mở đầu 1/ Lý do chọn đề tài. Đề tài đợc xác định là xuất phát từ những lý do sau: - Về mặt lý luận: Quản lý nhà nớc có đặc trng phổ biến là quản lý bằng pháp luật. Bởi vì, Nhà nớc phải hoá thân vào pháp luật. Nhà nớc pháp quyền càng phải nh vậy. Nhà nớc tồn tại qua pháp luật. ý chí của nhà nớc muốn trở thành ý chí chung, đợc xã hội thừa nhận, phục tùng phải đợc chuyển hoá thành pháp luật. Ngời dân thấy nhà nớc, quan hệ với nhà nớc ở mọi lúc, mọi nơi, trong mọi công việc đều phải bằng các hành vi xử sự mà pháp luật dẫn dắt. Và nh thế, quản lý nhà nớc, quản lý nhà nớc bằng pháp luật cũng là một. Lẽ đơng nhiên nhà nớc còn sử dụng nhiều phơng tiện, công cụ quản lý khác. Song các công cụ, phơng tiện quản lý đó cũng phải đợc tuyên bố sử dụng công khai, phải thông qua pháp luật. Thế nhng, về mặt lý luận, vấn đề quản lý nhà nớc bằng pháp luật, sử dụng kết hợp giữa pháp luật với công cụ, phơng tiện khác trong quản lý nói chung, quản lý kinh tế, thị trờng nói riêng ở Việt Nam vẫn cha đợc nghiên cứu toàn diện. Sự lúng túng trong hoạch định chính sách của các cơ quan có thẩm quyền quản lý, sự thay đổi liên tục của hệ thống pháp luật hiện hành thời gian qua cho thấy rõ nhận định này. - Về mặt thực tiễn: Quản lý nhà nớc bằng pháp luật về kinh tế bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó có quản lý thị trờng, thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng của các cơ quan quản lý thị trờng. Đó là chức năng quản lý khó khăn nhất, bởi nó hàng ngày, hàng giờ phải đối mặt với những tiêu cực của thị trờng; hàng ngày hàng giờ phải xử lý các mối quan hệ chứa đựng đầy mâu thuẫn giữa ý chí chung nhằm thiết lập trật tự quản lý thị trờng với ý chí, khát vọng lợi nhuận, bất chấp mọi kỷ cơng, pháp luật của không ít nhà doanh nghiệp, doanh nhân. Thực tiễn trên phạm vi toàn quốc cũng nh từng địa phơng, ở cấp trung ơng, từng Bộ, Ngành, từng đối tợng, quan hệ quản lý đều cho thấy tờng tận điều đó. Chặn đứng những tiêu cực trong hoạt động thị trờng, chặn đứng tình trạng buôn lậu, gian lận thơng mại, chốn lậu thuế, hàng 1 giả, hàng kém chất lợng, đa các quan hệ thị trờng, kinh doanh vào một trật tự quản lý là mục tiêu, nhiệm vụ quan trọng, thờng xuyên của nhà nớc, trớc hết là của các cơ quan quản lý thị trờng. Từ thực trạng trên, vấn đề nghiên cứu Quản lý nhà n ớc bằng pháp luật đối với thị trờng và thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng là hết sức cần thiết, cấp bách hiện nay. 2/ Mục đích và nhiệm vụ của luận văn. - Về mục đích: Luận văn trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn để đề xuất và luận chứng giải pháp cơ bản tăng cờng quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với việc thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng. - Về nhiệm vụ, phù hợp với mục đích đặt ra, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau: Một: Phân tích những cơ sở lý luận của quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng. Hai: Phân tích chức năng kiểm tra, kiểm soát trong quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng. Ba: Phân tích cơ sở pháp luật của quản lý nhà nớc đối với thị trờng và kiểm tra, kiểm soát thị trờng. Bốn: Phân tích, đánh giá thực trạng vi phạm pháp luật về quản lý thị trờng và thực trạng kiểm tra, kiểm soát thị trờng; những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Năm: Đề xuất và luận chứng các giải pháp góp phần tăng cờng thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng của cơ quan quản lý thị trờng ở nớc ta hiện nay. 3/ Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu. Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nớc và pháp luật, về quản lý nhà nớc; đờng lối, chủ trơng của Đảng về xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra luận văn sử dụng các phơng pháp của triết học Mác - Lênin, trong đó chú trọng phơng pháp kết hợp lý luận với thực tiễn, ph- ơng pháp phân tích và tổng hợp, lịch sử cụ thể. Ngoài ra, luận văn cũng sử dụng một 2 số phơng pháp khác của lý thuyết hệ thống, phơng pháp thống kê, nhất là phơng pháp xã hội học. 4/ ý nghĩa của luận văn. Thực hiện luận văn, với kết quả đạt đợc sẽ có ý nghĩa sau; Một là: Qua thực hiện luận văn tác giả có cơ hội vận dụng lý luận thu nhận đợc trong thời gian học tập tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh vào nghiên cứu một vấn đề thực tiễn cấp bách, từ đó báo cáo kết quả học tập với Học viện và cơ quan công tác, rèn luyện và nâng cao đợc năng lực và phơng pháp công tác của bản thân. Hai là: Luận văn đóng góp những giải pháp nhằm tăng cờng quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với việc thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng, loại trừ, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật thị trờng, góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội trong chiến lợc phát triển do Đảng đề ra tại Đại hội IX 5/ Kết cấu của luận văn. Luận văn ngoài mục lục, mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo; phần nội dung gồm 2 chơng, 5 tiết. * * * Luận văn là kết quả của sự cố gắng của bản thân, sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, trực tiếp là các thầy cô giáo Khoa Nhà nớc và Pháp luật và sự giúp đỡ, chia sẻ của các đồng sự. Cho phép tôi đợc bầy tỏ sự trân trọng và cảm ơn về tất cả những điều tốt đẹp đó. 3 Chơng 1 : Cơ sở lý luận về quản lý và quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng và thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng. 1.1.Quản lý và quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng. 1.1.1. Quản lý và quản lý nhà nớc bằng pháp luật. Thứ nhất: Các quan niệm về quản lý. Quản lý là một thuật ngữ đợc sử dụng phổ biến để chỉ một hoạt động đặc thù xuất hiện cùng với sự xuất hiện xã hội loài ngời. Con ngời trong tiến trình lịch sử tiến hoá của mình vừa tiến hành các hoạt động thực tiễn quản lý, vừa nghiên cứu quản lý, cốt để quản lý tốt hơn. Trong tiến trình đó đã xuất hiện nhiều t tởng, học thuyết quản lý, gắn với các tên tuổi lỗi lạc mà nhân loại luôn ngỡng mộ: - Khổng Tử (551-479.TCN) nhà triết gia lỗi lạc của Trung Quốc thời cổ đại cho rằng nghĩa vụ quản lý là thuộc về các bậc quân tử, những ngời đạt đợc đạo nhân, thấm nhuần các giá trị: nhân, lễ, nghĩa, trí, dũng, có khả năng tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Học thuyết quản lý của Khổng Tử chính vì thế lấy nhân, đức làm gốc, sử dụng và đề cao các chuẩn mực đạo đức trong dùng ngời và cai trị. Ông nhấn mạnh: Nhà quản lý ngời cai trị mà nơng tựa vào điều lợi mà làm là hay nảy sinh ra điều oán. Nhà quản lý phải nghiêm khắc với mình, rộng lợng với ngời, không ỷ vào chức quyền mà tranh lợi cấp dới, có nh thế xã hội mới có cái lợi lâu dài. Ông cũng thờng nói: Dùng hình luật để cai trị thì chỉ làm cho ngời ta sợ, khi có điều kiện lẩn tránh thì ngời ta vẫn làm. Dùng đức mà trị thì lâu bền, bởi nó đi vào lòng ngời, cảm hoá con ng- ời. T tởng đó của Khổng Tử cho đến ngày nay vẫn là một giá trị lớn trong quản lý. Đối lập với Khổng Tử là t tởng pháp trị của Hàn Phi Tử. Hàn Phi cho rằng vua không cần hiền mà cần thế ( quyền lực), bởi " hiền tài nh vua Nghiêu khi cha làm vua nói không ai nghe, bạo tàn nh vua Kiệt nhng vì là vua nên mọi ngời không dám trái lệnh". Từ sự nhận định tinh tế đó, Hàn Phi Tử đi đến quan điểm pháp trị trong quản lý, với việc sử dụng quyền lực công khai, nhng làm cho nó có sức mạnh khổ biến, dới hình thức các đạo luật chung cho cả kẻ cai trị và ngời bị 4 trị. Luận về điều này Hàn Phi Tử cho rằng đức trị của Nho giáo đẹp, nhng kém thực tế; cai trị bằng pháp luật, trọng thởng phạt nghiêm minh, đúng phép nớc; vua, chúa phải vô t, công minh khi sử dụng pháp luật; phải coi pháp luật là những thứ dùng làm tiêu chuẩn để phân biệt đúng- sai, phải- trái, nh cái mực, cái quy, cái củ để điều hành thì xã hội thái bình. Hàn Phi đa ra các nguyên tắc của pháp luật với tính cách là công cụ cai trị, quản lý: 1, pháp luật có tính kịp thời; thời thay mà pháp luật không đổi thì nớc loạn; đời đã thay đổi mà cấm lệnh không biến thì nớc bị chia cắt. Cho nên thánh nhân trị dân thì pháp luật theo thời đó mà đổi, cấm lệnh cũng với đời mà biến; 2, pháp luật phải soạn sao cho dân dễ biết, dễ thi hành, pháp luật không gì bằng thống nhất, cố định để cho dân dễ hiểu; "cái gì mà kẻ sĩ có óc tinh tế mới biết đợc thì không nên ban làm lệnh, vì dân không phải ngời nào cũng có óc tinh tế cả. Cái gì mà bậc hiền mới làm đợc thì không nên dùng phép tắc là vì không phải ngời dân nào cũng hiểu cả"; 3, "pháp luật phải công bằng, bênh vực kẻ yếu, thiểu số, vì thế, "trị nớc thì minh định pháp luật, đặt ra hình phạt nghiêm khắc để cứu loạn cho dân chúng, trừ cho thiên hạ khiến cho kẻ mạnh không lấn kẻ yếu, đám đông không hiếp đáp số ít, ngời già đợc h- ởng hết tuổi trời, bọn trẻ mồ côi đợc nuôi lớn, biên giới không bị xâm phạm, vua tôi thân nhau, cha con bảo vệ nhau, không lo bị giết hay bị giặc cầm tù, đó cũng là cái công cực lớn vậy; 4, pháp luật phải có tính phổ biến, đợc công khai, truyền bá tới tất cả mọi ngời để không một ngời dân nào có thể viện cớ không biết nên nỡ phạm luật. Ông yêu cầu các quan cai trị phải lấy luật pháp mà dạy cho dân, pháp luật phải nh một phép công điều khiển hành vi của mọi ngời. - ở phơng Tây, các quan niệm về quản lý ngay từ thời cổ đại cũng đã hết sức phát triển, gắn liền với các tên tuổi lớn, những triết gia vĩ đại mà t tởng của họ đã đặt mốc cho sự ra đời của nhiều học thuyết quản lý nổi tiếng sau này. Đó là Arixtốt, Platon, Xixêron - Trong xã hội t sản quản lý đợc nghiên cứu dới nhiều góc độ khác nhau, học thuyết quản lý luôn kề cận với khoa học chính trị, khoa học kinh tế, hành chính và điều khiển học, vì lẽ đó nó mang tính toàn diện và thực dụng. F. Taylo (1856-1915) cho rằng quản lý là biết đợc chính xác điều bạn muốn ngời khác làm, và sau đó hiểu 5 đợc rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất. Theo ông, mục tiêu cơ bản nhất của quản lý doanh nghiệp là giải quyết mối mâu thuẫn gay gắt giữa chủ và thợ để cùng đi tới mục tiêu chung là nâng cao hiệu quả và năng suất lao động. Nh vậy, mục tiêu kinh tế là cái cốt của quản lý của Taylo; quản lý của Taylo là quản lý con ngời kinh tế, với các nguyên tắc: bố trí lao động một cách khoa học để thay thế các thao tác lạc hậu, kém hiệu suất; lựa chọn công nhân một cách khoa học; đào tạo, huấn luyện và bồi dỡng họ; gắn công nhân với công nghệ sản xuất; phân công đều công việc giữa ngời quản lý và công nhân. Cái gắn bó giữ họ là lợi nhuận. Quản lý nh thế đã tuyệt đối hoá lợi ích vật chất, coi nhẹ động lực tinh thần của con ngời. Đối ngợc với học thuyết quản lý của Taylo, nhiều nhà khoa học quản lý t sản đề xuất học thuyết quản lý con ngời xã hội làm trọng tâm, với sự coi trọng cả lợi ích kinh tế, cả lợi ích tinh thần của họ. Nhìn chung, các quan niệm và học thuyết quản lý t sản đã khẳng định tính khách quan của quản lý cả trên bình diện xã hội, cả với một tổ chức, và nhất là đối với doanh nghiệp. Quản lý do đó đợc đồng nhất với các hoạt động điều khiển, chỉ huy một tổ chức của con ngời, với từng con ngời bằng các mệnh lệnh mang tính quyền lực phổ biến, trên cơ sở các nguyên tắc phổ biến, đợc thực hiện từ các trung tâm quản lý. Sự chật hẹp trong các học thuyết quản lý t sản chính là ở chỗ nó chỉ nhằm phục vụ cho lợi ích của giai cấp t sản. Và do đó, khi đem áp dụng vào xã hội nó đã tỏ ra bế tắc trên nhiều phơng diện, nhất là trong việc thực hiện các quyết định quản lý. - Quan niệm quản lý của chủ nghĩa Mác - Lênin . Học thuyết Mác - Lênin quan niệm quản lý là tất yếu, bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Sự phân công, hợp tác lao động nhằm mục đích mang lại hiệu quả nhiều hơn, năng suất lao động cao hơn trong công việc đòi hỏi phải có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra, điều chỉnh, phải có ngời đứng đầu. Các Mác chỉ rõ: Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô t- ơng đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể 6 sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một nghệ sỹ vĩ cầm tự điều khiển mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trởng [1, tr 480]. Phát triển t tởng của Mác, Ănghen, VI. Lênin, các nhà khoa học quản lý và pháp lý xã hội chủ nghĩa đã xây dựng lên những luận cứ khoa học của quản lý, qua đó làm rõ bản chất, mục tiêu, các nguyên tắc, vai trò của nhà nớc và hệ thống chính trị, của quần chúng nhân dân trong quản lý dới chủ nghĩa xã hội. Phù hợp với những cơ sở đó, khoa học quản lý xã hội chủ nghĩa đã đi sâu nghiên cứu một loạt các vấn đề quan trọng về lý luận quản lý, đặc biệt là các vấn đề: - Chủ thể quản lý, là ngời chỉ đạo, quản lý điều khiển, chỉ huy quá trình, hoạt động quản lý . - Đối tợng quản lý là ngời (hoặc vật), tổ chức chịu sự quản lý của chủ thể quản lý. - Nội dung, hình thức quản lý. - Khách thể quản lý là mục tiêu, mục đích mà chủ thể quản lý hớng đến. - Công cụ quản lý là phơng tiện gắn với các biện pháp, cách thức mà chủ thể quản lý sử dụng để tác động lên đối tợng quản lý. - Môi trờng quản lý là các yếu tố tạo điều kiện thuận lợi để quá trình quản lý đạt đợc mục tiêu, mục đích có hiệu quả cao nhất. Trong chủ nghĩa xã hội, quản lý luôn là một quá trình mang bản chất xã hội, gắn với tổ chức xã hội, gắn với một lĩnh vực hoạt động cụ thể, cũng luôn gắn với đào tạo, giáo dục, huấn luyện con ngời, với quá trình lao động tạo ra của cải, vật chất, vì con ngời và lợi ích của con ngời. Thứ hai: Quản lý nhà nớc bằng pháp luật theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lênin và của Đảng Cộng sản Việt Nam. Quản lý nhà nớc bằng pháp luật là quản lý mà chủ thể là nhà nớc, cụ thể là các cơ quan quản lý từng lĩnh vực nhất định, trong đó pháp luật là cơ sở, công cụ quản lý, thể hiện các quyết định quản lý và bảo đảm thực hiện các quyết định đó. T tởng về nhà nớc quản lý bằng pháp luật của chủ nghĩa Mác - Lênin gắn liền với các quan điểm duy vật biện chứng về nhà nớc và pháp luật. Theo Các Mác và Ph. 7 Ănghen, nhà nớc là sản phẩm của của xã hội; Nhà nớc thiết lập một quyền lực công cộng , là một bộ máy cai trị, quản lý. Bộ máy này dờng nh tách ra ngoài xã hội, đứng trên xã hội, bao gồm một hệ thống các cơ quan quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội. Nhà nớc sử dụng quyền lực công cộng để ra các quyết định quản lý, thực hiện các chức năng đối nội, đối ngoại bằng cách ban hành pháp luật và bắt buộc mọi tổ chức, mọi thành viên trong xã hội phải thực hiện. Do bản chất kiểu mới của nhà nớc xã hội chủ nghĩa mà quản lý nhà nớc bằng pháp luật có bản chất hoàn toàn khác với nhà nớc bóc lột. Trong tác phẩm nổi tiếng Những nhiệm vụ trớc mắt của chính quyền Xô -Viết, VI. Lênin đã nhấn mạnh: Ngày nay, nhiệm vụ quản lý đã trở thành nhiệm vụ chủ yếu và trung tâm, Chúng ta giành đợc nớc Nga từ tay bọn nhà giàu để giao lại cho những ngời nghèo, từ tay bọn bóc lột để giao lại cho những ngời lao động. Bây giờ chúng ta phải quản lý nớc Nga, và chúng ta phải suy nghĩ kỹ rằng muốn quản lý đợc tốt, thì ngoài cái tài biết thuyết phục, biết chiến thắng trong cuộc nội chiến, còn cần phải biết tổ chức trong lĩnh vực thực tiễn [1, tr 209-210]. Ngời đặc biệt nhấn mạnh công việc kiểm kê, kiểm soát trong quản lý nhà nớc. Ngời cho rằng: Điều quyết định là: tổ chức cho toàn dân kiểm kê và kiểm soát một cách hết sức chặt chẽ sự sản xuất và phân phối sản phẩm , rằng: Nếu nhà nớc không tiến hành kiểm kê và kiểm soát toàn diện đối với việc sản xuất và phân phối các sản phẩm, thì chính quyền của những ngời lao động, nền tự do của họ sẽ không thể nào duy trì đợc và nhất định họ sẽ phải phải sống trở lại dới ách của chủ nghĩa t bản [2, tr 224]. Nhấn mạnh vai trò của nhân dân lao động trong quản lý nhà nớc VI. Lênin viết: Chủ nghĩa xã hội không thể do một số ít ngời tiến hành mà phải do hàng chục triệu ngời tham gia. Kế thừa những t tởng mác xít về quản lý nhà nớc trong nhà nớc xã hội chủ nghĩa, trong thời kỳ đổi mới Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định; Chúng ta đã xác định mối quan hệ Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nớc quản lý thành cơ chế chung trong quản lý toàn bộ xã hội [3, tr 109], trong đó, công tác quản lý không phải việc riêng của những ngời quản lý chuyên nghiệp, mà là sự nghiệp của nhân dân. Trong công tác quản lý của các cơ quan nhà nớc, dù quản lý hành chính hay quản lý 8 sản xuất, kinh doanh, quản lý trật tự, trị an, đều cần có sự tham gia của quần chúng, rằng phải đảm bảo phơng châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra là nền nếp hàng ngày của xã hội mới, thể hiện chế độ nhân dân lao động quản lý nhà nớc mình [1, tr112]. Mục đích, cũng là khách thể sâu xa nhất của quản lý nhà nớc là sự đổi mới sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống đất nớc; là tạo cho chủ nghĩa xã hội một hình thức tổ chức mới, hiện đại nhất; là sự phát huy cao nhất tính nhân đạo xã hội chủ nghĩa ở mọi lĩnh vực đời sống xã hội : chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội [2, tr 89]. Trong bối cảnh cả nớc đang bằng mọi nỗ lực để thực hiện Nghị quyết Đại hội IX, xây dựng nhà nớc pháp quyền, thực hiện quản lý nhà nớc bằng pháp luật đòi hỏi phải thay đổi về cơ bản mối quan hệ giữa nhà nớc và pháp luật. Quản lý nhà nớc bằng pháp luật trong nhà nớc pháp quyền của dân, do dân, vì dân đòi hỏi trớc hết Nhà nớc phải tôn trọng pháp luật, bị ràng buộc bởi pháp luật, mọi hoạt động quản lý của nhà n- ớc phải trong khuôn khổ pháp luật, chỉ đợc làm những gì mà pháp luật cho phép. Quá trình quản lý nhà nớc do vậy là quá trình tạo dựng cơ sở pháp luật, đa pháp luật vào cuộc sống bằng chính sự tuân thủ của Nhà nớc, bằng việc bảo đảm sự thi hành pháp luật nghiêm minh của mọi đối tợng quản lý. Thứ ba: Đặc trng cơ bản của nhà nớc bằng pháp luật. Từ những cơ sở lý luận trên cho phép rút ra một số đặc trng cơ bản sau của quản lý nhà nớc bằng pháp luật: - Quản lý nhà nớc đợc bắt đầu bằng việc định ra các thể chế pháp lý thể hiện ý chí chung của xã hội nhằm tạo cơ sở chuẩn mực cho các hoạt động quản lý nhà nớc cụ thể, để đánh giá chất lợng, hiệu quả quản lý, cho việc xử lý vi phạm trật tự quản lý. Đó cũng là sự tạo dựng ra công cụ, phơng tiện pháp luật trong quản lý, tạo ra yếu tố quyết định của cơ chế quản lý nhà nớc. - Yếu tố quan trọng của quản lý nhà nớc bằng pháp luật là quyền lực quản lý. Đó là quyền lực có giới hạn, trong khuôn khổ pháp luật. Trong nhà nớc xã hội chủ nghĩa, quyền lực nhà nớc đợc sử dụng để thực hiện các các quyết định quản lý, là quyền lực của nhân dân, do nhân dân uỷ nhiệm cho cơ quan nhà nớc theo thủ tục do pháp luật quy định. Việc thực hiện quyền lực đó phải bảo đảm tính thống nhất, trên cơ 9 sở có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nớc, không đối trọng, triệt tiêu hiệu quả quản lý của nhau. - Khách thể của quản lý nhà nớc là trật tự quản lý nhà nớc từng lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Đạt đợc các khách thể này cũng đồng nghĩa với đạt đợc mục tiêu của quản lý, thiết lập và duy trì đợc trật tự, ổn định xã hội, đa xã hội phát triển theo định hớng xã hội chủ nghĩa. - Quản lý nhà nớc bằng pháp luật là quản lý đợc thực hiện trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và t pháp. Mỗi lĩnh vực quản lý đó có tính độc lập nhng quan hệ chặt chẽ với nhau trong một chu trình quản lý thống nhất. Trong chu trình quản lý đó, quản lý hành chính bằng pháp luật thể hiện tập trung bản chất, đặc điểm của quản lý trong nhà nớc xã hội chủ nghĩa, quyết định việc thực hiện mục tiêu của quản lý. Quản lý đó có các đặc điểm sau: + Chủ thể quản lý là toàn bộ các cơ quan, tổ chức trong bộ máy hành chính nhà nớc. Đó là những cơ quan chấp hành của cơ quan dân cử, có chức năng thống nhất quản lý các nhiệm vụ kinh tế xã hội, hoạt động liên tục, mang tính pháp lý và nghiệp vụ hành chính cao. + Quyền lực hành chính trong quản lý bằng pháp luật là quyền lực đơn phơng, trực tiếp, trong nhiều trờng hợp buộc đối tợng quản lý chấp hành vô điều kiện. Vì lẽ đó, quản lý nhà nớc bằng pháp luật phải bị đặt trong khuôn khổ của pháp luật một cách chặt chẽ nhất, và phải thờng xuyên thanh tra, kiểm tra sự chấp hành của các cơ quan quản lý hành chính. + Quản lý hành chính phục vụ cho các chức năng của nền hành chính, tuân thủ các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của nền hành chính, bao gồm các nguyên tắc: Đảng lãnh đạo; nguyên tắc nhân dân lao động tham gia ngày càng đông đảo vào quản lý; nguyên tắc tập trung dân chủ; nguyên tắc bình đẳng giữa các dân tộc; nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa; nguyên tắc quản lý theo ngành kết hợp với quản lý theo địa phơng, vùng lãnh thổ; nguyên tắc quản lý theo ngành kết hợp với quản lý theo chức năng. 10 [...]... mối quan hệ rất phức tạp và còn nhiều lộn xộn 1.3 Cở sở pháp luật của quản lý nhà nớc đối với thị trờng và chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng Pháp luật về thị trờng và về quản lý nhà nớc đối với thị trờng là cơ sở của quản lý nhà nớc đối với thị trờng, thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng Với quan niệm nh vậy, pháp luật về thị trờng và quản lý nhà nớc đối với thị trờng đợc phân thành... 1.1.2 Quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng Quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng là quản lý của nhà nớc, với sự tham gia của cả ba hệ thống cơ quan lập pháp, hành chính, t pháp, bằng việc sử dụng công cụ pháp luật để thiết lập trật tự của thị trờng Từ quan niệm trên, quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng là quản lý nhà nớc đợc triển khai trên cả ba phơng diện lập pháp, ... lý dễ huy động lực lợng của nhân dân tham gia, đợc d luận xã hội đồng tình Đây là yếu tố động lực lớn góp phần tăng cờng hiệu lực, hiệu quả quản lý 1.2 Chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng trong quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng Kiểm tra, kiểm soát là một chức năng quan trọng của quản lý Nhà nớc về kinh tế và cũng là một chức năng quan trọng của quản lý nhà nớc đối với thị trờng Đối. .. quan quản lý nhà nớc về thị trờng ở Việt Nam hiện nay 2.1 Thực trạng thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng của cơ quan nhà nớc có chức năng quản lý thị trờng (1997-2002) 2.1.1 Diễn biến vi phạm pháp luật quản lý thị trờng 26 Trong những năm qua, thực hiện các quan điểm, mục tiêu và các chủ trơng, biện pháp lớn của Đảng và Nhà nớc (Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 03-01-1996 của Bộ Chính trị và. .. Ba: Quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng, với quan niệm thị trờng nh trên đợc giao cho nhiều cơ quan nhà nớc nớc khác nhau Có thể nói hiện giờ, chủ thể quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng hết sức phức tạp, không chỉ do Bộ Thơng mại và các cơ quan quản lý chuyên trách Trong điều kiện của bộ máy quản lý đang trong quá trình cải cách, đổi mới, điều chỉnh lại chức năng và cơ chế quản. .. công chức kiểm soát thị trờng; biên chế, kinh phí và chế độ trang bị của quản lý thị trờng, cấp hiệu, thẻ kiểm tra thị trờng, phù hiệu, biển hiệu của quản lý thị trờng Cụ thể hoá Nghị định 10/CP, Bộ trởng Bộ Thơng mại đã ra quyết định số 217/TM/TCCB ngày 22/3/1995 về tổ chức bộ máy của Cục quản lý thị trờng 25 Chơng 2: Thực trạng và giải pháp tăng cờng thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng... hành vi vi phạm pháp luật nào xâm phạm lợi ích kinh tế chung và lợi ích ngời tiêu dùng 1.2.2 Lực lợng kiểm tra, kiểm soát thị trờng Thực thi chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng là lực lợng kiểm tra kiểm soát chuyên nghiệp trong lĩnh vực thơng mại, dịch vụ, còn gọi là Quản lý thị trờng 19 Việc thành lập lực lợng kiểm tra, kiểm soát thị trờng chuyên nghiệp là hết sức cần thiết, bởi: 1, thị trờng là... kiện hiện nay vấn đề trên đòi hỏi cần xác định rõ cụ thể theo hớng kiểm tra, kiểm soát hoạt động lu thông hàng hoá nh hiện nay, hoặc mở rộng theo hớng bao quát các hành vi thơng mại Thực tiễn nớc ngoài cũng qui định chức năng, nhiệm vụ của tổ chức kiểm tra, kiểm soát thị trờng, thực hiện kiểm tra việc chấp hành pháp luật thơng mại, và nh thế rộng hơn so với chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Quản lý thị. .. kiểm tra, kiểm soát là thị trờng, mà là đối tợng phức tạp về nhiều mặt, trong đó tính chất, nội dung và quy mô hoạt động của thị trờng quyết định nội dung, nhiệm vụ, hình thức tổ chức, phơng pháp, các công cụ của công tác kiểm tra, kiểm soát thị trờng 1.2 1 Đối tợng, nội dung kiểm tra, kiểm soát thị trờng Các hoạt động trên thị trờng, gồm: hoạt động hợp pháp và hoạt động phi pháp, đều là đối tợng và. .. tác kiểm tra, kiểm soát nhằm thực thi một chức năng không thể thiếu của quản lý nhà nớc về kinh tế cũng nh quản lý thị trờng Vai trò kiểm tra, kiểm soát của nhà nớc đối với hoạt động thị trờng càng trở nên bức thiết, khi thị trờng còn trong giai đoạn sơ khai, ý thức tự giác chấp hành pháp luật của các chủ thể tham gia thị trờng còn thấp, hoạt động trên thị trờng ngày càng phát triển nhộn nhịp cùng với . lý luận về quản lý và quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng và thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng. 1.1 .Quản lý và quản lý nhà. quả quản lý. 1.2. Chức năng kiểm tra, kiểm soát thị trờng trong quản lý nhà nớc bằng pháp luật đối với thị trờng. Kiểm tra, kiểm soát là một chức năng