CÁCH LÀM KIỂU BÀI CẢM NHẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH ĐOẠN TRUYỆN Tham khảo thêm Kiểu bài cảm nhận về một nhân vật Đây là dạng đề thường xuyên ra ở các kì thi tuyển sinh vào lớp 10 Lí thuyết I.. Bướ
Trang 1Lời nói đầu:
Kính gửi Quý thầy cô giáo đang giảng dạy và ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ văn
Có thể nói, ôn thi vào lớp 10 cũng gian khổ chẳng thua kém gì luyện thi HSG Điều này làm không ít thầy cô giáo lao tâm khổ tứ vì áp lực chất lượng với nhà trường với phụ huynh và đặc biệt là vì danh dự, trách nhiệm
và tâm huyết với nghề với các em Tuy nhiên không ít thầy cô chưa có thời gian để ngồi viết một bộ tài liệu tương đối ổn để dạy các em dễ hiểu nhất Thật ra theo tìm hiểu, nghiên cứu qua hàng ngàn đề thi vào lớp 10 các năm, tôi thông kê được một số kiểu đề, dạng đề mà các địa phương hay ra Trên
cơ sở đó tôi làm một bộ tài liệu theo từng dạng đề theo cấu trúc:
I Lí thuyết cơ bản
II Cách làm dàn ý
III Vận dụng
Phần vận dụng, tôi đưa ra các bài tập và làm dàn ý chi tiết theo phần lí thuyết ở trên.
Nguyễn Văn Thọ ĐT: 0833703100
Dạng đề thứ
1
Cách làm dạng đề: Nghị luận một đoạn trích truyện
Dạng đề thứ
2
Cách làm dạng đề: Nghị luận một nhân vật
Dạng đề thứ
3
Cách làm dạng đề: Nghị luận một đoạn thơ
Dạng đề thứ
4
Cách làm dạng đề:Nghị luận một chi tiết nghệ thuật
Dạng đề thứ
5
Cách làm dạng đề:Nghị luận một giá trị nhân đạo
Dạng đề thứ
6
Cách làm dạng đề: Nghị luận 2 đoạn thơ ở 2 bài thơ khác nhau
Dạng đề thứ
Trang 2Dạng đề thứ
8
Lấy trọn bộ mất phí các bạn nhé.
Một số điều lưu ý khi mua tài liệu
1 Về phía người chia sẻ:
- Trong quá trình sử dụng, mình sẽ liên tục cập nhật, điều chỉnh, bổ sung
và gửi lại về gmail các bạn suốt quá trình ôn tập
- Rất mong các bạn góp ý thêm để mình lấy cơ sở bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp, nếu thấy cần thiết (Góp ý cần chân thành, thân thiện)
- Mình không chia sẻ cho những face ảo, face không chính chủ.
- Mức độ công phu của mỗi dạng đề sẽ khác
- Liên hệ qua face
3 Phía người nhận
- Mua tài liệu thực chát là mua 1 quyển sách bản mềm, nó hơn sách ở chỗ bạn có quyền sửa chữa, điều chỉnh, thêm bớt, in ấn.
- Bạn không có quyền chia sẻ dưới mọi mục đích khi chưa được sự đồng ý của mình.
- Bạn có thể thêm bớt, điều chỉnh, sửa chữa đề dùng chứ không thể dùng
để chia sẻ cho người thứ 2 (Nếu bạn muốn bạn nên tự làm)
Trang 3- Mọi tài liệu chỉ mang tính tham khảo, người sử dụng cần sáng tạo thêm
và kết hợp nhiều phương pháp khác đi kèm mới có hiệu quả cao.
- Khi phát hiện người mua chia sẻ thì mình sẽ dừng gửi bản bổ sung đồng
thời sẽ khiếu nại.
- Mình có vài lời ngắn vậy để chúng ta hiểu nhau hơn Để làm sao ai
cũng hài lòng, thân thiện Nếu bạn chấp nhận những điều đó thì mình
chi sẻ, không thì chúng ta là bạn nhé.
4 Tài liệu sẽ được gửi qua gmail bằng file nén Trong đó có nhiều bộ,
mỗi bộ là cách làm một dạng đề Sau khi tải về các bạn giải nén ra.
Bạn tham khảo mình tạm không cho chỉnh sửa, khi láy trọn bộ sẽ gửi file
chỉnh sửa được.
5 Khi nhận bộ mới thì các bạn nên xóa bộ cũ để khỏi nhầm.
CÁCH LÀM KIỂU BÀI CẢM NHẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH (ĐOẠN TRUYỆN)
(Tham khảo thêm Kiểu bài cảm nhận về một nhân vật)
Đây là dạng đề thường xuyên ra ở các kì thi tuyển sinh vào lớp 10
Lí thuyết I Tìm ý
Bước 1 Đọc kĩ đoạn văn bản
Bước 2 Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những tính cách
nào của nhân vật
(Mục đích là để dùng viết mở bài và triển khai luận điểm )
Ví dụ Khi cảm nhận nhân vật Phương Định, ta nhớ được: Xinh đẹp, trẻ
trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời và giàu tình đông chí đồng đội
=>> Những ý khái quát này sẽ được dùng để giới thiệu trong mở bài Và mỗi ý như thế sẽ là 1 luận điểm
Trang 4Bước 3 Chú đến lời nói, cử chỉ, thái độ, tâm trạng, suy nghĩ…của nhân
vật
=>> Mỗi lời nói, cử chỉ, suy nghĩ, hành động… của nhân vật đều nói lên một phẩm chất, tính cách của nhân vật.
Bước 4 Gạch chân dưới những từ cần cảm nhận đánh giá (Chú ý đến lời
nói, hành động, cử chỉ… của nhân vật )
Bước 5 Xác định biện pháp nghệ thuật có trong đoạn trích (không phải cả
văn bản)
=>> thường là nghệ thuật kể chuyện, xây dựng tình huống, miêu
tả tâm lí, ngôn ngữ, ngôi kể…là những nghệ thuật thường sử dụng trong văn bản tự sự
Bước 6 Liên hệ mờ rộng đến những tác phẩm khác (nếu có)
- Mục đích của sự liên hệ này là làm cho bài văn vừa có chiều sâu vừa có chiều rộng Sẽ tạo được ấn tượng cho người chấm.
II Lập dàn ý
1 Mở bài
- Giới thiệu tác giả
- Giới thiệu tác phẩm
- Giới thiệu khác quát về tác phẩm
2.Thân Bài
Luận điểm 1:
- Nêu vẻ đẹp thứ nhất của nhân vật (Giới thiệu bằng một câu)
(Để nêu được luận điểm thì chỉ cần trả lời câu hỏi: Nhân vật đó là người như thế nào? Ví dụ: Phương Định là người như thế nào? Ta
có ngay câu trả lời: là cô gái xinh đẹp, trẻ trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời; thắm thiết tình động đội)
- Đưa ra những chi tiết để làm sáng tỏ cho những đánh giá đó
(Những chi tiết ở đây là lời nói, cử chỉ, tâm trạng, hành động…)
- Nhận xét đánh giá cảm nhận những dẫn chứng đã nêu
(Nhận xét đánh giá là đi trả lời câu hỏi: tại sao? Có ý nghĩa gì? Gợi
em suy nghĩ gì? Ví dụ: khi tiễn chồng đi trận, Tại sao Vũ Nương lại nói như vậy? Những lời nói đó có ý nghĩa gì? Gợi cho em suy nghĩ gì?)
- Phân tích đánh giá đặc sắc nghệ thuật
Ví dụ minh họa khi cảm nhận một đoạn trích.
Khi đề yêu cầu cảm nhận một đoạn trích truyện dĩ nhiên chỉ yêu cầu cảm nhận nội dung, nghệ thuật của đoạn trích đó chứ ko phải toàn bộ văn bản Mà trong đoạn trích
Trang 5đó chỉ có một vài vẻ đẹp của nhân vật được nói đến chứ không phải toàn bộ.
Chẳng hạn như khi cảm nhận đoạn trích Vũ Nương tiễn chồng ra trận đến đoạn lời nói của mẹ chồng trước khi mất thì chỉ cảm nhận vẻ đẹp YÊU THƯƠNG CHỒNG
VÀ LÒNG HIẾU THẢO còn những vẻ đẹp khác không cảm nhận đánh giá
Ví dụ
Minh họa
cho bước thứ
3
1 Ngoại hình, xuất thân của Phương Định được giới thiệu là: Tôi là
cô gái Hà Nội, nói một cách khiêm tốn, tôi là một cô gái khá…hai bím tóc dày, một cái cổ cao…=> Lời giới thiệu đó có ý nghĩa gì
không? (Xem bài mẫu)
2 Suy nghĩ về công việc: Phương Định suy nghĩ về công việc: Việc
gì cũng có cái thú của nó Có ở đâu như thế này không, đất bốc khói, không khí bàng hoàng…
- Suy nghĩ về cái chết “ Tôi có nghĩ đến cái chết nhưng là một cái chết mở nhạt….”
- Suy nghĩ về những người đẹp nhất, thông minh nhất, can đảm
nhất là những người mặc quân phục và có ngôi sao trên mũ…
3 Hành động Phá bom của PĐ nói lên điều gì không? Có ý nghĩa
gì không? Thể hiện phẩm chất, vẻ đẹp nào của nhân vật?
4 Lời nói của Vũ Nương với con, với chồng…đều thể hiện một
tính cách nào đó của nhân vật…
=>> Khi cảm nhận một nhân vật, ta phải chú ý đến những khía
cạnh đó để đánh giá, bình luận nhận xét Cảm nhân về một nhân vật không phải là thao tác tóm tắt lại văn bản với vài dòng đánh giá sơ sài.
Luận điểm 2:
- Nêu vẻ đẹp thứ 2 của nhân vật
- Cách làm (như luận điểm 1 )
Luận điểm N:
Nêu ra giá trị nhân đạo và mở rộng, liên hệ (nếu có)
3 Kết bài
- Tổng kết đánh giá về nội dung + nghệ thuật
- Nêu ra cảm nghĩ cảm xúc
Trang 6VẬN DỤNG
Đề số 1 Cảm nhận của em về đoạn trích sau:
“Vũ Nương rót rượu mà rằng: Chàng đi chuyến này thiếp chẳng dám nag ấn phong hầu, được mặc áo gấm trở về quê cũ…thế là
đủ rồi”
(Chuyện người con gái Nam Xương – Nguyễn Dữ)
III Vận dụng
1 Mở bài Mở bài trực tiếp:
Nguyễn Dữ là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam Trung đại Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã để lại nhiều tác phẩm làm lay động trái tim bạn đọc bao thế hệ Chuyện người con gái Nam Xương là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông Tác phẩm đã thể hiện thành công nhân vật Vũ Nương
là một người phụ nữ có nhiều phẩm chất tốt đẹp Điều đó được thể hiện qua đoạn trích: “Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám được deo ấn phong hầu…ngày về chỉ mang theo hai chữ bình yên thế là
đủ rồi.”
Mở bài gián
tiếp:
Hình ảnh người phụ nữ là một đề tài xuyên suốt trong văn học Trung đại Việt Nam Ta bắt gặp một Thúy Kiều với “người sao hiếu nghĩa
đủ đường” nhưng “ kiếp sao rặt những đoạn trường thế thôi”, một hình ảnh “bảy nổi ba chìm với nước non” trong thơ Hồ Xuân Hương…nhưng ở họ luôn ngời sáng phẩm chất tốt đẹp Vũ Nương trong chuyện người con gái Nam Xương là một người như thế Điều
đó được thể hiện sâu sắc qua đoạn trích…
2 Thân bài Luận điểm 1: Trước hết đoạn trích cho ta thấy Vũ Nương là 1
người vợ hết lòng yêu thương chồng
Dẫn chứng 1 - Lời nói: " Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng mong đeo ấn phong
hầu chỉ xin bình yên thế là đủ" Lời nói của VN có ý nghĩa gì không?
Đánh giá 1 - Mong ước giản dị cao đẹp
- Không mong vinh hoa phú quý tiền tài danh vọng mà chỉ cầu mong cho chồng bình an nơi chiến trận
Trang 7- Khát khao được hạnh phúc sum họp đoàn tụ
- Vũ nương không muốn đứa con sinh ra mà không có bố
Dẫn chứng 2 "chỉ e việc quân khó liệu mẹ hiền lo lắng"
Đánh giá
bình luận
- Chiến tranh là li tan chết chóc có biết được trong số đó lại không
có chồng mình + Đó cũng là khát mong của người phụ nữ nói chung - Vũ Nương lo lắng cho sự an ngu của chồng nơi chiến trận
- Trong số hàng triệu người ngã xuống lại không có chồng mình đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa giữa các tập đoàn phong kiến nê
họ sẽ không quan tâm đến sinh mạng của nhân dân
+Dẫn chứng
3:
"nhìn trăng soi thành cũ sợ không có cánh hồng bay bổng"
Đánh giá
bình luận
- Nàng quan tâm đến sức khỏe của chồng
- Hình dung nỗi nhớ nhung cô đơn trống trãi khi không có chồng bên cạnh
Luận điểm 2: Vũ Nương ko chỉ yêu thương chồng mà còn là 1 người con dâu
hiếu thảo
Dẫn chứng 3 - Khi mẹ chồng ốm: thuốc thang, lễ bái thần phật ,lấy lời ngọt ngào
khuyên lơn
- Khi mẹ chồng mất: Hết lời thương xót ma chay tế lễ như với cha
mẹ đẻ mình
Đánh giá
bình luận
Tình cảm ấy xuất phát từ một trái tim yêu thương chân tình nhất mà trong xã hội phong kiến khi mối quan hệ giữa mẹ chồng với nàng dâu thường sứt mẻ thì Vũ Nương lại còn đánh trân trọng hơn
- Nàng không phân biết giữa mẹ chồng và mẹ đẻ mà với ai nàng cũng có trách nhiệm như vậy
- Phải chằng nàng là như vậy để chồng ở nơi biên ải được yên tâm nơi chiến trân?
Luận điểm
3 :
Dù chỉ là 1 đoạn trích nhưng nhà văn thể hiện một giá trị nhân đạo sâu sắc
Vũ Nương là một người đẹp người đẹp nết công dung ngôn hạnh nhưng cuộc đời của nàng lại khổ đau bất hạnh để rồi dẫn đến một cái chết oan ức Đó cũng là một giá trị tố cáo 1 xã hội phong kiến bất
Trang 8công Đoạn trích ngợi ca trân trọng vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách của
Vũ Nương đồng thời bày tỏ tấm lòng cảm thông chia sẻ với những thiết thòi của một người vợ khi có chồng đi chiến trận, qua đó liên tiếng tố cáo cuộc chiến tranh phi nghĩa gây bao nỗi đau thương chết chóc Vẻ đẹp và số phận của Vũ Nương cũng là vẻ đẹp và số phận chung của người phụ nữ trong xã hội phong kiến như nhà thơ Nguyễn Du đã từng khái quát
Đau đớn thay phận đàn bà Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung
Luận điểm
4 :
Đoạn trích thể hiện một tài năng nghệ thuật bậc thầy của nhà văn Nguyễn Dữ
- Đoạn trích đã thể hiện thành công tài năng nghệ thuật bậc thầy của Nguyễn Dữ trong việc xây dựng tình huống truyện độc đáo (Trương Sinh đi lính) để bộc lộ tính cách phẩm chất của nhân vật một cách đầy đủ và rõ ràng nhất
- Khả năng miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc lời văn lúc thiết tha lúc ngẹn ngào lúc nhung nhờ sử dụng nhiều câu văn biện ngẫu làm cho lời văn nhịp nhàng, cân đối
3 Kết bài
- Câu chuyện khép lại nhưng tiếng kếu than ai oán của nàng vẫn còn vang vọng mãi trên sông trên sông Hoàng Giang Cảm ơn Nguyễn
Dữ đã gửi đến cho chúng em dù chỉ là 1 đoạn hay là cả câu chuyện đều giàu tính nhân văn
Nghi ngút đầu nghềnh tỏa khói hương Miếu ai như miếu vợ chàng Trương
III, Vận dụng:
Đề bài: Cảm nhận đoạn văn bản sau:
Có giết được thằng nào đâu ….nhục nhã thế này.
(Làng – Kim Lân)
Đề số 2 Cảm nhận đoạn văn bản sau: “có giết được thằng nào đâu
Trang 9….nhục nhã thế này”
(Làng – Kim Lân)
1 Mở bài: Nếu như trước cách mạng tháng tám Ngô Tất tố mang tới một chị
Dậu với sức sống mãnh liệt của người nông dân, Nam Cao mang tới một Lão Hạc đầy long tự trọng và tình yêu thương con vô bờ bến ,… thì sau cách mạng tháng tám, Kim Lân –nhà văn nông dân –mang tới cho bạn đọc hình ảnh người nông dân thời kì đổi mới Đó chính
là nhân vật ông Hai qua đoạn trích “Làng” với tình yêu làng da diết
và lòng yêu nước sâu đậm Điều đó được thể hiện rõ nét hơn trong
đoạn ngắn khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi về tới nhà:
“có giết được thằng nào đâu ….nhục nhã thế này”
2 Thân bài:
Luận điểm 1: Tình yêu làng quê của ông hai được bộc lộ một cách sâu sắc,
chân thực nhất khi nghe tin làng Chợ dầu theo giặc.
Dẫn chứng 1: Khi mới nghe tin: Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại da mặt tê rân rân
ông lão lặng đi ….giọng lạc hẳn đi
Đánh giá,
nhận xét:
- Đó là cái cảm giác sững sờ choáng váng, co thắt từng khúc ruột của ông
- Là trạng thái tâm lí hết sức tự nhiên của một người quá yêu làng
- Nếu không yêu thì cái tin làng Chợ Dầu theo giặc không thể gây chấn động mạnh tựa như một cú sốc tinh thần như thế với ông Hai
- Sở dĩ ông choáng váng , sững sờ vì trong than tâm của ông cái làng cái làng chợ Dầu rất kiên trung vậy là cái làng Chợ Dầu bấy lâu nay ông tôn thờ nay đã sụp đỗ
- Tác giả sử dụng nghệ thuật xây dựng tình huống truyện để thử thách tình cảm ông Hai với làng chợ Dầu thân yêu Nếu ông Hia vô tam vô cảm thì ông không thể có được trạng thái tâm lí mạnh đến như thế
miêu tả tâm lí nhân vật để làm toát lên vẻ đẹp của ông Hai
Dẫn chứng 2 Liệu có thật không hở bác ?hay là chỉ lại
Đánh giá,
nhận xét:
- Song, ông Hai vẫn còn nghi ngờ, chưa thể tin ngay lời đồn đại
- Nó như một cú sốc, khiếm ông không thể tin nổi
- Ông hỏi lại để khẳng định cũng cũng là cố bấu víu vào một tia hi vọng rằng đó chỉ là sự nhầm lẫn là một lời đồn đại vô căn cứ
- Nhưng khi cái tin ấy được khẳng định từ người tản cư thì ông hai không không tin,tù lúc ấy tâm trạng ông bị ám ảnh, mặc cảm vì là người làng Việt gian
Trang 10Luận điểm 2: Không những thế tình yêu làng của Ông hai được thể hiện rất rõ
trên đường về nhà
Dẫn chứng 1: Hà nắng gớm về nào
- câu nói hà nắng gớm về nào => độc thoại nội tâm, ông nói nhằm đánh trống lãng rồi bỏ về
Đánh giá,
nhận xét:
-Từ niềm vui ,niềm tin hi vọng , ông hai rơi xuống vực thẳm đau buồn ,xót xa,tuyệt vọng Ông cố gắng trấn tĩnh bản thân và tìm cách lãng ra về muốn che dấu đi tâm trạng ấy nhưng nỗi tủi hổ ,bẽ
bang,lo lắng khiến ông “cúi gặm mặt xuống đất mà đi”
-cái cúi mặt của ông biết bao nhục nhã , xấu hổ , đau đớn.Nỗi nhục
đó khiến ông không thể ngẩng đầu lên được
- phải chăng ông đã đồng nhất với danh dự của làng Với ông danh
dự của ông cũng là danh dự của làng
Dẫn chứng 2: Thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà
- Điều đầu tiên ông nghĩ là không phải là vợ con,ngôi nhà đáng tin
mà là mụ chủ nhà:
- Đó là nỗi sợ đầu tiên len lỏi trong trí óc ông , đó là nỗi sợ bị đuổi
ra khỏi nhà
- Vì không ai có thể chứa chấp người dân làng bán nước
- Vì ông sợ vợ con gia đình mình không có chỗ trú ngụ , dựa dẫm Luận điểm 3: Về đến nhà, sự mệt nhọc như đã chiếm hết tâm trí ông, và thứ ông
suy nghĩ duy nhất đó là đứa con của mình
Dẫn chứng 1: ông Hai nằm vật ra giường nhìn lũ con tủi thân…
- Cái nỗi đau đớn căm giận đến tột cùng của ông đã nhấn chìm ông xuống chiếc giường
- Nhìn lũ con nước mắt ông giàn ra vì ông thương lũ nhỏ vì mới mấy tuổi đầu đã mang tiếng là con người việt gian bán nước
- Ông lo cho tương lai của những đứa nhỏ không biết đi đâu về đâu
- Càng thương con bao nhiêu thì nỗi căm tức của ông lại càng lớn bấy nhiêu
- Ông căm thù bọn theo Tây phản bội làng ông nắm chặt hai bàn ay
và rít lên:chúng bay ăn…nhục nhã thế này
Nềm tin nỗi nhớ cứ giằng xé trong ông.tủi thân ông hai thương con,thương dân làng chợ Dầu, thương thân mình là người mang tiếng Làng việt gian
3 Kết bài: Có thể nói “làng” là lớn nhất về mặt nghệ thuật là nghệ thuật miêu tả
