NHỮNG vấn đề cơ BẢN về MỤC TIÊU, LÝ TƯỞNG CHIẾN đấu CỦA QUÂN đội NHÂN dân VIỆT NAM

Phần I Phần I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MỤC TIÊU, LÝ TƯỞNG CHIẾN ĐẤU CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 1 Những nhân tố quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu là một trong những yếu tố có tầm quan trọng đặc biệt của quân đội với tính cách là một tổ chức quân sự của một nhà nước, một giai cấp nhất định Việc xác định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu luôn giữ vị trí quan trọng hàn.

Trang 1

Phần I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MỤC TIÊU, LÝ TƯỞNG CHIẾN ĐẤU CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

1 Những nhân tố quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam

Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu là một trong những yếu tố có tầm quantrọng đặc biệt của quân đội với tính cách là một tổ chức quân sự củamột nhà nước, một giai cấp nhất định Việc xác định mục tiêu, lýtưởng chiến đấu luôn giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong giáo dụcquân nhân, trong xây dựng quân đội về chính trị - tinh thần Bất cứmột nhà nước nào tổ chức ra quân đội đều phải xác định mục tiêu, lýtưởng chiến đấu cho nó và thường xuyên chăm lo xây dựng, giữ vữngmục tiêu, lý tưởng đó Việc nhận thức không đúng mục tiêu, lý tưởngchiến đấu của quân đội và xem nhẹ việc giáo dục, xây dựng mục tiêu,lý tưởng chiến đấu là một trong những nguyên nhân làm cho quân độigiảm sút ý chí chiến đấu, giảm sút niềm tin vào sự nghiệp cách mạngmà họ theo đuổi, thậm chí có thể bị biến chất, đi ngược lại mục tiêu, lýtưởng của cách mạng, của giai cấp lãnh đạo

Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội được quy định bởi nhiềunhân tố, và trong tính quy định của nhiều nhân tố đó, mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của quân đội được hình thành và ngày một hoàn thiệnqua các giai đoạn cách mạng, cả về nội dung và ý nghĩa chính trị - xãhội

Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Namđược quy định bởi những nhân tố sau:

Trang 2

Vai trò, sứ mệnh lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam - quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân.

Quân đội là một tổ chức vũ trang chuyên nghiệp (tập trung, chínhquy, thường trực), do một nhà nước, một tập đoàn chính trị hay mộtphong trào chính trị làm chức năng nhà nước tổ chức, xây dựng, sửdụng vào việc đấu tranh vũ trang nhằm thực hiện mục đích chính trịcủa nhà nước, tập đoàn hay phong trào chính trị đó

Lịch sử xã hội loài người từ khi có nhà nước đến nay đã từng xuấthiện nhiều kiểu quân đội: quân đội của nhà nước chủ nô, quân đội củanhà nước phong kiến, quân đội của nhà nước tư sản (đế quốc), quânđội của nhà nước vô sản (nhà nước xã hội chủ nghĩa) Sự xuất hiệncủa quân đội là một hiện tượng lịch sử, gắn với sự xuất hiện của nhànước, của giai cấp và đấu tranh giai cấp Quân đội được sinh ra baogiờ cũng giữ một vai trò lịch sử, thực hiện một sứ mệnh lịch sử nhấtđịnh Đã có trong lịch sử, một xã hội không có quân đội, không có nhànước, không có giai cấp đối kháng Bởi vì, khi những điều kiện kinh tế

- xã hội, chính trị - xã hội làm nảy sinh quân đội chưa hình thành thìquân đội chưa xuất hiện Ngược lại, khi những điều kiện kinh tế - xãhội - chính trị - xã hội làm nảy sinh quân đội đã tiêu vong (ví dụ nhưchế độ bóc lột, chế độ tư hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, giai cấp vàđối kháng giai cấp bị tiêu vong), thì quân đội cũng không còn vai trò,sứ mệnh lịch sử; nó tự tiêu vong cùng với nhà nước, cùng với giai cấpvà đấu tranh giai cấp

Trong chế độ chiếm hữu nô lệ, nhà nước chủ nô tổ chức ra quân độiđể đàn áp nô lệ, để duy trì nền thống trị của giai cấp chủ nô Vai trò và

Trang 3

sứ mệnh của quân đội chủ nô lúc bấy giờ là bảo vệ chế độ chiếm hữu

nô lệ, bảo vệ nhà nước chủ nô

Trong xã hội phong kiến, quân đội phong kiến thực hiện vai trò làcông cụ bạo lực chủ yếu của nhà nước phong kiến; bên trong thì đànáp các cuộc đấu tranh của nông dân, bên ngoài thì chống sự xâm lượccủa ngoại bang và tiến hành các cuộc xâm lược, mở rộng bờ cõi Quânđội phong kiến được nhà nước phong kiến trao cho "sứ mệnh" làngười bảo vệ, duy trì chế độ phong kiến, vua quan với lý tưởng "trungquân, ái quốc" mù quáng, ích kỷ

Trong chế độ tư bản, giai cấp tư sản, sau khi trở thành giai cấp thốngtrị xã hội đã tổ chức ra quân đội tư sản để thực hiện chức năng đàn ápvà thống trị giai cấp công nhân và các tầng lớp nhân dân lao động,thực hiện chính sách xâm lược các nước khác, bảo vệ chế độ tư bản.Sự thay đổi chế độ kinh tế, chính trị - xã hội trong lịch sử đã dẫnđến sự thay đổi các nhà nước thống trị và theo đó cũng thay đổi vaitrò, chức năng, nhiệm vụ của các quân đội Mỗi quân đội đều có mộtvai trò nhất định đối với sự vận động và phát triển của lịch sử trongtừng thời kỳ nhất định Chính vai trò và sứ mệnh của quân đội (mà vaitrò này gắn với và được quy định bởi vai trò của giai cấp và nhà nướctổ chức ra nó), là nhân tố quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu củanó

Theo quan điểm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin, quânđội do nhà nước của các giai cấp bóc lột trong lịch sử tổ chức, lãnh

đạo, sử dụng là quân đội kiểu cũ, còn quân đội do nhà nước của giai cấp vô sản tổ chức và lãnh đạo là quân đội kiểu mới Quân đội kiểu cũ

Trang 4

mang bản chất bóc lột, thống trị và xâm lược Vai trò, sứ mệnh củacác quân đội đó là đàn áp nhân dân lao động và nô dịch các dân tộckhác, bảo vệ và duy trì chế độ bóc lột, sự bóc lột của giai cấp thốngtrị Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội kiểu cũ là chống nhândân lao động và đi xâm lược các nước Tuy nhiên, trong quân đội củacác giai cấp bóc lột (quân đội chủ nô, quân đội phong kiến, quân đội

tư sản), giữa vai trò, chức năng, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu khôngcó sự thống nhất về bản chất do có sự mâu thuẫn gay gắt giữa tầng lớpsĩ quan đại diện cho lợi ích của các giai cấp bóc lột, thống trị với tầnglớp binh sĩ xuất thân từ các giai cấp lao động (công nhân, nông dân,nông nô, nô lệ ) Sĩ quan và binh sĩ trong quân đội của các nhà nướcphong kiến, tư sản không cùng lợi ích, không cùng động cơ, mục đíchchiến đấu Tầng lớp sĩ quan được nhà nước của các giai cấp thống trịđào tạo, giáo dục, sử dụng; mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của các tầnglớp sĩ quan là bảo vệ chế độ bóc lột, thống trị mà trực tiếp là bảo vệ lợiích của gia đình họ; còn tầng lớp binh sĩ bị nhà nước lợi dụng, épbuộc phải cầm súng để đàn áp bà con của giai cấp mình, tầng lớpmình là nhân dân lao động

Đối lập với quân đội kiểu cũ của các giai cấp bóc lột, trong quân độikiểu mới của giai cấp vô sản có sự thống nhất cao về bản chất giữa vaitrò, sứ mệnh lịch sử, chức năng, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu Quânnhân trong quân đội kiểu mới đại đa số là con em của các giai cấp laođộng vốn bị các giai cấp bóc lột thống trị vùng lên đấu tranh để tự giảiphóng và bảo vệ cuộc sống của mình Do đó, giữa họ có sự thống nhấtvề mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, thống nhất giữa vai trò, sứ mệnh lịchsử với chức năng, nhiệm vụ của quân đội Sự thống nhất đó, xét đến

Trang 5

cùng là do vai trò, sứ mệnh lịch sử của quân đội kiểu mới quy định.Vai trò, sứ mệnh của quân đội kiểu mới cũng là nhân tố quy định mụctiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội.

Quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản chỉ sinh ra do yêu cầu và đòihỏi khách quan của cuộc đấu tranh giai cấp gay go và quyết liệt nhấttrong lịch sử: cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản liên minhvới các giai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khácchống giai cấp tư sản, phản động Đó cũng là cuộc đấu tranh giai cấpcuối cùng trong lịch sử nhân loại Để có thể chiến thắng giai cấp tưsản, giai cấp vô sản phải tổ chức ra chính đảng cách mạng là ĐảngCộng sản, phải giác ngộ chính trị - giai cấp, giác ngộ sứ mệnh lịch sử,mục tiêu, lý tưởng chiến đấu và phải có sức mạnh, đặc biệt là sứcmạnh quân sự Giai cấp vô sản phải tổ chức ra lực lượng vũ trang cáchmạng, tổ chức ra quân đội để làm nòng cốt cho toàn dân đấu tranhgiành và giữ chính quyền, để bảo vệ thành quả cách mạng (bảo vệ chếđộ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, bảo vệ độc lập,tự do của Tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân ) V.I Lênin, lãnh tụ vĩđại của giai cấp công nhân thế giới đã từng nói rằng, giai cấp vô sản,nếu nó muốn thống trị và nếu nó thật sự thống trị thì nó cũng phải tỏrõ điều đó bằng tổ chức quân sự của mình" Quan điểm đó củaV.I.Lênin đã được hiện thực hóa sau khi Cách mạng Tháng Mười(1917) thành công Đảng Cộng sản Nga (B) và Nhà nước Xô viết đãthành lập Hồng quân để bảo vệ Nhà nước công nông đầu tiên trên thếgiới, chống mọi sự can thiệp xâm lược của quân đội đế quốc và đè bẹpsự phản kháng của các giai cấp tư sản, phong kiến ở trong nước Quân

Trang 6

đội cách mạng của giai cấp vô sản ra đời không ngoài vai trò và sứmệnh lịch sử đó.

Để quân đội kiểu mới thực hiện thắng lợi vai trò, sứ mệnh lịch sửcủa mình, giai cấp vô sản phải xác định mục tiêu, lý tưởng chiến đấucho nó; đồng thời xây dựng, giáo dục mục tiêu, lý tưởng chiến đấucho quân đội trong suốt quá trình xây dựng, trưởng thành, cũng nhưtrong từng thời kỳ lịch sử cụ thể Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu củaquân đội kiểu mới là sự phản ánh trực tiếp, cụ thể sứ mệnh lịch sử củanó trong sự nghiệp đấu tranh chống các giai cấp bóc lột, giải phónggiai cấp, giải phóng dân tộc và giải phóng con người dưới sự lãnh đạocủa Đảng Cộng sản

Quân đội nhân dân Việt Nam là tổ chức quân sự cách mạng của

Đảng Cộng sản Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịchHồ Chí Minh tổ chức, lãnh đạo, giáo dục, rèn luyện Quân đội nhândân Việt Nam là quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân Việt Nam,quân đội của dân, do dân và vì dân; nó khác quân đội kiểu cũ về vaitrò, sứ mệnh lịch sử, về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu

Về bản chất, Quân đội nhân dân Việt Nam mang bản chất giai cấp

công nhân, có tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc Đó là một quân độicủa dân, do dân và vì dân; từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiếnđấu

Quân đội nhân dân Việt Nam ra đời trong lò lửa đấu tranh cáchmạng của Đảng, của giai cấp và của dân tộc Sứ mệnh lịch sử vẻ vangcủa nó là cùng toàn dân đấu tranh chống thực dân, phong kiến giànhđộc lập, tự do cho Tổ quốc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa

Trang 7

cộng sản ở Việt Nam, góp phần vào việc giải phóng giai cấp, giảiphóng dân tộc, giải phóng con người Sự ra đời của Quân đội nhândân Việt Nam là một tất yếu khách quan, xuất phát từ yêu cầu củacách mạng Việt Nam.

Ngay sau khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chủ trương thànhlập quân đội công nông Trong Chánh cương vắn tắt của Đảng năm

1930 có ghi, "Tổ chức ra quân đội công nông"1 Về vai trò, sứ mệnh

lịch sử của quân đội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói rất rõ trong "Chỉ thị thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân" năm 1944.

Theo tư tưởng của Người, Quân đội nhân dân Việt Nam có vai trò sứmệnh cao cả là "Giải phóng" và "bảo vệ" "Giải phóng" là sứ mệnhcủa Quân đội nhân dân Việt Nam khi đất nước còn bị thực dân đếquốc xâm lược, nhân dân ta còn bị áp bức, bóc lột cực khổ, chưa đượcđộc lập, tự do Khi cách mạng thành công, dân tộc và nhân dân đã

được giải phóng thì quân đội ta thực hiện sứ mệnh "bảo vệ": bảo vệ

thành quả cách mạng, bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổquốc gia, bảo vệ chế độ mới, bảo vệ hạnh phúc của nhân dân lao động,bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền Khi đất nước đã thống nhất, thựchiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa, quân đội ta đảm nhận sứ mệnh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩavà tham gia xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Có thể nói, sứ mệnh lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam cũngvận động và phát triển, hoàn thiện cùng với sự vận động và phát triểncủa cách mạng Việt Nam, của mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Đảng,của giai cấp công nhân Việt Nam Sự vận động và phát triển vai trò,

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, H 2000, tập 3, tr 1.

Trang 8

sứ mệnh của quân đội là nhân tố quy định mục tiêu, lý tưởng chiếnđấu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong từng thời kỳ lịch sử.

Mục tiêu của cách mạng Việt Nam

Trong hệ thống các nhân tố quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấucủa Quân đội nhân dân Việt Nam, mục tiêu cách mạng Việt Nam làmột nhân tố quan trọng, có tính quy định trực tiếp Về bản chất, mụctiêu chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam thống nhất với mụctiêu cách mạng Việt Nam do Đảng của giai cấp công nhân Việt Namlãnh đạo

Là một tổ chức quân sự cách mạng của Đảng, do Đảng tổ chức, giáodục, rèn luyện, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dânViệt Nam luôn thống nhất với mục tiêu của cách mạng Việt Nam.Quân đội nhân dân Việt Nam lấy mục tiêu của cách mạng Việt Namlàm mục tiêu chiến đấu của mình Chiến đấu cho mục tiêu, lý tưởngcủa quân đội là chiến đấu cho mục tiêu, lý tưởng của cách mạng Quânđội nhân dân Việt Nam không có mục tiêu, lý tưởng chiến đấu nàokhác ngoài mục tiêu, lý tưởng của cách mạng Việt Nam

Trong tổ chức, xây dựng quân đội cách mạng, việc xác định mụctiêu, lý tưởng chiến đấu cho Quân đội nhân dân Việt Nam bao giờcũng xuất phát từ mục tiêu, lý tưởng cách mạng Việt Nam Mục tiêu,lý tưởng của cách mạng Việt Nam định hướng quá trình giáo dục, xâydựng và giữ vững mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội Đồngthời, việc thực hiện mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhândân Việt Nam là sự cụ thể hóa việc thực hiện mục tiêu cách mạng ViệtNam Trong quá trình chiến đấu và trưởng thành, Quân đội nhân dân

Trang 9

Việt Nam lấy việc thực hiện thắng lợi mục tiêu, lý tưởng cách mạngViệt Nam làm động lực chủ yếu.

Thực tiễn 60 năm xây dựng và chiến đấu của Quân đội nhân dânViệt Nam đã chứng minh rằng, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quânđội nhân dân Việt Nam luôn bám sát và nhằm thực hiện mục tiêu cáchmạng Việt Nam trong các giai đoạn cách mạng Giữa mục tiêu cáchmạng Việt Nam và mục tiêu của Quân đội nhân dân Việt Nam có mốiquan hệ biện chứng Sự vận động, phát triển và hoàn thiện từng bướcmục tiêu cách mạng Việt Nam trong từng giai đoạn, từng thời kỳ cáchmạng quy định sự vận động, phát triển và hoàn thiện mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của quân đội Trên cơ sở mục tiêu cơ bản, lâu dài củacách mạng Việt Nam quy định cho cả toàn bộ sự nghiệp cách mạngViệt Nam từ khi tiến hành đấu tranh giải phóng dân tộc cho đến khixây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản ở ViệtNam, trong từng giai đoạn cách mạng cụ thể, tùy theo yêu cầu cụ thểcủa cách mạng mà mục tiêu cơ bản lâu dài của cách mạng Việt Namđược cụ thể hóa thành các mục tiêu cụ thể, trực tiếp trước mắt

Trong giai đoạn cách mạng giải phóng dân tộc, mục tiêu cách mạng

Việt Nam là giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân, đếquốc, giành độc lập dân tộc, ruộng đất cho dân cày, tiến tới chủ nghĩaxã hội

Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, mục tiêu cách mạng Việt Nam

là xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, giảiphóng triệt để các tầng lớp nhân dân lao động, đem lại tự do, ấm no,hạnh phúc thực sự cho nhân dân

Trang 10

Trong mỗi giai đoạn cách mạng, mục tiêu của từng thời kỳ cáchmạng cũng có sự khác nhau Khi chưa có chính quyền, mục tiêu trướcmắt, trực tiếp của cách mạng là giành độc lập dân tộc, giành chínhquyền về tay nhân dân lao động và tổ chức xây dựng chế độ xã hộimới Độc lập dân tộc trở thành mục tiêu trực tiếp của cách mạng ViệtNam Đấu tranh giành độc lập dân tộc là hoạt động ưu tiên hàng đầuvà chủ yếu của cách mạng Việt Nam thời kỳ 1930 - 1945 Chủ tịch HồChí Minh đã từng nói: "Dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãyTrường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập" Khi cáchmạng thành công, mục tiêu cụ thể của cách mạng Việt Nam là xâydựng và bảo vệ chính quyền, xây dựng và bảo vệ chế độ mới, bảo vệnền độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trong điều kiện đất nước tạm bị chia làm hai miền, cách mạng ViệtNam cùng một lúc thực hiện hai chiến lược: miền Bắc tiến hành cáchmạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng chủ nghĩa xã hội, làm hậu thuẫn chomiền Nam đấu tranh thống nhất nước nhà; miền Nam tiếp tục cáchmạng dân tộc dân chủ, đấu tranh chống đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai,giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước; cả nước cùng đilên chủ nghĩa xã hội Các mục tiêu cụ thể: độc lập dân tộc, thống nhấtTổ quốc, xây dựng chủ nghĩa xã hội đan xen nhau, tác động lẫn nhautrong mục tiêu chung và xuyên suốt của cách mạng Việt Nam

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng cả nước cùng đi lên chủnghĩa xã hội, mục tiêu của cách mạng Việt Nam lúc này là xây dựngthành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủnghĩa ở Việt Nam, mà nội dung của nó đã được Đảng ta khái quát là:

"Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"

Trang 11

Như vậy, cả lý luận cũng như thực tiễn đều khẳng định rằng, mụctiêu cách mạng Việt Nam giữ vai trò quy định mục tiêu, lý tưởngchiến đấu của quân đội; mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân độinhân dân Việt Nam là sự quán triệt và thực hiện mục tiêu cách mạngViệt Nam Sự quy định của mục tiêu cách mạng Việt Nam đối vớimục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam vừamang tính toàn diện, lâu dài vừa mang tính cụ thể, tính giai đoạn Nóđảm bảo cho mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân ViệtNam luôn vận động, phát triển trong nội dung mục tiêu của cách mạngvà theo định hướng của mục tiêu cách mạng; bảo đảm cho mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của quân đội luôn bám sát và quán triệt sâu sắc mụctiêu của cách mạng.

Mục tiêu của cách mạng Việt Nam là cơ sở khách quan để xác địnhmục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội Quân đội nhân dân ViệtNam có thể hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ chính trị của mình,nếu trong quá trình xây dựng và chiến đấu, nó luôn lấy mục tiêu củacách mạng Việt Nam làm mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của mình Xarời mục tiêu cách mạng Việt Nam, quân đội sẽ mất phương hướng, xarời mục tiêu nhiệm vụ chiến đấu; sớm, muộn sẽ bị biến chất về chínhtrị, bị các thế lực thù địch lợi dụng để chống lại cách mạng, chống lạinhân dân

Mục tiêu cách mạng Việt Nam không chỉ là nhân tố quy định mụctiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn quyđịnh sự ra đời, tồn tại, và phát triển của quân đội với tính cách là quânđội cách mạng kiểu mới của giai cấp vô sản Nếu không lấy mục tiêucủa cách mạng làm mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội thì

Trang 12

Quân đội nhân dân Việt Nam không còn lý do để tồn tại và phát triển.Mục đích, động cơ chiến đấu của quân đội sẽ không rõ ràng và đúngđắn Điều đó rất nguy hiểm đối với cách mạng vì kẻ thù có thể lợidụng sự không rõ ràng, đúng đắn trong xác định mục tiêu, lý tưởngcách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam để làm biến chất quânđội, sử dụng quân đội vào các mục đích chính trị đen tối của chúng.Thừa nhận tính quy định của mục tiêu cách mạng Việt Nam đối vớimục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam là sựthể hiện quan điểm, lập trường đúng đắn và dứt khoát của giai cấpcông nhân về tổ chức, xây dựng và sử dụng quân đội cách mạng Nókhông cho phép mọi sự mập mờ, ngụy biện về mục tiêu, lý tưởngchiến đấu trong xây dựng quân đội của giai cấp công nhân Đây là vấnđề vừa có tính quy luật vừa có tính nguyên tắc trong tổ chức, xây dựngQuân đội nhân dân Việt Nam - một quân đội kiểu mới của giai cấp vôsản.

Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Quân đội nhân dân Việt Nam.

Lịch sử hình thành và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Namcó mối liên hệ đặc biệt với quá trình lãnh đạo cách mạng của ĐảngCộng sản Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam là người tổ chức, lãnhđạo, giáo dục và rèn luyện Quân đội nhân dân Việt Nam Sự lãnh đạocủa Đảng đối với quân đội là nhân tố cơ bản và quyết định bản chấtgiai cấp công nhân, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhândân Việt Nam Mục tiêu, lý tưởng của Đảng chính là mục tiêu, lý

Trang 13

tưởng của quân đội Quân đội nhân dân Việt Nam lấy mục tiêu, lýtưởng của Đảng làm mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của mình.

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày mồng 3 tháng 2 năm 1930 Sự

ra đời của Đảng đánh dấu một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cáchmạng Việt Nam Sứ mệnh lịch sử của Đảng là lãnh đạo giai cấp côngnhân và nhân dân lao động Việt Nam đấu tranh giải phóng dân tộc,giải phóng giai cấp, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thốngnhất, độc lập và đi lên chủ nghĩa xã hội, thực hiện "dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" Để lãnh đạo cách mạngthành công, Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh đãđịnh ra đường lối cách mạng Việt Nam, bao gồm đường lối chung,đường lối chính trị, đường lối kinh tế, đường lối quân sự, đường lốivăn hóa, khoa học kỹ thuật Đảng đặc biệt quan tâm đến việc xâydựng lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng quân đội nhân dân; làmcho Quân đội nhân dân Việt Nam thực sự là lực lượng chính trị, độiquân chiến đấu tuyệt đối trung thành và tin cậy của Đảng, của Nhànước và nhân dân

Việc Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức và lãnh đạo Quân đội nhândân Việt Nam là vấn đề tất yếu khách quan xuất phát từ yêu cầu củacách mạng Việt Nam, từ cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc; từvai trò, sứ mệnh lịch sử của Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩđại của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam, người Chathân yêu của các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam đã chỉ rõ:

"Muốn giải phóng thì phải đánh phát xít Nhật và Pháp Muốn đánhchúng thì phải có lực lượng quân sự"2 Lực lượng quân sự đó, do ĐảngCộng sản Việt Nam tổ chức và lãnh đạo Trong Cương lĩnh đầu tiên

Trang 14

của Đảng năm 1930, Đảng đã chủ trương "tổ chức ra quân đội côngnông" để làm nòng cốt cho toàn dân đấu tranh Từ khi ra đời đến nay,Quân đội nhân dân Việt Nam luôn đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trựctiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Sự lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt Nam thể hiệntrên một số nội dung chủ yếu sau:

1 Đảng xác định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội

2 Đảng quyết định nguyên tắc tổ chức, xây dựng và mọi hoạt độngcủa quân đội

3 Đảng định ra đường lối khoa học - nghệ thuật quân sự và cáchđánh của quân đội

Quân đội nhân dân Việt Nam là một tổ chức quân sự cách mạng củaĐảng Với tính cách là một tổ chức quân sự cách mạng, quân đội phảicó mục tiêu, lý tưởng chiến đấu Tuy nhiên, mục tiêu, lý tưởng chiếnđấu của quân đội phải do Đảng xác định Xét về mặt lý luận cũng nhưkinh nghiệm thực tiễn đã chỉ rõ, với bất cứ một quân đội nào, việcquyết định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu không phải do thành phần củanhững người tham gia mà là do giai cấp lãnh đạo quân đội quyết định.Giai cấp nào nắm quyền lãnh đạo quân đội thì giai cấp đó quyết địnhbản chất, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội đó Một quân độidù thành phần tham gia là đại đa số quần chúng nhân dân lao động bịáp bức, nhưng nếu do giai cấp bóc lột lãnh đạo thì quân đội đó khôngmang bản chất giai cấp công nhân; sớm muộn nó sẽ đi ngược lạiquyền lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao động; nó sẽ trởthành công cụ của giai cấp bóc lột đàn áp, chống lại nhân dân Do đó,

Trang 15

vấn đề có tính quy luật trong xây dựng quân đội cách mạng của giaicấp công nhân là Đảng Cộng sản phải tổ chức ra quân đội và lãnh đạoquân đội một cách tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt.

Lãnh đạo tuyệt đối có nghĩa là vô luận trong hoàn cảnh nào Đảngvẫn phải giữ quyền độc tôn lãnh đạo quân đội, không chia quyền, giaoquyền và không để cho một giai cấp, một lực lượng chính trị nào khácnắm quyền lãnh đạo quân đội, lãnh đạo lực lượng vũ trang Đảng kiênquyết đấu tranh chống mọi âm mưu, thủ đoạn làm suy yếu sự lãnh đạocủa Đảng đối với quân đội, chia rẽ quân đội với Đảng, lũng đoạn sựlãnh đạo của Đảng, lợi dụng quân đội vào các mục đích chống Đảng.Sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với quân đội được thực hiện đầyđủ trên cả ba mặt: chính trị, tư tưởng và tổ chức

Điều quan trọng bậc nhất là Đảng phải xác định đúng đắn mục tiêu,lý tưởng chiến đấu cho quân đội; làm cho mọi hoạt động của quân độihướng vào mục tiêu, lý tưởng của Đảng, của cách mạng; quán triệt vàthực hiện đúng đường lối, nhiệm vụ chính trị, quân sự của Đảng trongtừng thời kỳ Đồng thời, Đảng thường xuyên chăm lo giáo dục, xâydựng và hoàn thiện mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội phù hợpvới sự phát triển, hoàn thiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng Trong quátrình lãnh đạo quân đội, Đảng kịp thời phát hiện và uốn nắn nhữnglệch lạc trong nhận thức và trong hành động của cán bộ, chiến sĩ quânđội về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, làm cho mục tiêu, lý tưởng chiếnđấu của quân đội luôn vận động trong quỹ đạo mục tiêu, lý tưởngchiến đấu của Đảng, của cách mạng.

Trang 16

Bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Bản chất giai cấp công nhân.

Quân đội nhân dân Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân, cótính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc Đây là một trong những đặc trưng

cơ bản của Quân đội nhân dân Việt Nam Bản chất giai cấp côngnhân, tính nhân dân, tính dân tộc của Quân đội nhân dân Việt Namcũng là những nhân tố cơ bản và chủ yếu quy định mục tiêu, lý tưởngchiến đấu của quân đội

Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội kiểu mới của giai cấp vôsản Giai cấp vô sản Việt Nam, với tính cách là giai cấp lãnh đạo cáchmạng Việt Nam, thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản ViệtNam, đã tổ chức ra quân đội cách mạng để thực hiện sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp Ngay từ khi mới ra đời, Quân đội nhân dân Việt Nam đãmang bản chất giai cấp công nhân - bản chất cách mạng triệt để vàkhoa học Trong quá trình lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện quân đội,Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công xâydựng bản chất giai cấp công nhân cho quân đội

Vấn đề mấu chốt trong bản chất giai cấp công nhân của Quân độinhân dân Việt Nam là vấn đề giác ngộ mục tiêu, lý tưởng chiến đấu.Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội không tự nhiên hình thànhmà nó được quy định bởi bản chất giai cấp của giai cấp tổ chức vàlãnh đạo quân đội Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh chorằng, quân đội mang bản chất của giai cấp nào thì mục tiêu, lý tưởngchiến đấu của quân đội phục tùng mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của

Trang 17

giai cấp đó Không có và không bao giờ có quân đội, mà mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của nó lại mâu thuẫn hay đối lập với bản chất của giaicấp tổ chức và lãnh đạo nó Tính quy định của bản chất giai cấp đốivới mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội hoàn toàn khách quan,phản ánh quy luật về sự thống nhất giữa bản chất giai cấp của quân độivới mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của nó.

Lịch sử cũng đã từng chứng kiến, quân đội của các giai cấp bóc lộtphong kiến, tư sản luôn lấy việc phục vụ cho lợi ích của giai cấp bóclột làm mục tiêu, lý tưởng chiến đấu Bản chất của quân đội kiểu cũ làbóc lột, áp bức nhân dân lao động và nô dịch các dân tộc khác Quânđội kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân nên mục tiêu, lý tưởngchiến đấu của nó vì nhân dân phục vụ, đấu tranh cho lợi ích của nhândân, bảo vệ nhân dân Giai cấp công nhân lãnh đạo quân đội, thôngqua hệ thống các tổ chức đảng, nhà nước, thông qua các hoạt động tưtưởng và chính sách làm cho mỗi thành viên của quân đội thấm nhuầnbản chất của nó, làm cho bản chất giai cấp công nhân ăn sâu vào tráitim, khối óc, vào máu thịt của mọi cán bộ, chiến sĩ quân đội Khi quânđội đã thấm nhuần bản chất giai cấp lãnh đạo cách mạng thì mục tiêu,lý tưởng chiến đấu của quân đội đương nhiên là nhằm thực hiện mụctiêu, lý tưởng của giai cấp

Thông qua mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội, người ta cóthể phân biệt đâu là quân đội của giai cấp vô sản, đâu là quân đội củacác giai cấp phong kiến, tư sản, đế quốc Cũng thông qua nội dung củamục tiêu, lý tưởng chiến đấu mà giai cấp lãnh đạo xác định cho quânđội, người ta cũng có thể hiểu được bản chất giai cấp của quân đội đó;hiểu được quân đội đó là của ai? Chiến đấu cho ai? Mục tiêu, lý tưởng

Trang 18

chiến đấu của quân đội phản ánh một cách rõ ràng, sinh động và cụthể bản chất giai cấp của quân đội.

Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, bản chất giai cấp công nhânlà sinh mệnh chính trị của quân đội; nó quy định Quân đội nhân dânViệt Nam là quân đội của giai cấp công nhân do Đảng Cộng sản củagiai cấp công nhân lãnh đạo; chiến đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảngvà cách mạng Việt Nam Bản chất giai cấp công nhân của Quân độinhân dân Việt Nam là cơ sở để Đảng xác định mục tiêu, lý tưởngchiến đấu cho quân đội Đồng thời, căn cứ vào bản chất giai cấp côngnhân, Đảng thường xuyên xây dựng, củng cố mục tiêu, lý tưởng chiếnđấu của quân đội, bảo đảm cho mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quânđội không đi chệch quỹ đạo vận động và phát triển của bản chất giaicấp công nhân

Trong quan hệ giữa bản chất giai cấp công nhân và mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam, bản chất giai cấpcông nhân được thể hiện cụ thể qua mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, cònmục tiêu, lý tưởng chiến đấu là sự phản ánh bản chất giai cấp côngnhân của quân đội Giữa bản chất giai cấp công nhân và mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam có mối quan hệbiện chứng Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu càng đúng đắn, rõ ràng, bámsát mục tiêu, lý tưởng của Đảng, của cách mạng thì càng thể hiện rõbản chất giai cấp công nhân; đồng thời, quân đội thấm nhuần sâu sắcbản chất giai cấp công nhân thì việc xác định mục tiêu, lý tưởng chiếnđấu càng đúng đắn, rõ ràng, phù hợp và thống nhất với mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của Đảng, của giai cấp

Trang 19

Như vậy, nói đến việc tăng cường bản chất giai cấp công nhân củaquân đội thì vấn đề mấu chốt phải nâng cao giác ngộ mục tiêu, lýtưởng chiến đấu; và ngược lại, bàn đến nâng cao giác ngộ mục tiêu, lýtưởng chiến đấu thì điều cốt lõi lại phải bàn đến tăng cường bản chấtgiai cấp công nhân của quân đội Mối quan hệ biện chứng này cầnphải được quán triệt sâu sắc trong tất cả các giai đoạn xây dựng quânđội Đó là vấn đề có tính quy luật trong xây dựng bản chất giai cấpcông nhân và trong xác định, giác ngộ mục tiêu, lý tưởng chiến đấucủa quân đội ta.

Tính nhân dân:

Tính nhân dân là một thuộc tính đặc trưng vốn có của mọi quân độikiểu mới của giai cấp vô sản Tính nhân dân của quân đội được quyđịnh bởi mục tiêu, lý tưởng cách mạng của giai cấp vô sản, bởi bảnchất giai cấp công nhân của quân đội cách mạng, bởi tính nhân dâncủa Nhà nước xã hội chủ nghĩa Trong lịch sử hình thành và phát triểncủa các kiểu quân đội, quân đội của các giai cấp bóc lột không có tínhnhân dân bởi nó là công cụ của giai cấp thống trị, đàn áp nhân dân.Chỉ có quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản mới có tính nhân dân.Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội kiểu mới của giai cấp vôsản Nó là quân đội của dân, do dân và vì dân, từ nhân dân mà ra, vìnhân dân mà chiến đấu Nhân dân là cha mẹ của quân đội Quan hệgiữa nhân dân và quân đội là quan hệ máu thịt, quan hệ "cá nước".Nhân dân nuôi dưỡng, chở che quân đội; quân đội chiến đấu để bảo vệnhân dân, đem lại hạnh phúc cho nhân dân Tính nhân dân đóng vaitrò quan trọng trong việc quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của

Trang 20

Quân đội nhân dân Việt Nam Tính nhân dân là một thuộc tính bảnchất của quân đội kiểu mới Nó tham gia vào quá trình hình thành vàphát triển mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội qua các thời kỳlịch sử Sự quy định của tính nhân dân đối với mục tiêu, lý tưởng củaQuân đội nhân dân Việt Nam được thể hiện trên những vấn đề chínhsau đây:

Thứ nhất, nó quy định đối tượng đấu tranh của quân đội

Thứ hai, nó quy định đối tượng phục vụ và bảo vệ của quân đội Thứ ba, nó quy định phương hướng sống, lẽ sống của cán bộ, chiến

sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đó là sống và chiến đấu cho lýtưởng cộng sản, cho hạnh phúc của nhân dân, cho mục tiêu "dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"

Tính nhân dân in đậm dấu ấn của nó vào mục tiêu, lý tưởng chiếnđấu của Quân đội nhân dân Việt Nam Nó không chỉ quy định mụctiêu, lý tưởng chiến đấu cơ bản, lâu dài của Quân đội nhân dân ViệtNam mà còn quy định mục tiêu, nhiệm vụ chiến đấu của quân độitrong từng hoàn cảnh, điều kiện, thời kỳ cụ thể Thậm chí, trong từngtrận chiến đấu, tính nhân dân quy định cả mục tiêu, yêu cầu, phươngpháp, cách đánh của quân đội sao cho giành thắng lợi mà vẫn bảo vệđược nhân dân Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, tiêu chí "vì nhândân phục vụ" được đặt lên rất cao trong xem xét đánh giá mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của quân đội Chiến đấu vì nhân dân đã trở thành lý

do tồn tại và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam Do đó, khixem xét mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội trong từng giaiđoạn cách mạng, trong từng thời kỳ lịch sử không thể không tính đến

Trang 21

nhân tố tính nhân dân của quân đội với tư cách là nhân tố quan trọngquy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội.

Tuy nhiên, tính nhân dân của Quân đội nhân dân Việt Nam, dù cósâu sắc đến đâu cũng không thể làm phai mờ tính giai cấp của quân

đội Quân đội là quân đội của một giai cấp, do vậy thuộc tính giai cấp

của quân đội vẫn chiếm vị trí ưu trội trong quan hệ với tính nhân dân.Tính giai cấp quy định nội dung và hình thức biểu hiện của tính nhândân Tính nhân dân là một biểu hiện bản chất giai cấp công nhân củaquân đội ta Khi tham gia vào quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấucủa quân đội, tính giai cấp giữ vai trò chế định tính nhân dân Tínhnhân dân, dù có được phát huy cao độ đến đâu trong quá trình quyđịnh mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội vẫn không vượt rangoài giới hạn quy định của tính giai cấp Không thể có một kiểu quânđội phi giai cấp, siêu giai cấp hay quân đội của toàn dân, của mọi giaicấp Cũng không thể có một quân đội mà mục tiêu, lý tưởng chiến đấucủa nó là phấn đấu vì lợi ích của mọi giai cấp

Quân đội nhân dân Việt Nam là con em của nhân dân lao động ViệtNam - thực chất là quân đội công nông - chiến đấu vì mục tiêu, lýtưởng của giai cấp công nhân và lợi ích chính đáng của các tầng lớpnhân dân lao động chứ không phải chiến đấu cho mọi giai cấp Do đó,mục tiêu, lý tưởng chiến đấu vì nhân dân của Quân đội nhân dân ViệtNam cần được hiểu là chiến đấu cho giai cấp công nhân và các tầnglớp nhân dân lao động; giải phóng giai cấp và các tầng lớp nhân dânkhỏi bị áp bức, bóc lột bởi các giai cấp phong kiến, tư sản, thực dân,đế quốc

Trang 22

Tính dân tộc:

Trong lịch sử, bất cứ một quân đội nào cũng ra đời, trưởng thành vàphát triển trên cơ sở của những điều kiện kinh tế - xã hội, chính trị - xãhội, văn hóa - xã hội, địa lý, lịch sử; những đặc điểm về phong tục, tập

quán, tâm lý của một dân tộc nhất định Những đặc điểm dân tộc đó

giữ vai trò quan trọng trong việc quy định sự ra đời và phát triển của

quân đội; nó làm cho bất cứ một quân đội nào cũng có tính dân tộc.

Tính dân tộc luôn tồn tại trong mọi quân đội Cùng với tính giaicấp, tính dân tộc quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội.Quân đội chiến đấu trước hết vì những lợi ích của giai cấp và cùng vớinhững lợi ích của giai cấp là những lợi ích của dân tộc Không có mộtquân đội nào mà trong thuộc tính bản chất chính trị - xã hội của nóthiếu tính dân tộc

Quân đội kiểu cũ hay quân đội kiểu mới, quân đội của giai cấpphong kiến, tư sản, đế quốc hay quân đội xã hội chủ nghĩa đều đượcsinh ra và trưởng thành trên mảnh đất dân tộc Tuy nhiên, mức độ sâusắc, sự ổn định, vững chắc của tính dân tộc trong mỗi quân đội thìhoàn toàn khác nhau

Giai cấp tư sản, trong thời kỳ đầu của cách mạng tư sản thườnggiương cao ngọn cờ dân tộc để tập hợp lực lượng chống giai cấpphong kiến hay chống các cuộc xâm lược của ngoại bang Trong quátrình cầm quyền, giai cấp tư sản sử dụng vấn đề dân tộc như là mộtchiêu bài để che đậy bản chất giai cấp bóc lột, xâm lược và nô dịchcủa chúng

Trang 23

Tính dân tộc trong quân đội các nước tư bản, đế quốc luôn bị giaicấp tư sản cầm quyền lợi dụng để lừa bịp binh sĩ và sử dụng họ như lànhững công cụ xâm lược, đàn áp vì lợi ích ích kỷ của giai cấp tư sảnnhưng lại được khoác chiếc áo "lợi ích dân tộc" Thực tiễn các cuộcchiến tranh xâm lược của các nước đế quốc chống các nước xã hội chủnghĩa, chống các quốc gia độc lập, có chủ quyền trong thế kỷ XX vànhững năm đầu của thế kỷ XXI đã khẳng định điều đó.

Trong quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản, tính dân tộc luôn tồntại và vận động trong mối quan hệ biện chứng với tính giai cấp, tínhnhân dân, tính quốc tế xã hội chủ nghĩa Mặc dù, tính giai cấp giữ vịtrí chủ đạo trong quy định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân độinhưng tính dân tộc cũng đóng vai trò rất quan trọng Quân đội của giaicấp vô sản chiến đấu không chỉ vì lợi ích của giai cấp vô sản mà cònvì lợi ích của dân tộc và của các tầng lớp nhân dân lao động, vì sựnghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp Bản chất giai cấp côngnhân của quân đội kiểu mới thống nhất trong nó các thuộc tính bảnchất nhất: tính giai cấp, tính dân tộc, tính nhân dân, tính quốc tế xã hộichủ nghĩa

Quân đội nhân dân Việt Nam ra đời trong phong trào đấu tranh cáchmạng của giai cấp và của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản Việt Nam Thành phần tham gia quân đội chủ yếu làcon em của các giai cấp lao động Việt Nam, được sinh ra và lớn lêntrên mảnh đất Việt Nam giàu truyền thống dân tộc Quá trình học tập,lao động, chiến đấu, rèn luyện của cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dânViệt Nam chịu sự tác động và chi phối rất lớn của những đặc điểm dântộc, trong đó những đặc điểm về văn hóa, tinh thần, tâm lý, tư tưởng

Trang 24

giữ vai trò quan trọng Do đó, trong Quân đội nhân dân Việt Nam, tínhdân tộc cũng là một nhân tố cơ bản, quy định mục tiêu, lý tưởng chiếnđấu của quân đội.

Trong quá trình tổ chức và lãnh đạo quân đội, Đảng ta luôn xácđịnh, Quân đội nhân dân Việt Nam chiến đấu vì các mục tiêu, lợi íchcủa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc Trong nhậnthức chính trị của cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam lợi íchgiai cấp công nhân, lợi ích dân tộc, lợi ích nhân dân, là thống nhất;chúng không triệt tiêu nhau mà là tiền đề, điều kiện của nhau trong sựphát triển

Biện chứng của mối quan hệ giữa tính giai cấp, tính dân tộc, tínhnhân dân, tính quốc tế xã hội chủ nghĩa là ở chỗ, tính dân tộc, tínhnhân dân, tính quốc tế của quân đội chỉ có thể phát triển đầy đủ khi vàchỉ khi giải quyết đúng đắn và triệt để tính giai cấp; và tính giai cấp,tính nhân dân, tính quốc tế cũng chỉ có thể giải quyết tốt khi đồng thờigiải quyết tốt tính dân tộc của quân đội

Lịch sử hình thành, phát triển của Quân đội nhân dân Việt Namtrong 60 năm qua cho thấy, tính giai cấp, tính dân tộc, tính nhân dânvà tính quốc tế xã hội chủ nghĩa luôn tồn tại và phát triển trong sựthống nhất biện chứng, cùng tác động, chi phối đến quá trình xây dựngbản chất cách mạng, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội Sựthống nhất biện chứng giữa tính giai cấp và tính dân tộc trong Quânđội nhân dân Việt Nam quy định sự thống nhất biện chứng trong nộidung mục tiêu, nhiệm vụ chiến đấu của quân đội qua các thời kỳ cáchmạng

Trang 25

Khi nói về bản chất và truyền thống của Quân đội nhân dân ViệtNam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: "Các em là đội cảm tử Các emcảm tử để cho Tổ quốc quyết sinh Các em là đại biểu cái tinh thần tựtôn, tự lập của dân tộc ta mấy nghìn năm để lại, cái tinh thần quậtcường đó đã kinh qua Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, Trần HưngĐạo, Lê Lợi, Quang Trung, Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thámtruyền lại cho các em Nay các em gan góc tiếp tục cái tinh thần bấtdiệt đó, để truyền lại cho nòi giống Việt Nam muôn đời về sau"3.Người còn nói, quân đội ta là quân đội anh hùng của một dân tộc anhhùng.

Mặc dù có vai trò quan trọng trong quy định mục tiêu, lý tưởngchiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam nhưng tính dân tộc, đếnlượt nó lại bị quy định bởi bản chất giai cấp công nhân của quân đội.Các mục tiêu chiến đấu vì lợi ích dân tộc bao giờ cũng được thực hiệnvà thể hiện trên cơ sở lợi ích của giai cấp, theo lập trường, quan điểmcủa giai cấp công nhân Quân đội nhân dân Việt Nam chiến đấu vì lợiích của dân tộc Việt Nam theo lập trường của giai cấp công nhân, củaĐảng Cộng sản - tức là lập trường xã hội chủ nghĩa chứ không phảiđứng trên lập trường của các giai cấp khác hay lập trường dân tộcchung chung, phi giai cấp Tính dân tộc trong Quân đội nhân dân ViệtNam mang nội dung xã hội chủ nghĩa Do đó, mục tiêu, lý tưởng chiến

đấu cho dân tộc cũng mang tính chất xã hội chủ nghĩa: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đây vừa là vấn đề nhận thức, vừa là vấn

đề chính trị, lập trường, nguyên tắc trong xem xét giải quyết vấn đềdân tộc và xây dựng tính dân tộc của Quân đội nhân dân Việt Nam củaĐảng ta

Trang 26

Chúng ta thừa nhận Quân đội nhân dân Việt Nam có tính dân tộcsâu sắc; quân đội chiến đấu hy sinh vì những mục tiêu dân tộc cao cảvà thiêng liêng nhưng không cho rằng, Quân đội nhân dân Việt Namlà quân đội dân tộc Chúng ta khẳng định, Quân đội nhân dân ViệtNam là quân đội của Nhà nước của giai cấp công nhân Việt Nam.Trong bản chất giai cấp công nhân của quân đội ta có tính nhân dân,tính dân tộc, tính quốc tế xã hội chủ nghĩa Do vậy, trong quy địnhmục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam, bảnchất giai cấp công nhân vẫn giữ vai trò chủ đạo và định hướng cácthuộc tính khác.

Mức độ quy định của tính dân tộc đến mục tiêu, lý tưởng chiến đấucủa quân đội phụ thuộc vào mức độ phát huy vai trò chủ đạo của bảnchất giai cấp công nhân Nếu bản chất giai cấp công nhân của Quânđội nhân dân Việt Nam được xây dựng, củng cố, phát triển và pháthuy tốt thì nó tác động tích cực đến việc phát huy tính dân tộc; ngượclại, nếu bản chất giai cấp công nhân bị sa sút thì mặt tích cực trongtính dân tộc của quân đội bị suy giảm; yếu tố cực đoan, vị kỷ, hẹp hòidân tộc lấn lướt và ảnh hưởng tiêu cực đến việc quy định mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của quân đội Trong trường hợp đó, tính dân tộc bịtuyệt đối hóa, bị đặt lên trên hết trong mục tiêu chiến đấu của quânđội Điều đó dẫn đến những nguy cơ tiềm ẩn làm biến chất quân độivề chính trị, làm chệch mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội cáchmạng

2 Nội dung mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trang 27

Mục tiêu cơ bản lâu dài: Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Quân đội nhân dân Việt Nam do Đảng tổ chức, lãnh đạo nhằm thựchiện các mục tiêu chiến đấu của Đảng, của cách mạng Với tính cáchlà một tổ chức có tính độc lập tương đối trong hệ thống các tổ chứcchính trị - xã hội, quân đội có mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của mình.Mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội do Đảng xác định, cả mụctiêu cơ bản, lâu dài, xuyên suốt, cả mục tiêu cụ thể, trực tiếp, trướcmắt trong mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi thời kỳ cách mạng

Mục tiêu cơ bản, lâu dài của Quân đội nhân dân Việt Nam là độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ mụctiêu chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam là chiến đấu hy sinhvì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội Mục tiêu chiến đấucủa quân đội cũng được thể hiện rất rõ trong Mười lời thề danh dự củaquân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam là: "Hy sinh tất cả cho Tổquốc Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, phấnđấu thực hiện một nước Việt Nam hòa bình, độc lập và chủ nghĩa xãhội"4 Cơ sở để xác định mục tiêu cơ bản, lâu dài của Quân đội nhândân Việt Nam xuất phát từ mục tiêu cơ bản, lâu dài của cách mạngViệt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo

Trong Cương lĩnh đầu tiên, Đảng ta đã xác định mục tiêu cơ bảncủa cách mạng Việt Nam là đánh đế quốc, thực dân, phong kiến, giànhđộc lập cho dân tộc, ruộng đất cho dân cày, tiến tới xã hội cộng sản

Chánh cương vắn tắt của Đảng năm 1930 viết: Đảng "Chủ trương làm

tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hộicộng sản"5

Trang 28

Mục tiêu cơ bản, lâu dài và xuyên suốt của cách mạng Việt Nam doĐảng Cộng sản Việt Nam đề ra từ năm 1930 đã được Đảng bổ sung,phát triển và hoàn thiện từng bước về nội dung cụ thể qua các giaiđoạn cách mạng: giai đoạn cách mạng giải phóng dân tộc dân chủnhân dân và giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa Mục tiêu đó cũngđược Đảng cụ thể hóa trong từng thời kỳ cách mạng cụ thể: thời kỳđấu tranh giành chính quyền 1930 - 1945; thời kỳ đấu tranh xây dựngvà bảo vệ chính quyền, kháng chiến chống thực dân Pháp 1946 - 1954;thời kỳ đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà 1954 - 1975 và thờikỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa từ 1976 đến nay.Trải qua mấy chục năm đấu tranh cách mạng lâu dài và gian khổ,tuy mỗi thời kỳ có nhiệm vụ cách mạng cụ thể khác nhau nhưng mụctiêu cơ bản, lâu dài của cách mạng Việt Nam vẫn không hề thay đổi.Độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội vẫn là mục tiêu nhất quánvà xuyên suốt của cách mạng Việt Nam Quân đội nhân dân Việt Namlấy mục tiêu của cách mạng làm mục tiêu chiến đấu của mình Do đó,trung thành và kiên định với mục tiêu cách mạng của Đảng, mục tiêu

cơ bản, lâu dài và xuyên suốt của Quân đội nhân dân Việt Nam từtrước đến nay và từ nay về sau vẫn là độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội

Trong mục tiêu chiến đấu cơ bản, lâu dài của Quân đội nhân dânViệt Nam, nội dung "độc lập dân tộc" và nội dung "chủ nghĩa xã hội"tuy có khác nhau nhưng lại gắn bó với nhau không thể tách rời "Độclập dân tộc" và "chủ nghĩa xã hội" trong mục tiêu, lý tưởng chiến đấucủa Quân đội nhân dân Việt Nam thống nhất về bản chất, về khuynhhướng, về tính hướng đích ở đây, độc lập dân tộc vừa là mục tiêu cơ

Trang 29

bản, vừa là mục tiêu trước mắt của cách mạng Việt Nam, là điều kiệnđể thực hiện mục tiêu cơ bản, lâu dài là chủ nghĩa xã hội Không thểthực hiện được mục tiêu chủ nghĩa xã hội nếu không thực hiện đượcmục tiêu độc lập dân tộc Tuy nhiên, độc lập dân tộc phải hướng tớimục tiêu chủ nghĩa xã hội vì chủ nghĩa xã hội là đích phấn đấu củacách mạng Việt Nam.

Độc lập dân tộc bao giờ cũng gắn với một chế độ xã hội nhất định.Trong lịch sử, có độc lập dân tộc gắn với xã hội tư bản, phong kiến; cóđộc lập dân tộc gắn với chế độ xã hội chủ nghĩa Tuy vậy, xét về tiêuchí cách mạng của việc giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giảiphóng con người và chăm lo phát triển con người toàn diện thì chỉ códưới chủ nghĩa xã hội, độc lập dân tộc mới là độc lập chân chính vàtriệt để, còn các thứ độc lập khác chỉ là độc lập giả hiệu, độc lập

"không hoàn toàn" hoặc "không triệt để" như Chủ tịch Hồ Chí Minhđã nói Chỉ có độc lập dưới chủ nghĩa xã hội mới là độc lập thực sự vìđó là độc lập của một dân tộc do nhân dân lao động làm chủ; nhân dânlao động được hưởng mọi quyền lợi từ nền độc lập đó

Độc lập dân tộc, nếu muốn được bảo đảm vững chắc bền lâu thìphải trên cơ sở chủ nghĩa xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, chủnghĩa xã hội không chỉ là hướng đích của độc lập dân tộc mà còn làmột bảo đảm cho độc lập dân tộc được triệt để và vững chắc Gắn độclập dân tộc với chủ nghĩa xã hội trong mục tiêu cách mạng Việt Namnói chung, trong mục tiêu chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Namnói riêng, Đảng ta đã giải quyết hai yêu cầu cơ bản của cách mạng làgiải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp, giành độc lập dân tộc gắnliền với xây dựng chế độ mới - chế độ xã hội chủ nghĩa Thông qua

Trang 30

việc thực hiện thắng lợi mục tiêu cơ bản, lâu dài của cách mạng, ĐảngCộng sản Việt Nam và giai cấp công nhân Việt Nam thực hiện thànhcông sứ mệnh lịch sử đối với giai cấp và dân tộc Việc Đảng ta đặt độclập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong mục tiêu chiến đấu củaQuân đội nhân dân Việt Nam còn có ý nghĩa về mặt nhận thức lý luận.Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩaxã hội trên phạm vi toàn thế giới, mở đầu bằng Cách mạng thángMười Nga (1917) vĩ đại Quá độ lên chủ nghĩa xã hội là xu thế kháchquan, không thể đảo ngược Cho dù hiện nay, chủ nghĩa xã hội tạmlâm vào thoái trào, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phongtrào giải phóng dân tộc đang gặp nhiều khó khăn nhưng theo quy luậtkhách quan, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội và chủnghĩa cộng sản Chủ nghĩa tư bản không phải là sự lựa chọn duy nhấtcủa nhân loại Chủ nghĩa tư bản có thể tồn tại trong một cung thời giannhất định của lịch sử; rốt cuộc nó sẽ mất vai trò lịch sử và sẽ bị chủnghĩa xã hội thay thế.

Người ta có thể phê phán chủ nghĩa Mác ở điểm này, điểm nọnhưng không thể không thừa nhận chân lý khách quan do Mác vạchra: quy luật vận động và phát triển của lịch sử xã hội loài người về sựthay thế kế tiếp nhau của các hình thái kinh tế - xã hội, của cácphương thức sản xuất và thích ứng với các phương thức sản xuất nhấtđịnh là một chế độ xã hội nhất định Không ai có thể phủ nhận rằng,chế độ chiếm hữu nô lệ ra đời và thay thế chế độ công xã nguyên thủylà một hiện tượng lịch sử - xã hội hợp quy luật, là một bước tiến củalịch sử Đến lượt nó, chế độ chiếm hữu nô lệ đã sản sinh ra lực lượngkinh tế và giai cấp để thủ tiêu nó, và thiết lập chế độ phong kiến tồn

Trang 31

tại mấy nghìn năm với những bước tiến mới về văn minh vật chất vàvăn minh tinh thần So với chế độ chiếm hữu nô lệ thì chế độ phongkiến là một bước tiến, một sự phát triển của lịch sử loài người.

Chủ nghĩa tư bản ra đời bằng sự phủ định chế độ phong kiến cũnglà một bước tiến dài của nhân loại trên con đường phát triển của lịchsử Chúng ta không phủ nhận những thành tựu kinh tế, khoa học, kỹthuật mà chủ nghĩa tư bản tạo ra trong mấy trăm năm qua; nhưng cũngkhông thể chấp nhận một xã hội tư bản với nhiều khuyết tật, mâuthuẫn và những tệ hại do chế độ bóc lột tư bản sinh ra Xã hội tư bản -như chính nhiều học giả tư sản phương Tây thừa nhận là một xã hội

"không thể chấp nhận được", cần phải vượt qua.

Do sự đấu tranh của giai cấp công nhân, của các tầng lớp nhân dânlao động đòi quyền sống, đòi tự do, hòa bình, hạnh phúc, chủ nghĩa tưbản hiện đại tìm mọi cách "tự điều chỉnh", "tự thích nghi" để kéo dàisự tồn tại của mình Tuy vậy, sự tự thích nghi, tự điều chỉnh của chủnghĩa tư bản không thể thay thế cho quy luật khách quan Chủ nghĩa

tư bản nhất định bị thay thế bởi chủ nghĩa xã hội Những khủng hoảngtạm thời của chủ nghĩa xã hội trong thời gian qua không phản ánh tínhkhách quan của vận động lịch sử, mà phản ánh tính chất gay go quyếtliệt của cuộc đấu tranh trên con đường đi lên chủ nghĩa xã hội củanhân loại

Trong những bước đi ban đầu của loài người lên chủ nghĩa cộng sản

- một chế độ xã hội tốt đẹp gấp ngàn lần chế độ mà nó thay thế - hơn

80 năm qua là một quãng thời gian ngắn trên con đường vạn dặm.Những sai lầm, vấp váp trong quá trình xây dựng một xã hội mới là

Trang 32

điều có thể xảy ra và có thể khắc phục Hiện nay, nhiều nước xã hộichủ nghĩa đang trong quá trình đổi mới để tồn tại và phát triển trongmột thế giới phức tạp, nhiều nguy cơ và thách thức, và đang thu đượcnhiều thành tựu to lớn về nhiều mặt, chứng minh hùng hồn trong thựctế sức sống của một chủ nghĩa xã hội đổi mới, được nhận thức mới,phản ánh đúng đắn hơn bản chất ưu việt của nó Từ kinh nghiệm củaTrung Quốc, Việt Nam, nhiều nước xã hội chủ nghĩa đang tiến hànhđổi mới đất nước Một mô hình chủ nghĩa xã hội đổi mới xuất hiệntrong đời sống nhân loại, đã và đang thu hút sự quan tâm của nhiềuquốc gia dân tộc đang tìm cho mình một hướng phát triển ngoài conđường tư bản chủ nghĩa Chúng ta có thể khẳng định rằng, chủ nghĩaxã hội nhất định thay thế chủ nghĩa tư bản Tuy nhiên, sự thay thế đólà một quá trình đấu tranh lâu dài, gian khổ, gay go và quyết liệt giữamột bên là chủ nghĩa xã hội mới ra đời, còn non yếu với một bên làchủ nghĩa tư bản tuy đã mất dần vai trò lịch sử nhưng vẫn còn lựclượng, sức mạnh, còn khả năng tự thích nghi để kéo dài sự tồn tại.Những diễn biến phức tạp của tình hình chính trị quốc tế trong haithập kỷ qua dường như làm cho một số người thiếu bản lĩnh và niềmtin bị dao động, bị chao đảo, bị suy sụp tinh thần Một màu xám xịt vềchủ nghĩa xã hội bao phủ trong thế giới quan của họ Họ nghi ngờMác, nghi ngờ chủ nghĩa xã hội, nghi ngờ cả chính mình Họ đã từnghi ngờ đến thay đổi quan điểm, lập trường, chê bai chủ nghĩa xã hộivà ca tụng chủ nghĩa tư bản Đối với họ, mục tiêu, lý tưởng chiến đấucho chủ nghĩa cộng sản không còn nữa Họ không hiểu rằng, nhữngbước lùi tạm thời của chủ nghĩa xã hội trong hai thập kỷ qua khôngphải là dấu chấm hết của xu thế thời đại, của trào lưu lịch sử, của

Trang 33

tương lai nhân loại Chủ nghĩa tư bản sẽ không phải là lời giải cuốicùng Đáng tiếc là, trong lúc chính chủ nghĩa tư bản nhận thức đượcsự cần thiết phải điều chỉnh để có bộ mặt "sạch sẽ" hơn, làm dịunhững mâu thuẫn trong lòng xã hội tư bản, kéo dài sự tồn tại trướcnguy cơ sụp đổ của nó thì một số người trong chúng ta lại mất niềmtin vào sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, vào chủ nghĩa cộng sản.Chính trên cơ sở phân tích một cách khách quan xu thế vận độngcủa thời đại, Đảng Cộng sản Việt Nam đã kiên trì mục tiêu độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội, kiên trì lý tưởng cộng sản mà Đảng theođuổi hơn 70 năm qua Sự kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng đượcthể hiện trong mục tiêu của cách mạng Việt Nam, trong mục tiêu, lýtưởng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong quá trình xác định mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân độinhân dân Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ ra tính thốngnhất, tính liên tục và tính giai đoạn trong nội dung của nó Khi cáchmạng chưa thành công, đất nước chưa được giải phóng thì mục tiêugiành độc lập dân tộc được Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt lênhàng đầu, chiếm vị trí ưu tiên Bởi vì, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đãnói, trong lúc thời cơ đã tới, nếu không giành được độc lập thì dân tộcViệt Nam vạn kiếp sau cũng không giành được độc lập, tự do Khi đãgiành được độc lập dân tộc, cách mạng không dừng lại mà tiếp tụctiến lên để thực hiện mục tiêu chủ nghĩa xã hội: giải phóng giai cấp,xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản ở ViệtNam Trong quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội thìgiành được độc lập dân tộc mới chỉ là bước đầu trên con đường cách

Trang 34

mạng lâu dài của Đảng, của giai cấp công nhân để thực hiện sứ mệnhthiêng liêng là giải phóng giai cấp, giải phóng con người.

Tuy nhiên, giành được độc lập dân tộc thì không có nghĩa là vấn đềđộc lập dân tộc không đặt ra nữa, trái lại nó vẫn được đặt ra với nhữngnội dung mới và hình thức biểu hiện mới trong điều kiện xây dựng xãhội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa Vì vậy, độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội là sự gắn bó chặt chẽ với nhau giữa các nội dungtrong mục tiêu, lý tưởng của Đảng trong suốt quá trình cách mạngViệt Nam

Từ bao đời nay, độc lập dân tộc là khát vọng cháy bỏng của dân tộcta; giải phóng thân phận nô lệ, bị bóc lột, bị áp bức là khát vọng cháybỏng của các tầng lớp nhân dân lao động Việt Nam Từ trong sâuthẳm tâm hồn và cốt cách con người Việt Nam luôn tiềm ẩn tinh thầndân tộc và khát vọng tự do ở họ, khát vọng độc lập dân tộc gắn liềnvới khát vọng giải phóng giai cấp, giải phóng con người Chế độphong kiến hàng ngàn năm và chế độ thực dân, đế quốc hàng trămnăm đè nặng lên con người Việt Nam không chỉ về thể xác mà cả vềtinh thần Tuy vậy, sự đè nén, áp bức đó không làm mất đi khát vọngđộc lập, tự do của nhân dân Việt Nam Khát vọng đó tiềm ẩn trongchiều sâu tinh thần dân tộc và bùng lên thành sức mạnh khi thời cơđến.

Cách mạng vô sản do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo đã khơidậy ở nhân dân Việt Nam những sức mạnh tinh thần, ý chí và lựclượng để thực hiện khát vọng độc lập, tự do ấy Cách mạng vô sảncũng là điều kiện, thời cơ thuận lợi để dân tộc Việt Nam, nhân dân

Trang 35

Việt Nam hiện thực hóa khát vọng của mình Do đó, Quân đội nhândân Việt Nam xác định mục tiêu chiến đấu vì độc lập tự do của Tổquốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân là hoàn toàn phùhợp với khát vọng, mong ước ngàn đời của các tầng lớp nhân dân laođộng bị áp bức Mặt khác, dân tộc Việt Nam, các tầng lớp nhân dânlao động Việt Nam tìm thấy trong mục tiêu chiến đấu của Quân độinhân dân Việt Nam, "Bộ đội Cụ Hồ" lời giải đáp đúng đắn, có hiệuquả những khát vọng, ước mơ lâu dài của họ, điều mà ở các quân độicủa giai cấp bóc lột không hề có.

Có thể nói, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của Quân đội nhân dânViệt Nam là sự thống nhất và phản ánh sâu sắc ý Đảng, lòng dân, lýtưởng cách mạng của giai cấp công nhân, tinh thần dân tộc Sự lựachọn mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội chính làsự lựa chọn của lịch sử, của Đảng, của giai cấp công nhân, của nhândân và của dân tộc Việt Nam Chiến đấu vì mục tiêu độc lập dân tộcgắn liền với chủ nghĩa xã hội, không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ màcòn là vinh dự, tự hào, là lý tưởng và lẽ sống của Quân đội nhân dânViệt Nam, của mỗi cán bộ, chiến sĩ quân đội.

Mục tiêu chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam qua các thời kỳ cách mạng.

Thời kỳ đấu tranh giành chính quyền.

Trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930 - 1945), mục tiêucủa cách mạng Việt Nam là đánh đuổi đế quốc, giành độc lập dântộc, đánh đổ phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân lao

động Trong bài "Kính cáo đồng bào" viết ngày 6 tháng 6 năm 1941,

Trang 36

lãnh tụ Hồ Chí Minh đã viết: "Trong lúc này quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hết thảy Chúng ta phải đoàn kết lại đánh đổ bọn đế

quốc và bọn việt gian đặng cứu giống nòi ra khỏi nước sôi lửa bỏng"6.Người kêu gọi toàn dân đoàn kết đấu tranh, bởi vì, có "đoàn kết mớicó lực lượng, có lực lượng mới giành được độc lập, tự do".

Độc lập, tự do, chính quyền về tay nhân dân là mục tiêu trực tiếp,trước mắt của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ 1930 - 1945 Bởi vì,trong thời kỳ đó, đất nước ta còn bị thực dân Pháp cai trị; nhân dân laođộng còn bị chế độ phong kiến áp bức, bóc lột Yêu cầu bức thiết nhấtcủa dân tộc ta, nhân dân ta lúc đó là giải phóng dân tộc, là độc lập tự

do, ruộng đất cho dân cày Ngày 22 tháng 12 năm 1944, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ra đời gánh vác sứ mệnh làm nòng cốt

cho toàn dân đánh Pháp, đuổi Nhật, lật đổ chế độ phong kiến, giànhđộc lập tự do.

Ngay từ đầu thành lập, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

đã được Đảng và Bác Hồ xác định mục tiêu chiến đấu là giành độclập, giành chính quyền về tay nhân dân Mục tiêu đó là phương hướngchỉ dẫn quân đội ta hoạt động, phấn đấu trong suốt những năm thángđấu tranh giành chính quyền Vừa mới ra đời, quân đội ta đã nhanhchóng tham gia cùng toàn dân đấu tranh chống đế quốc, chống phongkiến theo mục tiêu mà Đảng ta và Bác Hồ đã xác định Mục tiêu đóđược thể hiện trong Mười lời thề danh dự của đội quân giải phóngViệt Nam Đó là, "Hy sinh tất cả vì Tổ quốc Việt Nam, chiến đấu đếngiọt máu cuối cùng để chống xâm lược và bọn việt gian phản quốc, đểgiải phóng cho toàn dân Việt Nam, làm cho nước Việt Nam trở nênmột nước Dân chủ, Độc lập, Tự do, ngang hàng với các nước dân chủ

Trang 37

trên thế giới"7 Mục tiêu chiến đấu, sứ mệnh lịch sử của Quân độinhân dân Việt Nam cũng được thể hiện trong tên gọi của nó lúc bấy

giờ: Giải phóng quân.

Trung thành với mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của mình, trong thờikỳ đấu tranh giành chính quyền, Quân đội nhân dân Việt Nam đã tíchcực, hăng hái tham gia chiến đấu chống thực dân, phong kiến, làmnòng cốt cho toàn dân tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm

1945 thắng lợi Đất nước được giải phóng, dân tộc được độc lập, nhândân được tự do, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Namchâu á được thành lập Mục tiêu trước mắt của cách mạng Việt Namđã hoàn thành Quân đội nhân dân Việt Nam cũng hoàn thành vẻ vangmục tiêu chiến đấu trước mắt của mình

Thời kỳ đấu tranh bảo vệ thành quả cách mạng, kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ngày mồng 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình (HàNội), Chủ tịch Hồ Chí Minh long trọng đọc Tuyên ngôn độc lập khaisinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Sau mấy mươi năm bị thựcdân, đế quốc đô hộ, giờ đây, dân tộc Việt Nam được độc lập, nhân dânViệt Nam được tự do; chính quyền đã về tay nhân dân Tuy nhiên,trong khi tuyên bố khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủtịch Hồ Chí Minh không quên kêu gọi toàn dân tộc đoàn kết thành sứcmạnh để bảo vệ nền độc lập, tự do đó Lời kết thúc bản Tuyên ngônđộc lập cũng là lời hiệu triệu toàn dân "đem tất cả tinh thần và lựclượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy"8

Trang 38

Giữ vững quyền tự do, độc lập chính là mục tiêu cụ thể, trước mắtcủa cách mạng Việt Nam trong thời kỳ 1946 - 1954 Khi thực dânPháp trở lại xâm lược Việt Nam, Đảng và Bác Hồ ra lời kêu gọi toànquốc kháng chiến, chủ trương vừa kháng chiến vừa kiến quốc, vừađánh giặc để bảo vệ độc lập dân tộc, vừa đánh đổ giai cấp địa chủphong kiến, đem lại ruộng đất cho dân cày, tích cực xây dựng chế độ

mới - chế độ dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội Trong "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến", Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ mục

tiêu của cách mạng Việt Nam giai đoạn 1946 - 1954: "Chúng ta thà hysinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịulàm nô lệ"; "Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng để giữ gìn đấtnước" Mục tiêu đó là cơ sở để Đảng ta xác định mục tiêu chiến đấu

cụ thể, trực tiếp của Quân đội nhân dân Việt Nam Lúc này, Giải phóng quân Việt Nam đã thành Vệ quốc đoàn: từ mục tiêu giải phóng

dân tộc, quân đội ta chuyển sang thực hiện mục tiêu bảo vệ Tổ quốc.Giải phóng dân tộc là mục tiêu của thời kỳ đấu tranh giành chínhquyền; bảo vệ Tổ quốc là mục tiêu chiến đấu của quân đội ta thời kỳxây dựng và bảo vệ chính quyền, khi đất nước đã được độc lập

Ngày 12 tháng 12 năm 1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra

chỉ thị "Toàn dân kháng chiến", trong đó chỉ rõ mục tiêu chung là

đánh phản động thực dân Pháp xâm lược, giành thống nhất và độc lập.Đối với lực lượng vũ trang, Đảng ta chỉ rõ mục tiêu chiến đấu cụ thểlà: "Phải ủng hộ Chính phủ kháng chiến và Hồ Chí Minh; phải bảo vệtính mệnh, tài sản cho dân"9 Mục tiêu đó cũng được phản ánh rõ trongcác khẩu hiệu tuyên truyền thời kỳ kháng chiến là:

"Đánh thực dân Pháp!

Trang 39

Bảo toàn lãnh thổ!

Giữ vững chủ quyền!

Đánh đổ chính quyền bù nhìn!

Củng cố cộng hòa dân chủ!"10

Trong tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi, đồng chí

Trường-Chinh viết: "Quân đội của ta là quân đội cách mạng của nhân dân, vìnhân dân mà chiến đấu

Mục tiêu chiến đấu của quân đội ta gắn liền với nhiệm vụ cáchmạng Việt Nam qua từng giai đoạn Cuộc cách mạng của ta hiện naylà cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Cho nên mục tiêu chiến đấutrước mắt của quân đội ta là độc lập dân tộc và dân chủ mới Nói mộtcách khác, quân đội ta hy sinh chiến đấu để tiêu diệt quân cướp nướcvà bán nước, cụ thể là thực dân Pháp và bè lũ tay sai của chúng (bọnnày đại biểu cho giai cấp địa chủ phong kiến và tầng lớp tư sản mạibản), xây dựng một nước Việt Nam độc lập, thống nhất và dân chủmới"11

Trong quá trình chiến đấu chống xâm lược, Đảng ta còn xác địnhcho quân đội ta những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể phù hợp với từngthời điểm Đó là nhiệm vụ bảo vệ Trung ương Đảng và Hồ Chí Minh,bảo vệ Chính phủ kháng chiến, bảo vệ khu căn cứ địa; ngăn chặn làmchậm bước tiến của quân đội Pháp; tiêu diệt nhiều sinh lực địch, giảiphóng nhiều vùng dân cư, tiến tới đánh bại quân đội viễn chinh Pháp ởViệt Nam, góp phần đắc lực vào việc lập lại hòa bình ở Đông Dương.Việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể, trước mắt chính là để

Trang 40

tiến tới thực hiện thành công mục tiêu chung, tổng quát của cả mộtthời kỳ lịch sử.

Sau chín năm kháng chiến, Quân đội nhân dân Việt Nam đã cùngvới toàn Đảng, toàn dân đánh bại quân đội xâm lược Pháp Ngày 10tháng 10 năm 1954, đoàn quân cách mạng tiến về giải phóng Thủ đô,hoàn thành mục tiêu chiến đấu mà Đảng và Bác giao cho trong thời kỳnày

Trong "Lời kêu gọi sau khi Hội nghị Giơnevơ thành công", ngày 22

tháng 7 năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát mục tiêu củacách mạng Việt Nam thời kỳ 1946 - 1954, (và cũng là mục tiêu chiếnđấu của Quân đội nhân dân Việt Nam): "Vì hòa bình thống nhất, độclập, dân chủ của Tổ quốc mà tám chín năm nay, nhân dân, quân đội,cán bộ và Chính phủ ta đoàn kết chặt chẽ, trên dưới một lòng, chịuđựng gian khổ, vượt mọi khó khăn, kiên quyết kháng chiến và đãgiành được nhiều thắng lợi vẻ vang"12

Thời kỳ xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà.

Ngày 21 tháng 7 năm 1954, Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương kết

thúc "Hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam" quy định lấy vĩ tuyến

17 làm giới tuyến quân sự tạm thời để lực lượng hai bên tập kết; thờigian tổng tuyển cử thống nhất nước nhà được ấn định vào tháng 7 năm

1956 Lịch sử cách mạng Việt Nam và lịch sử Quân đội nhân dân ViệtNam chuyển sang một thời kỳ mới: thời kỳ xây dựng và bảo vệ chủnghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhấtnước nhà

Tiêu đề	Những Vấn Đề Cơ Bản Về Mục Tiêu, Lý Tưởng Chiến Đấu Của Quân Đội Nhân Dân Việt Nam
Trường học	Trường Đại Học Quốc Gia Việt Nam
Chuyên ngành	Quân Sự
Thể loại	bài viết
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	191
Dung lượng	806,5 KB

NHỮNG vấn đề cơ BẢN về MỤC TIÊU, LÝ TƯỞNG CHIẾN đấu CỦA QUÂN đội NHÂN dân VIỆT NAM

TÌNH HÌNH MỚ