Quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở và biện pháp xử lý

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÀI TIỂU LUẬN MÔN LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI Họ và tên MSSV Lớp Đề bài số 07 Quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở và biện pháp xử lý HÀ NỘI – 2022 MỤC LỤC A LỜI MỞ ĐẦU 1 B NỘI DUNG 1 1 Định nghĩa hành vi quấy rối tình dục nơi công sở 1 2 Thực trạng hành vi quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở 1 3 Biện pháp xử lý quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở 2 4 Đánh giá quy định pháp luật về quấy rối tình dục đối với phụ nữ nơi công sở và đề xuất giả.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

- -BÀI TIỂU LUẬN MÔN: LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI

Đề bài số 07 Quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở

và biện pháp xử lý.

HÀ NỘI – 2022

MỤC LỤC

A LỜI MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 1

1 Định nghĩa hành vi quấy rối tình dục nơi công sở 1

2 Thực trạng hành vi quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở 1

3 Biện pháp xử lý quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở 2

4 Đánh giá quy định pháp luật về quấy rối tình dục đối với phụ nữ nơi công sở và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật 2

C KẾT LUẬN 3

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

PHỤ LỤC 5

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

BLHS Bộ luật Hình sự BLLĐ Bộ luật Lao động QRTD Quấy rối tình dục

A LỜI MỞ ĐẦU

QRTD tại nơi làm việc là một vấn nạn của mỗi quốc gia, gây ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc cũng như tâm lý người lao động trong doanh nghiệp Để tìm hiểu về vấn đề trên, em xin

chọn đề bài số 7: “Quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở và biện pháp xử lý”.

B NỘI DUNG

1 Định nghĩa hành vi quấy rối tình dục nơi công sở

Theo ILO, QRTD tại nơi làm việc là một hình thức phân biệt đối xử dựa trên giới tính làm ảnh hưởng xấu tới môi trường làm việc, sự bình đẳng giữa người lao động nam và nữ, gây ra những ảnh hưởng về tâm lý, gây lo lắng, căng thẳng cho nạn nhân dẫn đến môi trường làm việc không an toàn, hiệu suất làm việc cũng như năng suất lao động bị giảm sút và cần phải ngăn chặn1

Theo đó, BLLĐ năm 2019 đã đưa ra định nghĩa về nơi làm việc và QRTD tại nơi làm việc

như sau: “Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người

nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận Nơi làm việc là bất kỳ nơi nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động.”

Trong đó, các hành vi bị coi là QRTD nơi làm việc bao gồm: Hành vi mang tính thể chất gồm hành động, cử chỉ, tiếp xúc, tác động vào cơ thể mang tính tình dục hoặc gợi ý tình dục; QRTD bằng lời nói gồm lời nói trực tiếp, qua điện thoại hoặc qua phương tiện điện tử có nội dung tình dục hoặc có ngụ ý tình dục; QRTD phi lời nói gồm ngôn ngữ cơ thể; trưng bày, miêu tả tài liệu trực quan về tình dục hoặc liên quan đến hoạt động tình dục trực tiếp hoặc qua phương tiện điện tử2 Quy định này phù hợp với tinh thần của Khuyến nghị chung số 19 của Ủy ban CEDAW3

1 Bộ quy tắc ứng xử về quấy rối tình dục tại nơi làm việc, 2015

2 Khoản 2 Điều 84 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP

3 Điều 11 Khuyến nghị số 19 của CEDAW: “18 Quấy rối tình dục bao gồm những hành vi tình dụng không được hoan nghênh như sự đụng chạm thân thể, theo đuổi tán tỉnh, những nhận xét mang màu sắc tình dục, đưa ra các văn hóa phẩm khiêu dâm

và đoi hoi tình dục, bất kể bằng lơi hay bằng hành đ ng […].” ô

1

2 Thực trạng hành vi quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở

Một nghiên cứu về QRTD tại nơi làm việc ở Việt Nam do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thực hiện với sự hỗ trợ của Tổ chức Lao động quốc tế cho thấy đa số nạn nhân bị QRTD là nữ (tỉ

lệ 78,2%) ở độ tuổi từ 18 đến 30

Nguyên nhân sâu xa do phụ nữ mang văn hóa Á Đông coi trọng danh dự nên thường nhẫn nhịn, không tố cáo khi bị QRTD Theo thống kê của Tổng cục Thống kê điều tra về việc làm, vị thế của lao động nữ trong doanh nghiệp chủ yếu là nhân viên làm công ăn lương4, nỗi lo sợ mất việc làm cũng là một trong nguyên nhân khiến nạn nhân QRTD là nữ không dám lên tiếng Bên cạnh đó, hình thức xử phạt đối với hành vi QRTD tại nơi làm việc chưa thực sự có tính răn đe, điều này cũng dẫn đến con số nạn nhân bị QRTD tại nơi làm việc chưa có dấu hiệu thuyên giảm

Mặt khác, phần lớn nạn nhân chỉ bắt đầu tìm kiếm sự trợ giúp khi họ bị quấy rối nghiêm trọng trong thời gian dài Gần 80% nạn nhân được hỏi không hiểu rõ hành vi nào mới được xem là QRTD, điều này cho thấy định nghĩa về hành vi QRTD và các chế tài xử lý chưa được phổ cập cho người dân

3 Biện pháp xử lý quấy rồi tình dục đối với phụ nữ nơi công sở

- Áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải:

Đối với hành vi QRTD tại nơi làm việc sẽ bị áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải theo quy định tại khoản 2 Điều 125 BLLĐ năm 2019

- Áp dụng biện pháp xử phạt vi phạm hành chính:

Những hành vi QRTD có thể bị xử lý theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP Cụ thể theo điểm a khoản 1 Điều 5 quy định hình thức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến

300.000 đồng đối với hành vi: “Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm

danh dự, nhân phẩm của người khác”.

- Áp dụng các hình phạt theo pháp luật hình sự:

Đối với hành vi QRTD tại nơi công sở, BLHS hiện hành chưa có quy định rõ ràng về việc truy cứu trách nhiệm hình sự

Tuy nhiên, nếu hành vi quấy rối được xác định là xúc phạm nghiêm trọng đến nhân phẩm, danh

dự người khác và có đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm này thì người có hành vi QRTD có thể

bị xử lý hình sự về Tội làm nhục người khác theo Điều 155 BLHS năm 2015 với mức phạt cảnh

4 Bảng 1

2

cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm

4 Đánh giá quy định pháp luật về quấy rối tình dục đối với phụ nữ nơi công sở và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật

Việt Nam đã cố gắng đưa ra định nghĩa về QRTD tại nơi làm việc, hướng xử lý đối với những đối tượng có hành vi QRTD tại nơi làm việc, đồng thời quy định rõ quyền, nghĩa vụ của người lao động, tổ chức đại diện người lao động, người sử dụng lao động trong việc phòng chống QRTD tại nơi làm việc Tuy nhiên, trên cơ sở so sánh với pháp luật Singapore, có thể thấy quy định của pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này còn một số hạn chế như sau:

- BLLĐ 2019 đã đưa ra định nghĩa về QRTD tại nơi làm việc, tiếp đó là Nghị định số 145/2020/NĐ-CP đã xác định những hành vi bị coi là QRTD

- Hiện nay, pháp luật Việt Nam mới chỉ quy định hình thức xử lý cao nhất đối với người có hành vi quấy rối là sa thải, mà không có những hình phạt bổ sung là phạt tiền Quy định về

hình thức xử phạt hành chính nêu trên mới chỉ dừng lại ở cách xác định “có cử chỉ, lời nói

thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm”, chưa bao quát được toàn

bộ hành vi bị coi là QRTD tại nơi làm việc

- Mức phạt tiền hiện đang quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP là 100.000 – 300.000 đồng Tại Mỹ, bang California quy định mức phạt tiền đối với hành vi QRTD có thể lên tới 10.000 USD Trong khu vực Đông Nam Á, Singapore quy định mức phạt lên tới 5000 USD Như vậy, so với các nước trên thế giới, mức xử phạt trong pháp luật hiện hành tại Việt Nam là rất thấp

- Định nghĩa về hành vi “xúc phạm nghiêm trọng đến nhân phẩm, danh dự người khác” tại

Điều 155 BLHS năm 2015 còn rộng, pháp luật hình sự chưa có quy định về hình thức xử phạt đối với hành vi QRTD tại nơi làm việc Trong khi đó, tại Iceland, hình phạt cao nhất cho người dùng quyền lực trong công việc ép cấp dưới QHTD là 03 năm, các hình thức QRTD khác có mức phạt tù cao nhất là 02 năm; tại Anh, bất cứ dạng tiếp xúc tình dục nào

đi ngược lại với nguyện vọng của nạn nhân đều bị coi là QRTD và hình phạt tối đa với hành vi này là 10 năm tù Việc không hình sự hóa hành vi QRTD tại nơi làm việc trong BLHS có thể làm giảm đi tính răn đe đối với người thực hiện hành vi này

3

- Ngoài ra, hiện nay chưa có các quy trình pháp lý về khiếu nại, tố cáo, giải quyết vụ việc QRTD trong phạm vi doanh nghiệp

Trên cơ sở đó, một số kiến nghị có thể được đưa ra để hoàn thiện pháp luật về biện pháp

xử lý quấy rồi tình dục tại nơi làm việc như sau:

Thứ nhất, cần bổ sung hành vi theo đuổi tán tỉnh, theo dõi vào những hành vi bị coi là

QRTD tại nơi làm việc Điều này không những phù hợp với tinh thần của Ủy ban CEDAW mà còn phù hợp với thực trạng xã hội ngày càng có nhiều loại hành vi mang tính chất tình dục đi ngược lại nguyện vọng của nạn nhân (ví dụ: đặt camera ẩn trong phòng vệ sinh nữ,…)

Thứ hai, cần có quy định riêng về hình thức xử phạt hành chính đối với hành vi QRTD nói

chung và QRTD tại nơi làm việc nói riêng; đồng thời hình sự hóa hành vi QRTD tại nơi làm việc trong một số trường hợp nhất định, đưa hành vi này vào nhóm tội phạm xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm về sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm trong BLHS

Thứ ba, cần bổ sung quy trình, thủ tục khiếu nại, tố cáo, giải quyết vụ việc QRTD tại nơi

làm việc

Thứ tư, tăng cường hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ các dự án của các tổ chức phi chính phủ

nhằm đẩy lùi con số nạn nhân bị QRTD

C KẾT LUẬN

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định nhất định nhằm khắc phục vấn đề QRTD nữ tại nơi làm việc Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những thiếu sót trong biện pháp xử lý cần kịp thời sửa đổi, hoàn thiện

4

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017;

2 Bộ luật Lao động năm 2019;

3 Bộ quy tắc ứng xử về quấy rối tình dục tại nơi làm việc, ILO, 2015;

4 CEDAW – Khuyến nghị số 19;

5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật

tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình;

6 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động;

7 Bá Nam, “Các nước xử phạt tội quấy rối tình dục như thế nào?”,

https://www.anninhthudo.vn/cac-nuoc-xu-phat-toi-quay-roi-tinh-duc-nhu-the-nao-post394223.antd, truy cập ngày 02/04/2022;

8 Tổng cục Thống kê, “Bình đẳng giới trong lao động và tiếp cận việc làm quản lý doanh

nghiệp”, https://www.gso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2021/11/binh-dang-gioi-trong-lao-dong-va-tiep-can-viec-lam-quan-ly-doanh-nghiep/, truy cập ngày 02/04/2022;

9 Ánh Minh, “Ám ảnh quấy rối tình dục nơi làm việc”, https://nld.com.vn/cong-doan/am-anh-quay-roi-tinh-duc-noi-lam-viec-20190731103251279.htm, truy cập ngày 03/04/2022;

10.Thái Vũ Hải Đăng, “Quấy rối tình dục tại nơi làm việc theo pháp luật Singapore và kinh

nghiệm với Việt Nam”, https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat-the-gioi/quay-roi-tinh-duc-tai-noi-lam-viec-theo-phap-luat-singapore-va-kinh-nghiem-voi-viet-nam, truy cập ngày 03/04/2022;

11.Đỗ Trang, “Ba thập kỷ nước Nhật “thắt chặt” luật pháp chống quấy rối tình dục nơi công

sở”, https://baophapluat.vn/ba-thap-ky-nuoc-nhat-that-chat-luat-phap-chong-quay-roi-tinh-duc-noi-cong-so-post440111.html, truy cập ngày 03/04/2022

5

PHỤ LỤC

Bảng 1: Lao động có việc làm phân theo giới tính và theo vị thế việc làm

7