Hội nhập kinh tế quốc tế Hàn Quốc GVHD Đỗ Thị Hạnh BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT HƯNG YÊN TIỂU LUẬN TOÀN CẦU HÓA ĐỀ TÀI QÚA TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA HÀN QUỐC Hưng Yê[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT HƯNG YÊN
TIỂU LUẬN TOÀN CẦU HÓA
ĐỀ TÀI: QÚA TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA HÀN
QUỐC
Hưng Yên, 1/2022
Sinh viên thực hiện : Chu Thị Nhinh
Mã sinh viên : 12421024 Nhóm thực hiện : Nhóm 5
Chuyên ngành : Kinh tế đầu tư Giảng viên hướng dẫn : Đỗ Thị Hạnh
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu “ Hội nhập kinh tế quốc tế của Hàn Quốc” là công trình nghiên cứu khoa học của nhóm Các số liệu thống kê và kết luận nghiên cứu được trình bày trong tiểu luận là trung thực có nguồn gốc cụ thể, rõ ràng và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác Tôi xin chịu trách nhiệm về lời viết cam đoan của mình
Sinh viên thực hiện
Chu Thị Nhinh Chu Thị Huyền Trương Thị Thúy
LỜI CẢM ƠN
Trang 3“Lời đầu tiên chúng em xin cảm ơn chân thành đến Trường Đại học Sư Phạm
Kỹ Thuật Hưng Yên đã đưa bộ môn này vào giảng dậy Đặc biệt, chúng em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn- cô Đỗ Thị Hạnh đã dậy dỗ và truyền đạt những kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt thời gian tham gia lớp học tập vừa qua Đó là những đóng hết sức quý báu cho hành trang tiếp bước của chúng em sau này
Do chưa có nhiều kinh nghiệm làm đề tài cũng như những hạn chế về kiến thức, trong bài tiểu luận chắc chắn không tránh khởi những thiếu sót Rất mong được sự nhận xét, ý kiến đóng góp phê bình từ phía cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn Lời cuối cùng em xin kính chúc Cô nhiều mạnh khỏe, thành công và hạnh phúc!”
MỤC LỤC
Trang 4PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU 5
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
5 1.2 Đặt vấn đề
5 1.3 Mục tiêu nghiên cứu
6 1.4 Phương pháp nghiên cứu
6 1.5 Đối tượng nghiên cứu
6 1.6 Kết cấu của chuyên đề
6 PHẦN II: NỘI DUNG
8 Chương I Nhận thức chung về toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế 8
1.1 Toàn cầu hóa 8
1.2 Hội nhập quốc tế 8
Chương II Đất nước Hàn Quốc 9
2.1 Vị trí địa lý 9
2.2 Khí hậu 10
2.3 Ngôn ngữ 10
2.4 Văn hóa nghệ thuật 10
Chương III Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Hàn Quốc 10
3.1 Khái quát chung về kinh tế Hàn Quốc 10
3.2 Hàn Quốc với Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO) 11
3.3 Hàn Quốc với Tổ chức Hợp pháp và Phát triển Kinh tế(OECD) 12
3.4 Hàn Quốc với G20 13
3.6 Kinh tế Hàn Quốc năm 2020 13
Chương IV Những bài học kinh nghiệm từ sự hội nhập kinh tế quốc tế của Hàn Quốc đối với Việt Nam 15
PHẦN III: KẾT LUẬN 17
Trang 5PHẦN I: MỞ ĐẦU.
1.1.Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay toàn cầu hóa kinh tế là xu hướng nổi trội và do đó đã là trở thành môi trường của các cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các nước trên phậm vi toàn thế giới Tuy nhiên, giữa các nước vẫn tồn tại sự khác biệt về nhận thức cũng như trong hành động tước toàn cầu hóa Những nước và các nước yếu thế thường bị thua thiệt
do tác động từ những mặt trái của toàn cầu hóa và luôn phản đối nó hoặc trong tâm thế thích ứng bị động Trong khi đó những nước có sức cạnh tranh chi phối toàn cầu hóa lại coi đó là cơ hội mạng lại sự tiến bộ cho mình và ra sức tận dụng những mặt tích cực của nó Cho dù thế toàn cầu hóa vẫn đã và sẽ diễn ra, chi phối dưới hình này hay khác, với các mức độ khác nhau đối với tất cả các lĩnh vực kinh tế , xã hội của hầu hết các nước
Theo xu thế chung của thế giới, Hàn Quốc đã và đang từng bước cố gắng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đây là nhiệm vụ cấp thiết của nền kinh tế Hàn Quốc hiện nay cũng như sau này Sau khi cuộc chiến tranh Triều Tiên kết thúc, Hàn Quốc vẫn một một quốc gia nghèo nhất thế giới trong hơn một thập kỷ Nhờ chính sách của chính phủ và viện trợ nước ngoài, người dân đã không ngừng nâng cao kỹ thuật, nền kinh tế của Hàn Quốc không ngừng phát triển Sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp Hàn Quốc đã mở rộng thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được vốn đầu tư nước ngoài, tiếp thu được khoa học công nghệ tiên tiến, những kinh nghiệp quý báu của các nước phát triển và tạo được môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế Quá trình hội nhập kinh tế, với nội lực dồi dào sẵn có cùng với ngoại lực đã tạo ra thời cơ phát triển kinh tế Vì vậy, vấn đề nâng cao khả năng hội nhập của nền kinh tế Hàn Quốc hiện nay đang là vấn đề lý luận và đưa vào thực tiến
Vì vậy mà nhóm em đã quyết định chọn đề tài “ Hội nhập kinh tế Hàn quốc” làm chủ đề nghiên cứu
1.2 Đặt vấn đề.
Hàn Quốc là một nước tư bản chủ nghĩa trong bối cảnh kinh tế nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ là phổ biến năng suất lao động chưa cao, hiệu quả kinh tế thấp Bên cạnh đó còn chịu ảnh hưởng nặng nề của các cuộc chiến tranh Và sau cuộc chiến tranh Triều Tiên, Hàn Quốc là nước nghèo nhất thế giới, đó là nguyên nhân khiến nền kinh tế Hàn Quốc lâm vào trạng thái đình trệ trong một khoảng thời gian dài Đứng trước tình hình đó Chính phủ Hàn Quốc đã ban hành chính sách tập trung phát triển nông thôn, xây dựng phong trào Saemaeul ( phong trào cộng đồng dân cư mới ra đời) Điều đó làm nền kinh tế cải thiện rõ rệt và ngành công nghiệp chính là động lực thúc đầy nền kinh tế nhà nước Để thúc đẩy sự phát triển, chính sách công nghiệp hóa theo hướng xuất khẩu đã được áp dụng, chính sách chú trọng
Trang 6việc ngừng nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài trừ nguyên liệu thô
Yếu tố quan trọng nhất trong quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng là việc
áp dụng chiến lược hướng ngoại vào đầu những năm 1960 Chiến lược này đặc biệt phù hợp vào thời điểm đó vì Hàn Quốc là nước nghèo tài nguyên thiên nhiên, có tỷ
lệ tiết kiệm thấp và thị trường nội địa nhỏ Chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua xuất khẩu sản xuất sử dụng nhiều lao động, lĩnh vực mà Hàn Quốc có thể phát triển lợi thế cạnh tranh Các sáng kiến của chính phủ đóng một vai trò quan trọng trong quá trình này Thông qua mô hình công nghiệp hóa hướng đến xuất khẩu, chính phủ Hàn Quốc khuyến khích các tập đoàn phát triển công nghệ mới và nâng cao hiệu quả sản xuất nhằm cạnh tranh trên thị trường toàn cầu vốn có tính cạnh tranh cao Bằng cách tuân thủ các quy định và yêu cầu của nhà nước, các công
ty đã được trợ cấp và hỗ trợ đầu tư để nhanh chóng phát triển thị trường xuất khẩu của họ trên trường quốc tế vốn đang phát triển nhanh chóng Ngoài ra, dòng vốn nước ngoài được khuyến khích rất nhiều để bổ sung cho sự thiếu hụt tiết kiệm trong nước
Những nỗ lực này đã giúp Hàn Quốc đạt được tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhanh chóng và thu nhập tăng sau đó Bằng cách chú trọng công nghiệp, chiến lược phát triển theo hướng xuất khẩu nền kinh tế Hàn Quốc đã tăng trưởng nhanh chóng
1.3 Mục tiêu nghiên cứu
Để đi sau vào nghiên cứu quá trình hội nhập kinh tế Hàn Quốc, Hàn Quốc cần thực hiện cải cách mở cửa kinh tế, tham gia nhiều các hoạt động kinh tế quốc
tế, hệ thống thương mai jdad phương Từ đó làm rõ những khó khăn còn tồn tại, triển vọng phát triển hội nhập quốc tế Hàn Quốc và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao
vị thế đất nước
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Sử dụng các kiến thức đã học trong “toàn cầu hóa”
- Phương pháp phân tích kết hợp trừu tượng hóa và cụ thể hóa, liên liết cơ sở lí thuyết và vận dụng vào thực tiễn với nhau từ đó đề xuất một số giải pháp mang tính hiệu quả có thể áp dụng
- Trao đổi tìm kiếm thông tin qua sách vở, báo đài các phương tiện truyền thông khác,
1.5 Đối tượng nghiên cứu.
Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Hàn Quốc
1.6 Kết cấu của chuyên đề
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, phần nội dung báo cáo được chia ra làm 4 chương như sau:
Chương I Nhận thức chung về toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế
Trang 7 Chương II Đất nước Hàn Quốc.
Chương III Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Hàn Quốc
Chương IV Những bài học kinh nghiệm từ sự hội nhập kinh tế quốc tế của Hàn Quốc đối với Việt Nam
PHẦN II: NỘI DUNG
Trang 8Chương I Nhận thức chung về toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế.
1.1 Toàn cầu hóa.
Ngày nay toàn cầu hoá mà trước hết và về thực chất là toàn cầu hoá kinh tế đang trở thành một xu thế chủ yếu của quan hệ kinh tế hiện đại Hiện nay tuy có rất nhiều những quan niệm không giống nhau về toàn cầu hoá kinh tế nhưng có thể thấy nét chung nhất là thừa nhận mối quan hệ qua lại của các hoạt động inh tế hiện nay đã bao trùm gần như tất cả các nước, mang tính toàn cầu Có thể hiểu toàn cầu hoá kinh tế là quá trình phát triển kinh tế của các nước trên thế giới vượt qua khỏi biên giới quốc gia, hướng tới phạm vi toàn cầu trên cơ sở lực lượng sản xuất cũng như trình độ khoa học kỹ thuật mạnh mẽ và sự phân công hợptác quốc tế ngày càng sâu rộng, tính chất xã hội hoá của sản xuất ngày càng và tang
1.2 Hội nhập kinh tế.
Hội nhập là một quá trình tất yếu, một xu thế bao trùm mà trọng tâm là mở cửa kinh tế, tạo điều kiện kết hợp tốt nhất nguồn lực trong nước và quốc tế, mở rộng không gian để phát triển và chiếm lĩnhì trí phù hợp nhất có thể trong quan
hệ kinh tế quốc tế Hội nhập vừa là đòi hỏi khách quan vừa là nhu cầu nội tại của sự phát triển kinh tế mỗi nước Hai
Các nước đều không thể né tránh việc hội nhập mà vấn đề then chốt là phải để
ra được những chính sách, biện pháp đung để hạn chế trà giá ở mức thấp nhất
và tranh thu cao nhất những cơ hội phát triển
Hội nhập thực chất là tham gia cạnh tranh trên quốc tế và ngay trong thị trường nội địa Để hội nhập có hiệu quả phải ra sức tăng cường nội lực, cải cách và điều chỉnh cơ chế, chính sách, luật lệ, tập quán kinh doanh, cơ cấu kinh tế trong nước để phù hợp với luật chơi chung của quốc tế
Chính sách hội nhập phải dựa và gắn chặt với chiến lược phát triển của nước, đồng thời cải cách kinh tế, hành chính phải gắn chặt với yêu cầu của quá trình hội nhập Cải cách bên trong quy định tốc độ và hiệu quả hội nhập, đồng thời hội nhập sẽ hỗ trợ, thúc đẩy tiến trình cải cách, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế
Hội nhập không phải để được hưởng ưu đãi, nhân nhượng đặc biệt mà nhằm
mở rộng các cơ hội kinh doanh, thâm nhập thị trường, có môi trường pháp lý và kinh doanh ổn định dựa trên quy chế, luật lệ của các thể chế hội nhập, không bị phân biệt đối xử không bị các động cơ chính trị hay những ý do khác cản trở việc giao lưu hàng hoá, dịch vụ và đầu tư Các nước có thể sử dụng những luật
lệ, quy định cơ chế giải quyết tranh chấp của các thể chế hội nhập để bảo vệ lợi ích chính đáng của mình
Tăng cường thông tin, tuyên truyền, giải thích để giới kinh doanh nhân thức sâu
Trang 9sắc và ủng hộ hội nhập, chuẩn bị tốt mọi mặt để chủ động hội nhập từng bước, tận dụng những lợi thế so sánh của mỗi nước để cạnh tranh chiêm lĩnh thị trường- Nhận thức đúng về hội nhập và toàn cầu hoá kinh tế đối với các nước
có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách
và giải pháp để chủ động hội nhập và tham gia giải quyết các vấn đề mang tính toàn cầu nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội
Chương II Đất nước Hàn Quốc.
Hàn Quốc hiện nay vẫn là nước tư bản chủ nghĩa Với 51,315.882triệu dân, nhưng nền kinh tế của Hàn Quốc vẫn phát triển mạnh mẽ những năm gần đây Có thể nói nhờ mở rộng hợp tác quốc tế và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế lên nền Kính tế Hàn quốc hiện nay là một tròn những quốc gia phát triển trên thế giới
2.1 Vị trí địa lý
Hàn Quốc nằm ở Đông Á, ở nửa phía nam của Bán đảo Triều Tiên nằm ở phía đông của vùng đất châu Á Quốc gia duy nhất có biên giới đất liền với Hàn Quốc là Bắc Triều Tiên, nằm ở phía bắc với 238km biên giới chạy dọc Khu phi quân sự Triều Tiên Hàn Quốc chủ yếu được biển bao quanh và có 2,413km đường
bờ biển dọc theo ba biển; phía tây là biển Hoàng Hải (biển Tây), phía nam là biển Hoa Đông và phía đông là biển Nhật Bản (được gọi là “biển Đông” ở Hàn Quốc)
Về mặt địa lý, vùng đất của Hàn Quốc rộng khoảng 100,032km² 290km² của Hàn Quốc bị nước biển xâm lấn Các tọa độ gần đúng là 37°B, 128°Đ
2.2 Khí hậu.
Hàn Quốc có 4 mùa rõ rệt Mùa hè thì nóng và ẩm nhưng mùa đông lạnh và
Trang 10khô hanh, tuyết rơi nhiều Mùa xuân và mùa thu tương đối ngắn, đặc biệt mùa thu
có nhiệt độ mát mẻ dễ chịu và bầu trời trong xanh nên nhiều người Hàn Quốc thích mùa thu hơn
Nhiệt độ bình quân nằm trong khoảng từ 6 độ C đến 16 độ C Tùy theo từng địa phương, nhiệt độ có thể chênh lệch ít hay nhiều
2.3 Ngôn ngữ.
Người Hàn Quốc cùng nói và viết một thứ ngôn ngữ Điều này đã trở thành yếu tố quyết định làm cho người Hàn Quốc đoàn kết lại với nhau Ngoài tiếng Hàn Quốc tiêu chuẩn được sử dụng tại Seoul, mỗi địa phương còn phát triển tiếng địa phương, trừ đảo Chejudo ra, các ngôn ngữ địa phương còn lại rất giống nhau nên
dù ở những vùng khác nhau nhưng người ta không cảm thấy hoàn toàn bất tiện trong thông hiểu ý nhau Tiếng Hàn Quốc có thể coi như loại Alphabet của người Hàn
Vào thế kỷ 15, dưới sự hỗ trợ của vua Sejong Đại đế, các nhà khoa học đã sáng chế ra chữ Hàn, nhờ vậy mà người ta có thể làm ra rất nhiều âm tiết bằng tổ hợp 10 nguyên âm và 5 phụ âm Tiếng Hàn Quốc biểu hiện phong phú, khoa học đồng thời đơn giản nên được coi là một trong những hệ thống chữ viết khoa học nhất thế giới Có thể nói, đặc tính dễ học và sử dụng của tiếng Hàn đóng vai trò rất lớn đối với tỷ lệ người mù chữ thấp nhất và việc phát triển các nhà xuất bản ở Hàn Quốc ngày nay
2.4 Văn hóa nghệ thuật.
Là quốc dân của đất nước có địa hình bán đảo, người Hàn Quốc mang những nét độc đáo riêng biệt Đối mặt với biển cả, nhờ lãnh thổ vươn ra phía Bắc nên con người Hàn Quốc cùng song song tồn tại khí chất của Đại dương và mơ hướng vào Đại lục Vừa là một quốc gia bán đảo vừa là một nước lân bang, vừa là trung tâm của vũ đài quốc tế, nước Hàn Quốc là mảnh đất tiếp nhận nền văn hóa đại lục, vừa
là mảnh đất truyền những biến đổi mới lạ vào các nước lân cận
Người Hàn Quốc chịu ảnh hưởng của đạo Shaman, Phật Giáo và Khổng giáo Gần đây, Thiên Chúa Giáo một lần nữa đã làm biến đổi lớn hình thể tôn giáo của Hàn Quốc Theo thống kê năm 1995 thì 50,7% toàn bộ nhân khẩu thuộc các đoàn thể tôn giáo Đạo thu phục được nhiều tín đồ nhất là Phật giáo, chiếm 46%, Thiên Chúa Giáo và các đạo Cách tân khác, mỗi loại chiếm 13% và 39%
Chương III Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Hàn Quốc.
3.1 Khái quát chung về kinh tế Hàn Quốc.
Hàn Quốc hiện đang là nền kinh tế lớn thứ 4 châu Á, đứng thứ 10 trên thế giới theo GDP danh nghĩa và xếp hạng thứ 13 theo sức mua tương đương Kinh tế Hàn Quốc mấy thập kỷ qua chủ yếu tăng trưởng thông qua chính sách xuất khẩu, các sản phẩm chủ lực như: bán dẫn vi mạch, hóa chất, luyện kim, ô tô, hàng may
Trang 11mặc, … Nền kinh tế quốc dân chủ yếu dựa vào xuất khẩu,tập trung vào các ngành mũi nhọn như : công nghiệp nặng, điện tiêu dùng, xe hơi, tàu biển, máy móc, hóa dầu, robot,viễn thông,….ngoài ra, Hàn Quốc còn là quốc gia đi đầu trong các ngành dịch vụ, du lịch, giải trí Hàn Quốc Là nước thành viên của các tổ chức toàn cầu như: Liên hợp quốc, WTO,OECD,WHO, khối APEC, FAO,WB,IMF, các nhóm kinh tế lớn G20 Và đồng thời là thành viên sáng lập của Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á- Thái Bình Dương, Hội nghị cấp cao Đông Á, Ngân hàng phát triển Châu Á(ADB)
Từ những năm 1990, nền kinh tế Hàn quốc chủ yếu do các tập đoàn lớn ( Cheabol) chi phối như Sam Sung, Hyundai,LG, Sang Kyong, … Đó là tập đoàn của các công ty gia đình sở hữu và quản lý Chúng kiểm soát cả hệ thống sản xuất trong các ngành công nghiệp theo hình thức độc quyền ở mức đa dạng hóa cao Các nhóm ngành độc quyền này được nhà nước lựa chọn trong chiến lược phát triển kinh tế hướng về xuất khẩu, được hưởng các quyền ưu đãi vay vốn lãi xuất thấp với điều kiện là họ phải đáp ứng được các mục tiêu xuất khẩu mà chính phủ đã nêu ra
Do vậy, đã tạo ra một khối liên minh tay ba trong nền kinh tế Hàn Quốc đó là Chính phủ - Doanh nghiệp - Ngân hàng Liên minh này phụ thuộc lẫn nhau và chịu kiểm soát của chính phủ Hàn quốc Ở giai đoạn đầu, cơ cấu này đã thành công, các Cheabol ồ ạt tiến ra thế giới và các nhãn hiệu quảng cáo đầy ấn tượng Do có nguồn vốn dễ dàng nên các cheabol thực hiện nhập khẩu linh kiện phụ tùng máy móc và lắp ráp các sản phẩm để xuất khẩu, không chịu nghiên cứu đầu tư phát triển sâu Các Cheabol đã đầu tư quá mức vào một số ngành như: sắt thép, ô tô, điện tử,… là những ngành thị trường thế giới đang dư thừa và lợi nhuận thấp Điều này thể hiện khi nên kinh tế phát triển bình thường thì khả năng chi trả nợ của các doanh nghiệp
sẽ khá dễ dàng, nhưng khi nền kinh tế suy giảm, tiền nương tăng cao thì nhiều doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng nợ nần chồng chất, tỷ lệ nợ vốn/ cổ phần là rất cao, chiếm 300 - 500%, gấp 2 lần so với tỷ lệ này ở Mỹ Để hướng tới hội nhập, Hàn Quốc đã buộc pahir điều chỉnh lại cơ cấu này, cấu trúc lại bộ máy nhà nước, kinh doanh độc quyền của các Cheabol đang bị đe dọa sụp đổ ở trong nước và thất bại trước sự cạnh tranh của nước ngoài
3.2 Hàn Quốc với Tổ chức Thương mại quốc tế ( WTO).
Vào ngày 14 tháng 4 năm 1967, Hàn Quốc được kết nạp thành thành viên của GATT và tham gia WTO ngày 1/1/1995 Chính phủ Hàn Quốc đã đặt ra một lịch trình hội nhập phù hợp với cam kết của tổ chức thương mại quốc tế về xóa bỏ các khoản trợ cấp liên quan đến thương mại và xóa bỏ hạn chế nhập khẩu, đề ra chương trình đa dạng hóa nhập khẩu
Từ năm 1998 đến cuối năm 1999 các biện pháp giảm tô thuế được áp dụng tối đa, 90% các loại thuế đều dưới mức 10% Hàng rào phi thuế quan được rỡ bỏ Chính phủ đưa ra chương trình tự do hóa tài khoản vốn Mức trần cho phép người