Công tác xã hội với truyền thông trong việc lập kế hoạch truyền thông về vấn đề bảo vệ rừng ngập mặn và củng cố mô hình kinh tế hiệu quả cho người dân ở Mũi Cà Mau

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG o0o BÀI GIỮA KỲ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI TRUYỀN THÔNG Lập kế hoạch truyền thông về vấn đề bảo vệ rừng ngập mặn và cung cấp mô hình kinh tế hiệu quả cho người dân ở Mũi Cà Mau Giảng viên TS Nguyễn Thị Hoài An Thực hiện Nhóm 4 Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn Chuyên ngành Công tác xã hội HÀ NỘI 2019 MỤC LỤC I Đặt vấn đề 1 II Nội dung truyền thông 2 1 Bảo vệ rừng ngập mặn – Lợi ích và giá trị to lớn mà rừng ngập mặn đem lại 2 2 Giải pháp Chuyển đổi hình t.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

-o0o -BÀI GIỮA KỲ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI TRUYỀN THÔNG

Lập kế hoạch truyền thông về vấn đề bảo vệ rừng ngập mặn

và cung cấp mô hình kinh tế hiệu quả cho người dân ở Mũi Cà Mau

Giảng viên: TS Nguyễn Thị Hoài An Thực hiện: Nhóm 4

Khoa: Khoa học Xã hội và Nhân văn Chuyên ngành: Công tác xã hội

MỤC LỤC

I Đặt vấn đề 1

II Nội dung truyền thông 2

1 Bảo vệ rừng ngập mặn – Lợi ích và giá trị to lớn mà rừng ngập mặn đem lại 2

2 Giải pháp: Chuyển đổi hình thức kinh tế 6

2.1 Du lịch 6

2.2 Nuôi trồng khai thác chế biến thủy hải sản: 7

2.3 Chuyển đổi giống cây trồng : cỏ bàng 8

III Mục đích truyền thông 10

V Đối tượng truyền thông 10

VI Bảng thông tin truyền thông 14

VII Kế hoạch hoạt động 16

VIII Đánh giá 17

Danh sách thành viên nhóm 18

I Đặt vấn đề

Rừng có vai trò rất quan trọng trong đối với đời sống con người và toàn thể sinh

vật trên Trái Đất Tuy nhiên nạn khai thác rừng bừa bãi hiện nay vẫn đang diễn ra từng

ngày Nhiều người vì các lợi trước mặt mà bỏ qua lợi ích lâu dài mà rừng đã và đang đem

lại Cụ thể là tại tỉnh Cà Mau, vì cuộc sống kinh tế nghèo khó nên nhiều người dân địa

phương đã chặt đước phá rừng buôn bán và trồng cây khác

Theo báo cáo của các chủ rừng trên khu vực rừng ngập mặn tỉnh Cà Mau thì tình

trạng chặt phá cây rừng trái phép vẫn còn diễn ra, nhất là khu vực rừng phòng hộ ven

biển và khu vực Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau quản lý Đối tượng chặt phá cây rừng được

xác định là dân di cư tự do và dân nghèo tại địa phương Số cây chặt phá được vận

chuyển đi bán, dùng để đăng bắt thủy sản ven biển và hầm than, mức độ chặt rải rác,

chưa phát sinh điểm nóng về phá rừng trái phép

Chiều dài bờ biển 254 km nhưng chỉ có khoảng 20 km đê kiên cố bằng bê tông

còn lại là bằng đê đất mong manh ở khu vực đê Biển Tây, phía Biển Đông vẫn chưa có

một mét đê nào Trong khi đó tình trạng sạt lở ven biển trong những năm gần đây diễn ra

phức tạp, thống kê mỗi năm mất đi hàng chục ha rừng do sóng biển Đây sẽ là nguy cơ

trực tiếp đe dọa đến vùng đất cực Nam này của Tổ quốc, nhất là ảnh hưởng đến sản xuất

và nuôi trồng thủy sản của hàng ngàn hộ dân sống trong và ven đê biển

Khi rừng đầu nguồn bị chặt phá sẽ khiến lũ lụt xảy ra liên miên Làm xói mòn đất

khiến người dân mất của thậm chí là ảnh hưởng tới tính mạng Các loại cây trồng trong

rừng bị chặt phá khiến các loài động vật mất đi chỗ trú ngụ Bên cạnh đó nạn đốt phá

rừng làm nương rẫy cũng khiến diện tích rừng bị suy giảm trầm trọng

Do vậy chúng ta cần bảo vệ rừng bằng những hành động thiết thực ngay từ bây

giờ Với vai trò của người nhân viên xã hội (NVXH), truyền thông là một phương thức để

nâng cao ý thức cho người dân trong việc bảo vệ vai rừng, cũng như NVXH cần có

những biện pháp hỗ trợ người dân giải đáp những khúc mắc với bài toán kinh tế

II Nội dung truyền thông

BẢO VỆ RỪNG NGẬP MẶN LÀ BẢO VỆ CUỘC SỐNG CỦA CHÍNH BẠN

1 Bảo vệ rừng ngập mặn – Lợi ích và giá trị to lớn mà rừng ngập mặn đem lại

Rừng ngập mặn Cà Mau còn gọi là Rừng Sác, là điểm đến lý tưởng cho nghiên

cứu khoa học và du lịch sinh thái Trong danh sách rừng ngập mặn thế giới, rừng ngập

mặn Cà Mau chỉ đứng sau rừng Amazon của Nam Mỹ

Hệ động vật rừng ngập mặn nơi đây vô cùng phong phú

Tổng diện tích lên đến 63.017 ha, trải dài từ tuyến ven biển Tiểu Dừa (xã Khánh

Tiến, huyện U Minh) đến huyện Trần Văn Thời, Phú Tân, Đầm Dơi, Năm Căn và Ngọc

Hiển Phần lớn diện tích rừng ngập mặn thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà

Mau

Rừng ngập mặn mũi Cà Mau che phủ cả một vùng rộng lớn, với các loài cây đặc

hữu: Đước, mắm, vẹt, sú, dá, dừa nước tạo môi trường thuận lợi cho quần thể động vật

cư ngụ, sinh trưởng Từ năm 1961 - 1971, rừng ngập mặn Cà Mau gần như bị phá vỡ

hoàn toàn, do bị quân đội Mỹ sử dụng hàng triệu lít chất độc màu da cam rải xuống Sau

năm 1975, chiến dịch trồng lại rừng ở Cà Mau được phát động, đến nay diện tích rừng đã

được phủ xanh

Hệ động vật nơi đây cũng vô cùng phong phú về giống, loài: Gồm: Cua biển, tôm

sú, tôm thẻ bạc, sò huyết; cá ngát, cá dứa, cá nâu, cá kèo, cá đối, thòi lòi Nhiều loài và

bò sát: Kỳ đà, hổ mang, hổ đước, trăn gấm, đẻn cá cùng hàng trăm loài chim

Rừng ngập mặn mũi Cà Mau còn là điểm đến lý tưởng để nghiên cứu khoa học và

du lịch sinh thái

Hiện nay, sau hơn 39 năm khôi phục và bảo vệ, rừng ngập mặn mũi Cà Mau trở

thành khu rừng ngập mặn lớn nhất Việt Nam và có cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp Hệ

thực vật gồm 103 loài, chủ yếu là mắm, đước, sú, vẹt

Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau có vị trí tại mũi đất cực Nam của lãnh thổ Việt Nam

Tổng diện tích tự nhiên trên 40.000ha, bao gồm phần trên đất liền và ven biển Ngày

26/5/2009, Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế

giới Ngày 13/4/2013, Ban Thư ký Công ước Ramsar thế giới trao bằng chứng nhận

Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau trở thành Khu Ramsar thứ 2.088 của thế giới

Giá trị kinh tế du lịch

Nhiều năm qua, Khu du lịch Mũi Cà Mau cùng với các nhà làm du lịch địa

phương đã đầu tư hệ thống cầu - đường bộ, lối đi trong rừng, tạo điều kiện thuận lợi cho

khách tham quan du lịch Đến mũi Cà Mau, du khách sẽ có dịp đi xuyên rừng, đi canô, vỏ

lãi, ngắm vẻ đẹp đặc trưng của rừng ngập mặn, khu bãi bồi; câu cá, bắt cua, ốc len, ba

khía; dã ngoại, cắm trại và thưởng thức các món đặc sản

Bên cạnh đó là Rừng ngập mặn không chỉ có tác dụng bảo vệ đê điều, khu dân cư,

bảo tồn, gìn giữ môi trường và tài nguyên sinh vật mà còn có tác dụng điều hòa khí

hậu, làm giảm ô nhiễm môi trường.

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi

khí hậu trên toàn cầu Rất nhiều giải pháp đã được các cơ quan chức năng, các tổ chức xã

hội đưa ra nhằm giảm thiểu rủi ro thảm họa do biến đổi khí hậu gây ra

Trong đó, trồng rừng ngập mặn, rừng đầu nguồn là một giải pháp quan trọng trong

bối cảnh hiện nay Rừng ngập mặn không chỉ có tác dụng bảo vệ đê điều, khu dân cư, bảo

tồn, gìn giữ môi trường và tài nguyên sinh vật mà còn có tác dụng điều hòa khí hậu, làm

giảm ô nhiễm môi trường Bên cạnh đó, rừng ngập mặn còn góp phần mở rộng thềm lục

địa và cải thiện kinh tế cho người dân

2 Giải pháp: Chuyển đổi hình thức kinh tế

2.1 Du lịch

Những chính sách của Nhà Nước trong việc giúp đỡ phát triển du lịch tại Cà Mau:

 Số: 1363/QĐ-UBND, QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC PHÊ DUYỆT ĐỀ ÁN XÂY

DỰNG, PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẤT MŨI GIAI ĐOẠN 2015 –

2020

 Số: 01/ĐA-SVHTTDL, ĐỀ ÁN XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU

LỊCH ĐẤT MŨI GIAI ĐOẠN 2015 – 2020

 Quyết định 744/QĐ – TTG2018 QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN KHU

DU LỊCH QUỐC GIA MŨI CÀ MAU

2.2 Nuôi trồng khai thác chế biến thủy hải sản:

Những năm qua, ngành chế biến thuỷ sản đóng góp đáng kể vào sự phát triển

chung của toàn ngành công nghiệp của tỉnh Cà Mau Tỉnh Cà Mau có lợi thế như điều

kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển ngành nuôi trồng và khai thác thuỷ sản tạo nguồn

nguyên liệu cho công nghiệp chế biến Chính vì vậy, cần tận dụng công nghiệp chế biến

thuỷ sản xuất khẩu Cũng trong thời gian qua, các cơ sở công nghiệp chế biến thuỷ sản ở

Cà Mau đã tăng lên cả về số lượng và quy mô, được đầu tư cả chiều rộng và chiều sâu

Đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của ngành này

Tính đến nay, toàn tỉnh Cà Mau có 33 doanh nghiệp chế biến và xuất nhập khẩu

thuỷ sản, với tổng công suất thiết kế chế biến tôm trên 250 nghìn tấn/năm Đặc biệt, thiết

bị, công nghệ, trình độ quản lý sản xuất được đánh giá là hiện đại và ngang tầm các nước

trong khu vực Các mặt hàng thuỷ sản của tỉnh này đã có mặt trên 60 quốc gia, vùng lãnh

thổ, nhất là các thị trường vô cùng khó tính như: Nhật, Mỹ hay EU

Nghị định 67/2014/NĐ-CP của Chính phủ về một số chính sách phát triển

thủy sản Theo đó, cơ quan chức năng tỉnh sẽ tích cực hỗ trợ ngư dân đầu tư đóng mới,

nâng cấp sửa chữa đội tàu cá có công suất lớn để phục vụ đánh bắt xa bờ và hậu cần nghề

cá theo hướng tăng tỷ trọng sản lượng khai thác xa bờ từ 73% lên 80%

2.3 Chuyển đổi giống cây trồng : cỏ bàng

Cây cỏ bàng hay còn gọi là bàng, cây cói bàng, có danh pháp là Lepironia

articulate, thuộc chi Lepironia nằm trong họ cói (Cyperaceae) Họ cói có khoảng 95 chi

với tổng 3800 loài được phân bố rộng rãi ở khắp nơi, đặc biệt là những vùng ôn đới và

hàn đới Cỏ bàng nằm trong họ cói, có thân thẳng đứng khoảng một mét, trổ bông quanh

năm Cây này thường mọc ở vùng đất ngập nước phèn chua, nhiễm mặn Cỏ bàng được

người dân miền Tây thu hoạch để làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, như: đan đệm,

làm nón, bao bì, lợp nhà tranh

Cách đây 5 thế kỉ thì nhân dân ta đã biết trồng cói và dệt chiếu từ cói Nhưng hiện

nay, nhu cầu sử dụng ngày càng nhiều nên cây cói được phát triển trồng và canh tác tại

hơn 26 tỉnh, thành phố ven biển với tổng diện tích 12.859 ha Tập trung chủ yếu ở các

vùng đồng bằng Sông Hồng, duyên hải Bắc Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long Vì

vậy cây cỏ bàng mang giá trị kinh tế tương đối tốt

Theo chia sẻ của anh Nguyên một người trồng cỏ bàng: “Cây này dễ trồng, không

mất nhiều công chăm sóc Chỉ cần nhổ cỏ, bón phân, giữ nước cho chân bàng ổn định,

sau gần nửa năm, bàng cao quá đầu người lớn thì bắt đầu thu hoạch Cỏ cắt đi xong cứ để

gốc đó sẽ lại mọc lại nhiều lần, không cần trồng mới

Mỗi ngày, hai vợ chồng cắt được khoảng 300 bó cỏ bàng Hơn chục năm nay giá

bàng luôn giữ ở mức cao 12.000 - 17.000 đồng một bó Mỗi ngày, thương lái mua bàng

tươi ngay tại đồng rồi đưa về Tiền Giang bán cho những cơ sở sản xuất các loại giỏ, đệm

xuất khẩu.”

III Mục đích truyền thông

Nâng cao nhận thức về việc bảo vệ rừng ngập mặn và giới thiệu những hình thức

kinh tế cho người dân Cà Mau

IV Mục tiêu truyền thông

Đến cuối năm 2019, sau khi triển khai kế hoạch truyền thông cũng như áp dụng

những chính sách hỗ trợ của Nhà Nước, 100% người dân ở Cà Mau tiếp nhận được thông

tin (bao gồm cả cán bộ địa phương) Trong đó, 80% hộ dân thay đổi mô hình kinh tế mới,

hạn chế việc chặt phá rừng bừa bãi

V Đối tượng truyền thông: Người dân sống tại khu vực Mũi Cà Mau

Mũi Cà Mau là khu vực thuần nông thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, có

hai hệ sinh thái mặn - ngọt với nhiều lợi thế để phát triển cả về nông nghiệp, lâm nghiệp,

thủy sản và dịch vụ Tuy nhiên, là vùng căn cứ kháng chiến, chịu ảnh hưởng nặng nề của

chiến tranh, đời sống kinh tế và trình độ dân trí thấp nên cả một thời gian dài Cà Mau vừa

thiếu các cơ sở, vừa thiếu cả con người để đưa đi bồi dưỡng, đào tạo; để tạo nguồn nhân

lực có chất lượng nhằm phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển địa phương

Về địa lý: Mũi Cà Mau thuộc địa phận xóm Mũi, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển,

tỉnh Cà Mau Từ TP Cà Mau chạy tới Đất Mũi chừng 100 km Do là khu vực có nhiều

kênh rạch nên cuộc sống của bà con quanh năm là chung với nước Họ làm nhà cạnh bờ

sông, trao đổi buôn bán trên chợ nổi, đánh bắt thủy hải sản cũng ngay tại những con sông,

con rạch xung quanh

Hiện tai tình trạng nước biển dâng do biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến khu

vực này, làm đảo lộn khá nhiều đến đời sống của người dân trong khu vực

Cùng với đó, việc những rừng đước – loài cây đặc trưng của khu vực mũi Cà Mau

nói riêng và các tỉnh ven biển Nam Bộ nói chung – đang dần thu hẹp diện tích do người

dân chặt phá khiến cho diện tích đất bị thu hẹp

Về đời sống: Do xung quanh là biển và hệ thống sông ngòi, cuộc sống của người

dân luôn gắn liền với những công việc như nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sản

Cùng với đó, đây là khu vực không được thuận lợi về thiên nhiên cũng như địa

hình nên nhà ở của người dân trong vùng thường tạm bợ, không xây kiên cố Họ xây nhà

sát bờ sông để tiện cho việc sinh hoạt cũng như di chuyển bằng thuyền (phương tiện di

chuyển chính)

Dù những năm gần đây, giao thông đã có phần phát triển hơn nhưng do đặc thù địa

hình, việc đi học đối với trẻ em vẫn khá khó khăn, ảnh hưởng đến tương lai sau này của

các em

Về văn hóa: họ có những lễ hội đặc trưng như: Lễ hội Nghinh Ông tại cửa biển

Sông Đốc, Lễ hội Vía Bà Thiên Hậu để cầu cho sóng yên biển lặng, bà con ra khơi đánh

bắt được thuận lợi Cùng với đó, văn hóa du lịch sinh thái sông nước hiện đang bắt đầu

được quan tâm

VI Bảng thông tin truyền thông

Đối

tượng Kênh thông tin Thông điệp/Mục đích Thời gian Tài liệu

Trực tiếp (thông qua việc gặp mặt

và họp trực tiếp)

 Xin cấp phép hoạt động;

 Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp;

 Thể hiện tinh thần mong muốn được hỗ trợ trong suốt quá trình diễn

ra các hoạt động tại địa phương,…

 Nhận ý kiến đóng góp, cũng như các lưu ý,

…

Trong giờ làm việc hành chính

từ 8 giờ đến 17 giờ (Lưu ý có hẹn trước)

 Giấy giới thiệu (từ các tổ chức,

cơ quan chủ quản,…)

 Công văn, quyết định phê duyệt,

 Bản tóm tắt dự án/ hoạt động truyền thông,…

 Trực tiếp (thông

qua việc gặp mặt trực tiếp, họp dân)

 Gián tiếp (thông

qua việc in affiche (áp phích) biển quảng cáo, tờ thông tin,…

 Nâng cao nhận thức về việc bảo vệ rừng ngập mặn, phòng chông biến đổi khí hậu;

 Thay đổi nhận thức về thói quen chặt rừng làm kinh tế;

 Giới thiệu về một số mô hình làm kinh tế mới và các chính sách hỗ trợ,…

Từ 19 giờ

30 đến 21 giờ 30 các ngày cuối tuần (Thời gian có thể linh động khi cần thiết để phù hợp với số đông người dân)

 Thông tin tìm hiểu được về tình hình rừng phòng hộ tại địa phương

 Thông tin về biến đổi khí hậu

và chặt phá rừng phòng hộ đang ảnh hưởng như thế nào đến người dân

 Văn bản nội dung về các chính sách, nghị định hỗ trợ của Nhà Nước

 Tài liệu về cách thức triển khai

mô hình kinh tế mới do các chuyên gia cung cấp

 Thông tin về các ngân hàng

hỗ trợ cho hộ nghèo vay vốn lãi suất thấp,…

VII Kế hoạch hoạt động

hiện

Kinh phí Thời gian

Mục tiêu 1:

Đến cuối tháng

10/2019, 100% cán bộ

địa phương được biết

đến dự án và tham gia

vào công tác hỗ trợ

 Gặp, hộp mặt cán

bộ, ban lãnh đạo

 Giới thiệu về dự án

 Cùng thảo luận vói cán bộ để đưa

ra kế hoạch triển khai phù hợp với người dân địa phương

NVXH Không mất

phí

2 buổi/ tuần Mỗi buổi 2.5

- 3 tiếng

Mục tiêu 2:

Đến cuối tháng

11/2019, 80% hộ dân

được nâng cao nhận

thức về việc chặt phá

rừng và được tiếp cận

thông tin về mô hình

kinh tế mới

 Giới thiệu về tổng quan dự án

 Truyền thông nâng cao nhận thức về tác hại của chặt phá rừng

 Giới thiệu các mô hình kinh tế mới

và cách thức thực hiện

 Kết nối nguồn hỗ trợ vay vốn ngân hàng lãi suất thấp

và các chương trình xã hội, các bên nhà hảo tâm tài trợ

NVXH, Cán

bộ địa phương, Các chuyên gia kinh tế, đại diện ngân hàng, CTV

hỗ trợ dự án

30.000.000 VNĐ, trong đó:

- 15.000.000

để mời 3 chuyên gia

- 10.000.000 làm công tác hậu kì chuẩn bị, các tài liệu, quà gửi tới người dân

- 5.000.000

hỗ trợ CTV

5 buổi, 1 buổi/ tuần Mỗi buổi 1.5

- 2 tiếng

Mục tiêu 3:

Đến cuối tháng

12/2019, 50% hộ dân

thay đổi sang môi hình

kinh tế mới

 Đánh giá sự tiếp nhận thông tin của người dân

 Theo dõi và hỗ trợ người dân trong quá trình người dân thay đổi mô hình kinh tế

4 buổi, 1 buổi mỗi tuần

Mỗi buổi 1.5

- 2 tiếng

VIII Đánh giá

Tổ chức đánh giá

Dự kiến đánh giá:

 Thời gian

 Hình thức: phiếu bảng hỏi