Nội dung của sáng kiến tập trung hướng dẫn thiết kế, chế tạo dụng cụ giúp biểu diễn định tính về các hiện tượng chuyển động bằng phản lực, thí nghiệm mô phỏng đệm không khí, chuyển động theo quán tính, căng mặt ngoài, áp suất chất khí, làm vật bị nhiễm điện tích. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAMỘ Ộ Ủ Ệ
Đ c l p – T do – H nh phúcộ ậ ự ạ
MÔ T GI I PHÁPẢ Ả
Mã s :ố … … … …
1. Tên sáng ki n: Trò ch i v t lý bong bóng đa năng.ế ơ ậ
2. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:ự ụ ế
Giáo d c, thi t k đ dùng d y h c.ụ ế ế ồ ạ ọ
3. Mô t b n ch t c a sáng ki n:ả ả ấ ủ ế
3.1. Trình tr ng gi i pháp đã bi t: ạ ả ế
V t lí h c là môn khoa h c th c nghi m nên vi c đ a thí nghi m vào d y h cậ ọ ọ ự ệ ệ ư ệ ạ ọ
đ h c sinh ti p c n v i con để ọ ế ậ ớ ường nghiên c u khoa h c và hi u sâu s c các ki nứ ọ ể ắ ế
th c V t lí là h t s c c n thi t và có ý nghĩa vô cùng to l n. B i thông qua thíứ ậ ế ứ ầ ế ớ ở nghi m, h c sinh s đệ ọ ẽ ược rèn luy n kĩ năng, kĩ x o, giáo d c t ng h p, hình thànhệ ả ụ ổ ợ
t duy sáng t o và tinh th n làm vi c t p th ư ạ ầ ệ ậ ể
Trong chương trình v t lí l p 10, các thí nghi m v hi n tậ ớ ệ ề ệ ượng chuy n đ ngể ộ
b ng ph n l c (đ nh lu t b o toàn đ ng lằ ả ự ị ậ ả ộ ượng), thí nghi m mô ph ng đ m khôngệ ỏ ệ khí , chuy n đ ng theo quán tính, căng m t ngoài, áp su t không khí, không có vàể ộ ặ ấ sách giáo khoa ch mô t d ng ví d , hay thí nghi m v cách làm v t nhi m đi nỉ ả ạ ụ ệ ề ậ ễ ệ trong chương trình v t lý 11 có nh ng d ng c thí nghi m ít . Vi c d y h c theoậ ư ụ ụ ệ ệ ạ ọ
phương pháp truy n th ng làm cho h c sinh ch a hi u ki n th c c a h c sinh ch aề ố ọ ư ể ế ứ ủ ọ ư sâu s c và thi u b n v ng.ắ ế ề ữ
Chính vì nh ng lý do trên, v i mong mu n góp ph n vào vi c đ i m i, nâng caoữ ớ ố ầ ệ ổ ớ
ch t lấ ượng và hi u qu d y h c môn V t lí trệ ả ạ ọ ậ ở ường ph thông, tôi ch n đ tài:ổ ọ ề
“Trò ch i v t lý bong bóng đa năng”. ơ ậ
Trang 2Gi i h n nghiên c u c a đ tài: ớ ạ ứ ủ ề N i dung c a sáng ki n t p trung hộ ủ ế ậ ướ ng
d n thi t k , ch t o d ng c giúp bi u di n đ nh tính ẫ ế ế ế ạ ụ ụ ể ễ ị v các hi n tề ệ ượng chuy nể
đ ng b ng ph n l c, thí nghi m mô ph ng đ m không khí, chuy n đ ng theo quánộ ằ ả ự ệ ỏ ệ ể ộ tính, căng m t ngoài, áp su t ch t khí, làm v t b nhi m đi n tíchặ ấ ấ ậ ị ễ ệ
3.2. N i dung gi i pháp đ ngh công nh n là sáng ki n: ộ ả ề ị ậ ế
a) M c đích c a gi i pháp ụ ủ ả hướng d n thi t k , ch t o d ng c giúp bi u di nẫ ế ế ế ạ ụ ụ ể ễ
đ nh tính ị v các hi n tề ệ ượng chuy n đ ng b ng ph n l c, đ m không khí, chuy nể ộ ằ ả ự ệ ể
đ ng theo quán tính, căng m t ngoài, v t b nhi m đi n .ộ ặ ậ ị ễ ệ
b) Tính m i c a gi i phápớ ủ ả th hi n vi c s d ng bong bóng và các v t li u đ nể ệ ở ệ ử ụ ậ ệ ơ
gi n, d tìm, đ ch t o d ng c thí nghi m giúp bi u di n di n đ nh tính ả ễ ể ế ạ ụ ụ ệ ể ễ ễ ị v cácề
hi n tệ ượng chuy n đ ng b ng ph n l c, thí nghi m mô ph ng đ m không khí,ể ộ ằ ả ự ệ ỏ ệ chuy n đ ng theo quán tính, căng m t ngoài, áp su t ch t khí, v t b nhi m đi n tíchể ộ ặ ấ ấ ậ ị ễ ệ
c) N i dung gi i pháp ộ ả
Đ ể thi t k , ch t o ế ế ế ạ d ng c thí nghi m giúp bi u di n di n đ nh tính ụ ụ ệ ể ễ ễ ị v các hi nề ệ
tượng chuy n đ ng b ng ph n l c, thí nghi m mô ph ng đ m không khí , chuy nể ộ ằ ả ự ệ ỏ ệ ể
đ ng theo quán tính, căng m t ngoài, v t b nhi m đi n tích:ộ ặ ậ ị ễ ệ
V t li u và d ng c đ thi t k , ch t o d ng c thí nghi mậ ệ ụ ụ ể ế ế ế ạ ụ ụ ệ
Bong bóng
Đĩa CD cũ
Bìa gi y c ng, gi y, gi y màuấ ứ ấ ấ
Băng keo 2 m t, băng keo trong, kimặ
V vi t bi, chai nh a, dây chì, ng hút, dây thun ỏ ế ự ố
Kéo, dao, thước, vi t, súng b n keo. ế ắ
Thi t k , ch t o d ng c thí nghi mế ế ế ạ ụ ụ ệ
Thí nghi m xe ch y b ng ph n l c (mô ph ng đ nh lu t b o đ nh lu t b o toàn ệ ạ ằ ả ự ỏ ị ậ ả ị ậ ả
đ ng lộ ượng)
Trang 3Bước 1: s d ng t m bìa c ng làm thân xe, và đo thân xe và c t 2 đo n dây chì làm 2ử ụ ấ ứ ắ ạ
tr c bánh xe.ụ
Bước 2: S d ng 4 n p chai nh a làm 4 bánh xeử ụ ắ ự
Bước 3: C t 2 ng hút ng n h n 2 dây chì và dùng băng keo dán ng hút vào thân xe.ắ ố ắ ơ ố
Bướ 4: Đ t c ặ 2 dây chì vào 2 ng hút g n 4 n p chai vào, ch m keo đ bánh xe dínhố ắ ắ ấ ể
ch t vào tr c. Và dùng gi y màu trang trí xe.ặ ụ ấ
Bước 5: C t v vi t l y 1 đo n, và dùng dây thun bu c bong bóng vào m t đ u ngắ ỏ ế ấ ạ ộ ộ ầ ố cây vi t. Sau đó dùng băng keo dán ng vi t vào xe.ế ố ế
Hình 1: Xe sau khi thi t kế ế
Th i bong bóng lên, đ khí đ y v phía sau xe ch y v phía trổ ể ẩ ề ạ ề ước
Trang 4Thí nghi m mô ph ng đ m không khí ệ ỏ ệ
Bước 1: C t chai nh a cách mi ng chai m t đo n .ắ ự ệ ộ ạ
Bước 2: Dùng keo dán ch t ph n đ u l n c a đo n chai v a c t vào đĩa CD cũ, dánặ ầ ầ ớ ủ ạ ừ ắ kín không đ khí thoát ra. ể
Bước 3: Dùng bong bóng g n vào mi ng chai.ắ ệ
Hình 3: Mô hình đ m không khí sau khi thi t kệ ế ế
Th i bong bóng lên, đ khí đ y v phía dổ ể ẩ ề ưới đĩa CD s làm đĩa CD gi m ma sátẽ ả khi chuy n đ ng.ể ộ
Hình 4: Mô hình đ m không khí ch y trên n n g chệ ạ ề ạ
Trang 5Thí nghi m chuy n đ ng theo quán tính ệ ể ộ
Bước 1: s d ng t m bìa c ng làm thân xe, và đo thân xe và c t 2 đo n dây chì làm 2ử ụ ấ ứ ắ ạ
tr c bánh xe.ụ
Bước 2: S d ng 4 n p chai nh a làm 4 bánh xeử ụ ắ ự
Bước 3: C t 2 ng hút ng n h n 2 dây chì và dùng băng keo dán ng hút vào thân xe.ắ ố ắ ơ ố
Bướ 4: Đ t c ặ 2 dây chì vào 2 ng hút g n 4 n p chai vào, ch m keo đ bánh xe dínhố ắ ắ ấ ể
ch t vào tr c. Và dùng gi y màu trang trí xe.ặ ụ ấ
Bước 5: Dùng m t chai nh a g n đo n dây chì làm giá đ , và treo m t bong bóng vàoộ ự ắ ạ ỡ ộ giá đ ỡ
Hình 5: Xe sau khi thi t k và bu c bong bóng trên giáế ế ộ
Xe đang đ ng yên, cho xe ch y v phía trứ ạ ề ước, theo quán tính bóng b đ y v phíaị ẩ ề sau
Hình 6: Xe ch y b t ng ch y v phía trạ ấ ờ ạ ề ước và bong bóng b đ y v phía sauị ẩ ề Thí nghi m v hi n tệ ề ệ ượng căng m t ngoài ặ
Trang 6Bước 2: S d ng cây kim nhúng vào nử ụ ướ ửc r a chén, và châm vào v trí dày bong th yị ấ
h i bong bóng không b xì ra, là do hi n tơ ị ệ ượng căng m t ngoài c a màng xà phòng, làmặ ủ kín l th ng bong bóng mà ta đã châm.ỗ ủ
Hình 8: Bong bóng b kim châm không xì h i, không n ị ơ ổ
Thí nghi m v áp su t ệ ề ấ
Bước 1: S d ng chai nh a đ t m t bong bóng vào trong chai và đ mi ng bong bóng ử ụ ự ặ ộ ể ệ bao mi ng chai. Khoét l nh đáy chai.ệ ỗ ỏ ở
Bước 2: Khoét l n p chai, lu ng ng hút vào n p chai.ỗ ở ắ ồ ố ắ
Hình 9: Chai nh a đ t bong bóng vào bên trong và n p chai đự ặ ắ ược lu ng ng hút.ồ ố
Trang 7Bước 3: Th i bong bóng lên, dùng tay b t l đáy chai, và đ nổ ị ỗ ở ổ ước vào bên trong bong bóng, sau đó dùng n p chai đ y chai l i.ắ ậ ạ
Khi th tay kh i l khoét đáy chai ra, áp su t không khí t o l c đ y nả ỏ ỗ ở ấ ạ ự ẩ ước trong bong bóng phun lên
Hình 10: Nước trong chai phun lên
Thí nghi m v hi n tệ ề ệ ượng nhi m đi n tích c a v tễ ệ ủ ậ
Bước 1: Chu n b nh ng m u gi y nh , và m t ít len.ẩ ị ữ ẫ ấ ỏ ộ
Hình 11: M u gi y nh và len.ẫ ấ ỏ
Bước 2: Dùng len c sát vào bong bóng.ọ
Trang 8Hình 12: C sát bong bóng b ng len.ọ ằ
Bước 3: Đ a bong bóng sau khi c sát vào len l i g n m u gi y nh M u gi y b hútư ọ ạ ầ ẫ ấ ỏ ẫ ấ ị vào bong bóng do bong bóng đã b nhi m đi n tích.ị ễ ệ
Hình 13: Bong bóng hút m u gi y nh sau khi c sát vào len.ẫ ấ ỏ ọ
3.3. Kh năng áp d ng c a gi i pháp: ả ụ ủ ả
Đ i tố ượng áp d ng c a gi i pháp:ụ ủ ả
+ Giáo viên các trường trung h c ph thôngọ ổ áp d ng trong ụ vi c gi ng ệ ả v cácề
hi n tệ ượng chuy n đ ng b ng ph n l c, thí nghi m mô ph ng đ m không khí,ể ộ ằ ả ự ệ ỏ ệ chuy n đ ng theo quán tính, căng m t ngoài, áp su t ch t khí, v t b nhi m đi n tíchể ộ ặ ấ ấ ậ ị ễ ệ
+ Giáo viên có thể hướng d n cho h c sinh ẫ ọ làm
3.4. Hi u qu c a gi i pháp ệ ả ủ ả
Giáo viên s d ng các v t li u đ n gi n, d tìm, đ ng th i s d ng bong bóngử ụ ậ ệ ơ ả ễ ồ ờ ử ụ
đ làm thí nghi m, v các hi n tể ệ ề ệ ượng chuy n đ ng b ng ph n l c, thí nghi m môể ộ ằ ả ự ệ
ph ng đ m không khí, chuy n đ ng theo quán tính, căng m t ngoài, áp su t ch t khí,ỏ ệ ể ộ ặ ấ ấ
v t nhi m đi n tích, giúp h c sinh nh n th c rõ h n, so v i ví d trong sách giáoậ ễ ệ ọ ậ ứ ơ ớ ụ khoa
Trang 9 Ti t h c sôi n i h n, hế ọ ổ ơ ọc sinh h ng thú, tích c c h n trong gi h c môn v t líứ ự ơ ờ ọ ậ
H c sinh rèn luy n k năng th c hành, quan sát, nh n xét.ọ ệ ỹ ự ậ
Giúp h c sinh n m b t ki n th c sâu s c h n v ọ ắ ắ ế ứ ắ ơ ề các hi n tệ ượng chuy n đ ngể ộ
b ng ph n l c, thí nghi m mô ph ng đ m không khí, chuy n đ ng theo quán tính,ằ ả ự ệ ỏ ệ ể ộ căng m t ngoài, aps su t ch t khí, v t nhi m đi n tíchặ ấ ấ ậ ễ ệ
Giúp h c sinh phát tri n nọ ể ăng l c khám phá, phát hi n cái m i và năng l cự ệ ớ ự sáng t o.ạ
5. Nh ng ngữ ười tham gia t ch c áp d ng sáng ki n l n đ u:ổ ứ ụ ế ầ ầ
6. Tài li u kèm theo:ệ không
