Hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng u đáp ứng yêu cầ đổi mới giáo dục đại học ở việt nam hiện nay

Mục đích và nhiệm vụ của Luận án - Về mục đích: Trên cơ sở phân tích nh ng v n đề vềữ ấ lý lu n và th c ậ ựtiễn để Luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về quả

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thi t c ế ủa việc nghiên cứu đề tài

Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà khẳng định: “N n s học cưỡng bách và không học ề ơphí Ở các trường sơ học địa phương, quốc dân thiểu số có quyền h c bằng ọtiếng của mình Học trò nghèo được Chính phủ trợ giúp Trường tư được mở

tự do và phải dạy theo chương trình Nhà nước” Bước vào thời k xây dỳ ựng Chủ nghĩa xã hội, đồng thời thực hiện thống nhất nước nhà, đặc biệt trong thời kỳ mới, giáo d c và đào t o nụ ạ ước ta ã phát triđ ển với những thành tựu to lớn, sự quan tâm của Đảng, của toàn xã hội đối với giáo dục và đào tạo ngày càng lớn

Cùng với sự phát triển của giáo dục nói chung, giáo dục đại học nói riêng, theo chủ trương của Đảng “quản lý đấ ước bằng pháp luật chứ không t nchỉ bằng đạo lý”, pháp lu t v giáo dục ã được xây d ng và ngày càng hoàn ậ ề đ ựthiện Luật Giáo dục năm 1998 đã khẳng định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quy định một hệ thống giáo dục quốc dân tương đối hoàn chỉnh, đa dạng về loại hình, với đầy đủ bậc học, cấp học và trình độ đào tạ ừ o tgiáo dục mầm non đến giáo dục đại h c; quy nh quọ đị ản lý nhà nước về giáo dục Qua 11 năm thực hiện Luật Giáo dục, ngành Giáo dục và đào tạo đã có bước phát triển đáng kể.Tuy nhiên, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục đại học còn nhiều bất cập, thi u vế ề số lượng, chất lượng, tính kh thi ảchưa cao, chưa thực sự tạo được hành lang pháp lý cho các trường đại học, cao đẳng thực hiện được các quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc triển khai các chức năng, nhiệm vụ của mình; chưa phát huy được t i a tiềm ố đnăng của đội ngũ trí thức của các trường đại học, cao đẳng trong sự nghiệp xây dựng đất nước

Việc hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng càng trở lên cấp bách, đòi h i phỏ ải có sự nghiên cứu toàn diện hơn, để góp

phần đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách giáo dục, thực hiệ đổi m i vn ớ ề

cơ bản giáo dục đại học và triển khai thực hiện Chiến lược xây dựng và hoàn thiện pháp luật Vi t Nam đến năm 2010, định hướng đến năệ m 2020 t i Nghị ạquyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương (Khoá IX), thực hi n Nghị quy t số 14/2005/NQ-CP ngày 2/11/2006 ệ ếcủa Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn di n đại học Việt Nam giai đoạn ệ2006-2020 Kinh tế thế giới đang chuyển dần sang kinh tế tri thức, trong đó vốn tri thức đang thay thế dần v n vố ật chất, vốn trí thức trở thành nguồn gốc của sự thịnh vượng, đóng vai trò vô cùng quan trọng Điều đó khiến cho giáo dục đại học đang trở thành một lĩnh vực thiết yếu hơn bao giờ hế Đt áp ng ứyêu cầu trên thì việc hoàn thiện pháp luậ ề quản lý các trường đại học, cao t v

đẳng ở Vi t Nam đóng vai trò quy t nh ệ ế đị

Vì vậy, nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài “ Hoàn thiện pháp luật về quản

lý các trường đại học, cao đẳng đáp ứng yêu cầ đổi mới giáo dục đại học ở u Việt Nam hi n nay” để th c hi n Lu n án Ti n sĩ Lu t học ệ ự ệ ậ ế ậ

2 Tình hình nghiên cứu

Giáo dục đại học và pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng

ở Vi t Nam hi n nay là một vấệ ệ n đề đang được nhi u nhà khoa học, nhà qu n ề ả

lý giáo dục quan tâm, nghiên cứu Đến nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu nhưng phần lớn đều tập trung vào nội dung chuyên môn giáo dục đại học, như quan điểm phát tri n giáo dục đại h c, chi n lược phát triển giáo dục đại ể ọ ếhọc, chất lượng giáo dục đại học; nội dung, chương trình, cơ chế quản lý, đội ngũ giảng viên, đào tạo học viên, sinh viên…

Các công trình nghiên cứu này chủ yếu t p trung vào các v n đề lý ậ ấluận và thực tiễn về chính sách hoàn thiện hệ thống giáo dục qu c dân, cố ải cách hệ thống thi cử, đào tạo, c p phát v n b ng c a giáo dục đại học, chính ấ ă ằ ủsách nhằm mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới phương pháp quản lý giáo dục đại học, chính sách đối với giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, hoặc cả pháp luật về giáo dục …chưa có công trình nghiên cứu nào

một cách toàn diện, có hệ thống về hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường

đại học, cao đẳng ở Vi t Nam hi n nay ệ ệ

Khi Việt nam đã gia nhập Tổ chức thương mại Thế giới (WTO) thì vấn đề mở của h i nhập, đưa hệ th ng giáo dục đại h c nước nhà cạnh tranh, ộ ố ọhội nhập với hệ thống các cơ sở giáo dục đại học khu vực và th gi i là tất ế ớyếu Do vậy, việc hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao

đẳng ở nước ta hi n nay là một v n ệ ấ đề bức thi t Lu n án là công trình nghiên ế ậcứu mới, góp phần tăng cường quản lý nhà nước về giáo dục đại học, hoàn thiện pháp luật tạo điều kiện cho các trường đạ ọc, cao đẳi h ng phát huy quyền

tự chủ và tự chịu trách nhiệm của mình; góp phần đưa giáo dục đại học sớm bắt nhập với nền giáo dục đại học khu vực và thế giới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của Luận án là pháp luật hiện hành về quản lý các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam Qua nghiên cứu cơ sở lý lu n và ậthực trạng pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng, Luận án đề xuất

hệ thống các giải pháp nh m hoàn thiằ ện pháp lu t v qu n lý các trường đại ậ ề ảhọc, cao đẳng

- Phạm vi nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật trong Luật Giáo dục và các văn bản quy phạm pháp luật khác trực tiếp điều chỉnh các trường đại học, cao đẳng Luận án phân tích và khái quát hoá các yêu cầu thực tế của các lĩnh vực cụ th liên quan ể đến giáo dục đại học

để làm nổi bậ ất v n đề quan tâm chủ yếu: hoàn thi n pháp lu t v qu n lý các ệ ậ ề ảtrường đại học, cao đẳng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi m i cớ ơ bản và toàn di n ệgiáo dục đại họ ở Việt Nam hiện nay c

4 Mục đích và nhiệm vụ của Luận án

- Về mục đích: Trên cơ sở phân tích nh ng v n đề vềữ ấ lý lu n và th c ậ ựtiễn để Luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam hiện nay

- Về nhiệm vụ: Phù hợp với mục đích trên, Luận án giải quyết các nhiệm vụ sau:

Một: Phân tích cơ sở lý luận của vi c hoàn thi n pháp lu t v qu n lý ệ ệ ậ ề ảcác trường đại học, cao đẳng; đề xuất các tiêu chí hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng trên cơ sở đó lu n ch ng các gi i pháp ậ ứ ảhoàn thiện pháp luật này ở Việt Nam;

Hai: Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về quản lý các trường

đại học, cao đẳng và thực ti n th c hi n pháp lu t đó trong thời gian qua; ễ ự ệ ậ

Ba: Trên cơ sở nh ng v n đề lý lu n, th c tr ng pháp lu t v qu n lý ữ ấ ậ ự ạ ậ ề ảcác trường đại học, cao đẳng; thực tiễn thi hành pháp luật thời gian qua và tham khảo có chọ ọc pháp luật vn l ề quản lý các trường đạ ọc, cao đẳng của i h

một s quốố c gia trên thế gi i; đề xu t các quan iểm, giảớ ấ đ i pháp hoàn thi n n i ệ ộdung, hình thức pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam hiện nay, trong đó tập trung vào việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng nhằm bả đảm quyền tự cho ủ và tự chịu trách nhiệm của các trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi m i cớ ơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam và hội nhập quốc tế

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như: phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phương pháp xã hội học để làm rõ sự vận động, phát triển của pháp luật về giáo dục đại học nước ta trong đó tập trung vào pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng; phân tích, tổng hợp, đối chiếu so sánh, kết hợp giữa phương pháp thống kê, phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích mô tả để nêu lên thực trạng pháp luậ ề quản lý các trường đạ ọc, t v i hcao đẳng hiện nay, từ đó có thể đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật đó; đặc biệt là so sánh lu t học để phân tích bức tranh pháp luật qua ậcác giai đoạn cũng như kinh nghiệm của luật pháp quốc tế, từ đó giải quyết các vấn đề về lý luận và thực tiễn mà đề tài đặt ra

6 Những điểm mới và đóng góp của Luận án

- Khái quát, hệ thống hóa thực trạng pháp luật về quản lý các trường

đại học, cao đẳng ở Vi t Nam trong các giai đo n (khái quát giai đo n trước ệ ạ ạ1998) và tập trung vào giai đoạn từ 1998 đến nay, từ đó đánh giá những b t ấcập, tồn tại cũng như những mặt được trong hệ thống văn bản hiện hành về quản lý các trường đại học, cao đẳng; đề xuất các quy định cần chỉnh sửa, bổ sung, ban hành mới phù hợp với tình hình phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam, yêu cầu đổi mới giáo d c đại học Vi t Nam và đáp ng yêu cầu hội ụ ệ ứnhập quốc tế trong giai đoạn hiện nay

- Trên cơ sở lý lu n và th c ti n áp dụng pháp lu t v quản lý các ậ ự ễ ậ ềtrường đại học, cao đẳng ở Việt Nam thời gian qua và kinh nghiệm quốc tế

về quản lý các trường đại học, cao đẳng của một số quốc gia đại diện cho các khu vực và gần với điều kiện của Việt Nam để vận dụng có chọn lọc kinh nghiệm đó vào thực tiễn của nước nhà, Luận án đã đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về quản lý đối với các trường đại học, cao đẳng; trong đó xác định và đề xuất từng nội dung cụ thể trong qu n lý ảgiáo dục đại học; nêu và phân tích cụ thể về hình th c và nội dung của t ng ứ ừmặt đó trong các lĩnh vực: quản lý quá trình đào tạo, nghiên cứu khoa học, tổ chức nhân sự, tài chính, hợp tác quốc tế đáp ứng yêu cầu đổi m i cớ ơ bản và toàn di n giáo dệ ục đại học Việt Nam, đặc biệt là tập trung vào việc hoàn thiện các quy định của pháp lu t vậ ề quản lý các trường đạ ọc, cao đẳng nhằm bảo i h

đảm quyền tự chủ và t chịu trách nhi m của các trường ự ệ đại họ đc áp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận án

- Thông qua việc làm rõ các vấn đề lý luận về pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng, Luận án góp phần làm sáng tỏ những vấn đề về pháp luật quản lý các trường đại học, cao đẳng hiện hành Ph n lý lu n này là ầ ậtiền đề quan trọng cho việc thực hiện hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng mộ ộ phận pháp luật trong pháp luậ ủa Việt Nam t b t chiện nay

- Luận án góp phần hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng nhằm phát huy vai trò, vị trí của các trường đại học, cao đẳng, đồng thời giúp cho vi c hoàn thi n pháp luậệ ệ t ngày càng toàn di n, t o hành ệ ạlang pháp lý cho các trường hoạt động một cách hiệu quả góp phần thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2001-2010, thực hiện Đề

án Đổi m i cớ ơ bản và toàn di n Giáo d c Đại học Vi t Nam giai đo n 2006-ệ ụ ệ ạ

2020, chuẩn bị cho hệ ống giáo dục đạ ọc nước ta hoà nhập vớ ệ thống th i h i hgiáo dục đại học khu vực và th gi i ế ớ

- Luận án là nguồn tài liệu tham khảo cần thiết cho các cơ quan ban hành chính sách, pháp luật; tổ chức thực hiện pháp luật; các cơ quan quản lý nhà nước; các trường đại h c, cao ọ đẳng nghiên cứu áp dụng, để nghiên cứu, giảng dạy về pháp luật giáo dục đại học nói riêng và pháp luật giáo dục nói chung ở Việt Nam hiện nay theo hướng ngày càng chuẩn hoá, xây dựng và hoàn thiện pháp luật Vi t Nam theo Nghị quyết số 48-NQ/TW của Bộ Chính ệtrị Ban chấp hành Trung ương Đảng vừa qua

8 Bố cục của Luận án:

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của Luận án được kết cấu làm 3 chương, 9 mục:

NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬN ÁN:

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN PHÁP LU T Ậ

VỀ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG

1.1 Quản lý nhà nước đối với các trường đại học, cao đẳng và vai trò của pháp luật

1.1.1 Giáo dục đại học Việt nam trong tiến trình đổi mới

Để làm cơ sở thực ti n cho các nội dung ph n sau, Lu n án đã phác ễ ở ầ ậhọc bức tranh về giáo dục đại học Việt Nam trong tiến trình đổi mới, với số trường đại học, cao đẳng trong toàn quốc là 369 trường; quy mô đào tạo đại học, cao đẳng là 1.603.484; số giảng viên đại học là 56.120 người

1.1.2 Quản lý nhà n ước đối với các trường đại họ c, cao đẳng

Quản lý nhà nước đối với các trường đại học, cao đẳng được hiểu là

sự tác động của Nhà nước với tư cách là chủ thể quản lý đến các khách thể quản lý trong các hoạt động giáo dục đại học Nói một cách đầy đủ hơn, quản

lý nhà nước đố ới các trường đạ ọc, cao đẳng là hệ ống những tác động i v i h th

có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống các cơ sở giáo dục đại h c nh m thực hi n ọ ằ ệmục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân l c, bồi dưỡng nhân tài Qu n lý nhà ự ảnước đối với giáo dục đại học là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng

xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội

1.1.3 Vai trò của pháp lu t trong quậ ản lý các trường đại học, cao đẳng

Hoàn thiện pháp luật trong qu n lý các trả ường đại học, cao đẳng là một trong những cơ sở để góp ph n xây d ng và hoàn thi n bộ máy nhà nước ầ ự ệViệt Nam Thực tiễn Vi t Nam thệ ời gian qua chứng tỏ chúng ta chưa có một

hệ thống các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình vận hành các trường đại học, cao đẳng một cách đầ đủ, đồng y

bộ, phù hợp, điều này đã làm cho bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục đào

tạo kém hiệu quả, các cơ sở có ch c năng trùng l p, chồng chéo, th c hi n ứ ặ ự ệkhông đúng chức năng, thẩm quyền, bộ máy cồng kềnh và kém hiệu quả

Pháp luật trong quản lý các trường đại học, cao đẳng bả đảm cho o việc thực hiện có hiệu quả ch c nứ ăng tổ chức và quản lý kinh tế, xây dựng cơ

sở vật chất h thống các trường đạệ i học, cao đẳng Pháp luật tạo hành lang pháp lý để các cơ quan có thẩm quyền hoạch định chính sách, xác định các tiêu chí, quy trình nhằm tạo ra một có chế đồng bộ, thúc đầy quá trình phát triển đúng hướng của nền kinh tế và mang lại hiệu quả thiết thực

1.2 Pháp lu ật về quả n lý các tr ường đại học, cao đẳ ng

1.2.1.Khái niệm pháp luật v ề quản lý các trường đạ ọc, cao đẳng i h

Pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng nếu được xem xét dưới các chuyên ngành khác nhau thì có phạm vi, đối tượng và đặc điểm khác nhau Dưới góc độ Lý luận nhà nước và pháp luật thì đó là một mảng pháp luật trong hệ thống pháp luật nói chung; dưới góc dộ Luật Hành chính thì đó

là một chế định pháp luật về quản lý hành chính đối với các trường đại học, cao đẳng Trong phạm vi của Luận án này, xét dưới góc độ của chuyên ngành luật Hi n pháp có thể nêu ra một quan niệm chung về pháp luật qu n lý các ế ảtrường đại học, cao đẳng như sau :

Pháp luật v ề quản lý các trường đạ ọc cao đẳng là hệ thống các quy i h phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình tổ chức, điều hành các cơ sở giáo dục đại họ c, bao g m các đại h c, học viện, trường đại học, ồ ọ

trường cao đẳng và các cơ sở giáo dục khác có tổ chức ào t o để cấp văn đ ạ

bằng, chứng chỉ trong hệ thống giáo dục quốc dân

Luận án đã làm rõ các nội dung về đối tượng điều chỉnh; nội dung

điều chỉnh c a pháp luật về quản lý các trường đại h c, cao đẳng bao g m: tổ ủ ọ ồchức, nhân sự; quản lý tài chính; đào tạo và nghiên cứu khoa học; hợp tác quốc tế; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật

1.2.2 Đặc điểm của pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng

Pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng với vị trí là một mảng pháp luật quy định về các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể gia ho t ạ

động giáo dục đại học, cao đẳng và quản lý ho t ạ động đó có nh ng ữ đặc điểm đặc thù so với pháp luật khác, đó là: s hình thành các quy định của pháp luật ự

về quản lý các trường đại học, cao đẳng gắn liền với quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý nhà nước về giáo dục; thể hiện chính sách của Nhà nước được Hiến pháp ghi nhận: giáo dục là quốc sách hàng đầu; thể quyền tự chủ cao đồng thời tính ch u trách nhi m xã hội l n của các cơ sở giáo dục đại học: tạo ị ệ ớhành lang pháp lý để thực hiện chủ ường đổi mới giáo dục đại học tr

1.2.3 Nội dung của pháp luật về quản lý các trường đại học, cao

đẳng

a Các quy định của pháp luật trong đào tạo và nghiên cứu khoa học

Các quy định của pháp luật phải đặt ra các chuẩn mực về tiêu chuẩn,

điều kiện, trình tự và th tục tuyểủ n sinh; quy định chu n ki n th c, kỹ năng, ẩ ế ứphạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục đại học, phương pháp và hình thức đào tạo, cách thức đánh giá kết quả đào tạo đối với mỗi môn học, ngành học, trình

độ đào tạo c a giáo d c ủ ụ đại học; quy n và nghĩa v th c hi n quá trình đào ề ụ ự ệtạo, nghiên cứu khoa học của các trường

b Các quy định của pháp luậ t trong qu ản lý tài chính

Quy định về việc tạo nguồn thu, quản, lý s dụng các tài chính nhằm ử

mở rộng và nâng cao chất lượng ho t động sựạ nghi p, khuyếệ n khích và t o ạđiều kiện cho các đơn vị sự nghi p t ng thu, ti t kiệm chi phí, nâng cao thu ệ ă ếnhập g n vắ ới hiệu quả cộng tác c a đội ng cán b , viên chứủ ũ ộ c, phù h p v i ợ ớkhả năng chi phí trong đào tạo

c Các quy định của pháp luật trong tổ chức và nhân sự

Quy định về quyền quyết định cơ cấu tổ chức bên trong của nhà trường c ng nhũ ư có thẩm quy n b nhiề ổ ệm, miễn nhiệm các chức vụ lãnh đạo

của nhà trường; về tuyển dụng giảng viên và trả lương từ nguồn kinh phí t ựcó; thuyên chuyển, tuy n dể ụng, sử dụng đội ng cán bộ quản lý, các nhà giáo ũtheo quy định về tiêu chuẩn, chức trách từng loại hình nhà trường mà nhà

nước đã quy định

d Các quy định của pháp luật trong hợp tác quốc tế

Trong xu thế hội nhập quốc t nói chung và h i nhập, a dạng hoá, đa ế ộ đphương hoá giáo dục đại học nói riêng, pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng quy định để các trường được chủ động trong việc thiết lập, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế với các tổ chức, cá nhân, các cơ ở s giáo dục, các doanh nghiệp, các viện nghiên cứu…của khu vực và trên thế gi i trong khuôn ớkhổ của pháp luật Vi t Nam và các iều ước mà Việt Nam ký kết hoặc tham ệ đgia

đ Các quy định về thanh tra, kiểm tra và xử lý vi ph m ạ

Các quy định của pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng chỉ thực sự phát huy hiệu quả và có tính thực tiễn khi các bảo đảm đ đượ ổ ó c tchức thực hiện một cách có hiệu quả và được các cơ quan có thẩm quyền tiến hành thanh tra, kiểm tra, giám sát một cách chặt chẽ Thông qua quá trình tổ chức kiểm tra, giám sát này có thể phát hiện các vi phạm các bảo đảm pháp luật về quy n tự chề ủ, tự chịu trách nhiệm để có biện pháp xử lý nghiêm minh kịp thời

1.3 Tiêu chí hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng ở Vi t Nam hi n nay ệ ệ

1.3.1 Tiêu chí hoàn thiện về hình thức các vă n b n của pháp luật về ả

quản lý trường đại học, cao đẳ ng

Pháp luật quản lý các trường đại học, cao đẳng phải được thể hiện dưới các hình thức văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước, tức là các quy định pháp luật về giáo dục Pháp luật về giáo dục là mộ ộ phận cấu thành hữu cơ t bcủa hệ thống pháp luật c a Nhà nủ ước Do đó, khi ban hành đòi hỏi phải bảo đảm tính hợp hiến, h p pháp và tính thống nhất, đồng bộ của văợ n b n trong ả

pháp luật Yêu cầu này buộc nhà làm luật xác định rõ thẩm quyền hình thức, thẩm quy n nề ội dung của văn bản, phân định rõ ranh giớ ũng như mối quan i c

hệ hữu cơ các quy định của v n b n được so n th o v i các quy định hi n ă ả ạ ả ớ ệhành của pháp luật Trong quá trình hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam cần tham khảo kinh nghiệm xây dựng pháp luật của các nước trong khu vực và thế giới

1.3.Tiêu chí hoàn thiện về nội dung của pháp luậ t về qu n lý các ả

trường đại học, cao đẳng

Trong quá trình hoàn thiện pháp luật về các trường đạ ọc, cao đẳng i hViệt Nam cần phải tuân theo các yêu cầu có tính nguyên tắc chung sau: có tính hệ thống và phải thống nhất, đồng b với nhau; phù hợp với pháp luật về ộcác trường đại học, cao đẳng của các nước trên thế giới; phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh kinh tế xã hộ ủa Việt Nam; có tính khả thi trong thực tiễn; i cbảo đảm sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan qu n lý nhà nước và đối v i ả ớhoạt động của các trường đại học, cao đẳng nhưng vẫn tạ được sự tự chủ và o

tự chịu trách nhiệm của các trường đại học; đạt tới các mục tiêu, góp phần đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt nam; được t chứổ c th c hi n ự ệmột cách nghiêm chỉnh; phải thường xuyên được kiểm tra, thanh tra và xử lý kịp thời;hoàn thiện pháp luật quản lý các trường đại học, cao đẳng gắn liền với việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền; với mục tiêu chương trình cải cách hành chính ở Việt nam đồng th i ph i b o đảm thực hi n vi c ờ ả ả ệ ệtách quản lý nhà nước với các dịch vụ công, gắn với xã hội hóa cung ứng các dịch vụ công

trường đại học, trường cao đẳng và cỏc cơ sở giỏo dục khỏc cú t ch c đào ổ ứ

tạo để cấp v n b ng, ch ng chỉ trong h thốă ằ ứ ệ ng giỏo d c qu c dõn Làm rừ cỏc ụ ố

v nấ đề lý luận là nhiệm vụ của Chương 1, đõy chớnh là cơ sở để hoàn thiện

pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng

Cũng như cỏc lĩnh vực khỏc, vấn đề lý luận về phỏp luật quản lý cỏc

trường đại học g m: khỏi niệm, nội dung, đặc điểm của phỏp luật về quản lý ồ

cỏc trường đại học, cao đẳng; khỏi niệm và mộ ố vấn đề vềt s quy n t chủ và ề ự

tự chịu trỏch nhiệm của cỏc trường đại học, cao đẳng để tham khảo khi xõy

dựng cỏc quy định phỏp luật về quản lý cỏc trường đại học, cao đẳng;

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN Lí CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG Ở VIỆT NAM

2.1 Khỏi quỏt quỏ trỡnh hỡnh thành và phỏt triển phỏp luật v quề ản lý

cỏc tr ường đại họ c, cao đẳng ở Việt Nam

2.1.1 Phỏp luật v ề quản lý cỏc trường đạ ọc, cao đẳng ở Việ i h t Nam

từ năm 1945 đến năm 1975

Tỏc giả đó khỏi quỏt sơ lược phỏp luật về qu n lý cỏc trả ường đại học,

cao đẳng từ năm 1945 khi cỏch mạng thỏng Tỏm thành cụng đến năm 1975

khi gi i phũng miả ền Nam thống nhất đất nước; trong đú đó nờu những mốc

quan trọng đỏnh dẫu cỏc bước phỏt triển của phỏp luật về quản lý giỏo dục đại

học nước nhà, qua cỏc bước phỏt triển theo cỏc mụ hỡnh khỏc nhau

2.1.2 Phỏp luật v ề quản lý cỏc trường đạ i h ọc, cao đẳng từ năm

1975 đến năm 1998 (khi Luật Giỏo dục năm 1998 được ban hành)

Ngay sau khi giải phúng hoàn toàn miền Nam, Nhà nước đó tiến hành

sắp xếp và tổ chức lại mạng lưới cỏc trường đại học miền Nam, c bản theo ơ

mụ hỡnh cỏc trường đại học miền Bắc, nhằm xõy dựng nhà trường đại học xó

hội chủ ngh a thĩ ống nhất trong cả nước