Văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội

1 MỤC LỤC MỞ ĐẦU 3 Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN NGÀY NAY 6 1 1 Những vấn đề chung về văn hoá đọc 6 1 1 1 Khái niệm về văn hóa đọc 6 1 1 2 Các yếu tố cấu thành văn hóa đọc 7 1 2 Một số quan điểm về văn hóa đọc 10 1 3 Vai trò của văn hóa đọc 12 1 4 Những yếu tố ảnh hưởng tới văn hóa đọc 15 1 4 1 Yếu tố khách quan 15 1 4 2 Yếu tố chủ quan 18 Chương 2 VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI HIỆN NAY 21 2 1 Đặc trưng của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

Chương 1 : KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN NGÀY NAY 6

1.1.Những vấn đề chung về văn hoá đọc 6

1.1.1 Khái niệm về văn hóa đọc 6

1.1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa đọc 7

1.2 Một số quan điểm về văn hóa đọc 10

1.3 Vai trò của văn hóa đọc 12

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng tới văn hóa đọc 15

1.4.1 Yếu tố khách quan 15

1.4.2 Yếu tố chủ quan 18

Chương 2 : VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI HIỆN NAY 21

2.1 Đặc trưng của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội với vấn đề đọc sách 21

2.2 Thực trạng đọc sách của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội 22

2.2.1 Kỹ năng đọc sách và khả năng lĩnh hội thông tin 24

2.2.2 Thời lượng đọc sách của sinh viên ĐHVHHN 26

2.3 Các hình thức đọc sách của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội 27

2.4 Các phương tiện kỹ thuật cũng như cơ sở vật chất hỗ trợ việc phát triển văn hóa đọc cho sinh viên trường ĐHVHHN 28

2.5 Đánh giá nhận xét 29

2.5.1 Điểm mạnh 29

2.5.2 Hạn chế và nguyên nhân 30

Chương 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI 32

3.1 Các giải pháp được đề xuất : 32

3.1.1 Một số đề xuất của nhóm : 32

3.1.2 Một số đề xuất của sinh viên trường : 35

3.2 Yêu cầu đối với nhà trường 35

3.3 Yêu cầu đối với sinh viên 37

KẾT LUẬN 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

PHỤ LỤC 42

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của vấn đề

Mỗi chúng ta ai cũng có thể nhận thấy rằng sách có vai trò vô cùng quan trọng Trong đời sống tinh thần của con người, sách là nơi ghi lại, lưu trữ những điều hiểu biết của con người Ngoài việc học ở ngoài đời thực tế, từ mọi người xung quanh, sách là người bạn không thể thiếu của con người Nó

là nguồn tri thức vô giá mà chúng ta có thể tự tìm tòi trong suốt cuộc đời của mình và cũng là nguồn kiến thức vô tận của nhân loại M.Gorki đã từng nói

“Hãy yêu quý sách vì đó là nguồn gốc của mọi tri thức” Bất kỳ quốc gia nào càng có nhiều người đọc sách, văn hóa đọc được quan tâm thì quốc gia đó càng phát triển Văn hóa đọc từ lâu nó đã trở thành yếu tố không thể thiếu trong sự phát triển vượt bậc của các nước phát triển Hay như nhà báo Hà Sơn Tùngcho rằng “Đọc sách là biểu tượng của con người có văn hóa và văn 8 minh Một xã hội chưa trọng thị sách là một xã hội chưa văn minh; một con người chưa có thú đọc sách thì con người đó đã khiếm khuyết đi một mảng lớn về văn hóa”.Sách quan trọng là thế nhưng dường như việc đọc sách như thế nào để đạt kết quả tốt nhất, tiếp thu được nội dung cốt lõi của cuốn sách thì chưa được bàn và được biết tới một cách đúng đắn

Chính vì vậy chúngtôi chọn đề tài “Văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội” Nhằm tìm hiểu thực trạng về văn hóa đọc của sinh viên trong thời đại số, đồng thời nâng cao nhận thức của sinh viên về vai trò của sách và văn hóa đọc sách Để từ đó đưa ra một số giải pháp phát triển văn hóa đọc của sinh viên và tạo điều kiện tốt nhất để sinh viên lựa chọn nơi tìm kiếm thông tin, tài liệu

2.Tình hình nghiên cứu

"Văn hoá đọc" gần đây đã được nhiều người đề cập với ý nghĩa là một hoạt động văn hoá của con người thông qua việc đọc sách báo, tài liệu để tiếp nhận và xử lý thông tin, tri thức một cách khoa học và bổ ích Văn hoá đọc góp phần to lớn vào việc bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, hình thành và phát

triển nhân cách con người Để tôn vinh những giá trị mà văn hóa đọc mang lại, đã có bài báo khẳng định “Đọc sách là hành trình của trí tuệ và tâm hồn”,

“Đọc sách là biểu tượng của văn hóa và văn minh” hay một trang web quen thuộc với bạn đọc đăng tải những thông tin về vấn đề đọc sách và văn hóa đọc

“sachhay.com” Từ nhiều năm nay, tại các quốc gia ở châu Âu, Bắc Mỹ, châu Phi các hoạt động quảng bá cho ngày đọc sách được trình diễn khắp nơi trên đường phố, trên các phương tiện giao thông cộng cộng, trong giảng đường, thư viện; … Các công trình nghiên cứu trên đều đi từ thực trạng văn hóa đọc

và mục đích cuối cùng là đưa ra những giải pháp, chiến lược nhằm phát triển văn hóa đọc, khẳng định vai trò văn hóa đọc trong đời sống xã hội Như vậy,

đề tài “Văn hóa đọc của sinh viên Đại học Văn hóa Hà Nội” đi sâu tìm hiểu văn hóa đọc của sinh viên Đại học Văn hóa Hà Nội để từ đó đưa ra định hướng phát triển văn hóa đọc cho sinh viên là một nghiên cứu hoàn toàn mới, chưa có đề tài nào nghiên cứu trước đó

3.Mục đích nghiên cứu

- Mục đích: Đề tài tập trung nghiên cứu, khảo sát thực trạng văn hoá đọc sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, đồng thời đề xuất giải pháp định hướng phát triển văn hoá đọc cho sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

- Nhiệm vụ: + Hệ thống hoá các vấn đề cơ sở lý luận về văn hoá đọc + Khảo sát thực trạng văn hoá đọc của học sinh viên ĐHVH HN

+ Đề xuất các giải pháp định hướng phát triển văn hoá

đọc cho sinh viên ĐHVH HN

4.Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng: Văn hóa đọc của sinh viên

- Phạm vi: Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

- Thời gian: Năm 2016

5.Phương pháp nghiên cứu

- Điều tra bằng phiếu hỏi

Chương 3: Giải pháp phát triển văn hóa đọc cho sinh viên Đại học Văn hóa Hà Nội

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VĂN HÓA ĐỌC

CỦA SINH VIÊN NGÀY NAY

1.1 Những vấn đề chung về văn hoá đọc

1.1.1 Khái niệm về văn hóa đọc

Hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa đọc.Văn hóa đọc ở đây chính là thái độ, là cách ứng xử của chúng ta với tri thức sách vở Phải biết đọc sách sao cho hợp lý và bổ ích Đọc sao cho hợp với quy luật tiếp cận tri thức (Theo nhà ngôn ngữ học Phạm Văn Tình)

Theo ông Nguyễn Hữu Viêm : Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp Văn hoá đọc, theo nghĩa rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã hội

về xây dựng phát triển cơ sở vật chất (thư viện, phòng đọc; xuất bản phát hành sách, tài liệu ) nhằm phát triển văn hóa đọc

Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc có văn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người đọc Trước hết cần tạo ra và phát triển thói quen đọc suốt cuộc đời cho mỗi người Xây dựng thói quen đọc phải được bắt đầu từ tuổi ấu thơ, ở nhiều nước người ta bắt đầu thực hiện từ tuổi trước khi đến trường, do các bậc cha

mẹ thực hiện Còn trong suốt cuộc đời đi học và sau khi ra đời là quá trình học tập và rèn luyện các kỹ năng đọc Thói quen và kỹ năng đọc mang tính chất đồng loạt, còn sở thích đọc lại phụ thuộc hoàn toàn vào từng cá nhân cụ thể (trình độ giáo dục và thiên tư cá nhân), ví dụ: có người thích đọc thơ, có người thích đọc tiểu thuyết, có người thích đọc sách nghiên cứu, có người thích đọc sách phổ biến khoa học kỹ thuật, văn hoá nghệ thuật Yếu tố này tạo

ra sự đa dạng, phong phú, giàu mầu sắc cho nền văn hoá đọc trong xã hội

Do đó một người có thói quen đọc, nhưng thiếu kỹ năng đọc, hiệu quả đọc không cao, thậm chí không có hiệu quả, chỉ mất thời gian vô ích Nếu nắm vững kỹ năng đọc, nhưng không tạo được thói quen đọc, cũng chẳng thu lượm được kiến thức là bao, thiếu những kiến thức cần thiết cho cuộc sống của chính họ Nhưng đôi khi người ta nói văn hoá đọc của mỗi cá nhân đồng nghĩa là kỹ năng đọc của họ Điều đó nói lên tầm quan trọng của kỹ năng đọc của mỗi cá nhân Và chính khái niệm này cũng là một khái niệm đang phát triển và có nội dung hết sức phong phú

1.1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa đọc

Văn hóa đọc gồm ba thành tố chủ yếu, đó là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc Thói quen đọc sách một yếu tố vô cùng quan trọng quyết định sở thích và kỹ năng đọc Khi đã hình thành trong mình một thói quen đọc, thì việc tiếp nhận và tích lũy những tri thức từ sách sẽ định hình trong bạn những kỹ năng nhất định Ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ tác động trực tiếp vào đời sống, giới trẻ thay vì tạo ra cho mình một môi trường đọc sách và thói quen đọc thì lại dầm mình trong những tác hại khôn lường của các thiết bị công nghệ và ảnh hưởng của mạng internet Điều này diễn ra như một xu hướng, và thói quen đọc sách của vài năm về trước đã không còn tồn tại phổ biến ở người trẻ - những người đáng lẽ ra phải đặt sách

và tri thức từ nó lên hàng đầu để tích lũy tri thức làm giàu cho đất nước Để hình thành nên thói quen đọc, trước hết phải luyện tập, có những cách thức sau đây để tạo ra thói quen đọc như: đừng bao giờ đầu hàng trước một cuốn sách hay nhưng quá nhiều chữ, mang theo sách bên mình dù cho đi đến bất kỳ đâu, theo dõi tiến trình đọc của bản thân mình, tham gia những câu lạc bộ dành cho những người yêu thích đọc sách để có thêm cảm hứng và động lực, chọn lựa đọc những gì cần thiết và bạn thực sự muốn đọc, đọc sách bất kỳ lúc nào có cơ hội, đọc trong lúc luyện tập, đọc trước khi đi ngủ và tập trung đọc hết một quyển sách trước khi đọc quyển khác và cuối cùng, tự tìm kiếm hoặc tạo ra không gian yên tĩnh cho việc đọc Nhà văn Trung Trung Đỉnh từng viết:

“Tôi nghĩ đọc sách là một thói quen, nếu tập được từ nhỏ thì rất hay Mà cũng

dễ tập thôi vì sách hấp dẫn trí tò mò của con người ta Thói quen đọc sách cũng giống như các thói quen khác, dễ thành ra “nghiền” Tôi chỉ tiếc tôi không có ngoại ngữ để đọc những tác phẩm mình ưa thích bằng ngôn ngữ gốc của nó Tôi rất biết ơn các dịch giả Không có họ thì mình thành ra ú ớ trăm chiều Đọc sách văn học dịch cũng có nhiều cái thú vì chính các dịch giả đã giúp mình hòa nhập vào không gian mới mà mình chưa được biết, trước đó họ

đã phải dày công tìm hiểu.”

Thể loại sách cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc quyết định những tri thức nào mà bạn muốn và sẽ có Nó là sở thích đọc, trả lời cho câu hỏi bạn sẽ đọc cái gì Theo một dòng chảy, trên cơ sở đã có nền tảng thói quen đọc sách thì theo một lẽ đương nhiên bạn sẽ hình thành sở thích và ham muốn đọc Nó trở thành một niềm yêu thích và mong cầu nhất định của bạn trong đời sống hàng ngày, bên cạnh những bề bộn của cuộc sống Đừng bao giờ giữ trong mình suy nghĩ đọc sách là điều ép buộc, tốn sức lực Đọc sách cũng như ăn cơm, uống nước đó là một việc vô cùng tự nhiên và đầy hứng thú, hãy thoải mái, thư giãn cầm cuốn sách lên và đọc Khi bạn đã nhập tâm

và bị cuốn theo sự hấp dẫn của con chữ và nội dung cuốn sách, bạn sẽ thấy trong tâm trí mình mở ra một thế giới khác vô cùng phong phú và kỳ vĩ, đó là chuyến du lịch của tâm hồn, một chuyến du lịch hoàn toàn miễn phí mà bạn không thể tìm kiếm ở đâu khác Nuôi dưỡng cho mình sở thích đọc sách là một việc nên làm và vô cùng có ích cho cuộc sống của bạn, khi có những điều cuộc đời không dạy cho bạn, thì sách chính là đơn thuốc cứu lấy bạn trong rất nhiều trường hợp Sở thích đọc sách sẽ quyết định những thể loại sách theo xu hướng cá nhân chủ quan, tuy nhiên điều này không những không làm ảnh hưởng tới chất lượng đọc sách nói chung mà còn khiến nhu cầu đọc sách trở nên phong phú đa dạng, đặt ra cho các tác giả văn học những thách thức mới

mẻ và cầu toàn hơn

Cuối cùng, xét đến kỹ năng đọc sách, nó trả lời cho câu hỏi chúng ta sẽ đọc sách như thế nào? Đối với những người có niềm đam mê với sách, thì những cuốn sách dày nặng về lý thuyết nhiều có lẽ không làm khó họ, tuy nhiên xét theo mặt bằng chung, không phải cứ thích đọc là sẽ đọc sách đúng cách và hiệu quả Chúng ta cần một chút kỹ năng để hoàn thiệc việc đọc của mình, đọc sách một cách văn minh, tinh tế và chất lượng hơn Việc đầu tiên

đó là thời gian đọc sách, không phải ai cũng có quá nhiều thời gian dư ra để hoàn thành một cuốn sách trong một khoảng thời gian ngắn, vậy nên việc phân bổ thời gian đọc cũng là một yếu tố đáng lưu tâm quyết định đến chất lượng đọc Tin chắc rằng không có ai bận rộn đến mức không thể dành một khoảng thời gian đọc sách Tổng thống Mỹ Barack Obama có lẽ là người đàn ông bận rộn nhất, nhưng ông vẫn nuôi giữ thói quen đọc sách hàng ngày trước khi đi ngủ hoặc bất cứ lúc nào ông có thời gian rảnh rỗi, thậm chí ông còn được mệnh danh là “con mọt sách” của nước Mỹ Thế mới thấy đọc sách là việc hoàn toàn có thể chủ động phân bổ thời gian, bất kể bạn có là ai và khối lượng công việc của bạn có dày đặc như thế nào Đọc sách không làm bạn mất sức, nó chỉ chiếm một chút ít khoảng thời gian trong ngày của bạn

Cái thứ hai đó chính là khả năng ghi nhớ và lĩnh hội thông tin từ sách Đây là điều quan trọng quyết định việc nội dung của cuốn sách sẽ giúp ích gì cho bạn và nó đọng lại trong bạn những gì Kiến thức chính là sự chắt lọc những chi tiết đắt giá và cơ bản nhất Khi đọc đến một đoạn có những dòng viết bạn cảm thấy hay, có ý nghĩa và có giá trị, bạn hoàn toàn nên lấy bút đánh dấu chúng lại hoặc cầu kỳ hơn là trích dẫn nó ra sổ tay hoặc mạng xã hội

để chia sẻ chúng với người khác Đây chính là một cách để tiếp cận tri thức một cách khoa học Bạn vừa có được niềm vui từ sự sẻ chia, vừa được ghi nhớ và ứng dụng nội dung những gì mà mình đọc

Cái thứ ba hình thành nên kỹ năng đọc của mỗi người chính là khả năng đọc nhanh Không phải bất kỳ ai cũng có thể đọc lướt từng từ một nhanh

mà vẫn chuẩn xác, điều này được quyết định bởi thói quen đọc của bạn đã

hình thành được bao nhiêu lâu và khả năng tiếp nhận mặt chữ một cách mượt

mà, uyển chuyển Tuy nhiên điều này hoàn toàn có thể cải thiện nhờ luyện tập Tất nhiên bạn phải đọc sao cho nhanh chóng, nhưng vẫn phải chất lượng

và có hiệu quả nhất định, đọc nhanh nhưng phải vào đầu chứ không phải đọc chỉ để đọc và trôi đi hết sau khi đọc Bạn phải nâng số từ đọc được trong một phút nhiều hơn, mắt nhận diện được nhanh hơn con chữ,… Hình thức này đã được các chuyên gia khuyến khích vì khi bạn nhanh chóng hoàn thành cuốn sách, bạn sẽ có thể dành thời gian để đọc những cuốn kế tiếp, nâng cao vốn kiến thức của mình

Đó là một số yếu tố hình thành nên văn hóa đọc của mỗi người Trước khi đọc sách hãy trân trọng cuốn sách của mình và sau khi đọc hãy ứng xử thông minh với những tri thức vừa được tích lũy trong quá trình đọc

1.2 Một số quan điểm về văn hóa đọc

Theo giáo sư Chu Hảo - hiện là giám đốc Nhà xuất bản Tri Thức và phó hiệu trưởng Đại học Phan Châu Trinh thì “trước hết ta phải thống nhất với nhau về việc thế nào là văn hóa đọc, và văn hóa đọc có vai trò như thề nào đối với xã hội Trả lời thấu đáo vấn đề này là một công việc rất nặng nề, không thể nói hết trong khuôn khổ một bài phỏng vấn.Vấn nạn lớn nhất của nước ta hiện nay không phải là kinh tế; vấn đề mang tính lâu bền và gốc rễ hơn nhiều

là văn hóa Văn hóa mới là cốt lõi của mọi vấn đề.”

Cũng theo giáo sư thì “nền văn hóa của một đất nước chắc chắn phải dựa trên nền tảng giáo dục Nền giáo dục của chúng ta hiện nay, như tất cả chúng

ta đều thấy, đang gây bức xúc lớn trong xã hội Chính nền giáo dục đó đã không xây dựng được một nền văn hóa đọc

Suốt mấy chục năm nay, trong tất cả các cấp học, từ phổ thông cho đến đại học, người ta chưa bao giờ nghĩ đến việc tập cho học sinh có được một thói quen đọc sách, hướng dẫn cho các em lựa chọn sách, cách đọc sách Ba yếu tố đó - thói quen đọc, khả năng lựa chọn, và cách đọc - hợp thành cốt lõi

người ta dạy trẻ em các điều này ngay từ khi các em còn nhỏ, cứ thế liên tục cho đến khi vào đại học

Bên cạnh đó, thế hệ trẻ hiện nay bị văn hóa nghe nhìn lôi cuốn mạnh hơn là văn hóa đọc Ai cũng biết văn hóa nghe nhìn nặng về tính thông tin và giải trí nhưng nhẹ về tính giáo dục và tri thức Văn hóa đọc thì ngược lại Văn hóa nghe nhìn và văn hóa đọc bổ sung cho nhau, không loại trừ nhau Ở các nước có một nền giáo dục lành mạnh, văn hóa đọc sẽ giành lại được vị trí của mình

Đối với một con người, sự học không chỉ dừng lại ở trường phổ thông,

mà phần rất quan trọng là tự học, mà trong việc tự học thì đọc sách là quan trọng nhất Thế nhưng ở nước ta, như tôi đã nói, từ hàng mấy chục năm qua, người ta không có thói quen đọc sách Nhà trường đã không dạy cho trẻ em thói quen đọc sách, mà ở gia đình, ông bà, bố mẹ các em cũng không có thói quen đọc sách để truyền lại cho các em.”

Như vậy, trong thời hiện đại, đối với nước Việt Nam ta nói riêng, thì văn hóa đọc vẫn giữ một vai trò quan trọng và tích cực trong nhận thức của người dân Tuy nhiên, chúng ta chưa thực sự phát triển nó một cách đúng và đủ để

nó trở thành một thói quen, một thứ gì đó thực sự gây ảnh hưởng đến tiềm thức và thực tiễn đời sống Nhất là với giới trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước, thì điều này càng có tầm quan trọng đặc biệt sâu sắc trong việc định hướng tầm nhìn của mình Tiếp cận với văn hóa đọc từ nhỏ là một chuyện, tiếp cận nó như thế nào lại là một vấn đề khác Không phải cứ đọc một cách thờ ơ và đại trà là có văn hóa đọc Nhà trường, gia đình và các tổ chức liên quan cần đưa ra những cách thức, những giải pháp phù hợp và kịp thời để giải quyết thực trạng văn hóa đọc chưa đáp ứng đủ số lượng người và chất lượng đọc Để giải quyết một vấn đề diện rộng, không thể dùng ngày một ngày hai

để đếm, tuy nhiên nếu thực hiện từ ngay bây giờ, thì vai trò và sự cấp thiết của văn hóa đọc sẽ trở thành đề tài không thể thiếu mai sau

Ngày nay, trong xã hội hiện đại, sự sinh tồn không chỉ là cải thiện đời sống, ứng phó với hoàn cảnh, giải quyết khó khăn, mà còn làm cho đời sống

phong phú, mỹ mãn và luôn hướng đến chân thiện mỹ Muốn có đời sống đạt đến trình độ như thế cần phải dựa vào sách, dựa vào triết học nhân sinh tổng hợp có ở trong sách, những tri thức khoa học ở trong sách, đem ứng dụng vào cuộc sống để sáng tạo ra những cái mới tốt đẹp hơn, hoàn mỹ hơn

Mặt khác, trong bối cảnh cạnh tranh của nền kinh tế thị trường hiện nay, con người đôi lúc cũng trở nên mệt mỏi và cần có những giây phút thư giản Đọc một cuốn sách hay trong một không gian yên tĩnh làm cho người đọc sách như thoát ra khỏi cuộc sống hiện thực, quên hết mọi chuyện phiền não, khó khăn và tâm hồn như được gạn đục khơi trong

1.3 Vai trò của văn hóa đọc

Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta, sách đóng vai trò rất quan trọng: là chiếc chìa khóa vạn năng mở cửa lâu đài trí tuệ và tâm hồn con người; là người thầy siêu việt thắp sáng trong ta nguồn tri thức vô biên, dạy chúng ta biết sống và biết hy sinh Có thể nói sách chính là người bạn tâm giao chia sẻ mọi nỗi vui, buồn sâu kín của mỗi con người, và đọc sách từ lâu

đã trở thành một nhu cầu cần thiết của xã hội loài người trên thế giới

Nhờ có chữ viết mà con người có thể lưu lại trí tuệ, sự hiểu biết và kinh nghiệm của mình qua nhiều thế hệ, còn văn hóa đọc lại giúp cho những kiến thức và kinh nghiệm ấy được nhân lên, phổ biến rộng rãi hơn và tiếp tục phát triển trong cuộc sống Vì thế, vai trò của văn hóa đọc trước hết là đáp ứng sự hiểu biết, thỏa mãn trí tò mò, khám phá thế giới và khám phá chính bản thân mình ở con người Sự hiểu biết này làm cho con người tự tin hơn, bản lĩnh hơn trước sức mạnh của thiên nhiên Sự khao khát hiểu biết và khám phá luôn

có trong ý thức bản năng của con người và mỗi lần đạt được đến đỉnh cao này người ta lại hướng tới những đỉnh cao tiếp theo Bởi vậy khi đã trở thành thói quen và sở thích thì văn hóa đọc luôn đưa người ta đến những sự khao khát khám phá, sáng tạo vươn tới những đỉnh cao mới

Bên cạnh sự hiểu biết và khám phá thế giới xung quanh thì văn hóa đọc lành mạnh còn giúp người ta mở rộng tầm nhìn, nhìn ra thế giới và cũng nhìn lại bản thân mình

Vai trò của văn hóa đọc còn thể hiện rõ ở sự học tập những tấm gương

mà mỗi cuốn sách đem lại cho người đọc Người ta yêu thích và muốn học tập tấm gương mà sách đem lại, họ mơ ước làm được như nhân vật yêu thích của mình trong sách Thế hệ thanh niên những năm 60-70 của thế kỉ trước chắc còn nhớ đến một Pavel Corsaghin của “Thép đã tôi thế đấy” với câu nói nổi tiếng: “Cái quý nhất của con người ta là sự sống Đời người chỉ sống có một lần Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người ”

Một vai trò nữa không thể thiếu được của văn hóa đọc đó là đáp ứng nhu cầu giải trí và xây dựng niềm tin của con người Ví dụ: sau những giờ làm việc vất vả và căng thẳng, một cuốn sách hay giúp người ta được thư giãn, xả đi những mệt mỏi và áp lực của công việc Còn những khi có tâm trạng buồn người ta được những cuốn sách phù hợp với hoàn cảnh mà họ đang gặp phải thì như trút được nỗi buồn, trải lòng, chia sẻ những tâm tư, an

ủi họ rằng cũng còn nhiều số phận hoàn cảnh như mình hoặc hơn mình, để từ

đó có niềm tin mà vươn tới Đọc những cuốn sách hay làm con người (nhất là lớp trẻ) bị hấp dẫn vào đó mà quên đi những dục vọng, những việc làm không tốt, giúp vươn tới cái thiện mà quên đi mầm mống của cái không tốt, thậm chí

là cái ác trong mỗi con người Nâng cao tính nhân bản, hay cái phần “người”

mà chúng ta thường nói, hạn chế đi phần “con” luôn tiềm ẩn ở mỗi cá nhân

Có một vai trò quan trọng nữa của văn hóa đọc trong việc phát triển nền văn hóa Việt nam đó là sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc Văn hóa đọc góp phần to lớn vào sự đoàn kết, chia sẻ và cảm thông giữa các dân tộc Việc đọc để hiểu đặc thù của mỗi nền văn hóa dân tộc một mặt để các dân tộc hiểu

biết lẫn nhau, mặt khác để tránh những va chạm, hiểu lầm không đáng có trong quá trình chung sống cùng nhau trên dải đất này Hơn thế, sự hiểu biết

ấy còn giúp những người có trách nhiệm thực thi công vụ hàng ngày của chính quyền tránh được những bất cập do thiếu hiểu biết về tín ngưỡng, phong tục tập quán của các dân tộc mà mình đến làm việc Đặc biệt, trong điều kiện phát triển và hội nhập quốc tế hiện nay, sự đa dạng và phong phú của văn hóa các dân tộc đang sinh sống trên đất nước ta sẽ là một động lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, góp phần vào bức tranh chung

về sự đa dạng của văn hóa thế giới Những tài liệu văn hóa của mỗi dân tộc anh em sẽ bổ sung vào kho tàng văn hóa nhân loại, đồng thời cũng là tài sản

vô cùng quý giá riêng của đất nước chúng ta Khác với nghe và nhìn có thể chỉ thoáng qua và gặp chỉ một lần, văn hóa đọc với cuốn sách trong tay giúp chúng ta nghiền ngẫm, đọc đi đọc lại để chiêm nghiệm, thẩm định những điều chúng ta gặp được trong thực tế xem những điều sách đưa ra đúng sai ở chừng mực nào, từ đó giúp ta tránh được những sai sót, bất cập trên đường đi tiếp trong cuộc sống

Chúng ta cần ghi nhớ câu nói nổi tiếng của Mác trả lời con gái mình:

“Điều yêu thích nhất của cha là lục tìm trong sách vở” Đọc sách luôn đem lại nguồn cảm hứng và sáng tạo vô tận đối với những người muốn khai thác chúng và có thể nói, một nền văn hóa muốn phát triển tiên tiến và hiện đại như ngày nay không thể không có một văn hóa đọc kèm theo nó Văn hóa đọc hiện nay đã phong phú và đa dạng với số lượng sách, báo khổng lồ với đủ các chủng loại Một con số thống kê cho thấy: “Theo Cục xuất bản, năm 2011 toàn ngành xuất bản hơn 27.000 đầu sách, với gần 294 triệu bản sách, tăng lần lượt so với năm 2010 là 7% và 6% Tuy lợi nhuận chung giảm 10% so với năm trước, song một nửa danh sách 64 nhà xuất bản trên cả nước đạt lợi nhuận trên 100 triệu đồng, 6 đơn vị có lợi nhuận trên 1 tỷ đồng Ngay ở con

số thống kê chính thức, không kể thêm lượng bản in "ngoài luồng", cũng đã

cho thấy người ta dù chưa biết có đọc nhiều hơn không, nhưng rõ ràng mua sách nhiều hơn”

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng tới văn hóa đọc

1.4.1 Yếu tố khách quan

Con người đang sống trong thời đại số hóa, với sự ảnh hưởng trực tiếp

từ công nghệ thông tin truyền thông, những yếu tố truyền thống như việc đọc sách đang dần bị mạng internet thay thế.Sự phát triển của công nghệ thông tin

và viễn thông, các hoạt động sản xuất kinh doanh, giao lưu, trao đổi văn hóa,… đã có sự thay đổi mạnh mẽ theo chiều hướng tích cực Bên cạnh đó, nó cũng mang tới một số ảnh hưởng tiêu cực đặc biệt là giới trẻ mà đối tượng chính là học sinh, sinh viên Chính sự lên ngôi của các hình thức giải trí hiện đại, những tư tưởng tiến bộ đã dần chiếm chỗ vị thế của việc đọc sách trong đời sống tinh thần của mọi người, đặc biệt là người trẻ

Ngày xưa, sinh viên chỉ có thú vui duy nhất là đọc sách, “Sách làm cho con người trở thành chủ nhân vũ trụ” (Hồ Chí Minh) Cuốn sách hay sẽ được truyền tay nhau từ người này sang người khác để đọc, không phải ai cũng có điều kiện để được đọc sách Ngày nay, khi xã hội phát triển, điều kiện đọc của sinh viên như thế nào? Họ không hề thiếu sách, thậm chí có rất nhiều sách để lựa chọn Nhưng sinh viên ngày nay không mấy mặn mà, hứng thú với việc đọc sách, nghiền ngẫm những cuốn sách… Sự phong phú, tràn ngập của vô số kênh thông tin trên mạng Internet, trên truyền hình… đã làm cho họ không còn đủ sự kiên nhẫn để tìm kiếm những cuốn sách hay Sinh viên ngày nay có rất nhiều phương tiện thông tin giải trí khác ngoài việc học Nhiều người mất hàng giờ ngồi trong quán Game – Internet trong khi dành thời gian cho việc học thì rất ít Nhờ tính cập nhật, nhanh và giao diện bắt mắt kèm theo những hình ảnh minh họa độc đáo mà các phương tin thông tin ngày nay được giới trẻ rất ưa chuộng Họ lên mạng Internet tìm kiếm thông tin, đápứng nhu cầu giải trí Nhiều sinh viên thường chỉ có thói quen tìm kiếm những thông tin giải trí, mà không tận dụng được hết những tiện ích, những mặt tích cực của

Internet đem lại để phục phụ học tập, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn.Chúng

ta cũng không nên đổ lỗi cho sự phát triển thông tin hiện đại đã lấn át văn hóa đọc của sinh viên Trên thực tế, chúng ta phải khẳng định văn hóa nghe, nhìn, internet có rất nhiều lợi ích Vấn đề đặt ra là sinh viên nên đọc gì, xem gì và phương pháp đọc như thế nào Với công nghệ hiện đại, thông tin khoa học, những tài liệu đã được số hóa hay những công trình nghiên cứu khoa học lại rất ít nhận nhận được sự quan tâm của sinh viên Trong khi đó, có một số kênh thông tin giải trí – những thông tin hời hợt, thoáng qua lại là đối tượng đọc của không ít sinh viên Điều này đã ảnh hưởng đến sinh viên, làm cho họ ngày càng mất dần thói quen đọc sách

Yếu tố khách quan thứ hai, có thể nhắc đến chất lượng hoạt động của các thư viện trên toàn quốc Thực tế thì ngày nay, người dân không có thói quen đến các thư viện để đọc sách, hoặc giả địa bàn chúng ta ở có những nơi thư viện chưa được đầu tư phát triển Không khó để thấy một hiện trạng, những nơi được đọc sách miễn phí không hề tràn lan và phổ biến ở nước ta, điều này cũng một phần ảnh hưởng tới sự lan truyền của văn hóa đọc Trẻ em

và những người dân ở vùng cao, những nơi hẻo lánh, dân tộc ít người hẳn là không có thói quen đọc sách, và sự tự nhận thức tầm quan trọng của việc đọc sách đối với họ có lẽ là một thứ mơ hồ Điều này khiến cho tầm hiểu biết của

họ bị giới hạn hơn những người ở thị trấn, thị xã và các thành phố lớn hơn Nhưng, chúng ta lại đặt ngược câu hỏi, vậy những người ở các thị xã, thành phố lớn, việc đọc sách của họ như thế nào?

Với điều kiện thông tin và cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ hơn, việc tiếp xúc với sách là không quá khó khăn Tuy nhiên, các thư viện dường như chưa gây được sự hứng thú và lôi kéo người dân vào việc đọc sách Đi một số thư viện huyện, có thể đếm được trên đầu ngón tay những người thực sự có nhu cầu đọc và mượn sách Họ phần đa là những người lớn tuổi hoặc số ít những người trẻ đam mê đến với sách theo sự tự nhận thức tích cực Tuy có

người đọc, nhưng con số cũng rất khiêm tốn, chưa thể nói rằng ở những thành phố đã hình thành nên văn hóa đọc thực sự

Sự phân bố tài liệu đọc giữa thành thị và nông thôn mất cân đối: hệ thống thư viện công cộng mới phủ kín tỉnh và huyện, còn vùng nông thôn rộng lớn là xã, thôn mới chỉ phát triển rất ít và nghèo nàn về nội dung; sách và báo-tạp chí xuất bản được tiêu thụ chủ yếu mới chỉ ở các thành phố lớn, tỉnh

lỵ và huyện lỵ Công tác xuất bản có xu hướng cho ra đời các bộ sách dày trên nhiều lĩnh vực, thực chất chỉ nhằm vào những người đọc có thu nhập cao trong xã hội Tuy số lượng sách hàng năm đã đạt khoảng 26.000 tên, nhưng

có tới 80% là sách giáo khoa giáo trình

Chúng ta cũng chưa có một tổ chức nào, một hoạt động xã hội nào xây dựng thói quen đọc có hệ thống, hầu như chưa tiến hành giáo dục kỹ năng đọc

có hệ thống từ bậc tiểu học lên đến bậc đại học Hoặc số lượng tên sách được xuất bản hàng năm đã có bước phát triển vượt bậc, nhưng chất lượng sách không được phát triển phù hợp, có hiện tượng chạy theo lợi nhuận, thiếu định hướng rõ rệt trên hai bình diện nâng cao và phổ cập kiến thức, cho nên hiệu quả chưa cao và giá sách còn cao so với thu nhập trung bình của người dân Chúng ta chưa hình thành được các chương trình khuyến đọc trên phạm vi quốc gia như tổ chức tháng đọc quốc gia, tổ chức định kỳ các hội chợ sách trên qui mô quốc gia cũng như trên phạm vi khu vực hoặc tỉnh

Công tác tuyên truyền hướng dẫn đọc chưa được thực hiện thường xuyên liên tục và có định hướng Ngay ở những cơ quan có chức năng hướng dẫn dân chúng đọc như hệ thống thư viện công cộng, cơ quan phát hành sách, phương tiện truyền thông đại chúng cũng được thực hiện chưa thường xuyên, chưa hấp dẫn và đa dạng Các tạp chí giới thiệu, hướng dẫn đọc tuy xuất bản nhiều nhưng chưa đến được công chúng rộng rãi Các hội chợ sách chưa được tổ chức định kỳ thường xuyên và cũng mới chỉ được tổ chức ở các thành phố lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh

Trong khi đó nền kinh tế của chúng ta đang phát triển với tốc độ khá cao làm cho thời gian nhàn rỗi của người dân dành cho đọc đang có nguy cơ

bị các phương tiện nghe nhìn, du lịch lấn lướt co hẹp lại, làm suy thoái thói quen đọc của công chúng Chúng ta chưa có những cuộc điều tra xã hội học

cơ bản trên qui mô lớn để xác định tình trạng này ở mức độ nào, có đúng như vậy không và tìm biện pháp khắc phục, xây dựng một xã hội ham đọc Đó phải là những giải pháp liên ngành, hợp lực của các ngành các giới trong xã hội Ở các nước trong khu vực như Malaixia họ đã tiến hành nghiên cứu đọc trên qui mô quốc gia thường xuyên trên 20 năm nay

Tuy nhiên, cũng phải cần bàn lại vấn đề, nền văn hóa đọc của người Việt ngày nay tuy vẫn còn thiếu và yếu, nhưng những bộ phận góp phần thúc đẩy nền văn hóa đọc sách vẫn luôn tồn tại và giữ một vai trò quan trọng Những người có nền tảng kiến thức sâu rộng trong xã hội, những người có thói quen đọc, những người yêu thích việc đọc sách hàng ngày thì luôn luôn giữ vững niềm đam mê bất tận với những cuốn sách Họ không bị lấn át bởi thời đại, số đông hay lập trường khác Và đáng quý hơn, một bộ phận người trẻ ngày nay vẫn giữ truyền thống đọc sách như một khẳng định chắc chắn rằng, văn hóa đọc dù không được phổ biến như ngày trước, như những quốc gia khác, tuy nhiên nó cũng sẽ không dễ dàng bị mất đi ở những thế hệ sau

1.4.2 Yếu tố chủ quan

Bên cạnh những yếu tố bên ngoài trực tiếp ảnh hưởng đến văn hóa đọc, không thể bỏ qua yếu tố con người Niềm đam mê và hứng thú với sách vốn không tồn tại ở tất cả mọi người và càng ngày càng khó khăn hơn để củng cố

nó trong một xã hội đang phát triển với những công nghệ số hóa dần lấn át các truyền thống cũ Theo một cuộc điều tra trên mạng khi được hỏi dùng thời gian rảnh để làm việc gì là chủ yếu, có đến 41,7% bạn trẻ trả lời là lên mạng, 20% xem phim, 16,7% nghe nhạc và chỉ có 15% trả lời là đọc sách

Đó là kết quả cuộc khảo sát online mà một phụ huynh thực hiện với 60

Facebook của con mình để tìm hiểu giới trẻ hôm nay có đọc sách và đọc những sách gì Kết quả này cho thấy đọc sách chưa là lựa chọn hàng đầu của người trẻ hiện nay Cũng theo cuộc khảo sát này, mức độ đọc sách của các bạn trẻ cũng không nhiều Số đông (31,7%) chỉ đọc sách 1-2 giờ/tuần Chỉ có 25% cho biết thường đọc sách trên 4 giờ/tuần và các bạn này thường nằm trong nhóm đã đi làm Do thời gian dành cho đọc sách không nhiều và không đều đặn nên có nhiều bạn khi được hỏi quyển sách đọc gần đây nhất thì trả lời không nhớ hoặc không có đọc Loại sách các bạn trẻ thường đọc cũng là vấn

đề đáng quan tâm, khi hơn phân nửa (51,7%) cho biết đọc sách chủ yếu để giải trí nên đã chọn đọc truyện ngôn tình, trinh thám, giả tưởng, truyện tranh Theo các bạn trẻ này, có hai nguyên nhân chủ yếu khiến họ ít đọc sách,

đó là không có thời gian (áp lực học hành căng thẳng, Facebook chiếm nhiều thời gian ) và đọc sách không có sự tương tác nên dễ gây chán Nhiều bạn đang còn đi học nói rằng ở trường chỉ có học, quan hệ với thầy cô chỉ là sự truyền đạt một chiều, nhồi nhét nên dễ căng thẳng, mệt mỏi Về nhà ba mẹ ít quan tâm, trò chuyện vì bận công việc nên các bạn thường tìm đến những hoạt động tương tác ảo trên mạng để giải tỏa những bức xúc, phiền muộn và cả tâm tư tình cảm của mình

Trên đây chỉ là một thí nghiệm nhỏ của một phụ huynh quan tâm đến vấn đề đọc sách của giới trẻ nhưng phần nào cho chúng ta thấy rõ một thực tế, người Việt Nam hay nói đúng hơn là người trẻ Việt Nam chưa hình thành nên một nền văn hóa đọc sôi nổi và tích cực Không chỉ là hay đọc, mà đọc cái gì cũng là một chủ đề đáng bàn Đánh vào số đông tâm lý tuổi mới lớn, những cuốn sách thể loại ngôn tình, tiểu thuyết tình cảm trôi nổi trên mạng, những cuốn sách không rõ nhà xuất bản hay nguồn gốc với những nguồn thông tin chưa được kiểm duyệt và thiếu phần tin cậy cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến nền văn hóa đọc lành mạnh Để xây dựng nên nền văn hóa đọc thực thụ, cần phải xác định rõ ràng những cuốn sách nào có ích, và luôn ghi nhớ đọc là

để mua thêm tri thức cho bản thân mình, vậy nên hãy là một người đọc sách tỉnh táo và sáng suốt trước lựa chọn đọc của mình

Chương 2 VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI HIỆN NAY

2.1 Đặc trưng của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội với vấn đề đọc sách

Trường Đại học văn hóa Hà Nội, thuộc Bộ văn hóa thể thao và du lịch với nhiều năm đi đầu trong nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực văn hóa, có truyền thống bề dày lịch sử lâu đời, đang giữ vững thế mạnh và ngày càng có nhiều bước phát triển trong sự nghiệp cải cách giáo dục Nhờ sự ảnh hưởng tích cực này, sinh viên trường được tiếp nhận một nền tri thức chuyên sâu về lĩnh vực văn hóa nói chung

Có thể khẳng định được rằng việc đọc sách và xây dựng văn hóa đọc sách trong môi trường giáo dục chuyên sâu là hoạt động không thể thiếu và đóng vai trò không thể tách rời với quá trình học tập ở bậc đại học

Sinh viên trường đại học văn hóa Hà Nội nói riêng nhờ có được những tài liệu chuyên sâu về văn hóa mà có được sự lựa chọn đa dạng các cuốn sách

về lĩnh vực này phục vụ cho việc học tập của mình Khuân viên thư viện trường khang trang, các thiết bị mới và hiện đại đã hỗ trợ sinh viên rất nhiều trong việc tiếp thu thêm tri thức từ việc đọc

Đặc trưng văn hóa đọc của sinh viên trường đại học văn hóa Hà Nội là chú trọng nhiều vào tài liệu chuyên ngành mà mình đang theo học, bên cạnh

đó, không ít sinh viên chủ động tìm hiểu, nghiên cứu những lĩnh vực khác bám sát vào chủ đề học trên cơ sở đó tìm những loại sách phù hợp trong thư viện trường thỏa mãn nhu cầu để đọc

Bên cạnh đó, nhu cầu đọc sách theo khảo sát cũng rất đa dạng, không chỉ ở những thể loại sách khoa học thông thường, mà còn có sách văn học, tiểu thuyết, truyện ngắn, báo chí,…điều này tạo nên một văn hóa đọc với

những đa dạng khác nhau về thể loại Sinh viên vào thư viện với mục đích tìm những tài liệu hữu ích phục vụ cho công việc học tập cũng như đời sống giải trí tinh thần

Là một trong những trường đại học có bề dày trong việc đào tạo về lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật Ngôi trường này cũng cung cấp nguồn nhân lực hàng đầu về văn hóa cho cả nước “Văn hóa” là những gì mênh mông, bao la, sâu rộng nên để có được sự hiểu biết một cách sâu sắc là một điều không hề dễ dàng Mặt khác, cách tiếp cận với văn hóa không được quá khô khan, nhạt nhẽo bởi thế sẽ khó lòng nắm vững kiến thức Vì đặc thù ngành mà mình theo học nên sinh viên trong trường rất năng động học hỏi và tìm tòi Cách học hỏi của các bạn cũng rất linh hoạt, uyển chuyển để phù hợp với môn học của mình Hiểu được yêu cầu của lĩnh vực mình theo học nên các bạn luôn cố gắng để trang bị cho mình vốn kiến thức toàn diện, sâu sắc

Vì là một lĩnh vực rộng và yêu cầu chiều sâu nên các bạn rất tích cực đọc sách và nghiên cứu tài liệu và tìm hiểu cả xã hội, cuộc sống, đôi khi là đi

về những mảnh đất vùng miền nơi ta sản sinh ra nền văn hóa ấy để thấu hiểu

và cảm nhận được hết giá trị của nó Tuy nhiên văn hóa thuộc về nhân loại, chẳng thuộc của riêng ai quốc gia nào nên việc tìm hiểu không hề dễ dàng và

có sự phong phú về cách nhìn đôi khi cũng là một rào cản không hề nhỏ.Bên cạnh niềm đam mê sự yêu thích thì vẫn có những nản lòng, hờ hững của cái tuổi trẻ yêu ghét còn cảm tính Lĩnh vực văn hóa xã hội cũng mênh mông như chính cái tên của nó vậy, vì thế hoạt động ngoại khóa diễn ra còn quá nhiều có đôi khi nó cũng làm ảnh hưởng đến việc đọc sách của sinh viên Có chăng là nên cân bằng lại một chút thì mọi thứ sẽ hợp lý hơn

2.2 Thực trạng đọc sách của sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Trước khi nói về thực trạng văn hóa đọc sinh viên ĐHVHHN, chúng tôi điểm qua vài nét về văn hóa đọc ở Việt Nam hiện nay Trước hết chúng ta phải thừa nhận rằng trong thời gian gần đây văn hóa đọc rất được xã hội quan