THU HOẠCH tư TƯỞNG mác – ĂNGGHEN về TÍNH tất yếu KHÁCH QUAN THÀNH lập ĐẢNG của GIAI cấp CÔNG NHÂN TRONG “TUYÊN NGÔN của CỘNG sản”

cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam PAGE 22 THU HOẠCH TƯ TƯỞNG MÁC – ĂNGGHEN VỀ TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN THÀNH LẬP ĐẢNG CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG “TUYÊN NGÔN CỦA CỘNG SẢN” C Mác – Ph Ăngghen hai nhà lãnh tụ thiên tài của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, những người sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học, xác lập hệ tư tưởng cách mạng khoa học của giai cấp công nhân thế giới Sinh thời, Mác – Ăngghen đã viết nhiều tác phẩm có tính chất vạch thời đại, để lại dấu ấn không thể phai mờ trong.

CẤP CÔNG NHÂN TRONG “TUYÊN NGÔN CỦA CỘNG

SẢN”

C Mác – Ph Ăngghen hai nhà lãnh tụ thiên tài của phong tràocộng sản và công nhân quốc tế, những người sáng lập ra chủ nghĩa xãhội khoa học, xác lập hệ tư tưởng cách mạng - khoa học của giai cấpcông nhân thế giới Sinh thời, Mác – Ăngghen đã viết nhiều tácphẩm có tính chất vạch thời đại, để lại dấu ấn không thể phai mờ tronglịch sử phát triển của thế giới hiện đại Một trong những tác phẩm nổitiếng đó là tác phẩm: “tuyên ngôn của Đảng cộng sản”

Tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”, được viết vàocuối năm 1847, đầu năm 1848 Thời kỳ đó dưới tác động của cáchmạng công nghiệp, chủ nghĩa tư bản đang ở vào giai đoạn pháttriển Phương thức tư bản chủ nghĩa đã thống trị ở Anh, Pháp vàtrong một chừng mực nhất định ở Đức Ở nhiều nước Tây Âu, quátrình phát triển của chủ nghĩa tư bản diễn ra khá mạnh mẽ, chứngminh được tính hơn hẳn của nó so với phương thức sản xuất phongkiến Tuy vậy, cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, đồngthời cũng làm tăng thêm những mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tưbản, đặc biệt là mâu thuẫn giữa chủ tư bản và lao động làm thuê,giữa lực lượng sản xuất đã phát triển với tính chất xã hội hoá caovới chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, biểu hiện về mặt

xã hội là mâu thuẫn gay gắt giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản

Phong trào vô sản đã phát triển mạnh mẽ và giai cấp vô sảnngày càng chứng tỏ là một lực lượng xã hội to lớn, đóng một vai tròquan trọng trong đời sống chính trị xã hội Phong trào đấu tranh củacông nhân dệt ở thành phố Ly ông (Pháp) năm 1837, cuộc nổi dậycủa công nhân dệt vùng Xilêdi ở Đức năm 1844, phong trào Hiếnchương ở Anh kéo dài 10 năm từ 1838 đến 1848 đã chứng tỏ điều

đó Tuy các cuộc đấu trang đều thất bại, nhưng ý thức chính trị củagiai cấp công nhân đã được xác định Đó là ý thức giành chínhquyền, ý thức xoá bỏ chế độ tư hữu Thời kỳ này, phong trào côngnhân bị ảnh hưởng tư tưởng chủ nghĩa xã hội không tưởng của Xanh

Xi Mông, Xác lơ Furiê, Rô Be Ôoen và Weiterning Những hạn chếcủa tư tưởng chủ nghĩa xã hội không tưởng này không những khôngđáp ứng được yêu cầu cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, màcòn kìm hãm phong trào công nhân, làm lạc hướng mâu thuẫn cơbản giữa giai cấp tư sản và gai cấp vô sản Bởi vậy phong trào đấutranh của giai cấp công nhân đòi hỏi bức thiết phải có một hệ thống

lý luận cách mạng, khoa học dẫn đường và đẩy lùi ảnh hưởng củacác trào lưu tư tưởng khác

Vào thời kỳ này, ở Châu Âu xuất hiện nhiều tổ chức của giaicấp công nhân, song chưa có tổ chức nào thể hiện rõ tính chất củamột tổ chức chính trị Một trong những tổ chức được Mác -Ăngghen quan tâm nhiều hơn là “Liên đoàn những người chínhnghĩa”, do Jiô Dép Môn lãnh đạo Đây là một tổ chức mang tínhquốc tế (thành lập năm 1836), bao gồm những phần tử tiên tiến củagiai cấp công nhân ở nhiều quốc gia bị nhà nước tư sản trục xuất ra

nước ngoài, sống lưu vong ở Pháp Tổ chức này mời Mác Ăngghen tham gia, nhưng hai ông đều từ chối vì ban lãnh đạo của

-“Liên đoàn những người chính nghĩa” chịu nhiều ảnh hưởng củachủ nghĩa xã hội không tưởng Weiterning Mặc dù vậy, hai ông vẫnthường xuyên trao đổi thư từ để từng bước giác ngộ tư tưởng chínhtrị của ban lãnh đạo Liên đoàn Mùa xuân năm 1847, ban lãnh đạo

“Liên minh những người chính nghĩa” chấp thuận điều kiện củaMác - Ăngghen (cho phép hai ông được trình bày những quan điểmcủa mình trước đại hội của Liên đoàn), Mác – Ăngghen đã đồng ýgia nhập “Liên minh những người chính nghĩa”

Đại hội “Liên minh những người chính nghĩa”, diễn ra vàotháng 6 năm 1847 tại Luân Đôn, Đại hội đã thảo luận và quyết địnhđổi tên thành “Liên đoàn những người cộng sản”, đổi khẩu hiệu

“Tất cả mọi người đều là anh em” thành khẩu hiệu “Vô sản cácnước đoàn kết lại” Đại hội “Liên minh những người chính nghĩa”

đã nhất trí coi đây là Đại hội I của “Liên đoàn những người cộngsản” và tuyên bố mục đích: “Lật đổ chế độ tư bản chủ nghĩa, xâydựng xã hội mới – xã hội không có giai cấp” Tháng 9 năm 1947Ban chấp hành Liên đoàn những người cộng sản ở Pari đã phân phát

dự thảo “Cẩm nang về chủ nghĩa cộng sản” cho các chi bộ và khu

bộ thuộc Liên đoàn Văn kiện này còn mang những dấu vết ảnhhưởng của chủ nghĩa không tưởng, nên Mác - Ăngghen đã phản đối,ngay cả bản dự thảo đã được chỉnh lý do M Het- xơ một ngườithuộc phái “Chủ nghĩa xã hội chân chính” soạn thảo tại Pari cũngvậy Ngày 22 tháng 10 tại phiên họp của ban chấp hành khu bộ Liên

đoàn những người cộng sản ở Pari Ăngghen đã phê phán kịch liệtbản dự thảo của M Het- xơ và đã làm cho nó bị bác bỏ Ăngghenđược giao soạn thảo một bản dự thảo mới với tên gọi là “Nhữngnguyên lý của chủ nghĩa cộng sản” Đại hội lần thứ hai của Liênđoàn những người cộng sản, họp từ ngày 9 tháng 11, đến ngày 8tháng 12 năm 1847 Tại Đại hội này, Mác - Ăngghen đã kiên quyếtđấu tranh bảo vệ những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản doĂngghen soạn thảo Kết thúc Đại hội, hai ông được uỷ nhiệm hoànchỉnh bản dự thảo Cương lĩnh đó dưới hình thức “Tuyên ngôn củaĐảng cộng sản”.

Nhận thức rõ sự cần thiết phải có một “Tuyên ngôn” của Đảngcộng sản để công khai trình bày trước giai cấp công nhân thế giớinhững quan điểm về “mục đích, ý đồ” của Đảng cộng sản, đồng thời

để đập tan những trào lưu tư tưởng phản động đang lôi kéo phongtrào công nhân; chỉ trong một thời gian ngắn (từ tháng 12 năm 1947đến cuối tháng 1 năm 1948), Mác và Ăngghen đã hoàn thành

“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” Tuyên ngôn của Đảng cộng sản,được xuất bản lần đầu tiên tại Luân Đôn tháng hai năm 1848 Từ đóđến nay, tác phẩm bất hủ này đã được dịch ra nhiều thứ tiếng khácnhau và được tái bản nhiều lần Tác phẩm “Tuyên ngôn” đã đánhdấu sự hoàn thành quá trình hình thành chủ nghĩa Mác trên tất cảcác bộ phận: triết học, kinh tế chính trị học và chủ nghĩa xã hội khoahọc Trong tác phẩm này, những cơ sở của chủ nghĩa Mác, lần đầutiên được trình bày một cách hệ thống và hoàn chỉnh

Nhận xét về giá trị của “Tuyên ngôn”, Lênin viết: “Cuốn sáchnhỏ ấy có giá trị bằng hàng bộ sách, tinh thần của nó đến bây giờ vẫn

cổ vũ và thúc đẩy toàn thể giai cấp vô sản có tổ chức và đang chiếnđấu của thế giới văn minh”

Tuyên ngôn của đảng cộng sản được Mác- ăngghen trình bàythành bốn chương, chỉ với hơn 50 trang sách Mác - Ăngghen đãluận giải, làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thếgiới và khẳng định giai cấp công nhân chỉ có thể giải phóng mìnhkhi đồng thời giải phóng toàn xã hội Đồng thời hai ông cũng chỉ rõ:giai cấp công nhân muốn hoàn thành được sứ mệnh lịch sử củamình phải thành lập ra Đảng cộng sản, Đảng cộng sản ra đời xuấtphát từ vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp, từ chính yêu cầu thựchiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Một trong những nộidung quan trọng có ý nghiã lý luận và thực tiễn to lớn đó là: “Tínhtất yếu khách quan phải thành lập Đảng cộng sản của giai cấp côngnhân”

Nội dung cơ bản của vấn đề trên được Mác – Ăng ghen trìnhbày trong chương I của tác phẩm với tiêu đề: “Những người tư sản

và những người vô sản” Nghiên cứu quá trình vận động, phát triểncủa xã hội từ khi phân chia thành giai cấp, Mác – Ăngghen đã điđến khẳng định: “Lịch sử tất cả các xã hội tồn tại từ trước đến ngàynay chỉ là lịch sử đấu tranh giai cấp”1 Lúc đầu là cuộc đấu tranh củanhững người nô lệ chống lại giới chủ nô, sau đó là cuộc đấu tranhcủa những người nông nô chống lại chúa đất, phong kiến và tiếptheo đang diễn ra cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại

1 C.Mác – Ph Ăngghen T T, NXB Chính trị quốc gia HN, 1995, tập 4, tr 595.

giai cấp tư sản Mác – Ăngghen đã đi sâu phân tích cuộc đấu tranhgiữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sản và chỉ rõ, cuộc đấu tranhcủa gia cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản diễn ra ngay từ khigiai cấp công nhân mới ra đời Cuộc đấu tranh đó lúc đầu được tiếnhành bởi những công nhân lẻ tẻ; kế đến bởi những công nhân cùngmột công xưởng và sau đó bởi những công nhân cùng một xínghiệp, cùng một địa phương chống lại những người tư sản trực tiếpbóc lột họ Từ đấu tranh nhỏ lẻ, rời rạc sau đó đấu tranh của giai cấpcông nhân chống giai cấp tư sản diễn ra tập trung hơn Kết quả bướcđầu cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân tạo cho họ có tổ chứchơn, đoàn kết chặt chẽ với nhau hơn, từ những cuộc đấu tranh địaphương mang tính chất giống nhau thành cuộc đấu tranh toàn quốc,thành đấu tranh giai cấp Trong quá trình đấu tranh gia cấp, giai cấpcông nhân nhận thấy rằng cần phải thành lập ra những tổ chức liênminh, những hội công liên để đứng ra tổ chức đấu tranh bảo vệquyền lợi kinh tế của mình Nhưng, dần dần họ hiểu ra rằng, chỉdừng lại ở đấu tranh kinh tế đòi giai cấp tư sản nhượng bộ một vàiquyền lợi kinh tế thì chưa đủ, nếu vậy mãi mãi họ chỉ là người laođộng làm thuê cho nhà tư sản, là “miếng mồi” cho các nhà tư sảnhưởng lợi Họ nhận ra rằng, chỉ có đấu tranh xoá bỏ chế độ tư bảnchủ nghĩa, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, thiết lập nềnchuyên chính vô sản, xây dựng một chế độ xã hội mới tiến bộ hơnkhông có áp bức bóc lột thì giai cấp công nhân và nhân dân laođộng mới thoát khỏi bị áp bức bóc lột Như vậy từ đấu tranh đòiquyền lợi kinh tế đơn thuần, giai cấp công nhân đã chuyển sang mục

tiêu đấu tranh giành quyền lực chính trị, từ một cuộc đấu tranhmang tính chất kinh tế thành một cuộc đấu tranh chính trị: “Côngnhân bắt đầu từ việc thành lập những liên minh chống lại bọn tư bản

để bảo vệ tiền công của mình, Nhưng bất cứ cuộc đấu tranh giai

phản động sẽ không từ bỏ một cách dễ dàng địa thống trị xã hội củamình, thực tế chúng đã sử dụng bạo lực để đàn áp phong trào đấutranh của giai cấp công nhân ngay từ đầu; và chắc chắn rằng giaicấp tư sản sẽ sử dụng công cụ bạo lực của mình để kiên quyết bảo

vệ nhà nước tư sản, chế độ tư bản chủ nghĩa mà chúng lập nên.Trong thời điểm đấu tranh gay go, ác liệt đó chỉ những tổ chức nhưHội công liên, những hội Liên minh của mình giai cấp công nhânkhông thể chiến thắng giai cấp tư sản để giành lấy chính quyền vềtay mình Khi đó tất yếu phải có một lãnh tụ chính trị, bộ tham mưuchiến đấu của giai cấp được thành lập để tập hợp, lãnh đạo toàn thểgiai cấp công nhân tiến hành một cuộc cách mạng vô sản, lật đổ nhànước tư sản, xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng một chế độ

xã hội mới cộng sản chủ nghĩa Khi đó những người ưu tú trongphong trào công nhân sẽ tự liên kết lại với nhau thành Đảng cộngsản - một chính đảng cách mạng chân chính của giai cấp công nhân

Như vậy theo Mác – Ăngghen trước hết, Đảng cộng sản ra đời

là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sảnvới giai cấp tư sản Trong Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, Mác –

2 C Mác - Ph Ăngghen TT, NXB Chính trị quốc gia , HN, 1995, tập 4, tr 608.

ăngghen viết: “sự tổ chức như vậy của những người vô sản thànhgiai cấp và do đó thành chính đảng”.3

Cùng với việc phân tích, làm rõ sự ra đời của Đảng công sản

là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sảnvới giai cấp tư sản Mác – Ăngghen còn luận giải, và chỉ rõ: Đảngcộng sản ra đời còn xuất phát từ sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân thế giới, từ yêu cầu của cuộc cách mạng vô sản đòi hỏi cần cólãnh tụ chính trị của mình

Bằng phường pháp duy vật lịch sử của mình, hai ông đã luậngiải một cách khoa học về sự hình thành, phát triển của hình tháikinh tế tư bản chủ nghĩa, chỉ ra tính tất yếu kinh tế - chính trị dẫnđến sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản Theo Mác – Ăngghen giaicấp tư sản giai đoạn đầu đã có công xoá bỏ chế độ phong kiến cát

cứ, tạo ra một quốc gia thống nhất, một dân tộc thống nhất, một thịtrường thống nhất; có công tạo ra một lực lượng sản xuất khổng lồcho xã hội Nhưng khi lực lượng sản xuất đã phát triển với tính chất

xã hội hoá cao, thì tạo ra mâu thẫn với quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Theoquy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với một trình độ nhấtđịnh của lực lượng sản xuất, mâu thẫn giữa lực lượng sản xuất đãphát triển với quan hệ sản xuất đã trở lên lỗi thời, lạc hậu cản trở sựphát triển của lực lượng sản xuất phát triển đến một giới hạn nhấtđịnh sẽ phán vỡ quan hệ sản xuất đó, thiết lập một quan hệ sản xuấtmới tiến bộ hơn mở đường cho một phương thức sản xuất mới rađời Như vậy, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghiã càng phát triển, thì

3 Sách đã dẫn, tr 609.

càng tạo ra mâu thuẫn gay gắt với lực lượng sản xuất mà chính giaicấp tư sản đã tạo ra; và theo quy luật, mâu thẫn đó nhất định sẽ dẫnđến sự phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, thiết lập một quan

hệ sản xuất mới dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, mởđường cho phương thức sản mới cộng sản chủ nghĩa ra đời Nhưngquy luật vận động, phát triển của xã hội là một quy luật đặc thù, nóchỉ phát triển được khi thông qua hoạt động vật chất của con người– thông qua cách mạng xã hội Mác – Ăngghen đã có công lớn pháthiện ra lực lượng xã hội có vai trò quyết định trong thực hiện cuộccách mạng đó là giai cấp công nhân thế giới

Giai cấp công nhân là giai cấp gắn liền với sự ra đời, phát triểncủa nền đại công nghiệp Đại công nghiệp càng phát triển, giai cấpcông nhân hiện đại càng phát triển cả số lượng và chất lượng Sảnxuất công nghiệp giúp cho giai cấp công nhân luôn luôn được tiếpthu, ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật, trở thành nhữngngười lao động có trình độ lao động cao Môi trường lao động côngnghiệp với những dây truyền sản xuất hiện đại, phân công lao độngđạt đến trình độ chuyên môn hoá cao, đã đào luyện cho giai cấpcông nhân có tính tổ chức, tính kỷ luật chặt chẽ; có tinh thần đoànkết hợp tác tương trợ lẫn nahu trong quá trình sản xuất Với đặctrưng trên, giai cấp công nhân không những là lực lượng sản xuấtchủ yếu cấu thành lượng sản xuất tư bản chủ nghĩa, mà còn là lựclượng đại diện cho một phương thức sản xuất mới tiến bộ với quan

hệ sản xuất dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất Là lựclượng cơ bản cấu thành lượng sản xuất tư bản chủ nghĩa, nhưng giai

cấp công nhân lại bị giai cấp tư bản bóc lột một cách dã man tànbạo Sống trong chế độ tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân không

có nhà ở, không có tư liệu sản xuất phải bán sức lao động cho cácchủ tư sản để duy trì sự sống của bản thân và gia đình Nhưng chế

độ tư bản chủ nghĩa không chỉ bóc lột tàn nhẫn sức lao động củagiai cấp công nhân, mà còn tạo ra những “phương tiện” để tước đoạtmột phần tiền lương ít ỏi mà chủ tư sản trả cho họ Mác – Ăngghenchỉ rõ: “Một khi người thợ đã bị chủ xưởng bóc lột và được trả tiềncông rồi thì anh ta lại trở thành miễng mồi cho những phần tử kháctrong giai cấp tư sản: chủ nhà cho thuê, chủ hiệu bán lẻ, kẻ cho vaynặng lãi v v.”4 Sự bóc lột tàn bạo, vô sỉ của giai cấp tư sản đã làmcho mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với giai cấp công nhân càng trởnên gay gắt Mâu thuẫn không thể điều hoà về lợi ích đó đã dẫn đếncuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản Thực tế giaicấp công nhân đã tiến hành những cuộc đấu tranh kiên quyết chốnggiai cấp tư sản, khi họ nhận thấy rằng, cần phải lật đổ sự thống trịcủa giai cấp tư sản, xoá bỏ chế độ người bóc lộ người, xây dựngmột chế độ xã hội mới xã hội chủ nghĩa tiến tới cộng sản chủ nghĩatrên toàn thế giới

Trong chế độ tư bản chủ nghĩa, giai cấp tư sản không chỉ ápbức, bóc lột giai cấp công nhân, mà còn đe doạ đến sự sống còn củacác tầng lớp giai cấp khác trong xã hội Bởi vậy, họ cũng mâu thuẫngay gắt với chủ nghĩa tư bản và đấu tranh chống giai cấp tư sản.Nhưng do địa vị kinh tế xã hội của họ trong xã hội, nên họ khôngthể triệt để cách mạng như giai cấp công nhân Mác – Ăngghen đã

4 Sách đã dẫn, tr 606.