Lịch sử giữ nước của nhân dân Yên Bái trong khách chiến chống đế quốc Mỹ

Trải qua lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, cùng những truyền thống quý báu của dân tộc, nhân dân Yên Bái đã xây dựng nên nhiều truyền thông vẻ vang oanh liệt. Truyền thống nổi bật nhất là tinh thần yêu nước quật cường, bất khuất, mưu trí sáng tạo, kiên quyết đấu tranh với mọi loại kẻ thù xâm lược nối tiếp nhau từ đời này qua đời khác. Nằm ngay yết hầu của miền Tây Bắc Tổ quốc, Yên Bái đã trải qua bao thăng trầm lịch sử, đã viết nên nhiều trang sử hào hùng trong sự nghiệp chống giặc ngoại xâm. Một trong những trang sử hào hùng đó chính là cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Yên Bái. Nhân dân Yên Bái đã tham gia chiến đấu, xây dựng và đóng góp tích cực vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam. Đặc biệt, qua đó cũng thể hiện rõ lối vận dụng phương châm tiến hành chiến tranh nhân dân: toàn dân, toàn diện, lâu dài và dựa vào sức mình là chính của nhân dân Yên Bái.

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU 1

II NHÂN DÂN YÊN BÁI ĐOÀN KẾT KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC 1

III NHÂN DÂN YÊN BÁI KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ TOÀN DIỆN 3

1 Trên mặt trận kinh tế 4

2 Trên mặt trận giáo dục – y tế 5

3 Trên mặt trận giao thông – vận tải 6

4 Trên mặt trận chính trị - quân sự 7

5 Trên mặt trận thông tin 11

IV NHÂN DÂN YÊN BÁI KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ LÂU DÀI VÀ DỰA VÀO SỨC MÌNH LÀ CHÍNH 12

1 Trong giai đoạn 1954 – 1965 Yên Bái xây dựng trong điều kiện tương đối hòa bình 12

2 Trong giai đoạn 1965 – 1972, Yên Bái xây dựng trong điều kiện có chiến tranh: vừa xây dựng, vừa chiến đấu 13

2.1 Trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của Mỹ (1965 – 1968) 13

2.2 Trong thời kỳ giữa 2 cuộc chiến tranh phá hoại (1969- 1972) 14

2.3 Trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại lần thứ 2 của Mỹ (1972) 15

3 Trong giai đoạn 1972 – 1975, Yên Bái xây dựng trong điều kiện tương đối hòa bình 16

V KẾT LUẬN 18

I MỞ ĐẦU

Trải qua lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, cùng những truyền thống quý báu của dân tộc, nhân dân Yên Bái đã xây dựng nên nhiều truyền thông vẻ vang oanh liệt Truyền thống nổi bật nhất là tinh thần yêu nước quật cường, bất khuất, mưu trí sáng tạo, kiên quyết đấu tranh với mọi loại kẻ thù xâm lược nối tiếp nhau từ đời này qua đời khác

Nằm ngay yết hầu của miền Tây Bắc Tổ quốc, Yên Bái đã trải qua bao thăng trầm lịch sử, đã viết nên nhiều trang sử hào hùng trong sự nghiệp chống giặc ngoại xâm Một trong những trang sử hào hùng đó chính là cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Yên Bái Nhân dân Yên Bái đã tham gia chiến đấu, xây dựng và đóng góp tích cực vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam Đặc biệt, qua đó cũng thể hiện

rõ lối vận dụng phương châm tiến hành chiến tranh nhân dân: toàn dân, toàn diện, lâu dài

và dựa vào sức mình là chính của nhân dân Yên Bái.

NƯỚC

Phát huy tinh thần chiến đấu của cha ông, của dân tộc trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm về trước Đặc biệt là tiếp tuc phát huy tinh thần dân tộc, tinh thần chiến đấu từ lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, kêu gọi toàn quốc kháng chiến trong cuộc kháng chiến chống Pháp ngày 19 tháng 12 năm 1946 Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, toàn thể quân dân, các dân tộc anh em, các thành phần lao động trong xã hội của tỉnh Yên Bái luôn đoàn kết keo sơn, tích cực tham gia chiến đấu đánh giặc

Sau hiệp định Giơnevơ, nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền Miền Bắc hoàn toàn được giải phóng, bắt đầu tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội Miền Nam còn dưới ách thống trị của bọn đế quốc Mỹ và tay sai Nhân dân miền Nam còn phải tiếp tục cuộc các mạng dân tộc, dân chủ và đi tới thống nhất đất nước

Tỉnh Yên Bái tuy được giải phóng từ tháng 10 năm 1952, nhưng vẫn phải tập trung chi viện cho kháng chiến, sau năm 1954 mới bắt đầu khắc phục hậu quả của chiến tranh, khôi phục kinh tế - văn hóa Với nhiệm vụ: vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa là hậu phương vững chắc cho các mạng miền Nam Nhân dân Yên Bái cùng với nhân dân miền Bắc luôn hướng về miền Nam thân yêu Với tinh thần "Không có gì quý hơn độc lập tự do",

"Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược": Lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc Yên Bái đã vượt lên khó khăn, tập trung sức người, sức của chi viện cho tiền tuyến Toàn bộ quân và dân Yên Bái hưởng ứng phong trào thi đua” Mỗi người làm việc bằng hai” vì miền

Nam ruột thịt trong lao động sản xuất Các phong trào: "Ba sẵn sàng", "Ba đảm đang", "Tay cày tay súng", "Tay búa tay súng", "Mỗi người làm việc bằng hai", "Nghìn việc tốt", "Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người" đã động viên đông đảo các tầng lớp nhân dân sôi nổi tham gia, hừng hực khí thế đoàn kết đánh Mỹ Nhân dân Yên Bái vừa xây dựng quê hương, vừa chi viện cho cách mạng miền Nam.1

Từ giữa năm 1965, sau những thất bại liên tiếp trong các chiến lược, chiến tranh, đế quốc Mỹ dựng lên “sự kiện Vịnh Bắc Bộ” mở rộng cuộc chiến tranh phá hoại ra miền Bắc với âm mưu là tiêu diệt các mục tiêu kinh tế, quân sự, giảm sự chi viện của hậu phương đối với tiền tuyến

Đế quốc Mỹ đánh phá Nhĩa Lộ ngày 15 tháng 06 năm 1965 và các trung tâm thị xã, trường học, bệnh viện, nhà ga, đường sắt Thị xã Yên Bái là một trong những mục tiêu hủy diệt, nên đến quốc Mỹ đã gây ra cho Yên Bái tổn thất về người và của Trước tình hình đó, khắp nơi trong tỉnh đã dậy lên một khí thế sôi sục chiến đấu Các trận địa phòng không được hình thành, sẵn sàng đánh trả địch Trong lao động sản xuất, hòa chung với khí thế thi đua của cả nước, các đoàn thể quần chúng nhân dân Yên Bái phát động phong trào thi đua như: thanh niên “ba sẵn sàng”, phụ nữ “ba đảm đang”, phụ lão “ba giỏi”, và thiếu niên

“nghìn việc tốt” “căm thù giặc xâm lược”, tất cả dồn sức lực vào lao động sản xuất và chiến đấu Hàng trăm máy bay Mỹ đã phải đền tội với quân dân Yên Bái trên chính bầu trời của Yên Bái

Trước yêu cầu chi viện cho tiền tuyến lớn ngày một tăng, tỉnh đội Yên Bái đã gấp rút tuyển quân, thành lập tiểu đoàn mang tên Yên Ninh I, biểu tượng của tình đoàn kết sắt son giữa nhân dân Yên Bái và nhân dân Ninh Thuận Tiểu đoàn này đã lên đường vào miền Đông Nam Bộ chiến đấu Tiếp sau đó Yên Bái khẩn trương tuyển quân và thành lập các tiểu đoàn Yên Ninh II, Yên Ninh III, Yên Ninh IV đưa vào chiến trường Bên cạnh đó, Yên Bái luôn có một tiểu đoàn dân công hỏa tuyến phục vụ chiến trường Lào Đây là một trong những đóng góp không nhỏ của nhân dân Yên Bái trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Từ năm 1954 đến năm 1975 với nhiệm vụ là hậu phương chi viện cho chiến trường miền Nam, Toàn thể nhân dân Yên Bái vừa trực tiếp tham gia sản xuất vừa chiến đấu Quân

và dân Yên Bái đã có những đóng góp như sau:

- Bắn rơi 115 máy bay các loại

1 Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Yên Bái, Lịch sử Tỉnh Đảng bộ Yên Bái, tập I (1996).

- Đưa 4 tiểu đoàn Yên Ninh bổ sung cho chiến trường.

- Động viên 24.631 người nhập ngũ

- Huy động 10.000.000 công phục vụ chiến đấu và 3.287 lượt người đi dân công hỏa tuyến phục vụ chiến trường

- Vận chuyển 30.000 tấn hàng

- Thực hiện nghĩa vụ đóng góp lương thực: 154.000 tấn, góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.2

Với tính chất của cuộc kháng chiến chống Mỹ đầy cam go, khốc liệt Cũng như nhân dân trên cả nước, nhân dân Yên Bái cũng vùng lên đòan kết đấu tranh kháng chiến chống giặc Mỹ trên mọi mặt trận

Yên Bái tuy đã được giải phóng từ tháng 10 năm 1952 nhưng vẫn phải tập trung chi viện cho kháng chiến, sau năm 1954 mới bắt tay vào xây dựng cuộc sống mới Yên Bái lúc này đứng trước rất nhiều khó khăn: nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chưa có gì, giao thông vận tải bị chiến tranh tàn phá nặng nề, tình hình an ninh, chính trị

-xã hội phức tạp, văn hóa, giáo dục, y yế phát triển chưa đáng kể

Trước tình hình đó, quan triệt chủ trương đường lối của Đảng và căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương Yên Bái đã xác định nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh từ năm 1954 đến năm 1975 là: tập trung giải quyết nạn phỉ, ổn định xã hội, khôi phục sản xuất nông nghiệp, phát triển văn hóa xã hội, củng cố Đảng, chính quyền và các lực lượng vũ trang, khắc phục hậu quả do chiến tranh để lại

Tiếp sau đó, thực hiện nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Đảng bộ tỉnh đã ra Nghị quyết về nhiệm vụ của Yên Bái trong những năm 1958 đến năm 1960 là: Đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, đồng thời ra sức phát triển văn hóa – xã hội, đề cao công tác giáo dục vận động đối với vùng cao, chú trọng công tác xây dựng Đảng về việc vận động xây dựng hợp tác xã nông nghiệp kết hợp với hoàn thành cải cách dan chủ, nhưng phải

có hình thức và biện pháp phù hợp với điều kiện và tình hình ở miền núi để đạt được kết quả tốt

Thự hiện chủ trương trên, nhân dân Yên Bái đạt được nhiều thành tựu đáng kể Cuối năm 1955, Yên Bái đã giải quyết xong về cơ bản vấn đề tiểu phỉ, đẩy lùi nạn đói rách, thực

2 Sở Giáo dục và đào tạo tỉnh Yên Bái, Tài Liệu Lịch Sử Địa Phương (70 – 71)

hiện rộng rãi cuộc vận động giảm tô và cải cách ruộng đất, khôi phục kinh tế, giao thông vận tải, phát triển văn hóa y tế, giáo dục, vận động quần chúng thực hiện chủ trương thành lập khu tự trị Thái Mèo của Đảng

1 Trên mặt trận kinh tế

Đến năm 1956, trong cuộc vận động giảm tô và cải cách ruộng đất nhân dân Yên Bái

đã lấy 107,6 ha ruộng đất và 2.420 con trâu bò của chủ đồn điền chia cho nông dân Thành lập trên 3.700 tổ đổi công, thu hút 86% hộ nông dân tham gia Phong trào thủy lợi phát triển mạnh Yên Bái đã điều hơn 1.000 con trâu bò cho các vùng thiếu, chuyển và bán 1 vạn nông

cụ cho vùng cao Năm 1956, sản lượng thóc đạt 52.000 tấn

Cho đến năm 1959, cuộc vận động hợp tác hóa nông nghiệp kết hợp cải cách dân chủ Yên Bái đã thu hút được thắng lợi to lớn Cuối năm 1959, toàn Yên Bái có 593 hợp tác xã với 78.282 hộ tham gia (thu hút 77,7% tổng số hộ dân) Diện tích đất cày cấy mở rộng Các

kỹ thuật thâm canh được áp dụng, năng suất lao động được nâng lên

Song song với hợp tác hóa nông nghiệp, tỉnh cũng đã tiến hành cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các thành phần kinh tế, thành phần các hợp tác xã thương nghiệp, thủ công, vận tải Hệ thống thương nghiệp quốc doanh được mở rộng

Trong giai đoạn thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 – 1965):

Về nông nghiệp: Yên Bái đã xây dựng được những hình thức hợp tác có quy mô phù hợp với khả năng quản lý của cán bộ, phù hợp với điều kiện miền núi, hoàn thành nhiều công trình thủy lợi ở: Báo Đáp, Hưng Khánh, Tô Mậu, Cam Cọn Hệ thống mương, phai, lái, lín, hồ chứa nước đảm bảo tưới tiêu cho các cánh đồng Các kỹ thuạt canh tác mới và phân bón được đưa vào phục vụ sản xuất nông nghiêp Năm 1965, tổng sản lượng nông nghiệp quy thóc của Yên Bái đạt 85.157 tấn

Về lâm nghiệp từ năm 1961 đến năm 1965, phong trào trồng cây gây rừng được phát động mạnh mẽ Các cơ sở công nghiệp và các hợp tác xã thủ công nghiệp được chú trọng đầu tư sản xuất Giá trị tổng sản lượng công nghiệp năm 1965 tăng 25% (so với năm 1960).3

2 Trên mặt trận giáo dục – y tế

Công tác giáo dục, y tế, văn hóa phát triển mạnh Mạng lưới y tế được mở rộng đến tận huyên, xã

Trong giai đoạn thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 – 1965):

3 Cục Thống kê tỉnh Yên Bái, Niên giám thống kê tỉnh Yên Bái 1997.

Sự nghiệp giáo dục đào tạo có nhiều tiến bộ cả về lượng và chất Hệ thống trường lớp tăng nhanh Phong trào bổ túc văn hóa và xóa nạn mù chữ diễn ra sôi nổi Các trường sơ cấp, trung cấp sư phạm, bổ túc công nông và trường dành riêng cho con em các dân tộc được thành lập

Hệ thống y tế vẫn tiếp tục được mở rộng, hầu hết các huyện đều có bệnh viện, bệnh

xá Đến năm 1965, toàn tỉnh có 8 bệnh viện

Trong giai đoạn (1955 – 1976):

Ngành giáo dục với việc đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của tỉnh Một mặt phải đẩy mạnh, phát triển giáo dục đẻ phục vụ hiệu quả cho nhiệm vụ chính trị - kinh tế, an ninh quốc phòng của tỉnh Mặt khác tiếp tục thực hiện các mục tiêu giáo dục của cả nước Chuyển hướng triệt để sang thời chiến, thực hiện phòng không sơ tán đảm bảo an toàn, duy trì, giáo dục theo hướng “trường gần dân, quy mô nhỏ”

Thực hiện đúng đường lối giáo dục của Đảng, đẩy mạnh phát triển giáo dục trong hoàn cảnh khó khăn, phức tạp Tích cực thực hiện triệt để phương châm: “liên hệ lý luận với thực tiễn, gắn nhà trường với đời sống xã hội”, bám sát mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ thành những người phát triển mọi mặt, trung thành với tổ quốc, có tài có đức Xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, tiến lên xây dựng chế độ chủ nghĩa xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết của tỉnh ủy Yên Bái thời kỳ 1955 – 1976

Trên cơ sở đó, Yên Bái tiếp tục xây dựng và phát triển hệ thống giáo dục ngày càng hoàn chỉnh:

- Thành lập Ủy ban chăm sóc bảo vệ bà mẹ trẻ em, nhưng chưa thực sự thuộc sự quản lý của ngành giáo dục

- Phát triển giáo dục, bao gồm giáo dục Mẫu giáo và 3 cấp học phổ thông

- Mục tiêu giáo dục bình dân học vụ đã được đổi mới thành ngành Bổ túc văn hóa

- Song công tác đào tạo chưa được chuyển giao quản lý thống nhất như ngày nay Công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên lúc đầu mới có các hệ 4 + 3, 7 + 1 dạy cấp I Từ năm

1962 không những đào tạo giáo viên cấp I mà tỉnh Yên Bái đã nâng cấp đào tạo giáo viên cấp II, đồng thời nâng hệ đào tạo lên bậc 7 + 2, 7 + 3 và trình độ cao hơn, tiến tới tự tức hoàn toàn, không phải điều động giáo viên của các tỉnh đồng bằng, trung du cho tỉnh

Trong thời kỳ này, việc xây dựng các điều kiện giáo dục như: đào tạo bồi dưỡng giáo viên, xây dựng nội dung, chương trình, phòng học, bàn ghế, sách giáo khoa trang thiết bị thí nghiệm đã dược thiết kế và chỉ đạo thực hiện thống nhất Đó là kết quả nổi bật mà trước đó do khó khăn trong chiến tranh chưa có điều kiện thực hiện Kết quả: đến năm học

1955 – 1976, toàn tỉnh có 300 trường, 3.246 lớp, 101.083 học sinh, học viên So với năm

1954 – 1955 tăng thêm 223 trường, 2.978 lớp, 86.000 học sinh (6,75 lần).4

3 Trên mặt trận giao thông – vận tải

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhân dân Yên Bái luôn để giao thông vận tải được khôi phục và mở rộng Tuyến đường sắt được sửa chữa và đi vào hoạt động

Có thể kể đến những đóng góp của bến Âu Lâu Sau những ngày tháng phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ, từ năm 1955 - 1965, bến được nâng cấp từ phà gỗ sang phà thép

có ca nô dắt Năm 1965 - 1968, với tinh thần: "Sống bám cầu đường, chết kiên cường dũng cảm" bến đã có 100 lần đưa 500 lượt xe pháo qua sông, chuyên chở gần 200.000 lượt ô tô, hàng ngàn tấn hàng hóa qua lại Những năm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, chúng đã dùng nhiều tốp máy bay đánh phá trong 4 tiếng gây thiệt hại nặng nề cho thị xã Yên Bái và bến phà Âu Lâu trong ngày 31 thánh 5 năm 1966 Năm 1967, bến Âu Lâu vinh

dự được Thủ tướng Phạm Văn Đồng qua thăm nhân dịp lên chúc tết quân và dân hai tỉnh Yên Bái Ngày 18 tháng 12 năm 1972, giặc Mỹ lại tiếp tục tập kích Yên Bái trong đó có bến

Âu Lâu nhưng vẫn không cản được những chuyến phà chở người và lương thực, thực phẩm tiếp tế cho chiến trường miền Nam

Năm 1965, Nhân dân Yên Bái đã cùng với Trung đoàn 251 xây dựng sân bay Yên Bái - một sân bay quân sự, dành cho máy bay Mic 17, Mic 19 của Quân đội ta cất và hạ cánh, chiến đấu vô cùng dũng cảm với không quân Mỹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc; đơn vị sân bay Yên Bái đã lập nhiều chiến công xuất sắc, được Đảng

và Nhà nước tuyên dương Anh hùng Lực Lượng Vũ Trang Nhân Dân

Khi mới lên Yên Bái, núi rừng âm u, hoang vắng, khó khăn chồng chất khó khăn, song được Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Yên Bái đùm bọc, cưu mang tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để Trung đoàn hoàn thành nhiệm vụ giải phóng mặt bằng, cung cấp lương thực, thực phẩm cho cả Trung đoàn 251

4 Trên mặt trận chính trị - quân sự

Thực hiện âm mưu thôn tính nước ta, đế quốc Mỹ và tay sai đã điên cuồng chống phá cách mạng miền Nam cũng như sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc

4 Sở Giáo dục và đào tạo tỉnh Yên Bái, Tài Liệu Lịch Sử Địa Phương (78 – 81)

Từ năm 1961, chúng tung các toán gián điệp biệt kích vào miền Bắc, đặc biệt là các vùng núi phía Bắc, trong đó, có Yên Bái và Nghĩa Lộ Trước âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù, lực lượng công an đã chủ động xây dựng phương án chống gián điệp biệt kích trên địa bàn toàn tỉnh Yên Bái và thu được những chiến công xuất sắc

Do chuẩn bị tốt thế trận nên các toán gián điệp, biệt kích vừa tung ra Yên Bái đều bị lực lượng vũ trang Yên Bái đón bắt, âm mưu gây cơ sở, thu thập tin tức và phá hoại các công trình giao thông, kinh tế, quân sự quan trọng của chúng đều bị thất bại Điển hình, vào ngày 27 tháng 5 năm 1961, Mỹ tung toán gián điệp biệt kích nhảy dù xuống miền Bắc Sau

4 ngày vây bắt, quân và dân Nghĩa Lộ, Yên Bái bắt được toàn bộ toán biệt kích mang tên

"castor” nhảy dù xuống địa bàn xã Phiêng Ban, châu Phù Yên, Nghĩa Lộ, bắt tên cầm đầu

Hà Văn Chấp, dân tộc Thái

Được sự đồng ý và chỉ đạo của Bộ Công an, Công an Yên Bái đã lập chuyên án đấu tranh với trung tâm chỉ huy của địch ở miền Nam đạt kết quả tốt Đây là vụ án chống gián điệp biệt kích đầu tiên và thắng lợi, rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu Vụ thứ 2, vào ngày 7 tháng 6 năm 1963, lực lượng Công an Yên Bái đã phối hợp với dân quân đã vây bắt, gọi hàng 7 tên biệt kích thuộc toán "belo” do Lý Văn Choi làm toán trưởng, xâm nhập vào vùng Phong Dụ, Văn Bàn, Yên Bái với âm mưu xây dựng cơ sở, phá hoại đường sắt từ Trái Hút đi Bảo Hà Được sự đồng ý của Bộ Công an, Ty Công an Yên Bái đã lập chuyên án đấu tranh

Sau hơn 4 năm đấu tranh, ta đã thắng lợi lớn, tránh nhiều thiệt hại về cơ sở vật chất, phương tiện; tổ chức bắt và tiêu diệt 13 tên địch, thu nhiều vũ khí, đạn dược Với tinh thần cảnh giác cách mạng, lực lượng Công an Yên Bái còn ngăn chặn kịp thời các hoạt động gián điệp, chỉ điểm cho giặc Mỹ ném bom phá hoại Đặc biệt, năm 1970, lực lượng Công an Yên Bái khám phá vụ án phản động, bắt hai tên Đặng Tài Quý, Hoàng Văn Quý lợi dụng tình hình kinh tế tỉnh nhà khó khăn do chiến tranh phá hoại và việc chấp hành sai lệch chính sách hợp tác xã của một số cán bộ cơ sở, tuyên truyền, lôi kéo một số người vào tổ chức lấy tên là "Đảng thiểu số”, âm mưu phá kho thóc của hợp tác xã, tiến đánh công an huyện, huyện đội, giết cán bộ, lập chiến khu

Năm 1973, lực lượng công an đã tiến hành dập tắt việc "Xưng đón vua” ở huyện Mù Cang Chải Đầu năm 1974, tại công trình Thủy điện Thác Bà, xảy ra vụ nhen nhóm tổ chức phản động lấy tên là "Ủy ban Cách mạng công nông binh Việt Nam” do tên Nguyễn Thanh Mai cầm đầu Ngày 7 tháng 2 năm 1974, Mai đã khởi thảo lời kêu gọi với danh nghĩa "Ủy ban Cách mạng giải phóng công nông binh toàn quốc”, gọi tắt là "Công nông binh đỏ”,

đồng thời, vận động, lôi kéo 11 tên khác tham gia vào tổ chức Bọn chúng đã may cờ, hội họp nhiều lần, âm mưu hoạt động của chúng là tuyên truyền vào lực lượng quân đội và ngày

1 tháng 5 năm 1974, sẽ bạo loạn lật đổ chính quyền, gây thanh thế Mai và đồng bọn đã chuẩn bị 6 khẩu súng K44, 100 viên đạn để hành động Được sự giúp đỡ của nhân dân, tháng 4 năm 1974, Công an Yên Bái đã tổ chức bắt Nguyễn Thanh Mai và 11 tên khác, thu toàn bộ tang vật của tổ chức này

Trong những ngày tháng chiến tranh ác liệt, khi bom địch dội xuống địa bàn tỉnh Yên Bái, bất chấp sự nguy hiểm đến tính mạng, cán bộ, chiến sỹ công an đã dũng cảm luồn lách dưới mưa bom, lửa đạn, lao vào cứu người, cứu tài sản Nhà nước, tài sản của nhân dân, khắc phục hậu quả, nhanh chóng ổn định sản xuất Cùng với đó, gần 100 đồng chí lên đường chi viện cho chiến trường miền Nam, nhiều đồng chí đã lập công xuất sắc, có đồng chí hy sinh một phần xương máu nơi chiến trường Công an Yên Bái đã xây dựng và duy trì hiệu quả Phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, phối hợp chặt chẽ với quân đội nhân dân, xây dựng thế trận an ninh nhân dân, quốc phòng toàn dân vững chắc, góp phần cùng Đảng bộ, chính quyền, các lực lượng vũ trang và nhân dân đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, hoàn thành nhiệm vụ lịch sử giải phóng dân tộc và thống nhất nước nhà do Đảng ta lãnh đạo, mở ra bước ngoặt vĩ đại, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa

xã hội

Với tinh thần “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, quân và dân Yên Bái đã anh dũng, kiên cường chiến đấu, vừa khắc phục hậu quả chiến tranh vừa củng cố hậu phương chiến lược, phối hợp với bộ đội chủ lực bắn rơi 115 máy bay Mỹ, trong đó, có chiếc máy bay thứ 800 trên miền Bắc được Bác Hồ gửi thư khen ngợi

Là địa bàn chiến lược, có Nhà máy Thủy điện Thác Bà, có đường sắt nối Hà Nội -Lào Cai - Trung Quốc, cùng một số căn cứ quân sự, quốc phòng, Yên Bái trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ Thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng, Tỉnh ủy và Ủy ban Hành chính tỉnh đã lãnh đạo nhân dân, lực lượng vũ trang chuyển mọi hoạt động của địa phương vào thời chiến, tích cực chuẩn bị mọi mặt sẵn sàng đối phó chiến tranh phá hoại của Mỹ.5

Trong khí thế sục sôi của cả dân tộc, với khẩu hiệu “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, Yên Bái đã vượt qua khó khăn, tập trung nhân lực, vật lực với gần 6 triệu ngày công đào 1.386 hầm cất giấu máy móc, 445 km giao thông hào, 634.403 hầm tập thể,

5 Lê Phiên, Bài viết “ Chiến công trừ biệt kích, chống gián điệp của Công an Yên Bái” đăng trên báo Yên Bái,

(http://www.baoyenbai.com.vn/13/161462/Chien_cong_tru_biet_kich_chong_gian_diep_cua_Cong_an_Yen_Bai.htm? fbclid=IwAR3otgrBpcEQbxBdTXSMBMBCtOS6gcHhuw8BV52GkifrApZ-Njpz1W-RZPM), đăng ngày 29/04/2018.

727.056 hầm trú ẩn cá nhân, chi viện cho công trường thi công thủy điện Thác Bà, sân bay Yên Bái

Các phong trào: “Ba sẵn sàng”, “Ba đảm đang”, “Tay cày tay súng”, “Tay bừa tay súng”, “Mỗi người làm việc bằng hai”, “Nghìn việc tốt” đã động viên nhân dân Yên Bái sôi nổi tham gia, tạo khí thế, sức mạnh đoàn kết đánh giặc Các lực lượng vũ trang tổ chức

336 đài quan sát, báo động, hình thành các cụm phòng không trọng điểm bảo vệ sân bay, thị

xã Yên Bái, công trình thủy điện Các tổ bắn máy bay bằng súng bộ binh được tổ chức, huấn luyện ở hầu hết các xã, các cơ quan, công trường, xí nghiệp hình thành lưới lửa phòng không nhiều tầng, nhiều lớp sẵn sàng đánh máy bay Mỹ

Ngày 15 tháng 6 năm 1965, không quân Mỹ bắt đầu đánh phá Nghĩa Lộ và ngày 9 tháng 7 năm 1965 đánh phá thị xã Yên Bái Máy bay Mỹ điên cuồng trút bom xuống trung tâm thị xã, các trường học, bệnh viện, nhà ga, đường sắt, cầu phà, công sở gây nhiều thiệt hại về người và tài sản Cả tỉnh sôi sục khí thế chiến đấu, nhiều trận địa súng 12 ly 7 của dân quân, tự vệ cùng các đơn vị pháo cao xạ của bộ đội chủ lực được bảo vệ những mục tiêu quan trọng.6

Với tinh thần chủ động, tích cực sẵn sàng chiến đấu, lực lượng vũ trang thị xã Yên Bái, Nghĩa Lộ và các vùng lân cận đã kịp thời nổ súng đánh trả máy bay Mỹ ngay từ những phút đầu tiên

Trong suốt thời gian từ 10 tháng 7 năm 1965 đến hết năm 1967, nằm trong những trọng điểm đánh phá hủy diệt của không quân Mỹ, hiệu suất chiến đấu của các lực lượng vũ trang Yên Bái ngày càng được nâng cao Điển hình, ngày 10 tháng 7 năm 1965 ba tốp máy bay Mỹ từ hướng Tây Nam bổ nhào đánh phá các mục tiêu ở thị xã Yên Bái, mặc dù dưới mưa bom của địch, các lực lượng vũ trang Yên Bái vẫn kiên cường bắn trả Ngay từ loạt đạn đầu, một máy bay F105 đã bị trúng đạn; Tiểu đội 2 của Đại đội 2 bị bom vùi lấp, các chiến sỹ vẫn anh dũng chiến đấu, bắn cháy thêm 1 máy bay

Tháng 8 năm 1965, trong suốt 13 ngày máy bay Mỹ dồn dập đánh phá có tính hủy diệt thị xã Yên Bái, gây cho ta tổn thất lớn (chết 138 người, bị thương 157 người) trong diện tích chưa đầy 4 km2 Có ngày địch đã dùng tới 48 lượt máy bay phá hoại nhiều cầu, đường sắt nhưng nhân dân và các lực lượng vũ trang Yên Bái vẫn kiên cường bám trụ, anh dũng chiến đấu, bắn rơi 5 máy bay Mỹ Ngày 20 tháng 8 năm 1965 tiểu đội dân quân dân tộc Tày,

6 Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Yên Bái, Những trận đánh trên địa bàn Yên Bái trong các cuộc kháng chiến, tập I, xí nghiệp in Hoàng Liên sơn, 1990.