Horrible Geography: Miền cực lạnh cóng - Phần 2

Nối tiếp phần 1, phần 2 cuốn sách Horrible Geography miền cực lạnh cóng gồm các phần còn lại nói về: dân cư miền cực lạnh giá, những nhà thám hiểm trên băng, miền cực trong hiểm họa, tu8ong7 lai lạnh ngắt,...Mời các bạn cùng tham khảo!

DÂN CƯ MIỀN CỰC LẠNH GIÁ

Cuộc sống ở miền cực với gấu trắng có thể là sướng Nhưng mà con người thì sao? Cũng lạ là có những người rắn mặt lại chọn sống gần Bắc cực, bất chấp điều kiện khắc nghiệt kinh người ở đó Vậy thì làm thế nào những cư dân miền cực chịu đựng nỗi kiểu sống băng giá ấy? Còn ai đáng để hỏi hơn dân Inuit bản địa ở Bắc cực

họ sống trên băng suốt cả cuộc đời

Cư dân miền cực

Người Inuit chủ yếu sống ở Alaska, bắc Canada và Greenland băng giá Trong tiếng Inuit, tên gọi “inuit” nghĩa là “người” Từ bao đời nay người Inuit đã lang thang khắp Bắc cực đánh cá và săn thú kiếm ăn Cuộc sống của họ xoay vòng theo sự thay đổi mùa Mùa hè họ săn hải cẩu, cá voi và con moóc ở gần bờ và dự trữ thức ăn cho mùa đông Mùa đông họ chuyển lên bờ săn tuần lộc (hươu sừng tấm) Người Inuit trông vào đất và biển để có mọi thứ họ cần và hết sức trân trọng xứ sở băng giá của mình, cố gắng không làm tổn thương nó.Vậy thì người Inuit làm điều đó như thế nào? Bạn đã sẵn sàng tìm hiểu xem họ sống sót thế nào chưa? Nếu bạn có dự định đến thăm người Inuit thì phải cẩn thận Có thể bạn nghĩ rằng mình có

THƯA CÔ,

EM CHƯA LÀM

Ạ QARASAASIAQ CỦA EM TỐI HÙ À.

Liệu bạn có cần đi bác sĩ không nhỉ?

Trả lời: Không cần đâu, chả có chuyện gì với bạn cả Qarasaasiaq

trong ngôn ngữ Inuit là máy tính Nó là tập hợp của bốn từ “óc nhân tạo nhỏ” Nếu người Inuit không có một từ nào thì họ chỉ việc tạo ra nó Bạn có uống trà với đường không? Nếu cần đường thì hãy xin họ cái thứ “trông giống cát” là xong Giỏi đấy chứ nhỉ?

quá nhiều bài về nhà mà quá ít tiền tiêu vặt là căng lắm Ít ra thì bạn không phải lo bị đông cứng mỗi lần lò dò ra ngoài Cuộc sống ở Bắc cực thì cực ơi là cực Người Inuit biết rõ băng giá như trong lòng bàn tay và họ là những tay cự phách đã sống sót ở miền cực Tuy vậy chỉ sơ sẩy một bước là họ - và cả bạn nữa - đứt bóng như chơi.Nếu bạn muốn học cách sống của người bản địa thì sao lại không ngó qua cuốn hướng dẫn thiết yếu để sống sót ở miền cực của người Inuit xem sao Nó chứa đầy những bí quyết và mẹo vặt giữ gìn sự sống Thử hỏi cô Gloria mà xem - cô ấy chả bao giờ ra khỏi nhà mà không cầm nó theo

Bài học vỡ lòng về sống sót ở miền cực lạnh giá của người Inuit

BÀI 1 MặC Gì

Nếu bạn lên đường đến miền cực lạnh giá thì bạn cần mặc cho đúng điệu Nhưng quên những kiểu cọ vớ vẩn đi Phải giữ được

ấm cái đã Và tôi e là mặc thêm áo len vào cũng không ăn thua

gì đâu (Kể cả cái áo bà ngoại bạn đan tặng nhân Giáng sinh) Bạn cần mặc thành nhiều lớp quần áo mà vừa giữ được hơi ấm ở lớp sát da vừa thoát được mồ hôi (Nếu không thì mồ hôi thoát ra làm da bạn cóng đấy) Muốn thực sự ấm áp và thoải mái thì hãy xem dân bản địa ăn mặc thế nào Kiểu cọ gì cũng phải theo họ hết Dưới đây là là thứ xịn nhất.

Đây là trang phục truyền thống của người Inuit mà họ đã mặc hàng trăm năm nay Ngày nay nhiều người Inuit đã mặc theo lối hiện đại mua ở một công ty tên là Vịnh Hudson, không thì mua qua mạng cũng được.

NGON THẬT!

Sự thật rúng động

Áo có mũ trùm thực ra không phải là thứ tầm thường như bạn tưởng đâu Trong tiếng Inuit từ annuraaq là để chỉ một loại áo khoác xịn lắm đấy - mà đương nhiên cũng rất ấm nữa.

ÁO KHOÁC DA TUẦN LỘC:

Mặc lớp lông ra ngoài Da thú

là ấm cực kỳ và chống gió cũng tốt Mặc

thêm một chiếc áo chẽn da hải cẩu hoặc

lông chim mỏng hơn ở bên dưới mà lớp

lông lồng vào phía trong.

MỘT MIẾNG LÔNG CÁO HOẶC CHÓ SÓI VIỀN QUANH MŨ TRÙM: Tránh cho hơi thở không làm cóng da bạn.

QUẦN DA GẤU BẮC

CỰC: Mặc lớp lông ra

ngoài Nhét ống quần

vào trong giày để tránh

gió lùa Mặc thêm một

chiếc quần da hải cẩu

hoặc cáo mỏng hơn bên

dưới và mặt lông quay

vào trong.

GIÀY: (Da hải cẩu) mang với một đôi tất (vớ) bằng da cừu hoặc hải cẩu, mặt lông quay vào trong Nếu quá lạnh thì có thể mang một lúc mấy đôi giày lồng vào nhau.

BAO TAY DA HẢI CẨU: Bạn có thể rút cả bàn tay vào trong tay áo để ngón tay khỏi bị cước.

Giày ra giày

Nếu bạn cần một đôi giày tập bạn chỉ việc chạy ra cửa hàng giày Dễ như bỡn Nhưng ở Bắc cực băng giá thì chả có sẵn tiệm giày thế đâu Thế là những người Inuit khéo tay kinh khủng bèn

tự làm lấy hết thảy trang phục của mình theo truyền thống lâu đời Lá gan bạn lớn cỡ nào? Bạn phải có đủ gan cho một chút tiếp theo ở đấy Bạn sắp sửa được biết người Inuit làm giày da hải cẩu cho mình thế nào.

Ghi chú:

Trước đây, hàng triệu hải cẩu đã bị bọn săn hải cẩu qui mô lớn giết để làm áo lông Nhưng giờ đây việc này đã được kiểm soát nghiêm ngặt Riêng người Inuit thì được phép săn hải cẩu

vì họ cần thịt và lông hải cẩu để sống chứ không săn hải cẩu cho vui hay vì bộ lông đắt tiền.

1 Trước tiên người Inuit phải bắt được hải

cẩu cái đã Việc này không phải dễ xơi đâu

Phần lớn thời gian, hải cẩu ở dưới nước, ngay

dưới lớp băng Nhưng được cái người Inuit thì

rành vụ này Họ biết chính xác đâu là cái lỗ

bí mật mà hải cẩu ngoi lên thở Bằng cách

nào? Thì họ tìm vết răng gặm vào băng hoặc

ngửi ra mùi rất nặng của hải cẩu.

2 Họ chờ bên lỗ thở, tay lăm lăm cây lao

(Ngày nay người Inuit hầu hết dùng súng

trường Dở một cái là nếu bắn hụt thì tiếng

nổ lớn sẽ xua hải cẩu chạy hết) Họ cần phải

kiên nhẫn Rất kiên nhẫn Có khi phải chờ

hàng giờ hải cẩu mới ngoi lên thở.

3 Khi hải cẩu trúng lao thì người Inuit lôi

nó lên và lột da và xẻ thịt Người Inuit thích thịt hải cẩu, bất kể đã nấu hay chưa Lòng hải cẩu sấy khô là là món đặc sản khoái khẩu của họ Thực ra miếng thịt hải cẩu duy nhất bạn không thể chén là cái túi mật mỡ màng Còn lại thì đem đông lạnh

dự trữ cho mùa đông.

4 Da hải cẩu lột ra sẽ được lóc mỡ bằng dao (Người ta không quăng chỗ mỡ này

đi đâu - nó được dùng làm dầu thắp hoặc đốt bếp) Người làm giày Inuit cố không khía vào da, sau đó họ ngâm vào nước tiểu, phải rồi, nước tiểu, qua đêm để nó sạch sẽ và bền hơn Bước tiếp theo là giũ

và căng ra phơi cho khô.

5 Chỉ đến bây giờ họ mới có thể bắt tay làm đôi giày của mình Họ đo chân (cả bàn chân và ống chân) bằng một mẩu dây Sau

đó cắt từ da hải cẩu ra hai cái đế và hai mũi giày Da hải cẩu cứng hơi khó khâu nên họ phải cắn một lúc cho mềm ra Rồi

họ khâu giày vào Trước đây người Inuit dùng kim bằng xương hải cẩu và chỉ bằng gân hải cẩu để khâu giầy da hải cẩu (Ngày nay họ dùng tơ và chỉ nha khoa thay thế!)

6 Họ gập cổ giày lại và khâu đường luồn dây Đến đây thì đôi giày đã sẵn sàng

TÔI DÀNH LOẠI NÀY CHO THẦN SEDNA.

Hồn hải cẩu

Một điều mà người Inuit không bao

giờ quên là cám ơn thần biển Sedna

đã cho họ săn được hải cẩu Họ tin

rằng thú cũng có linh hồn chả khác

gì người Nếu bạn không tỏ lòng kính

trọng hải cẩu thì Sedna sẽ nổi giận

ngay Như vậy chả có gì hay ho cả

Truyền thuyết nói rằng khi Sedna nổi

giận thì tóc bà xỉn màu bẩn lắm và hải

cẩu chui hết vào đấy, chả còn con nào

ở ngoài mà săn cả Nếu điều đó xảy ra thì một người Inuit sẽ phải lên đồng và vào hang ổ của thần Sedna cáu kỉnh để chải đầu cho bà để kéo hải cẩu ra Đầu mà bẩn thì lắm chuyện thế đấy.

BÀI 2: ĂN Gì

OK, vậy là bạn đã có trang phục miền cực rồi, bây giờ ăn thế nào đây? Bắc cực lạnh ghê răng, làm gì có cây trái nào mọc nổi, thành ra người Inuit chủ yếu chỉ ăn thịt, mỡ và cá Thế mà bạn bảo bữa ăn ở trường chán phèo! Thực ra bữa ăn kỳ cục của họ

bổ dưỡng kinh khủng, cung cấp đầy đủ những vitamin thiết yếu (khác hẳn bữa ăn ở trường) Sau một ngày đi săn, người Inuit về

mở tiệc để chia các thứ họ kiếm được Và biết gì không? Phải rồi, bạn cũng được mời đấy.

Thực đơn bữa tiệc Inuit

Khai vị

• Một lô món chấm thượng hạng

Ăn cùng với những lát thịt hải cẩu

hoặc tuần lộc khô đông lạnh.

MÓN NÀY ĐƯỢC CÁI HAY LÀ CÓ

CẢ TĂM!

DỄ THƯƠNG!

Món chấm 1 Những mẩu thịt nạc mềm của hải cẩu hoặc tuần lộc trộn với tiết và mỡ nước Gia thêm lòng gà gô xám Món chấm 2 Những thỏi mỡ phần của hải cẩu hoặc cá voi ướp lạnh cho khô quánh lại.

Món chấm 3 Phèo tuần lộc (còn nguyên thức ăn tiêu hóa dở) Còn sót tí cỏ rả nào thì nhặt ra.

cưới thì không thể thiếu

Dưới đây là cách làm nếu

1 Nhồi chim vào tấm da hải cẩu rồi khâu lại.

2 Chôn nó trong đống đá và cứ để kệ nó thối.

3 Chờ trong sáu tháng, sau đó đào lên.

4 Nếu có mùi thum thủm như

phô mai thối là ăn được!

Ghi chú: Món này ăn bốc, nếu

có lông, xương hay mỏ chim

dắt vào răng thì móc ra.

Cảnh báo sức khỏe kinh dị

Nếu bạn thích gan và hành thì cần lưu ý đó không phải là gan gấu trắng Bắc cực Nó chứa quá nhiều vitamin A, có thể gây chết người.

BÀI 3: TìM CHỗ TRÚ

Ngày nay nhiều người Inuit sống trong những ngôi nhà gỗ nhỏ giữa các thị trấn Theo truyền thống thì họ sống trong những chiếc lều da hải cẩu vào mùa hè, còn mùa đông thì trong những ngôi nhà bằng đất và đá xây ngầm Nhưng nếu bạn đang đi săn

mà bất chợt bão tuyết nổi lên thì sao? Bạn cần một chỗ trú

ấm áp, kín gió cho một vài đêm, nhưng chả có gì ngoài tuyết trong vòng mấy dặm quanh đấy cả Đừng hoảng, đâu có đó Dưới đây là cách làm một cái lều tuyết thông dụng bậc nhất của người Inuit.

THẾ NÀY MÀ

LÀ TỔ À?

CỨ THẾ NÀY CÒN LÂU MỚI TÌM ĐƯỢC GIUN.

LỀU TUYẾT THÂN THƯƠNG

Nói thêm: Tuyết là một vật liệu tuyệt vời để xây dựng vì nó giữ được nhiệt Bên trong lều tuyết bạn sẽ cảm thấy ấm áp và thoải mái, dù bên ngoài có lạnh giá thế nào Với lại một người Inuit từng trải chỉ mất chưa đến một giờ để đắp một lều tuyết xịn Còn bạn nghĩ mình sẽ mất bao lâu?

4 Chặn cục cuối cùng lên nóc nhưng phải chừa lỗ để thông khí.

cư với những ngôi nhà tiện nghi Có vài thứ cũng giúp cuộc sống của người Inuit trở nên dễ dàng hơn như siêu thị, súng trường và xe máy trượt tuyết Nhưng cũng có những người lo ngại rằng lối sống truyền thống sẽ bị mai một

Và đó sẽ là một thảm họa khủng khiếp

Nhưng không phải tất cả đều ảm

đạm tối tăm như thế: đã có những

người Inuit đứng lên phản kháng

Năm 1999, một vùng lãnh thổ mới

đã được thiết lập ở miền Bắc

Canada tên là Nunavut, nghĩa là

“Đất Ta” do người Inuit tự mình

cai quản lấy mình.

KHI NÀO THÌ TA ĐẾN ĐƯỢC SÔNG BĂNG?

Khoa học cực Nam

Trong khi đó thì ở Nam cực mọi chuyện

lại khác Bạn biết đấy, ở đây quá lạnh nên

không thể ăn đời ở kiếp mãi được Nhưng đi

nghỉ thì vô tư (hơi bị tốn nên bạn phải bắt

đầu dành dụm đi là vừa, xem trang 113 để

xem làm sao đến đó được), hoặc không thì

bạn đến đó với tư cách là một nhà khoa học

mà làm việc Cũng lạ là có đến hàng ngàn

nhà khoa học cùng đội ngũ hỗ trợ cố đấm

ăn xôi nằm lại Nam cực, bất chấp lạnh và gió Vậy chứ vì sao họ lại

lỳ thế? Chả là vì Nam cực là nơi tuyệt vời đến khó tin cho khoa học Trước hết, đó là phòng thí nghiệm lớn nhất trên thế gian Và không còn nơi nào khác giống như vậy Nhưng đây không phải là thứ khoa học mà bạn học ở trường đâu - bạn thừa biết nó chán đến không mở được mắt thế nào rồi đấy Không, loại khoa học ở đây là thứ chưa từng có trước đây Nó hồi hộp kinh khủng luôn Quên ngay những thí nghiệm tẻ ngắt và những ống nghiệm nhạt phèo đi Khoa học ở đây là về những sông băng kỳ thú, những hóa thạch đóng băng lâu đời, những sự sống khác lạ và nhiều thứ nữa Sướng chưa?

Liệu bạn có thể trở thành nhà khoa học miền cực băng giá?

Bạn có những phẩm chất cần thiết để làm việc ở vùng cực không? Thử trắc nghiệm nhanh xem thế nào nhé

1 Bạn có sức khỏe và sức chịu đựng kinh hồn? Có/Không

2 Bạn có thích cắm trại? Có/Không

3 Bạn có lúc nào cũng thấy đói? Có/Không

4 Bạn đeo kính bảo hộ vào nhìn có rõ không? Có/Không

5 Bạn có dễ dàng lên đường không? Có/Không

6 Bạn có giỏi ngoại ngữ không? Có/Không

7 Bạn có ghét tắm không? Có/Không

8 Bạn có gọn gàng ngăn nắp không? Có/Không

9 Bạn có râu không? Có/Không

1 Sức khỏe và sức chịu dựng hả? Bạn cần phải thế - có rất nhiều

việc năng nhọc liên quan đến khoa học miền cực Bạn sẽ được kiểm tra sức khỏe đến nơi đến chốn trước khi được phép lên đường Là nhà thể thao thì tốt lắm Leo núi đá đặc biệt có ích trong việc cứu người ở các khe băng Coi chừng đừng rớt xuống nhé

2 Khoái cắm trại à? Tốt nhất bạn hãy quen dần với việc này đi Ở

Nam cực, các nhà khoa học sống chủ yếu ở những trạm nghiên cứu Một số trạm giống như một thị trấn nhỏ với những khu ở, các phòng thí nghiệm, nhà bếp, bệnh xá, thư viện, phòng tập thể dục và trạm phát điện riêng nữa Có một trạm còn có cả chỗ chơi bowling mới

vị trí cắm trại của mình bằng một lá cờ Cái đó là đề phòng có bão tuyết vùi lều trại của bạn xuống tuyết.

3 Lúc nào cũng đói à? Ở Nam cực bạn đốt nhiều năng lượng để giữ

ấm Đó là chưa kể những công việc nặng nhọc mà bạn phải làm Vậy nên bạn phải ăn cho nhiều vào Trong thực tế khi đi dã ngoại các nhà khoa học phải ngốn khoảng 3.500 calorie một ngày - gấp đôi mức bạn thường ăn hàng ngày Thực phẩm hầu hết là sấy lạnh cho nhẹ và dễ mang theo Bạn chỉ cần hòa nó vào nước sôi (lấy từ băng tan) là đã có bữa ăn Một số trạm có nhà kính nên người ta

có thể trồng rau xanh mà chén

KÍNH BẢO HỘ: BẢO VỆ

MẮT KHỎI BỊ CHÓI NẮNG

VÀ GIÓ THỐC TUYẾT VÀO

ÁO NGOÀI MỎNG XỐP: MẶC BÊN

NGOÀI ĐỒ LÓT THỨ VẢI MỎNG

XỐP NÀY LÀM BẰNG SỢI PLASTIC

VỪA NHẸ VỪA ẤM

BA LÔ: ĐỂ CHỨA QUẦN

ÁO THAY ĐỔI CỦA BẠN

VÀ TÚI SƠ CỨU

ĐỒ LÓT ẤM:

QUẦN DÀI

VÀ ÁO DÀI TAY ẤM MẶC TRONG CÙNG

4 Nhìn rõ trong kính bảo hộ hả? Dù muốn dù không bạn vẫn cứ

phải đeo nó để khỏi bị chói Ánh sáng mặt trời đặc biệt chói chang

ở Nam cực vì nó bị băng và tuyết phản xạ lại Nếu không có kính bảo hộ hoặc kính râm thật tối thì bạn có thể bị lóa tuyết, rồi mất hàng giờ, thậm chí hàng ngày chả nhìn thấy gì Tệ thế đấy Nhưng kính bảo hộ chưa phải là tất cả những gì bạn cần Nếu bạn sắp sửa trở thành một nhà khoa học miền cực thực thụ thì bạn còn cần nguyên một bộ đồ nghề miền cực đàng hoàng Quên ngay cái trò loăng quăng trong chiếc áo khoác cháo lòng giống như thầy dạy khoa học của bạn đi - bạn cần phải mặc thật ấm vào Vậy chứ các nhà khoa học miền cực thực thụ ngày nay mặc cái gì? Gloria đã có thêm vài mốt thời trang băng giá nữa đây

LÓT VẢI ẤM TRONG GIÀY

VÀ MANG THÊM VÀI ĐÔI

TẤT DÀY ẤM.

HOẶC BẠN CÓ THỂ MANG GIÀY LEO NÚI LÀM BẰNG NHỰA CỨNG NHẸ GẮN THÊM ĐINH DƯỚI

ĐẾ CHO DỄ BÁM VÀO BĂNG.

QUẦN YẾM VÀ ÁO JACKET: MỘT BỘ ĐỒ HAI MẢNH NHỒI LÔNG TƠ CHÚNG CÓ TÁC DỤNG NGĂN GIÓ, NGĂN NƯỚC VÀ CÁCH LI TỐT, GIÚP BẠN GIỮ ẤM VÀ THOẢI MÁI NÓ CÒN “BIẾT THỞ”, NGHĨA LÀ CHO MỒ HÔI THOÁT RA

ĐỂ QUẦN ÁO CỦA BẠN KHÔNG BỊ TỤ NƯỚC VÀ ĐÓNG BĂNG.

Chú thích: Giống như những người Inuit rắn rỏi, các nhà khoa học Nam cực mặc nhiều lớp quần áo Cách này giữ hơi ấm rất tốt

và khi nóng quá có thể cởi bớt (quả thật cũng có lúc như vậy) Bộ

đồ này giúp bạn giữ ấm ngay cả khi nhiệt độ xu-uống đế-ến -400C

CảNh BÁO SỨC KhỎE KINh DỊ

Ở Nam cực giữ cho ấm là quan trọng sống còn Nếu không thì bạn sẽ bị cước chết như chơi Nó nhằm vào ngón tay, ngón chân, tai và mũi của bạn Đầu tiên chỉ tê tê, sau đó cóng Tiếp theo là sưng tấy lên và chuyển sang màu đỏ Cuối cùng thì thâm đen và rụng Kinh quá.

Giảm thân nhiệt là một nguy cơ khủng khiếp khác Triệu chứng gồm có run, uể oải và nói lắp Cuối cùng thì nhiệt

độ thân thể của bạn xuống thấp quá khiến bạn ngất đi

và thậm chí có thể chết.

5 Dễ dàng lên đường chứ gì? Bạn cần phải thế OK, đã đành đi Nam

cực là một chuyến phiêu lưu kỳ thú nhưng nó cũng có những bất lợi Trước hết bạn có thể bị kẹt lại ở một trạm đến vài tháng, tách biệt hẳn với thế giới bên ngoài Điều kiện tối tăm lạnh lẽo và gò bó

có thể dễ dàng tác động lên thần kinh bạn Đó là chưa kể các nhà khoa học cùng chung cảnh ngộ với bạn đấy, dễ phát khùng lắm.rắc rối là nếu mọi chuyện xấu đi thì bạn không thể lánh ra ngoài

mà đi dạo được Vậy nên bạn cần trấn tĩnh lại Nếu quá nhớ nhà thì bạn cứ việc meo (mail) về

TÌNH TÍNH TANG

HÔM NAY XEM CHỪNG LẠNH ĐẤY

HÔM NÀO CHẢ LẠNH THẾ!

6 Giỏi ngoại ngữ hả? Tốt lắm Trong khoa học đầy những từ rắc rối

vừa dài vừa khó hiểu Tệ hơn nữa, các nhà khoa học miền cực lại còn có những tiếng lóng của mình

7 Dị ứng với tắm à? Nếu tắm làm bạn sởn gai ốc thì có tin hay cho

bạn đây Ở Nam cực bạn có thể đi nhiều ngày không tắm mà chả ai thấy mùi gì Chẳng qua vì mùi là do những phân tử nhỏ xíu lơ lửng trong không khí ẩm mà có Nhưng ở Nam cực thì bạn chả bốc mùi gì hết - không khí ở đó quá khô Ngoài

ra, nếu bạn đang ở dã ngoại thì lấy

đâu ra nhà tắm chứ Thành ra nếu

bạn có muốn đi toilet thì bạn phải

đào cho mình một cái cầu tuyết

Đó là một cái hố lớn có cả bàn cầu

Đừng quên mang theo hết mọi thứ

khi rời trại, kể cả những thỏi dài

dài như củ khoai nhưng không thể

ăn được Thì bạn biết đó là gì mà

8 Gọn gàng ngăn nắp ư? Nhất định rồi Ở Nam cực mọi thứ bạn

cần đều được máy bay hoặc tàu thủy chở đến Như vậy có nghĩa là lương thực, quần áo, vật liệu xây dựng, dụng cụ khoa học, giường

9 Nuôi râu à? Tuy không quá quan trọng nhưng nó cũng giúp bạn

có một diện mạo phù hợp Bộ râu cũng giữ ấm cho mặt bạn, nhưng nhớ đừng để nó bị đóng băng Đeo râu giả vào nếu bạn không có râu xịn

Đang cần các nhà khoa học - hãy xung phong đi

Vẫn còn thiết tha trở thành nhà khoa học miền cực đấy chứ? Thế thì bây giờ bạn cần quyết định sẽ trở thành nhà khoa học gì Thử

đọc lén mấy trang số Nam cực đặc biệt của tờ Tin nhanh Địa cầu

để chọn lấy một công việc hợp với bạn

SĂN VIỆC

TƯƠNG LAI SÁN LẠN CHO CÁC NHÀ

BĂNG HỌC!

MÔ Tả CÔNG VIệC:

Nếu bạn yêu băng đá thì đây

là công việc thích hợp cho

bạn hầu hết thời gian bạn

sẽ được sục trong món ưa

thích này

Kỹ NăNG CẦN ThIẾT:

Bạn sẽ phải khoan lấy lên các

lõi băng mà nghiên cứu (xem

trang 47-48) bằng những

thiết bị công nghệ cao để

có thể nói được băng đã bao

nhiêu tuổi

ChúNG TÔI Sẽ CUNG CấP:

radar và các vệ tinh để giúp

bạn biết được có bao nhiêu

băng ở đó và nó tan nhanh

mức nào

CƠ SỞ TUYỆT VỜI CHO CÁC NHÀ SINH HỌC!

Mô Tả CôNG vIệC:

Bạn sẽ thích thú nghiên cứu bằng cách nào các sinh vật tồn tại được ở miền cực mà không

bị đóng băng đến chết.

NhữNG Kỹ NĂNG CầN ThIếT: Bạn phải được chuẩn bị để nắm bắt mọi thứ, từ dùng vệ tinh theo dấu những con hải âu lớn đến lặn xuống nước biển đóng băng để lần theo cá và hải cẩu.

ChúNG TÔI Sẽ CUNG CấP:

Thiết bị để khoan hàng km xuống băng để nghiên cứu

vi khuẩn mới được phát hiện trong những hồ nước cổ đại Chúng tôi cần có người giải đáp được câu hỏi làm sao chúng tới được đây

CẦN CÁC NHÀ KHÍ TƯỢNG HỌC!

MÔ Tả CÔNG VIệC: Bạn sẽ

thích thú đương đầu cái lạnh

thấu xương để tìm hiểu mọi

thứ về thời tiết miền cực và

dự báo thời tiết toàn thế giới

Kỹ NăNG CẦN ThIẾT:

Bạn phải giải toán vèo vèo

Có vô số thiết bị kiểm tra và

những kết quả dài dằng dặc

ChúNG TÔI Sẽ CUNG CấP:

Thiết bị vệ tinh để bạn có

thể quan sát cái lỗ trên tầng

ozone mới được các nhà khoa

học miền cực phát hiện (xem

cuốn Các Cực Trong hiểm họa

để biết về cái lỗ này, rất tiếc

Kỹ NăNG CẦN ThIẾT:

Như bạn biết, đất ở Nam cực

bị vùi dưới băng Bạn cần có mắt để tìm kim loại quý - có một số nhỏ vàng, bạc và các kim loại khác lẫn trong đá Bạn cũng cần nghiên cứu các núi lửa - hy vọng bạn chả ngán chi Năm 1969, một núi lửa trên đảo Deception thổi bay cái đỉnh, phá hủy hai trạm nghiên cứu gần đó

ChúNG TÔI Sẽ CUNG CấP:radar và vệ tinh để bạn soi những đỉnh núi dưới băng

ĐỊA ĐIỂM TUYỆT HẢO CHO CÁC NHÀ

CỔ SINH VẬT HỌC!

MÔ Tả CÔNG VIệC:

Bạn sẽ yêu công việc nghiên

cứu các hóa thạch trong đá

để tìm hiểu cuộc sống thời xa

xưa Bạn có thể tìm thấy hóa

thông thường tìm thấy ở

những nơi khác để tái hiện

lại lịch sử của miền cực Nên

và phương tiện vận tải để chuyển về (vậy nên bạn khỏi phải kéo những xe trượt chất đầy đá như thuyền trưởng Scott và người của ông đâu

Kỹ NĂNG CầN ThIếT: Phải có thể trao đổi với những nhà thiên văn khác đang phấn chấn vì mới tìm thấy rất nhiều mảnh thiên thạch họ tin rằng những viên đá này đã hàng triệu năm tuổi và đến từ Mặt trăng hoặc hỏa tinh Các nhà thiên văn còn nghiên cứu cả cực quang (xem trang 32) và thời tiết không gian (những

Vậy là bạn đã được trang bị những kiến thức vừa tìm hiểu được

về miền cực lạnh giá Bạn nghĩ rằng đã tìm thấy nghề nghiệp lý tưởng của mình và đã đeo sẵn râu giả Nhưng hẵng gượm, trước khi xỏ chân vào đôi giày da hải cẩu quá rộng hãy trao đổi chút ý tưởng với những người can đảm đi tiên phong thám hiểm miền cực nhưng không toại nguyện Trong nhiều năm, những nhà thám hiểm dũng cảm đã cất bước lên đường tìm xem có gì ở đó Chỉ một vài người trong số họ còn sống để kể những câu chuyện ghê cả răng

tia từ không gian bên ngoài

đến được Trái đất) Những

cơn bão không gian có thể

thổi tung các vệ tinh, gây

mất năng lượng và cực kỳ

nguy hiểm cho các phi hành

gia trên những tàu con thoi

đang đi bộ ngoài vũ trụ.

ChúNG TôI Sẽ CuNG CấP:

Không khí hết sức tinh khiết

để làm công việc của bạn

thật dễ dàng vào mùa hè, khi mà cả ngày có nắng Quan sát mặt trời lúc đó thì

dễ như bỡn.

CHẮC LÀ CÓ CẢ KEM SỮA NỮA CHỨ?

NHỮNG NHÀ THÁM HIỂM

TRÊN BĂNG

Có người thích trượt trên mặt băng mỏng teo hoặc giong buồm ngược gió Một cuộc đời bình lặng trước chiếc tivi sẽ làm họ chán đến phát khóc Không, họ muốn sôi động và mạo hiểm kia Và đến tận chân trời góc bể để tìm những thứ đó Bất chấp những nguy hiểm chết người, người ta đã thám hiểm miền cực lạnh giá từ nhiều năm trước họ đương đầu với núi băng, bão tuyết và gấu Bắc cực Nhưng họ chấp nhận những nguy hiểm như vậy để được gì? Một

số người là vì tiền họ muốn mở toang miền cực để thông thương buôn bán Số khác chỉ đơn giản là để nhìn thấy cái gì đó mà chưa

ai từng trông thấy Ngoài ra, trở thành một nhà thám hiểm miền cực còn được coi là một công việc quyến rũ chết người Danh và lợi đang chờ ở phía trước Nếu bạn sống sót trở về được cơ

Những nhà thám hiểm thời xưa

Những ghi nhận đầu tiên về phương Bắc xa xôi

Vào khoảng năm 325 TCN, một người hy Lạp ưa lang thang là Pytheas đã giong thuyền đi một chuyến phi thường Ông mất nhiều năm đi xuyên qua phần bắc Đại Tây dương và khám phá miền bắc băng giá Ông đã lên đến tận Iceland,

ít ra thì ông cũng nói thế Đáng buồn

là lúc trở về thì chả có ai tin ông

Có thể nói, người ta hờ hững với

Pytheas họ cười phá lên khi ông nói

đã trông thấy những vùng biển băng

phủ sóng sánh như thạch đông họ

bảo chuyện làm quà cho vui thôi

(Thực ra giờ đây các nhà địa lý đã

xác định đó là băng bánh tráng)

KHÔNG XANH KHÔNG PHẢI LÀ ĐÂY!

QUẢNG BÁ DU LỊCH SCANDINAVIA NĂM 982

họ cười khẩy khi ông mô tả một nơi mặt trời không hề lặn vào mùa hè, còn mùa đông thì không thèm mọc (rõ ràng họ chưa nghe nói về mặt trời lúc nửa đêm bao giờ) Pytheas dành cả phần đời còn lại để thuyết phục mọi người rằng ông không bịa chuyện

Dân Viking ưa mạo hiểm

Nhưng thực ra dân Viking ưa mạo hiểm mới là người đưa Bắc cực lên bản đồ Vào khoảng năm 982, một tay Viking hung hăng tên

là Erik Đỏ đến sinh sống ở Greenland (Ông phải trốn từ Iceland sang vì bị săn đuổi do giết người) Dĩ nhiên lúc bấy giờ chưa gọi là Greenland Erik láu cá đã đặt tên như thế để lôi kéo dân Viking sang đây với mình Và rồi thế nào? Mẹo này đã thành công Greenland (xứ Sở xanh Mướt) nghe kêu thế cơ mà, thành ra dân tình lục tục khăn gói quả mướp kéo sang Có trời mới biết họ đã nghĩ gì lúc đến nơi, giáp mặt với thời tiết lạnh giá và những núi băng gầm ghì

TERRA AUSTRALIS INCOGNITA”

NHẤT ĐỊNH LÀ CÓ THẬT TRÊN BẢN

ĐỒ CŨNG GHI RÀNH RÀNH ĐÂY NÀY.

PHẢI, NHƯNG CÁC ÔNG CHỈ VIẾT VĂNG MẠNG THẾ THÔI!

Bất chấp những điều kiện khắc nghiệt, các Viking rắn mặt đã sống

“phẻ” gần 500 năm họ khai khẩn đất đai trồng trọt, nuôi cừu, dê

và gia súc lớn Dần dà họ biến mất - không ai biết tại sao Có người nghĩ rằng họ bị bọn cướp biển bắt cóc hoặc chết hết vì dịch bệnh Thế nhưng các chuyên gia thì cho rằng có một đợt lạnh dữ dội ập xuống và dân Viking chết cóng hết Khổ cái quần áo của họ không

đủ ấm và họ không biết làm thế nào để săn bắn kiếm ăn Vậy nên khi giá lạnh giết chết mùa màng thì người Viking xui xẻo đành chết đói Giá như họ hỏi dân bản địa vài mẹo sống sót thì đâu đến nỗi

Vào cõi u minh

Trong khi đó, ở đầu bên kia Trái đất, Nam cực vẫn là nơi huyền bí, cho dù người hy Lạp cổ đã đoán là có nó ở đấy Trên những tấm bản

đồ cổ xưa nó được gán cho cái tên Terra Australis Incognita, nghĩa là

“miền đất chưa biết phía Nam” Có điều chưa ai đặt chân đến đó cả

Sau đó, vào năm 1772, nhà thám hiểm người Anh chỗ nào cũng đến được là thuyền trưởng James Cook (1728-1779) lên tàu đi tìm lục địa huyền thoại đó James chưa tận mắt trông thấy nó nhưng

Thực ra người đầu tiên đặt chân lên Nam cực có lẽ là người Mỹ John Davis Ông đã đổ bộ lên đó săn hải cẩu vào tháng Hai 1821 Rõ ràng ông

này vào được sử sách chẳng

qua là nhờ mấy con

hải cẩu

Phần lớn hơn của lục địa này phải nằm trong cực đới, nơi mà biển bị băng bao phủ nên không thể tiếp cận bờ đất được Sương mù dày đặc, bão tuyết, cái lạnh ghê gớm càng có vẻ dữ dội hơn bởi cái

vẻ đáng sợ không thể diễn tả được của một xứ sở bị tạo hóa đày ải dìm xuống bên dưới băng tuyết vĩnh cửu.

ông đã băng qua cực đới lần đầu và đã đi quanh Nam cực trước khi bị băng khối buộc phải quay lại Thất vọng cay đắng, Cook đã

âu sầu viết trong nhật ký:

Ông còn rầu rĩ chua thêm một câu rằng ông thấy Nam cực chả

có ích gì cho ai cả

THƯA CÔ, AI ĐẾN ĐƯỢC CỰC BẮC TRƯỚC NHẤT Ạ?

Ơ Ơ

VÀ ĐÂY LÀ TIẾT MỤC ĐẦU TIÊN.

Thực tế rúng động: Khi thuyền trưởng Cook qua đời, bạn

bè ông dựng một màn kịch câm ở London để tưởng nhớ cuộc đời ngang dọc hải hồ của ông Nhưng không phải thứ kịch câm lần tường nhàm chán đâu Để tôn vinh những cuộc phiêu lưu Nam cực của Cook, một núi băng mini được làm riêng đã gây chấn động buổi diễn.

Ghẹo thầy tí chơi

Ai cũng biết Amundsen đã đến cực Nam trước tiên, nhưng còn cực Bắc thì sao? Thử kiểm tra hiểu biết về miền cực của thầy bằng một câu hỏi có vẻ vô hại này Bạn giơ tay lên mà nói:

Trả lời: xin lỗi nhé, đây là câu hỏi mẹo Bạn biết không, câu

trả lời tùy thuộc vào bạn tin câu chuyện của ai Trong khi cô

giáo đang lục lọi trí nhớ thì ta lôi bản sao của tờ Tin nhanh Địa