luận một chi tiết nghệ thuật 3 đề
Trang 2Dạng thứ
5 Nghị luận một giá trị nhân đạo 2 mẫu
Dạng thứ
6 Nghị luận 2 đoạn thơ ở 2 bài thơ khác nhau 4 mẫu
Dạng thứ
7
Nghị luận chứng minh một nhận định
10
Dạng thứ
8 Hướng dẫn ngắn gọn cách làm bài NLXH
Dạng thứ
9 Cảm nhận một vẻ đẹp nhân vật, một đoạn thơ
Dạng thứ
10
Cách làm kiểu bài NLXH
Tặng 90 đề đọc hiểu + Nghị luận XH
Tặng 300 đề thi vào 10 – đề thi thử, soạn
công phu, chất lượng Tặng 80 đề thi vào 10 của các tỉnh
zalo
Một số điều lưu ý khi mua tài liệu
1 Về phía người chia sẻ:
- Trong quá trình sử dụng, mình sẽ liên tục cập nhật, điều chỉnh, bổ sung và gửi lại về gmail các bạn suốt quá trình ôn tập (Khả năng sẽ còn bổ sung nhiều)
- Rất mong các bạn góp ý thêm để mình lấy cơ sở bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp, nếu thấy cần thiết (Góp ý cần chân thành, thân thiện)
- Mình không chia sẻ cho những face ảo, không chính chủ.
- Mức độ công phu của mỗi dạng đề sẽ khác
- Liên hệ qua face
3 Phía người nhận
- Mua tài liệu thực chát là mua 1 quyển sách bản mềm, nó hơn sách ở chỗ bạn có quyền sửa chữa, điều chỉnh, thêm bớt,
in ấn.
- Bạn không có quyền chia sẻ dưới mọi mục đích khi chưa được sự đồng ý của mình.
Trang 3- Bạn có thể thêm bớt, điều chỉnh, sửa chữa đề dùng chứ không thể dùng để chia sẻ cho người thứ 2 (Nếu bạn muốn bạn nên tự làm)
- Mọi tài liệu chỉ mang tính tham khảo, người sử dụng cần sáng tạo thêm và kết hợp nhiều phương pháp khác đi kèm mới có hiệu quả cao.
- Khi phát hiện người mua chia sẻ thì mình sẽ dừng gửi bản
bổ sung đồng thời sẽ khiếu nại.
- Mình có vài lời ngắn vậy để chúng ta hiểu nhau hơn Để làm sao ai cũng hài lòng, thân thiện Nếu bạn chấp nhận những điều đó thì mình chi sẻ, không thì chúng ta là bạn nhé.
4 Tài liệu sẽ được gửi qua gmail bằng file nén Trong đó có nhiều bộ, mỗi bộ là cách làm một dạng đề Sau khi tải về các bạn giải nén ra.
Bạn tham khảo mình tạm không cho chỉnh sửa, khi láy trọn
bộ sẽ gửi file chỉnh sửa được.
CÁCH LÀM KIỂU BÀI CẢM NHẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH (ĐOẠN TRUYỆN)
(Tham khảo thêm Kiểu bài cảm nhận về một nhân vật)
Đây là dạng đề thường xuyên ra ở các kì thi tuyển sinh vào lớp 10
Lí thuyết I Tìm ý
Bước 1 Đọc kĩ đoạn văn bản
Bước 2 Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp,
những tính cách nào của nhân vật
(Mục đích là để dùng viết mở bài và triển khai luận điểm )
Ví dụ Khi cảm nhận nhân vật Phương Định, ta nhớ
được: Xinh đẹp, trẻ trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời và giàu tình đông chí đồng đội
=>> Những ý khái quát này sẽ được dùng để giới thiệu trong mở bài Và mỗi ý như thế sẽ là 1 luận điểm
Trang 4Bước 3 Chú đến lời nói, cử chỉ, thái độ, tâm trạng…của
nhân vật
=>> Mỗi lời nói, cử chỉ, suy nghĩ, hành động… của nhân vật đều nói lên một phẩm chất, tính cách của nhân vật.
Bước 4 Gạch chân dưới những từ cần cảm nhận đánh
giá (Chú ý đến lời nói, hành động, cử chỉ… của nhân
vật )
Bước 5 Xác định biện pháp nghệ thuật có trong đoạn
trích (không phải cả văn bản).
=>> thường là nghệ thuật kể chuyện, xây dựng tình huống, miêu tả tâm lí, ngôn ngữ, ngôi kể…
là những nghệ thuật thường sử dụng trong văn bản tự sự
Bước 6 Liên hệ mở rộng đến những tác phẩm khác (nếu có)
II Lập dàn ý
1 Mở bài - Giới thiệu tác giả - Giới thiệu tác phẩm
- Giới thiệu khác quát về tác phẩm
- Giới thiệu nội dung mà đoạn trích đặt ra (vấn đề cần nghị luận, cần cảm nhận trong đoạn trích)
- (Xem mở bài cụ thể ở các ví dụ)
2.Thân
Bài
Luận điểm 1:
- Nêu vẻ đẹp thứ nhất của nhân vật (Giới thiệu bằng một câu)
(Để nêu được luận điểm thì chỉ cần trả lời câu hỏi: Nhân vật đó là người như thế nào? Ví dụ: Phương Định
là người như thế nào? Ta có ngay câu trả lời: là cô gái xinh đẹp, trẻ trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời; thắm thiết tình động đội)
- Đưa ra những chi tiết để làm sáng tỏ cho những đánh giá đó
(Những chi tiết ở đây là lời nói, cử chỉ, tâm trạng, hành động…)
- Nhận xét đánh giá cảm nhận những dẫn chứng đã nêu
(Nhận xét đánh giá là đi trả lời câu hỏi: tại sao? Có ý nghĩa gì? Gợi em suy nghĩ gì? Ví dụ: khi tiễn chồng đi trận, Tại sao Vũ Nương lại nói như vậy? Những lời nói
đó có ý nghĩa gì? Gợi cho em suy nghĩ gì?)
Trang 5- Phân tích đánh giá đặc sắc nghệ thuật
Ví dụ 1 Ngoại hình, xuất thân của Phương Định được giới
thiệu là: Tôi là cô gái Hà Nội, nói một cách khiêm
tốn, tôi là một cô gái khá…hai bím tóc dày, một cái cổ cao…=> Lời giới thiệu đó có ý nghĩa gì không?
(Xem bài mẫu)
2 Suy nghĩ về công việc: Phương Định suy nghĩ về
công việc: Việc gì cũng có cái thú của nó Có ở
đâu như thế này không, đất bốc khói, không khí bàng hoàng…
- Suy nghĩ về cái chết “ Tôi có nghĩ đến cái chết
nhưng là một cái chết mở nhạt….”
- Suy nghĩ về những người đẹp nhất, thông
minh nhất, can đảm nhất là những người mặc quân phục và có ngôi sao trên mũ…
3 Hành động Phá bom của PĐ nói lên điều gì
không? Có ý nghĩa gì không? Thể hiện phẩm chất, vẻ đẹp nào của nhân vật?
4 Lời nói của Vũ Nương với con, với chồng…đều
thể hiện một tính cách nào đó của nhân vật…
=>> Khi cảm nhận một nhân vật, ta phải chú ý
đến những khía cạnh đó để đánh giá, bình luận nhận xét Cảm nhân về một nhân vật không phải là thao tác tóm tắt lại văn bản với vài dòng đánh giá sơ sài.
Luận điểm 2:
- Nêu vẻ đẹp thứ 2 của nhân vật
- Cách làm (như luận điểm 1 )
Luận điểm N:
Nêu ra giá trị nhân đạo và mở rộng, liên hệ (nếu có)
3 Kết bài
- Tổng kết đánh giá về nội dung + nghệ thuật
- Nêu ra cảm nghĩ cảm xúc
Trang 6Lưu ý: Đối với văn bản tự sự, nghệ thuật thường không phong
phú như các văn bản trữ tình Cụ thể thường các hình thức nghệ thuật như:
- Xây dựng tình huống truyện
- Miêu tả tâm lí, tính cách nhân vật
- Cách kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn
- Ngôn ngữ mang dấu ấn đặc trưng
- Lựa chọn ngôi kể phù hợp
=> Những nét nghệ thuật này hầu như tác phẩm nào cũng có
VẬN DỤNG
Đề số 1 Cảm nhận của em về đoạn trích sau:
“Vũ Nương rót rượu mà rằng: Chàng đi chuyến này thiếp chẳng dám nag ấn phong hầu, được mặc áo gấm trở về quê cũ…thế là đủ rồi”
(Chuyện người con gái Nam Xương – Nguyễn Dữ)
III Vận dụng
1 Mở bài
trực tiếp:
Nguyễn Dữ là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam Trung đại Sự nghiệp văn chương của nguyễn Dữ không thật sự đồ sộ nhưng có nhưng tác phẩm làm lay động trái tim bạn đọc bao thế hệ Chuyện người con gái Nam Xương là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông Tác phẩm đã thể hiện thành công nhân vật Vũ Nương là một người phụ
nữ có nhiều phẩm chất tốt đẹp Điều đó được thể hiện qua đoạn trích: “Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám được deo ấn phong hầu…ngày về chỉ mang theo hai chữ bình yên thế là đủ rồi.”
gián tiếp: Hình ảnh người phụ nữ là một đề tài xuyên suốt trongvăn học Trung đại Việt Nam Với truyện Kiều của
nguyễn Du ta bắt gặp một Thúy Kiều với “người sao hiếu nghĩa đủ đường” nhưng “ kiếp sao rặt những đoạn trường thế thôi”, một hình ảnh “bảy nổi ba chìm với nước non” trong thơ Hồ Xuân Hương…nhưng ở họ luôn ngời sáng phẩm chất tốt đẹp Vũ Nương trong chuyện người con gái Nam Xương là một người như thế Điều đó được thể hiện sâu sắc qua đoạn trích…
Lưu ý Có thể tóm tắt toàn bộ TP trong vòng 3,4 dòng
2 Thân
bài Luận điểm 1: Trước hết đoạn trích cho ta thấy Vũ Nương là 1 người vợ hết lòng yêu thương chồng.
Trang 7Dẫn dắt: ngày tiễn chồng ra chiến trận, nàng bày tỏ
những điều hết sức yêu thương, cảm động…
Dẫn
chứng 1 - Lời nói: " Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng mong đeo ấn phong hầu chỉ xin bình yên thế là đủ" Lời nói
của VN có ý nghĩa gì không?
Đánh giá
1
- Mong ước giản dị cao đẹp
- Không mong vinh hoa phú quý tiền tài danh vọng mà chỉ cầu mong cho chồng bình an nơi chiến trận
- Khát khao được hạnh phúc sum họp đoàn tụ
- Vũ nương không muốn đứa con sinh ra mà không có bố
Dẫn
chứng 2 "chỉ e việc quân khó liệu mẹ hiền lo lắng"
Đánh giá
bình luận - Chiến tranh là li tan chết chóc có biết được trong sốđó lại không có chồng mình
+ Đó cũng là khát mong của người phụ nữ nói chung
-Vũ Nương lo lắng cho sự an ngu của chồng nơi chiến trận
- Trong số hàng triệu người ngã xuống lại không có chồng mình
đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa giữa các tập đoàn phong kiến nê họ sẽ không quan tâm đến sinh mạng của nhân dân
+Dẫn
chứng 3:
"nhìn trăng soi thành cũ sợ không có cánh hồng bay bổng"
Đánh giá
bình luận
- Nàng quan tâm đến sức khỏe của chồng
- Hình dung nỗi nhớ nhung cô đơn trống trãi khi không
có chồng bên cạnh
Luận
điểm 2:
Vũ Nương ko chỉ yêu thương chồng mà còn là 1 người con dâu hiếu thảo
Dẫn
chứng 3 - Khi mẹ chồng ốm: thuốc thang, lễ bái thần phật ,lấylời ngọt ngào khuyên lơn
- Khi mẹ chồng mất: Hết lời thương xót ma chay tế lễ như với cha mẹ đẻ mình
Đánh giá
bình luận Tình cảm ấy xuất phát từ một trái tim yêu thươngchân thành, nhất mà trong xã hội phong kiến khi mối
quan hệ giữa mẹ chồng với nàng dâu thường sứt mẻ
Trang 8thì Vũ Nương lại còn đáng trân trọng hơn
- Nàng không phân biết giữa mẹ chồng và mẹ đẻ mà với ai nàng cũng có trách nhiệm như vậy
- Phải chằng nàng là như vậy để chồng ở nơi biên ải được yên tâm hơn?
Luận
điểm 3 :
Dù chỉ là 1 đoạn trích nhưng nhà văn thể hiện một giá trị nhân đạo sâu sắc
Vũ Nương là một người đẹp người đẹp nết công dung ngôn hạnh nhưng cuộc đời của nàng lại khổ đau bất hạnh để rồi dẫn đến một cái chết oan ức Đó cũng là một giá trị tố cáo xã hội phong kiến bất công Đoạn trích ngợi ca trân trọng vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách của Vũ Nương đồng thời bày tỏ tấm lòng cảm thông chia sẻ với những thiệt thòi của một người vợ khi có chồng đi chiến trận, qua đó liên tiếng tố cáo cuộc chiến tranh phi nghĩa gây bao nỗi đau thương chết chóc Vẻ đẹp và số phận của Vũ Nương cũng là vẻ đẹp
và số phận chung của người phụ nữ trong xã hội phong kiến như nhà thơ Nguyễn Du đã từng khái quát
Đau đớn thay phận đàn bà Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung
Luận
điểm 4 Đoạn trích thể hiện một tài năng nghệ thuật bậc thầy của nhà văn Nguyễn Dữ
- Đoạn trích đã thể hiện thành công tài năng nghệ thuật bậc thầy của Nguyễn Dữ trong việc xây dựng tình huống truyện độc đáo (Trương Sinh đi lính) để bộc
lộ tính cách phẩm chất của nhân vật một cách đầy đủ
và rõ ràng nhất
- Khả năng miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc lời văn lúc thiết tha lúc ngẹn ngào lúc nhung nhờ sử dụng nhiều câu văn biện ngẫu làm cho lời văn nhịp nhàng, cân đối
3 Kết bài
- Câu chuyện khép lại nhưng tiếng kếu than ai oán của nàng vẫn còn vang vọng mãi trên sông trên sông Hoàng Giang Cảm ơn Nguyễn Dữ đã gửi đến cho chúng em dù chỉ là 1 đoạn hay là cả câu chuyện đều giàu tính nhân văn
Trang 9Nghi ngút đầu nghềnh tỏa khói hương Miếu ai như miếu vợ chàng Trương
III, Vận dụng:
Đề bài: Cảm nhận đoạn văn bản sau:
Có giết được thằng nào đâu ….nhục nhã thế này.
(Làng – Kim Lân)
Đề số 2 Cảm nhận đoạn văn bản sau: “có giết được
thằng nào đâu ….nhục nhã thế này”
(Làng – Kim Lân)
1 Mở bài: Nếu như trước cách mạng tháng tám Ngô Tất tố mang
tới một chị Dậu với sức sống mãnh liệt của người nông dân, Nam Cao mang tới một Lão Hạc đầy long tự trọng
và tình yêu thương con vô bờ bến ,…thì sau cách mạng tháng tám, Kim Lân –nhà văn nông dân –mang tới cho bạn đọc hình ảnh người nông dân thời kì đổi mới Đó chính là nhân vật ông Hai qua đoạn trích
“Làng” với tình yêu làng da diết và lòng yêu nước sâu đậm Điều đó được thể hiện rõ nét hơn trong đoạn ngắn khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi về
tới nhà: “có giết được thằng nào đâu ….nhục nhã thế này”
2 Thân
bài:
Luận điểm
1:
Tình yêu làng quê của ông hai được bộc lộ một cách sâu sắc, chân thực nhất khi nghe tin làng Chợ dầu theo giặc.
Dẫn chứng
1:
Khi mới nghe tin: Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại da
mặt tê rân rân ông lão lặng đi ….giọng lạc hẳn đi Đánh giá,
nhận xét:
- Đó là cái cảm giác sững sờ choáng váng, co thắt từng khúc ruột của ông
Trang 10- Là trạng thái tâm lí hết sức tự nhiên của một người quá yêu làng
- Nếu không yêu thì cái tin làng Chợ Dầu theo giặc không thể gây chấn động mạnh tựa như một cú sốc tinh thần như thế với ông Hai
- Sở dĩ ông choáng váng, sững sờ vì trong than tâm của ông cái làng cái làng chợ Dầu rất kiên trung bấy lâu nay ông tôn thờ nay đã sụp đổ
- Tác giả sử dụng nghệ thuật xây dựng tình huống truyện để thử thách tình cảm ông Hai với làng chợ Dầu thân yêu Nếu ông Hia vô tam vô cảm thì ông không thể có được trạng thái tâm lí mạnh đến như thế Đó là
vẻ đẹp của người nông dân sau cách mạng
Dẫn chứng
2 Liệu có thật không hở bác ?hay là chỉ lại
Đánh giá,
nhận xét: - Song, ông Hai vẫn còn nghi ngờ, chưa thể tin ngaylời đồn đại
- Nó như một cú sốc, khiếm ông không thể tin nổi
- Ông hỏi lại để khẳng định cũng cũng là cố bấu víu vào một tia hi vọng rằng đó chỉ là sự nhầm lẫn là một lời đồn đại vô căn cứ
- Nhưng khi cái tin ấy được khẳng định từ người tản cư thì ông hai không không tin,tù lúc ấy tâm trạng ông bị
ám ảnh, mặc cảm vì là người làng Việt gian Luận điểm
2:
Không những thế tình yêu làng của Ông hai được thể hiện rất rõ trên đường về nhà
Dẫn chứng
1: Hà nắng gớm về nào- câu nói hà nắng gớm về nào => độc thoại nội tâm,
ông nói nhằm đánh trống lảng rồi bỏ về Đánh giá,
nhận xét:
-Từ niềm vui, niềm tin hi vọng, ông hai rơi xuống vực thẳm đau buồn, xót xa, tuyệt vọng Ông cố gắng trấn tĩnh bản thân và tìm cách lảng ra về muốn che dấu đi tâm trạng ấy nhưng nỗi tủi hổ, bẽ bang, lo lắng khiến
ông “cúi gằm mặt xuống đất mà đi”
- Cái cúi mặt của ông biết bao nhục nhã, xấu hổ, đau đớn Nỗi nhục đó
khiến ông không thể ngẩng đầu lên được
- Phải chăng ông đã đồng nhất với danh dự của làng Với ông danh dự của ông cũng là danh dự của làng
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật được sử dụng rất thành công của nhà văn Kim Lân