THU HOẠCH bài học kinh nghiệm từ sự sụp đổ mô hình cnxh ở liên xô và đông âu đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn đảng ta hiện nay

Lý luËn vÒ nhµ níc trong t¸c phÈm “Nguån gèc cña gia ®×nh, cña chÕ ®é t h÷u vµ cña nhµ níc” cña ¨ngghen 2 22 THU HOẠCH Bài học kinh nghiệm từ sự sụp đổ mô hình cnxh ở liên xô và đông Âu đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng ta hiện nay 1 Nguyên nhân sự sụp đổ mô hình CNXH ở LiênXô và Đông Âu Liên Xô là nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, được đánh dấu bằng Cách mạng Tháng mười Nga (1917) với hơn 70 năm xây dựng và lớn mạnh Trong thời điểm khó khăn nhất của lịch sử, dù là can thi.

Trang 1

là can thiệp vũ trang của chủ nghĩa đế quốc, sự bao vây kinh tế, sự tấncông trực tiếp của chủ nghĩa phát xít, hay chiến tranh thế giới khôngnhững không làm cho Liên Xô tan rã mà còn lớn mạnh hơn Liên Xô

từ một nước kinh tế, văn hoá lạc hậu, sức mạnh quân sự chưa pháttriển, đã trở thành cường quốc về kinh tế, khoa học kỹ thuật, quân sự,đồng thời là trụ cột của hệ thống xã hội chủ nghĩa, đối trọng với Mỹ

và chủ nghĩa đế quốc Những thành tựu đó của Liên Xô là không thểphủ nhận được

Nhưng bước vào thời kỳ cải tổ, mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên

Xô đã bị sụp đổ, kéo theo hàng loạt các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông

Âu sụp đổ theo Vì sao trong thời gian ngắn lại xảy ra biến cố nhanhnhư vậy?

Trang 2

Từ sự sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông âu,nhiều học giả trên thế giới, nhiều chính khách và các Đảng cộng sản

đã có lập trường chính trị khác nhau về sự kiện này Các thế lực thùđịch Phương Tây phấn khởi cực độ chúc mừng nhau, tha hồ xuyên tạc

và phủ nhận lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin họ cho rằng chủ nghĩa xãhội đã thất bại, chủ nghĩa cộng sản sẽ tiêu vong hoàn toàn; chủ nghĩa

xã hội không thể thay thế chủ nghĩa tư bản Trong hàng ngũ nhữngngười cộng sản có người nhận thức mơ hồ và cho rằng sự sụp đổ củachủ nghĩa xã hội là kết quả “đẻ non” chưa có sự chuẩn bị đầy đủ cáctiền đề cho nó và họ thiếu lòng tin đối với tiền đồ của chủ nghĩa xãhội Một số khác cho rằng chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông

Âu tan rã là do chủ nghĩa cơ hội xét lại trong Đảng cộng sản đã thắngthế làm cho chiến lược “diễn biến hoà bình” của chủ nghĩa đế quốcgiành thắng lợi toàn diện mà không mất viên đạn nào

Dưới các góc độ nhìn nhận nào cũng đều chung quy do yếu kémcủa công tác xây dựng đảng và sự lũng đoạn của nhóm người cơ hội,xét lại của các nhà lãnh đạo cao nhất Đảng cộng sản Liên xô mà đứngđầu là Goócbatrốp với tư duy mới “cải tổ” gây ra: “Goócbatrốp đã dốc

ra không ít nỗ lực để làm suy yếu Đảng cộng sản Liên Xô, làm tiêu tanđội ngũ cán bộ, tư tưởng và tổ chức của Đảng, gạt bỏ vai trò lãnh đạo

Đã có nhiều công trình, nhiều bài viết về vấn đề này ở các góc

độ khác nhau Tác giả không có tham vọng luận giải tất cả các nguyên

1 S ph n b i c a Goócbatr p, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ản bội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ủa Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16.

Trang 3

nhân về sự sụp đổ của nó, mà cho rằng đó là kết quả tổng hợp củanhiều nguyên nhân trong đó có nguyên nhân về công tác xây dựngđảng

Phương pháp tiếp cận: tác giả đối chiếu với công tác xây dựngĐảng theo nguyên lý của chủ nghĩa Mác- Lênin và soi vào thực tiễnthực hiện của Đảng cộng sản Liên Xô, chỉ ra những hạn chế yếu kémtrong công tác xây dựng Đảng ở đó

Liên Xô và Đông Âu duy trì quá lâu thể chế kinh tế tập trungbao cấp cao độ, làm cho nền kinh tế lạc hậu trì trệ, nền kinh tế khôngtăng trưởng, đời sống nhân dân lao động gặp nhiều khó khăn Do đó,Đảng cộng sản Liên xô chủ trương đổi mới, cải tổ để phát triển đấtnước Thực hiện cải tổ, Đảng cộng sản Liên xô ngay lập tức phạm vàosai lầm về công tác xây dựng đảng, xa rời quần chúng một cáchnghiêm trọng, đánh mất vai trò và năng lực của đội tiên phong củagiai cấp vô sản Bắt đầu từ sự từ bỏ những nguyên tắc xây dựng đảngcủa chủ nghĩa Mác- Lênin Biểu hiện trên các nội dung sau đây:

Thứ nhất, tư tưởng của đảng rất hỗn loạn, hiểu sai về nguyên lý xây dựng đảng kiểu mới của chủ nghĩa Mác- Lênin

Trước hết, về công tác xây dựng đảng, phải phân biệt Đảng vớitoàn bộ giai cấp, Đảng là đội tiên phong chính trị và là đội ngũ có tổchức chặt chẽ, có giác ngộ cách mạng nhất của giai cấp, Đảng làngười đưa yếu tố tự giác vào phong trào công nhân, là người địnhhướng chính trị và là người giáo dục, động viên, tổ chức quần chúng

Trang 4

hành động cách mạng Đảng phải cải tổ toàn bộ công tác của mình,không được hạ thấp Đảng ngang trình độ của quần chúng bình thường.Lênin viết: “Không được lẫn lộn đảng, tức là đội tiền phong của giaicấp công nhân, với toàn bộ giai cấp Chúng ta sẽ chỉ tự lừa dối mình,nhắm mắt trước những nhiệm vụ bao la của chúng ta, thu hẹp nhữngnhiệm vụ đó lại, nếu chúng ta quên mất sự khác nhau giữa đội tiềnphong và tất cả số quần chúng hướng theo đội tiền phong đó; nếuchúng ta quên mất rằng đội tiền phong có nghĩa vụ thường xuyên phải

“Chỉ đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả

Đảng cộng sản, điều đòi hỏi đầu tiên về tư cách là phải giác ngộ lýtưởng cộng sản chủ nghĩa, có trình độ lý luận nhất định về chủ nghĩa

xã hội khoa học, nắm được đường lối, chính sách của Đảng TheoLênin, Đảng cộng sản phải là “trí tuệ, danh dự và lương tâm của thời

chức và sự gương mẫu của mỗi đảng viên trong hoạt động thực tiễn.Lênin đã chỉ ra sai lầm cơ bản của phái Mensêvích là phạm phải chủnghĩa cơ hội trên những vấn đề tổ chức, đánh giá thấp ý nghĩa quantrọng của tổ chức trong cuộc đấu tranh giải phóng của giai cấp vô sản.Đảng phải được tổ chức chặt chẽ để bảo đảm là một đội ngũ thốngnhất ý chí và hành động, có kỷ luật nghiêm minh Đảng tồn tại không

2 V.I Lênin, To n t p, Nxb Ti n b , Mátxc va, 1979, T p 8, tr.289- tr 290 àn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290.

3 V.I Lênin, To n t p, Nxb Ti n b , Mátxc va, 1975, T p 6, tr.32 àn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290.

Trang 5

chỉ với những sự thống nhất về cương lĩnh và sách lược, mà còn ở sựthống nhất về mặt tổ chức, Lênin chỉ ra: “Sự thống nhất trong nhữngvấn đề cương lĩnh và sách lược là điều kiện tất yếu, nhưng chưa đầy

đủ để đảm bảo sự thống nhất của đảng Muốn đạt được sự thống nhất

một bộ phận có tổ chức chặt chẽ của giai cấp công nhân, đảng viênphải tham gia hoạt động trong một tổ chức của Đảng, phải chịu sựlãnh đạo và kiểm soát của tổ chức, trong Đảng phải có kỷ luật tậptrung Lênin đã nhận thấy “tổ chức” là nguồn sức mạnh vô địch củagiai cấp công nhân Trong cuộc đấu tranh giành chính quyền, giai cấp

vô sản không có vũ khí nào khác hơn là sự tổ chức Cuộc đấu tranhcủa Lênin chống chủ nghĩa Mensêvích cũng chính là cuộc đấu tranhchống chủ nghĩa cơ hội của Quốc tế II trên vấn đề tổ chức và đặt cơ sở

lý luận vững chắc cho việc xây dựng Đảng cộng sản về mặt tổ chức

Như vậy, chúng ta thấy lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin đã chỉ

ra nguyên tắc xây dựng Đảng cộng sản một cách toàn diện Bởi vậy,đòi hỏi những người cộng sản phải nắm vững những nội dung cơ bản

và quán triệt trong hoạt động thực tiễn, đồng thời phải biết vận dụng,phát triển học thuyết đó một cách sáng tạo, phù hợp với điều kiện lịch

sử cụ thể của nước mình, của dân tộc mình nhằm phục vụ cho nhiệm

vụ chính trị của đảng mình trong từng thời kỳ cách mạng Mác vàĂngghen đã từng nhắc nhở học thuyết của các ông không phải là giáođiều mà là kim chỉ nam cho hành động Lênin chỉ rõ: “Chúng ta không

Trang 6

hề coi lý luận của Mác như là một cái gì đã xong xuôi hẳn và bất khảxâm phạm; trái lại, chúng ta tin rằng lý luận đó chỉ đặt nền móng chomôn khoa học mà những người xã hội chủ nghĩa cần phải phát triểnhơn nữa về mọi mặt, nếu họ không muốn trở thành lạc hậu đối với

nhằm phủ nhận vai trò của Đảng cộng sản, cho Đảng và giai cấp làmột, Đảng như là một tổ chức câu lạc bộ, mục đích là nhằm khôngthừa nhận tính tiên phong của Đảng cả về chính trị, tư tưởng và tổchức

Nhưng Đảng cộng sản Liên xô trong thời gian dài đã không thựchiện nguyên tắc xây dựng đảng theo tinh thần của chủ nghĩa Mác-Lênin biểu hiện ở các góc độ sau đây:

Một là, đảng không coi trọng kết hợp chủ nghĩa Mác với thực tếnước mình và đặc trưng của thời đại, không coi trọng và kế thừa pháttriển lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin

Về đường lối chính trị, Đảng cộng sản đã xét lại chủ nghĩa Lênin, xa rời những vấn đề có tính nguyên tắc Mácxít trong xây dựngĐảng thực hiện đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập, dân chủ cực đoan

Mác-vô chính phủ, Mác-vô nguyên tắc Bôi nhọ lịch sử, phi chính trị hoá quânđội, từ bỏ đấu tranh giai cấp Về quan điểm lý luận có lúc rơi vào chủnghĩa duy tâm, chủ quan duy ý chí, công thức hóa con đường đi lênchủ nghĩa xã hội Coi nhẹ công tác tổng kết kinh nghiệm thực tiễn,

Trang 7

phát triển lý luận “Trong bộ máy Trung ương, chủ nghĩa Mác- Lênin

bị phê phán như là học thuyết lỗi thời, việc phê phán chủ nghĩa xã hội,Lênin đã trở thành “mốt”, hay nói một cách khác đây là biện pháp tích

Về thể chế kinh tế, không căn cứ vào tình hình mới để phát triểnsáng tạo lý luận Mác, chủ quan duy ý chí, muốn nhanh chóng có chủnghĩa xã hội, nên đã xoá bỏ các hình thức sở hữu trung gian, ồ ạt cônghữu hoá trong khi trình độ của lực lượng sản xuất còn thấp chưa pháttriển, đây là sai lầm đi trái quy luật: quan hệ sản xuất phải phù hợp vớitính chất của lực lượng sản xuất; cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng.Trong quản lý kinh tế duy trì chế độ tập trung bao cấp quá lâu, phân phốibình quân Bước vào thời kỳ cải tổ lại ồ ạt tư nhân hoá tràn lan, chủ yếuthực hiện chính sách “500 ngày” tăng tốc phát triển kinh tế nhưng lạikhông có cơ chế quản lý phù hợp dẫn đến thất bại sau đó lại chuyển sangcải tổ chính trị

Về chính trị- xã hội, đã xử lý các mối quan hệ giữa các thành tốtrong hệ thống chính trị chưa đúng đắn, Đảng lãnh đạo nhưng lại baobiện làm thay, “Đảng trị”, quan chức nhà nước thì quan liêu thamnhũng Quyền làm chủ của nhân dân lao động bị vi phạm, tạo ra rốiren trong xã hội thông qua việc cấm rượu Chính sách dân tộc, tôngiáo xử lý không đúng theo nguyên tắc của chủ nghĩa Mác- Lênin.Công tác tổ chức cán bộ, việc đào tạo, sử dụng tuỳ tiện, giáo dục, bồidưỡng cán bộ lúc tả khuynh lúc hữu khuynh

Trang 8

Hai là, đánh giá không công bằng, thực sự cầu thị đối với nhânvật quan trọng, sự kiện quan trọng trong lịch sử đảng và nhà nước, gây

ra tư tưởng trong đảng hỗn loạn lâu dài và trì trệ về chính trị

Đảng Cộng sản Liên Xô, đánh giá vấn đề Stalin không đúng đắn,đây là vấn đề lớn liên quan đến lịch sử và phương hướng phát triểncủa Liên Xô, nhưng thời gian dài không phân tích nghiên cứu mộtcách thực sự cầu thị, không làm rõ vấn đề xây dựng chủ nghĩa xã hội

để thống nhất tư tưởng trong đảng Do đó, quá trình xây dựng và pháttriển đất nước đã phủ định toàn bộ lịch sử, phủ định vai trò của Đảngcộng sản, của Nhà nước, phủ định chế độ xã hội chủ nghĩa, phủ địnhchủ nghĩa Mác- Lênin, cuối cùng đi theo con đường của chủ nghĩa xãhội dân chủ Đảng cộng sản Liên Xô không tỉnh táo và xử lý đúng đắnđối với những vấn đề quan trọng trong và ngoài nước, những vấn đềliên quan đến cương lĩnh, đường lối chính trị của Đảng, mà mơ hồ đitheo Goócbatrốp - một nhân vật cơ hội xét lại và chống cộng số một

Do đó, thể chế của Liên Xô cần cải tổ từ đâu, phương pháp tiến hànhnhư thế nào thì không được làm rõ và quyết định trong Đảng cộng sảnLiên Xô

Thứ hai, Đảng cộng sản Liên xô đã buông lỏng sự lãnh đạo đối với hệ thống chính trị của chủ nghĩa xã hội.

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, Đảng là lực lượng lãnh đạo hệthống chính trị của chủ nghĩa xã hội và là một bộ phận của hệ thống

đó Từ chỗ chưa có chính quyền đến có chính quyền là một bước

Trang 9

ngoặt căn bản của cách mạng, là một bước phát triển về chất trong sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân Đảng là đội tiên phong giác ngộ

có tổ chức chặt chẽ nhất của giai cấp, được trang bị lý luận chủ nghĩa

xã hội khoa học, do đó trong hệ thống chính trị chỉ có Đảng mới đủphẩm chất chính trị và năng lực, xứng đáng là người lãnh đạo Lêninviết: “Chủ nghĩa Mác giáo dục đảng công nhân, là giáo dục đội tiênphong của giai cấp vô sản, đội tiên phong này đủ sức nắm chính quyền

và dẫn dắt toàn dân tiến lên chủ nghĩa xã hội, đủ sức lãnh đạo và tổchức một chế độ mới, đủ sức làm thầy, làm người dẫn đường, làmlãnh tụ của tất cả những người lao động và những người bị bóc lột đểgiúp họ tổ chức đời sống xã hội của họ, mà không cần đến giai cấp tư

Đảng phải lãnh đạo xây dựng và phát huy vai trò của Nhà nướcchuyên chính vô sản trong xây dựng xã hội mới; Đảng phải phát huyvai trò gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên Đảng là hạt nhânlãnh đạo, song chuyên chính vô sản không thể được thực hiện chỉbằng lực lượng của Đảng mà còn phải nhờ ở những tổ chức chính trị

xã hội, đặc biệt là Đảng phải chăm lo đến lợi ích và phát huy quyềnlàm chủ của quần chúng nhân dân lao động trên mọi lĩnh vực Trong

hệ thống chính trị của chủ nghĩa xã hội, Nhà nước là một bộ phận hợpthành rất quan trọng Nhà nước gắn liền với Đảng, với quần chúngđông đảo trên lĩnh vực quản lý xã hội, quản lý kinh tế, là vũ khí mạnh

Trang 10

mẽ thực hiện nhiệm vụ của hệ thống chính trị Như vậy, sự lãnh đạođúng đắn của Đảng là điều kiện tiên quyết bảo đảm xây dựng thànhcông chủ nghĩa xã hội

Nhưng Đảng cộng sản Liên xô trong thời gian dài đã không thựchiện nguyên tắc này và còn làm ngược lại biểu hiện: Buông lỏng sựlãnh đạo của Đảng, thủ tiêu sức mạnh, tập trung cao độ bao biện làmthay Nhà nước và của cả hệ thống chính trị, mất dân chủ trong hoạtđộng của Đảng, mở đường cho những phần tử phản động phá hoạichính quyền, độc đoán, chuyên quyền đưa đất nước trở lại con đường

tư bản chủ nghĩa

Thứ ba, cán bộ của đảng thoái hóa, biến chất xa rời quần chúng nghiêm trọng, thiếu tổng kết, rút kinh nghiệm, không trau dồi bổ sung lý luận trong Đảng

Đảng phải tích cực kết nạp những đại biểu ưu tú của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động vào Đảng, phải thường xuyên đưanhững người không đủ tiêu chuẩn và những phần tử cơ hội ra khỏiĐảng Đảng phải xứng đáng vai trò đội tiên phong và lãnh tụ chính trịcủa giai cấp vô sản Đảng phải là bộ phận có ý thức giác ngộ nhất củagiai cấp, là hình thức tổ chức cao nhất của giai cấp vô sản Do đó phảituyển lựa đảng viên một cách chặt chẽ, người đảng viên phải thực sự

là chiến sĩ tiên phong cách mạng của giai cấp vô sản, phải phân biệtđảng viên với người cảm tình đảng Lênin viết: “Trái lại, các tổ chứcđảng của chúng ta bao gồm những người dân chủ- xã hội chân chính

Trang 11

mà càng mạnh mẽ bao nhiêu, và trong nội bộ đảng càng ít có tìnhtrạng dao động và không kiên định bao nhiêu, thì ảnh hưởng của đảngđối với những người trong quần chúng công nhân chung quanh đảng

và chịu sự lãnh đạo của đảng, sẽ càng rộng rãi, càng nhiều mặt, càng

đôi với củng cố Đảng, hai mặt này gắn bó chặt chẽ với nhau Làm tốtcông tác phát triển Đảng có ý nghĩa thiết thực góp phần củng cố Đảng.Phát triển Đảng đúng tiêu chuẩn, đúng phương hướng, qua đó nângcao chất lượng đảng viên, đó là việc làm cần thiết để nâng cao sứcchiến đấu và năng lực lãnh đạo của Đảng Đồng thời “Phải đuổi rakhỏi Đảng những kẻ gian giảo, những đảng viên cộng sản đã quan liêu

ngũ của Đảng luôn luôn trong sạch, có đủ năng lực lãnh đạo hoànthành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, một mặt kết nạp nhữngchiến sĩ ưu tú, đồng thời phải kiên quyết đưa ra khỏi Đảng những phần

tử cơ hội, thoái hoá biến chất

Nhưng Đảng cộng sản Liên xô trong thời gian dài đã không thựchiện nguyên tắc này biểu hiện: Nạn cửa quyền hách dịch với quầnchúng nhân dân không nắm được nguyện vọng của dân, không tôntrọng ý kiến nhân dân, chuyên quyền, độc đoán cá nhân, xa rời quầnchúng nhân dân Cán bộ lãnh đạo tham nhũng, đặc quyền, đặc lợi ởmức độ khác nhau Đảng cộng sản Liên Xô đã mất đi hình ảnh của

10 V.I Lênin, To n t p, Nxb Ti n b , Mátxc va, 1979, T p 8, Tr.288 - tr 289 àn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290.

11 V.I Lênin, To n t p, Nxb Ti n b , Mátxc va, 1978, T p 44, Tr.154 àn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290.

Trang 12

những người cộng sản chí công vô tư suốt đời phục vụ nhân dân, vàogiờ phút lâm nguy quần chúng nhân dân cũng không chia sẻ với khókhăn của Đảng Trái lại, với khẩu hiệu “cải tổ để đem lại cuộc sốngcho nhân dân” thì uy tín của Yeltsin trong quần chúng nhân dân lêncao với chiêu bài: kiên quyết chống đặc quyền, đặc lợi Phái đối địchnắm lấy điểm này để kích động, cổ vũ quần chúng chống đối Đảngcộng sản và chính quyền các cấp ở Liên xô, đẩy quần chúng đối trọngvới chính quyền.

Thứ tư, nguyên tắc tập trung dân chủ trong đảng bị phá hoại

Theo Mác và Ăngghen tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức

cơ bản trong xây dựng tổ chức, sinh hoạt và hoạt động của Đảng.Đảng phải được tổ chức theo chế độ tập trung dân chủ, chế độ tậptrung dân chủ là nền tảng tổ chức của một đảng vô sản kiểu mới Thựchiện chế độ tập trung dân chủ trong Đảng sẽ làm cho Đảng thống nhấtđược chính trị, tư tưởng và tổ chức nhằm củng cố và tăng cường sứcmạnh, làm cho mọi chủ trương, đường lối được thực hiện một cách cóhiệu quả, thực hiện tốt chế độ tập trung dân chủ sẽ góp phần ngănngừa sự phá hoại của các phần tử không kiên định, vô chính phủ, cơhội chủ nghĩa Lênin viết: “Hiện nay chúng ta đã trở thành một đảng

có tổ chức, điều đó có nghĩa là chúng ta đã tạo ra một quyền lực, biến

uy tín về tư tưởng thành uy tín về quyền lực, khiến cấp dưới phải phục

quần chúng lao động trong cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản,

Trang 13

muốn có sức mạnh, Đảng phải có sự thống nhất về ý chí và hànhđộng Điều kiện cho sự thống nhất của Đảng trước hết phải có cươnglĩnh chính trị, và sau đó phải có tổ chức chặt chẽ, làm điều đó sẽ tránhđược tình trạng chia rẽ, phân tán ở trong Đảng Ngoài hai yếu tốcương lĩnh chính trị và hệ thống tổ chức chặt chẽ, để nguyên tắc tậptrung dân chủ thực hiện đúng đắn, Đảng phải có một điều lệ thốngnhất, một cơ quan chỉ đạo thống nhất, Đảng phải có một kỷ luật sắt tựgiác, nghiêm minh Lênin khẳng định: “Từ chối không chịu phục tùng

sự lãnh đạo của các cơ quan trung ương, tức là từ chối không muốn

chủ, Đảng phải có dân chủ, nếu không có dân chủ sẽ có nguy cơ thoáihoá thành tổ chức quan liêu Tập trung càng cao thì dân chủ càng cao.Không thể có dân chủ mà thiếu tập trung và ngược lại không thể cótập trung mà thiếu dân chủ Yêu cầu ý thức giác ngộ của đảng, lòngtrung thành đối với sự nghiệp cách mạng, phải liên hệ, gần gũi vớiquần chúng lao động và được quần chúng tin tưởng

Nhưng Đảng cộng sản Liên xô trong thời gian dài đã không thựchiện nguyên tắc này biểu hiện: Vấn đề nguyên tắc tập trung dân chủtrong Đảng Cộng sản Liên Xô bị phá hoại làm cho đảng mất khả nănglãnh đạo, mà ngay cả mâu thuẫn trong đảng cũng không giải quyếtnổi Tệ sùng bái cá nhân, độc đoán chuyên quyền, từ những năm 1930

đã phá hoại pháp chế dân chủ làm tổn thương nghiêm trọng hình ảnhcủa chủ nghĩa xã hội Từ Đại hội lần thứ XX của Đảng Cộng sản Liên

Trang 14

Xô trở đi, không ngừng phê phán Stalin, mặc dù vậy đảng vẫn khôngthực sự rút ra bài học đó Goócbatrốp nói dân chủ, nhưng thực tế làtrong Đảng lại thiếu dân chủ, nhiều vấn đề quan trọng liên quan đếnvận mệnh đất nước đều không thông qua tập thể bàn bạc và quyếtđịnh: “Goócbatrốp thanh trừng hàng loạt trong Đảng trong 4 năm(1986- 1989) thay thế 80- 90% các bí thư huyện uỷ, thành uỷ, tỉnh uỷ,khu uỷ trong khi đó một nửa các bí thư mới thậm chí không được

nguyên tắc xây dựng Đảng thống nhất sang liên minh tự nguyện củacác Đảng của các nước cộng hoà tước bỏ đi nguyên tắc lãnh đạo và

Thời kỳ xảy ra khủng hoảng ở Liên Xô và Đông Âu, người ta đãtiến hành điều tra xã hội học về đảng: “Đảng Cộng sản Liên Xô đạibiểu cho ai” Kết quả cho thấy: Đảng Cộng sản Liên Xô đại biểu chotoàn thể nhân dân lao động chỉ chiếm 7%, đại biểu cho công nhân chỉchiếm 4%, đại biểu cho toàn thể đảng viên cũng chỉ chiếm 11%, còncho rằng Đảng Cộng sản Liên Xô đại biểu cho giới quan chức củađảng, đại biểu cho cán bộ, đại biểu cho nhân viên công tác ở các cơquan chiếm 85% Xem xét thực tế sau khi Liên Xô sụp đổ, “tầng lớpquý tộc mới” của Nga hiện nay phần lớn không phải là những ngườibất đồng chính kiến, mà là quan chức các cấp trong Đảng Cộng sảnLiên Xô trước đây Chính lớp cán bộ thoái hoá biến chất đó trong

15 S ph n b i c a Goócbatr p, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 27, tr 30 ản bội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ủa Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16.

Trang 15

đảng, trước tiên mượn “cải tổ” để phá hủy chế đô xã hội chủ nghĩa.Sau đó, khi giải thể, họ trở thành những kẻ mới phất lên mà khôngmột điều băn khoăn gì, mặc sức vơ vét của cải Đối với một đảng mấtlòng dân, xa rời quần chúng nhân dân như thế, thì đảng đó có cầmquyền hay không cầm quyền cũng không liên quan gì đến quần chúngnhân dân, quần chúng không quan tâm đảng đó còn hay mất Điều đócũng dễ hiểu, vì sao khi lá cờ trên điện Kremli bị kéo xuống,Matxcơva tĩnh lặng quần chúng nhân dân không hề có một phản ứng

gì, việc chuyển giao chính quyền rất thuận lợi Điều đó nghĩa là sự hủbại trong Đảng Cộng sản Liên Xô là nguyên nhân tầng sâu khiến nósụp đổ Mặt khác, kỷ luật trong đảng bị buông lỏng tập trung quanliêu, chuyên quyền, độc đoán, dân chủ vô tổ chức, vô chính phủ do đócác phần tử chống cộng ở ngoài đảng, chúng xúi bẩy mọi người đứnglên từ trong đảng Về một ý nghĩa nào đó mà nói, sự sụp đổ của Liên

Xô và Đông Âu là cuộc tự đảo chính do bọn người này phát động

Thứ năm, không thực hiện đúng: Đảng là một khối thống nhất về chính trị, tư tưởng và tổ chức, tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng.

Sức mạnh của Đảng là sự đoàn kết thống nhất: đoàn kết thốngnhất là quy luật trưởng thành của Đảng Sự thống nhất nội bộ Đảng là

cơ sở để thống nhất giai cấp vô sản, là điều kiện tất yếu để giai cấp vôsản giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh cách mạng vô cùng gay

go ác liệt giành chính quyền và giữ vững chuyên chính vô sản Sự

Trang 16

đoàn kết thống nhất trong Đảng bắt nguồn từ bản chất của giai cấpcông nhân, từ sự kết cấu chặt chẽ của Đảng Muốn đưa cuộc cáchmạng của giai cấp vô sản đến thắng lợi, Đảng “Phải có một sự thống

mạnh chủ yếu, vô địch, vô tận của Đảng, là điều kiện để đoàn kết giaicấp

Nhưng Đảng cộng sản Liên xô trong thời gian dài đã không thựchiện nguyên tắc này thậm chí còn vi phạm nghiêm trọng: sự mất đoànkết thống nhất đội ngũ trong Đảng, mất đoàn kết toàn dân Đảng cũngnhư mỗi đảng viên không phát hiện và sửa chữa sai lầm, không thựchiện tự phê bình và phê bình nhằm nâng cao trí tuệ, không kịp thờigiải quyết những mâu thuẫn trong nội bộ Đảng

Thứ sáu, Đảng không liên hệ mật thiết với quần chúng, quan liêu, xa rời quần chúng.

Đảng phải liên hệ mật thiết với quần chúng, là hiện thân củamối liên hệ giữa đội tiên phong với giai cấp công nhân và nhân dânlao động; kiên quyết đấu tranh để ngăn ngừa và khắc phục bệnh quanliêu, xa rời quần chúng Quần chúng tin tưởng ở Đảng, ủng hộ Đảng

và theo Đảng làm cách mạng, đồng thời Đảng làm hết sức mình đểphát huy vai trò và khả năng sáng tạo không bao giờ cạn của quầnchúng Sức mạnh vô địch của Đảng là ở mối liên hệ với nhân dân,cũng như sức mạnh dời non lấp biển của nhân dân bắt nguồn từ sự

Trang 17

lãnh đạo của Đảng Lênin viết: “Để không trở thành đảng của quầnchúng chỉ trên lời nói, chúng ta phải thu hút quần chúng ngày càng

Thực tiễn đã chứng minh: mối liên hệ với quần chúng là quy luậttồn tại, phát triển và hoạt động của Đảng cộng sản, là nguồn gốc sứcmạnh của Đảng, là bảo đảm cho sự thành công của toàn bộ sự nghiệpcách mạng, nếu không liên hệ với quần chúng thì Đảng không là cái gìhết Lênin viết: “Đội tiền phong chỉ làm tròn được sứ mệnh của nó khi

nó biết gắn bó với quần chúng mà nó lãnh đạo và thực sự dẫn dắt toànthể quần chúng tiến lên Nếu không liên minh với những người khôngphải là đảng viên cộng sản trong các lĩnh vực hoạt động hết sức khácnhau, thì không thể nói tới một thành công nào trong công cuộc xây

thuộc bản chất của Đảng cộng sản, thiếu điều kiện này không nhữngkhông thể xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội mà còn có thể dẫnđến nguy cơ mất chính quyền Trong giai đoạn Đảng lãnh đạo chínhquyền xây dựng chủ nghĩa xã hội, vấn đề củng cố và tăng cường mốiliên hệ giữa Đảng và nhân dân càng trở nên cấp bách và quan trọnghơn bao giờ hết Vì bước vào cách mạng xã hội chủ nghĩa là bước vàomột cuộc cách mạng sâu sắc nhất, toàn diện nhất, triệt để nhất và do

đó nó cũng gay go nhất, phức tạp nhất trong lịch sử loài người Đó làthời đại rung chuyển vũ bão về chính trị và kinh tế, thời đại đấu tranh

Trang 18

giai cấp cực kỳ sâu sắc Cuộc cách mạng này đòi hỏi Đảng phải độngviên và phát huy cao nhất tính tích cực và sáng tạo của quần chúngnhân dân, không như thế thì không thể có chủ nghĩa xã hội được.Lênin đã khẳng định: “Chủ nghĩa xã hội sinh động sáng tạo là sự

nguy hiểm lớn nhất và đáng sợ nhất là tự cắt đứt liên hệ với quần

đội tiên phong và toàn thể quần chúng nhân dân thì đó sẽ là một taihoạ

Nhưng Đảng cộng sản Liên xô trong thời gian dài đã không thựchiện nguyên tắc này biểu hiện: Đảng cộng sản Liên xô đã xa rời mốiliên hệ giữa Đảng và quần chúng, không phát huy quyền làm chủ củanhân dân, đội ngũ cán bộ, đảng viên hoạt động trong các lĩnh vực thìquan liêu không hướng dẫn quần chúng thực hiện đường lối, nghịquyết của Đảng Trong Đảng nảy sinh bệnh quan liêu, mệnh lệnh, xarời quần chúng, nhất là khi đảng viên có chức, có quyền, làm cho một

bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu rèn luyện rơi vào tình trạng thoái hoá,biến chất, xa dần với nhân dân Vì vậy, đã làm tiêu vong tổ chức Cộngsản từ gốc rễ của nó, đúng như lời cảnh báo của Lênin đối với cácĐảng cộng sản và đội ngũ đảng viên cộng sản

Thứ bảy, từ bỏ tính quốc tế của Đảng cộng sản.

Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng trong xây dựng

19 V.I Lênin, To n t p, Nxb Ti n b , Mátxc va, T p 35, Tr.64 àn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ội của Goócbatrốp, Nxb Công an nhân dân, H, 1998, tr 16 ơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290 ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, Tập 8, tr.289- tr 290.

Trang 19

Đảng kiểu mới của chủ nghĩa Mác- Lênin Chính xuất phát từ vai trò sứmệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân hiện đại mà khi nghiêncứu nguồn gốc, bản chất của giai cấp công nhân Mác và Ăngghen đã đề

ra khẩu hiệu: “Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại” Giai cấp côngnhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp, khi nền sản xuất phát triển,

sự tồn tại của chế độ sở hữu tư bản tư nhân không còn phù hợp, nó tấtyếu sẽ bị thay thế bởi chế độ sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất, từ

đó tạo nên mối đoàn kết giữa các dân tộc Đúng như Lênin khẳng định:

“Sự phát triển của trao đổi quốc tế và của nền sản xuất cho thị trườngtoàn thế giới đã tạo ra một mối quan hệ hết sức chặt chẽ giữa tất cả cácdân tộc trong thế giới văn minh, khiến cho phong trào công nhân hiện

Người nhấn mạnh: “Chỉ có người vô sản mới có khả năng xoá bỏ sựcách biệt giữa các dân tộc, chỉ có giai cấp vô sản giác ngộ mới xây

tế của giai cấp công nhân là bản chất của Đảng cộng sản Tính quốc tếcủa Đảng thể hiện trước hết ở chỗ Đảng được tổ chức và hoạt độngtheo những nguyên lý của học thuyết Mác- Lênin; Đảng định ra đườnglối, chiến lược, sách lược đối nội và đối ngoại; quan tâm giáo dục độingũ đảng viên và quần chúng lao động về chủ nghĩa quốc tế của giaicấp công nhân và “Liên minh với những người cách mạng trong cácnước tiên tiến và với tất cả các dân tộc bị áp bức chống bọn đế quốcchủ nghĩa thuộc bất cứ loại nào, đó là chính sách đối ngoại của giai

Trang 20

cấp vô sản”23.

Nhưng Đảng cộng sản Liên xô trong thời gian dài đã không thựchiện nguyên tắc này biểu hiện: ngay trong Đảng đã từ bỏ chủ nghĩayêu nước chân chính gắn với chủ nghĩa quốc tế trong sáng Đảng cộngsản Liên xô đã mắc phải chủ nghĩa sôvanh nước lớn, chủ nghĩa dântộc hẹp hòi, phủ nhận chủ nghĩa Mác- Lênin về đoàn kết quốc tế

Tóm lại, “Sự phản bội của Tổng Bí thư Đảng cộng sản Liên Xô

đã làm cho đất nước chúng ta, nhân dân chúng ta phải trả giá quá

Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minhsáng lập và rèn luyện, đã luôn chăm lo xây dựng và chỉnh đốn Đảng.Đây là nhiệm vụ thường xuyên của Đảng để thực hiện vai trò lãnh đạocách mạng của mình Người chỉ rõ: “việc cần làm trước tiên là chỉnhđốn lại Đảng”, “thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm

Tiêu đề	Bài Học Kinh Nghiệm Từ Sự Sụp Đổ Mô Hình CNXH Ở Liên Xô Và Đông Âu Đối Với Công Tác Xây Dựng, Chỉnh Đốn Đảng Ta Hiện Nay
Trường học	Trường Đại Học
Thể loại	bài viết

Định dạng
Số trang	40
Dung lượng	172 KB