ATXD an toàn khi sử dụng máy thi công xây dựng

TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ MÔN HỌC MÔN AN TOÀN TRONG XÂY DỰNG AN TOÀN KHI SỬ DỤNG MÁY, THIẾT BỊ THI CÔNG XÂY DỰNG Nhóm sinh viên thực hiện TP Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2020 DANH MỤC VIẾT TẮT ATLĐ An toàn lao động DANH MỤC HÌNH Hình 1 Máy trộn bê tông quá cũ nhưng vẫn được sử dụng Hình 2 Ôtô chở đất bị nghiêng do nền đất bị lún Hình 3 Lưỡi cưa không được bao che và hậu quả của tai nạn xảy ra Hình 4 Khói bụi tr.

TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ MÔN HỌC MÔN AN TOÀN TRONG XÂY DỰNG

AN TOÀN KHI SỬ DỤNG MÁY, THIẾT BỊ

THI CÔNG XÂY DỰNG

Nhóm sinh viên thực hiện:

TP Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2020

DANH MỤC VIẾT TẮT

ATLĐ _ An toàn lao động

DANH MỤC HÌNH

Hình 1 Máy trộn bê tông quá cũ nhưng vẫn được sử dụng

Hình 2 Ôtô chở đất bị nghiêng do nền đất bị lún

Hình 3 Lưỡi cưa không được bao che và hậu quả của tai nạn xảy ra

Hình 4 Khói bụi trên công trường

Hình 5 Dây điện cháy vì quá tải

Hình 6 Dây xích và dây cáp bị hỏng

Hình 7 Cách xác định bước bện cáp

Hình 8 Thiết bị bảo vệ tay người làm việc tại vị trí lưỡi cưa máy

Hình 9 Thực hiện khóa máy khi không sử dụng

Hình 10 Nối đất bảo vệ cho thiết bị điện

Hình 11 Tuyệt đối cấm đứng trên gầu cầu máy xúc

Hình 12 Ra tín hiệu cho người lái máy xúc

Hình 13 Các chú ý khi làm việc với máy xúc ở trên dốc

Hình 14 Máy xúc bị đổ vì đi sát miệng hố đào và tại nơi đất không ổn định

Hình 15 Dây cáp không tốt, có khả năng gây nguy hiểm khi làm việc

Hình 16 Móc treo có khóa an toàn

Hình 17 Bulong liên kết phần thân cần trục với móng bị hỏng gây đổ cần trụcHình 18 Hệ thống neo cần trục với công trình

Hình 19 Vật cẩu phải được buộc chắc chắn trong quá trình cẩu

Hình 20 Góc lớn nhất giữa hai dây cáp khi cẩu vật

Hình 21 Vật liệu sắp rơi khỏi xe trong quá trình vận chuyển

Hình 22 Vật liệu rơi khi xe đang chạy (trái) và Người ngã khi xe đang chạy (phải)Hình 23 Vật được buộc chắc chắn khi xe chạy

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 7

1.1 KHÁI NIỆM CHUNG VỀ ATLĐ KHI SỬ DỤNG MÁY, THIẾT BỊ THI CÔNG XÂY DỰNG 7

1.2 CÁC NHÓM MÁY XÂY DỰNG 7

1.3 CÁC NGUY CƠ GÂY TAI NẠN LAO ĐỘNG KHI SỬ DỤNG MÁY, THIẾT BỊ THI CÔNG XÂY DỰNG 7

1.3.1 Thiếu sót trong quản lý máy 8

1.3.2 Tình trạng máy sử dụng không tốt 8

1.3.3 Máy bị mất cân bằng ổn định 9

1.3.4 Thiếu các thiết bị che chắn hoặc rào ngăn vùng nguy hiểm 9

1.3.5 Thiếu ánh sáng 11

1.3.6 Do người vận hành máy 11

1.4 CÁC BIỆN PHÁP ĐỀ PHÒNG TAI NẠN LAO ĐỘNG KHI SỬ DỤNG MÁY, THIẾT BỊ THI CÔNG XÂY DỰNG 11

1.4.1 Biện pháp về tổ chức 11

1.4.2 Bảo đảm chất lượng máy tốt, an toàn khi vận hành 12

1.4.3 Bảo đảm sự ôn định của máy 14

1.4.4 Lắp đặt các thiết bị che chắn và rào ngăn vùng nguy hiểm của máy 14

1.4.5.Thực hiện các biện pháp đề phòng sự cố tai nạn 15

Chương 2 NỘI DUNG HUẦN LUYẾN AN TOÀN TRONG MỘT SỐ MÁY THIẾT BỊ 16

2.1 An toàn khi làm việc với máy xúc 16

2.2 An toàn khi làm việc với cần trục 19

2.3 An toàn khi làm việc với xe hoặc máy di chuyển trên công trường 21

2.4 An toàn khi làm việc với các thiết bị điện cầm tay 23

2.5 An toàn khi làm việc với kích thủy lực 24

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

LỜI MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, tình hình tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trên cả nước

có xu hướng gia tăng, trong đó có nhiều vụ tai nạn lao động nghiêm trọng làm chết, bịthương nhiều người và thiệt hại nhiều về tài sản Các qui định ân toàn về lao động càngđược cụ thể hơn Quan trọng là vấn đề về an toàn khi sử dụng máy , thiết bị thi côngtrong xây dựng Giới thiệu hệ thống quản lý máy móc, thiết bị giúp làm quen với hệ

thống quản lý máy móc, thiết bị Kiểm tra máy móc, thiết bị trước khi đưa vào sử dụng

trên công trường Với một số máy móc, thiết bị sẽ được kiểm tra một cách khác nhau tuântheo quy định của văn bản pháp luật và các tiêu chuẩn áp dụng tại dự án

Với các máy móc thiết bị dùng trong các xưởng sản xuất phụ trợ như máy gia công thép,máy trộn bê tông…trước khi sử dụng cần được kiểm tra Các thiết bị vận chuyển cầnpahir được kiểm định trước khi sử dụng theo quy định tại Quy chuẩn Việt Nam: QCVN 9:2011/BGTVT- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng, an toàn và bảo vệ môi trườngđối với xe ô tô; QCVN 11: 2011/BGTVT- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng, antoàn và bảo vệ môi trường đối với rơ móc và sơ mi rơ móc Tất cả máy móc, thiết bị trêncông trường đều được lập hồ sơ theo dõi để đảm bảo luôn đáp ứng yêu cầu về an toàn vàchất lượng Trên các công trường lớn để thuận tiện cho việc kiểm soát máy móc, thiết bịcác nhà thầu nước ngoài thường dùng hệ thống Tem với màu sắc thay đổi theo quý nếuchúng ta có hệ thống quản lý máy móc, thiết bị thi công trên công trường một cách chặtchẽ nõ sẽ giúp chúng ta đảm bảo an toàn cho người lao động, đảm bảo tiến độ thi

công,đảm bảo chất lượng công trình xây dựng

TÍNH CẤPTHIẾT CỦA ĐỀ TÀIp

Đưa ra một số biện pháp để có thể phòng ngừa tai nan lao dộng do sử dựng máy thiết bịcông trường cũ kỉ

Tìm hiểu kỹ các quy trình, các tiêu chí kiểm tra máy móc, thiết bị

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Các vấn đề an toàn lao dộng trong khi sử dụng máy và thiết bị trong công trường

Khắc phục hậu quả khi sử dụng các loại máy thiết bị hư hongwr cũ thiếu chất lượng

Các máy móc thiết bị không đạt yêu cầu an toàn sẽ không được dán tem cho đến khi nóđược sửa chữa hoặc pahri đưa ra ngoài công trường.

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT

1.1 KHÁI NIỆM CHUNG VỀ ATLĐ KHI SỬ DỤNG MÁY, THIẾT BỊ THI CÔNG XÂY DỰNG

Máy, thiết bị thi công xây dựng là không thể thiếu để đảm bảo công trình thi công đạtchất lượng và đúng tiến độ đã đề ra

Trên công trường xây dựng, các máy và thiết bị thi công giúp tăng năng suất lao động vàgiảm bớt khối lượng nặng nhọc cho công nhân

Tuy nhiên, nếu người làm việc không nắm được các biện pháp và kỹ thuật an toàn khilàm việc với các máy hay thiết bị thì chính chúng lại là một trong những nguồn gây ra tainạn lao động

Do đó, đảm bảo ATLĐ trong sử dụng máy, thiết bị thi công là rất quan trọng trên côngtrường xây dựng

1.2 CÁC NHÓM MÁY XÂY DỰNG

Các máy, thiết bị thi công trong xây dựng rất nhiều và đa dạng, trong đó có nhiều loạinằm trong danh mục có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ do Nhà nước qui định, có thểđược phân ra thành các nhóm như sau:

- Các máy thi công nền, móng cọc như máy đóng cọc, khoan cọc, ép cọc,

- Các máy thi công đất như máy xúc, máy ủi, máy đầm đất,…

- Các máy nâng, hạ vật liệu như cần trục hoặc vận thăng,

- Các máy vận chuyển vật liệu trên mặt bằng như ôtô hay máy xúc lật,…

- Các máy gia công ván khuôn (cưa, bào,…), gia công cốt thép (đánh gỉ, uốn, cắt,

hàn,…)…

- Các máy chế tạo vật liệu thi công trường như máy trộn vữa, trộn bê tông,…

- Các máy phục vụ công tác đổ bê tông như máy đầm, máy đánh mặt bê tông,…

- Các máy phục vụ công tác hoàn thiện như máy cưa, cắt gạch, máy mài đá, máy phunsơn,…

- Các máy cung cấp khí áp lực cao như máy nén khí,…

- Các thiết bị kéo ứng suất trước như kích thủy lực,…

- Các máy điện như máy phát điện, máy biến áp,

1.3 CÁC NGUY CƠ GÂY TAI NẠN LAO ĐỘNG KHI SỬ DỤNG MÁY, THIẾT

BỊ THI CÔNG XÂY DỰNG

Đối với mỗi nhóm xây dựng, các nhà sản xuất đều đưa ra những yêu cầu nghiêm ngặt về

an toàn khi làm việc với từng máy hoặc thiết bị

Dưới đây là những nguy cơ gây tai nạn lao động khi lắp đặt và sử dụng máy:

1.3.1 Thiếu sót trong quản lý máy

- Không thực hiện đăng ký, kiểm định, khám nghiệm hoặc thực hiện chế độ duy tu, bảodưỡng và sửa chữa đúng quy định

- Giao trách nhiệm không rõ ràng trong việc quản lý và sử dụng máy

- Thiếu hoặc không có hồ sơ, lý lịch, tài liệu hướng dẫn về lắp đặt, sử dụng và bảo quảnmáy

1.3.2 Tình trạng máy sử dụng không tốt

a Máy không hoàn chỉnh

- Thiếu các thiết bị cảnh báo nguy hiểm hoặc có nhưng hoạt động không chính xác

Ví dụ như: chuông, còi báo động khi thiết bị nâng bị quá tải; đồng hồ báo áp suât ở cácmáy nén khí, đồng hồ báo hiệu điện thế và cường độ dòng điện,…

- Thiếu các thiết bị an toàn hoặc có nhưng đã bị hỏng, mất tác dụng hoặc hoạt động

không chính xác Do đó, máy có thể xuất hiện các yếu tố nguy hiểm khi phải làm việcquá tính năng hoặc giới hạn cho phép Đặc biệt là khi máy thiếu các thiết bị khống chếquá tải (bộ phận đối trọng của các máy nâng, hạ); van xả khi áp suất máy nén khí quá cao;hoặc cầu chảy khi cường độ điện tăng cao quá giá trị cho phép,

b Máy đã hư hỏng

- Các hỏng hóc của máy phát sinh trong quá trình sử dụng do tác động của ngoại lực dướidạng cơ, nhiệt, hoá năng nếu không được sửa chữa, thay thế đúng lúc sẽ gây ra sự cố, tainạn Hình 1 mô tả máy trộn bê tông quá cũ nhưng vẫn được sử dụng Chúng có thể gâytai nạn lao động bất ngờ cho người vận hành do hệ thống điện, cơ,… không còn

hoạt động tốt

Hình 1 Máy trộn bê tông quá cũ nhưng vẫn được sử dụng

- Các bộ phận, chi tiết cấu tạo của máy bị biến dạng, cong vênh, méo hoặc móp, nhưđứt bulông hoặc bong mối hàn,

- Hộp số bị trục trặc làm cho vận tốc chuyển động theo phương ngang, phương đứnghoặc xoay không chính xác theo sự điều khiển.

- Hệ thống phanh điều khiển bị rơ mòn, momen phanh tạo ra nhỏ không đủ tác dụng hãm

1.3.3 Máy bị mất cân bằng ổn định

Mất ổn định đối với máy đặt cố định hay di động là một trong những nguy cơ chủ yếugây ra sự cố và tai nạn Mất cân bằng dẫn tới rung lắc hoặc nghiêng làm cho các thao táckém chính xác hoặc có thể làm lật đổ máy

Hình 2 Ôtô chở đất bị nghiêng do nền đất bị lún

Những nguy cơ gây mất ổn định thường là:

- Máy đặt lên nền (móng) không vững chắc như nền đất yếu gây lún hoặc đất dốc vượtquá góc nghiêng cho phép

- Cẩu hoặc nâng vật quá trọng tải cho phép đối với máy xúc hoặc cần trục

- Không tuân theo các vận tốc chuyển động qui định khi di chuyển, nâng, hạ vật hoặc khiquay (gây ra mômen ly tâm lớn) Đặc biệt khi phanh hãm đột ngột có thể gây lật đổ máy

- Bị tác dụng của ngoại lực lớn như bị xô đẩy do các phương tiện vận chuyển, do các máykhác va chạm phải hoặc khi máy làm việc mà có gió lớn (trên cấp 6), đặc biệt đối với cácmáy có trọng tâm ở cao như cần trục tháp,…

1.3.4 Thiếu các thiết bị che chắn hoặc rào ngăn vùng nguy hiểm

Vùng nguy hiểm của máy móc là khoảng không gian trong đó có các yếu tố tác dụngthường xuyên hay nhất thời có thể gây ra mối nguy hiểm cho sức khỏe và tính mạng conngười Các máy phục vụ xây dựng đều có vùng nguy hiểm nhất định Các nguy cơ gây tainạn lao động chủ yếu là:

- Máy cắt, kẹp hoặc cuộn vào áo, quần hoặc các bộ phận của cơ thể người lao động (tóc,tay hoặc chân) ở các bộ phận chuyển động, ví dụ như: vùng nằm giữa dây xích và bánhrăng; giữa dây đai truyền (dây curoa) và trục quay; giữa hai bánh răng; hoặc giữa hai trụccán, ép,… Tai nạn lao động đã xảy ra khi công nhân làm việc với máy cưa mà lưỡi cưakhông được bao che

Hình 3 Lưỡi cưa không được bao che và hậu quả của tai nạn xảy ra

- Các mảnh dụng cụ và vật liệu gia công văng bắn vào người như: mảnh vỡ của đá mài,răng đĩa máy cưa, phoi tiện hoặc các đầu mẩu gỗ,…

- Bụi hoặc hơi khí độc tỏa ra ở các máy như máy đập đá, máy phun sơn, gây nên cácảnh hưởng tới mắt, cơ quan hô hấp hoặc tiêu hóa

Hình 4 Khói bụi trên công trường

- Các bộ phận máy va đập vào người; đất, đá hay vật được cẩu rơi xuống người (khi họđứng trong vùng nguy hiểm - vùng hoạt động trong tầm với của cần trục, khoang đào ởcác máy đào hoặc máy xúc,…)

- Dây điện đặt ở các vị trí nguy hiểm.Tại các vị trí này, dây điện có thể bị máy cắt quatrong lúc vận hành và có nguy cơ gây điện giật người làm việc

- Dây điện bị quá tải, gây cháy dây và có nguy cơ hỏa hoạn

Hình 5 Dây điện cháy vì quá tải

1.3.5 Thiếu ánh sáng

Chiếu sáng không đủ hoặc quá mạnh trong các nhà xưởng, tại vị trí làm việc (ban ngày,đêm hoặc lúc trời sương mù, ) làm cho người lao động không nhìn rõ các bộ phận trênmáy và khu vực xung quanh Đó là một trong những nguy cơ có thể dẫn tới tai nạn laođộng

a Tổ chức tốt việc quản lý máy

Thủ trưởng đơn vị sử dụng quyết định bằng văn bản cho đơn vị và cá nhân chịu tráchnhiệm quản lý và sử dụng máy, bao gồm: Quản lý hồ sơ, lý lịch, thuyết minh, hướng dẫn

kỹ thuật lắp đặt, bảo quản và sử dụng an toàn; thực hiện đăng kiểm với cơ quan chứcnăng nhà Nước những máy thuộc diện đăng kiểm; thực hiện bảo dưỡng và sửa chữa định

kỳ theo kế hoạch

Khi có sự cố hay hư hỏng máy, phải thực hiện sửa chữa, đại tu, chạy thử và

thử nghiệm theo quy chế của nhà sản xuất

b Tuyển chọn và sử dụng thợ vận hành

Người vận hành máy phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn sau:

- Có giấy chứng nhận bảo đảm sức khỏe do cơ quan y tế cấp

- Có văn bằng, chứng chỉ về đào tạo chuyên môn do cơ quan có thẩm quyền cấp

- Có thẻ hoặc giấy chứng nhận đã được huấn luyện về ATLĐ

- Được trang bị đầy đủ các phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp với công việc thực hiện

1.4.2 Bảo đảm chất lượng máy tốt, an toàn khi vận hành

a Có đầy đủ các thiết bị an toàn phù hợp, hoạt động chính xác và bảo đảm

độ tin cậy

Theo chức năng và công dụng, các thiết bị an toàn được phân thành các nhóm chủ yếusau: thiết bị an toàn tự động, thiết bị phòng ngừa và thiết bị phát tín hiệu khi có nguyhiểm

- Thiết bị an toàn tự động có tác dụng làm ngừng hoạt động của một bộ phận nào đó khi

nó làm việc đến mức giới hạn cho phép (ví dụ: thiết bị không chế quá tải ở cần trục) hoặclàm giảm tác động của yếu tố nào đó đã vượt qua giới hạn cho phép (ví dụ: van giảm ápcủa thiết bị chịu áp lực,….)

- Thiết bị phòng ngừa có tác dụng báo hiệu mức độ làm việc của máy (ví dụ: thiết bị chỉsức nâng của cần trục ở tầm với tương ứng hoặc áp kế ở thiết bị chịu áp lực,….)

- Thiết bị phát tín hiệu khi có nguy hiểm như ánh sáng, màu sắc hoặc âm thanh

b Kiểm tra, thử nghiệm độ bền và độ tin cậy của các bộ phận, cơ cấu

chuyển động và các chi tiết máy

- Kiểm tra độ bền của dây cáp hoặc dây xích: Không để dây cáp hay dây xích bị kéo căngquá lực căng cho phép

Hình 6 Dây xích và dây cáp bị hỏng

- Trong quá trình sử dụng, dây cáp hoặc dây xích sẽ bị hư mòn, có thể bị đứt trong quátrình làm việc và gây nguy hiểm, do đó phải tiến hành kiểm tra để loại bỏ khi không cònbảo đảm tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn loại bỏ cáp là: căn cứ vào số sợi đứt trên chiều dài một bước bện cáp khi bịmòn rỉ đến 40% đường kính ban đầu

Cách xác định chiều dài bước bện cáp, được mô tả là: Trên bề mặt cáp đánh dấu mộtđiểm A Từ điểm đó dọc theo trục cáp, đếm số bó sợi (tao cáp) có trong tiết diện là baonhiêu thì cách bấy nhiêu tao cáp xác định điểm B Khoảng cách AB là chiều dài bước bện

Ví dụ cáp có 6 tao, sau khi đếm đến tao thứ 7 sẽ xác định được điểm B (nếu cáp cấu tạobởi nhiều lớp tao cáp, thì số tao chỉ tính theo lớp ngoài cùng)

Hình 7 Cách xác định bước bện cáp

Tiêu chuẩn loại bỏ xích là: khi mắt xích đã bị mòn quá 10% kích thước

ban đầu

- Kiểm tra thử nghiệm các bộ phận kết cấu: Tất cả các máy móc thiết bị

sau khi lắp đặt, sửa chữa lớn hay sau một quá trình làm việc phải được kiểm

tra thử nghiệm theo quy định của nhà nhà sản xuất Một trong những phương

pháp kiểm tra là thử quá tải Thử quá tải thường áp dụng với cần trục hoặc

thiết bị chịu áp lực…

- Kiểm tra phanh: Phanh là một cơ cấu rất quan trọng để bảo đảm an

toàn khi vận hành máy, tác dụng của nó là dùng để giảm hoặc ngừng chuyển

động của một bộ phận nào đó Luôn kiểm tra để đảm bảo mômen do phanh sinh ra thắngđược mômen ở trục quay của máy Khi phanh không còn tácdụng thì phải loại bỏ ngay.

1.4.3 Bảo đảm sự ôn định của máy

Sự ổn định của bất kì loại máy xây dựng nào đều là điều kiện cần thiết để sử dụng máy antoàn Sự ổn định cần được bảo đảm với máy đặt cố định ở một chỗ, khi di chuyển, tronglúc máy làm việc hoặc khi không làm việc

Cần chú ý một số nguyên tắc chính như sau:

- Không cẩu quá tải làm tăng mômen lật

- Không đặt cần trục lên nền hoặc đường ray có độ dốc lớn

- Không phanh đột ngột khi hạ vật cẩu

- Không quay cần trục hay tay cần nhanh

- Không nâng hҥ tay cần nhanh

- Không làm việc khi có gió lớn (trên cấp 6)

1.4.4 Lắp đặt các thiết bị che chắn và rào ngăn vùng nguy hiểm của máy

Thiết bị che chắn và rào ngăn có tác dụng ngăn cách các bộ phận cơ thể của người làmviệc xâm phạm vùng nguy hiểm của máy để không xảy ra tai nạn lao động Tất cả cácloại thiết bị che chắn và rào ngăn đều phải đáp ứng các yêu cầu sau:

- Phải ngăn ngừa được tác động của các yếu tố nguy hiểm lên người (Hình 8) Thiết bịche chắn tay người làm việc chạm phải lưỡi cưa máy

- Phải bền chắc dưới các tác động của cơ, nhiệt hoặc hoá năng vì các tác động này có thểgây biến dạng hình học, nóng cháy hoặc ăn mòn máy

- Không gây cản trở cho việc quan sát, xem xét, làm vệ sinh hoặc tra dầu mỡ các bộ phậnđược che chắn

- Luôn khóa máy (để ngắt nguồn năng lượng) khi dùng xong để tránh những người không

có trách nhiệm thao tác máy, như ví dụ ở Hình 9

Hình 8 Thiết bị bảo vệ tay người làm việc tại vị trí lưỡi cưa máy